RIS313463 Bijlage Programmabegroting 2023-2026

De gemeente Den Haag past deze wet breed toe: vergunningen, subsidies, vastgoedtransacties (waarbij de gemeente partij is) en overheidsopdrachten. De gemeente verwacht in 2023 zo’n 1.000 Bibob-toetsen uit te voeren. In een kwart van de gevallen leidt dit tot nader onderzoek, eventueel gevolgd door een adviesaanvraag bij het landelijk bureau Bibob. Als een onderneming niet door de Bibob-toets komt, wordt de vergunning of subsidie niet verleend of gaat de transactie of opdracht niet door. Met toepassing van deze wet gaat de gemeente ondermijning, oneerlijke concurrentie en vermenging van de onder- en bovenwereld tegen. Mensenhandel Mensenhandel is gericht op uitbuiting. Uitbuiting komt niet alleen voor in het sekswerk. Het gaat bijvoorbeeld ook om arbeidsuitbuiting en criminele uitbuiting. Ook minderjarigen kunnen slachtoffer worden van mensenhandel. In 2023 pakt de gemeente mensenhandel integraal aan: van preventie tot bestrijding en bescherming van slachtoffers. Samenwerking tussen de zorg- en veiligheidsketens is hierbij essentieel. Het integraal actieprogramma Mensenhandel Den Haag 2020-2023 is het uitgangspunt (RIS 305595). De gemeentelijke aanpak heeft 3 pijlers: mensenhandel voorkomen, mensenhandel bestrijden en slachtoffers van mensenhandel beschermen. Daarbij zorgt de gemeente voor een goede samenwerking, onder meer tussen zorg- en veiligheidspartners.

42

Overige kerntaken openbare orde en veiligheid Sekswerk Het Haagse sekswerkersbeleid (RIS 304625) is er ook in 2023 op gericht dat sekswerkers veilig en gezond kunnen werken, dat uitbuiting wordt aangepakt en bij onvrijwilligheid hulp wordt geboden. Prioriteiten: de zorg en dienstverlening van sekswerkers, een betere positie van sekswerkers en regulering, handhaving en het toezicht binnen de seksbranche. In 2023 vindt de evaluatie plaats van het sekswerkbeleid met partners en partijen uit het veld. Vergunde branche De gemeente houdt toezicht op de seksbranche met een vergunning. Alle seksinrichtingen worden minimaal 6 keer per jaar gecontroleerd. Tijdens deze controles checken we of de exploitant het bedrijfsplan naleeft. Elke 4 jaar vindt een Bibob-toets plaats op alle vergunningen. Verder organiseert de gemeente elk jaar een exploitantenbijeenkomst, zodat exploitanten zich verantwoordelijk voelen voor een veilige werkomgeving. Niet-vergunde branche Sinds de coronalockdowns wordt meer online en in privéclubs gewerkt. De gemeente geeft daarom ook prioriteit aan toezicht op en handhaving van de seksbranche zonder vergunning. Denk aan erotische massagesalons en sekswerk vanuit woningen en hotels. Landelijke wetgeving De Wet regulering sekswerk is in de maak.

Daarnaast werkt het ministerie van Justitie en Veiligheid aan een wetsvoorstel om bijzondere persoonsgegevens van sekswerkers te kunnen verwerken. Deze grondslag ontbreekt in de huidige wet en is belangrijk voor het toezicht op en de handhaving van de hele seksbranche. Veilig uitgaan De gemeente wil een veilig uitgaansklimaat zonder agressie en geweld. Wat betekent dit voor de komende jaren? Ondernemers krijgen het vertrouwen en de gemeente confronteert hen zo min mogelijk met controles en toezicht. Dit vertrouwen gaat gepaard met verantwoordelijkheid. De gemeente verwacht van horecaondernemers dat zij rekening houden met omwonenden. We verwachten ook dat zij samen met toezichthouders werken aan een veilig uitgaansklimaat en een schone, verzorgde buitenruimte. Informatiegestuurd toezicht In gebieden waar de leefbaarheid niet op het gewenste niveau is, wordt toezicht gerichter ingezet. Daarbij kiest de gemeente voor informatiegestuurd toezicht. Dat wil zeggen dat de gemeente kijkt naar de informatie uit de stadsdelen, van de politie en overige signalen uit het veld. Bij incidenten en overlast neemt de gemeente passende bestuurlijke maatregelen, zoals vastgelegd in het handhavingsbeleid. De gemeente beoordeelt iedere casus op zijn eigen merites. Dit versterkt de balans tussen enerzijds een prettig woon- en leefklimaat van de buurt en anderzijds optimale ruimte voor ondernemers.

Iedereen is welkom Ondernemers, bewoners en partners, zoals de Koninklijke Horeca Nederland en de politie, denken voortdurend mee met de gemeente over de stedelijke kaders. Bij dat samenspel horen gedeelde verantwoordelijkheden. Ondernemers en bezoekers hebben respect voor toezichthouders. De gemeente geeft ruimte aan ondernemers die op een vernieuwende manier om willen gaan met de veiligheid in en om hun zaak. Bij problemen of klachten werken ondernemers en bewoners gezamenlijk aan oplossingen. Daarnaast verwacht de gemeente dat niemand mensen uitsluit: iedereen is welkom in Den Haag. Coffeeshops In Den Haag zijn 36 coffeeshops. Het beleid (RIS 302478) is gericht op het behouden van een kleine beheersbare branche. Aandachtspunt voor de komende jaren blijft de aanpak van de overconcentratie van coffeeshops in de Weimarstraat en het Zeeheldenkwartier door strakke handhaving en verplaatsing. Bij verplaatsing stellen we duidelijke randvoorwaarden. Ook in 2023 overlegt de gemeente periodiek met de branche via de Haagse Coffeeshops Vereniging. Heling De gemeente is alert op het tegengaan van heling: handel in gestolen goederen. Handelaren in helinggevoelige goederen in Den Haag moeten zich melden bij het gemeentelijke meldpunt en gebruikmaken van het Digitaal Opkopers Register.

Dit register zorgt ervoor dat de in- en verkoop van gestolen goederen snel wordt gesignaleerd door de politie en handhavingsteams. Zo wordt de afzetmarkt voor overvallers, inbrekers en straatrovers kleiner. De registercontroles vinden branchegericht plaats.

43

Focus in 2023: elektronica, fietsen, juweliersproducten en autobedrijven. Bedrijven waar eerder misstanden waren, krijgen opnieuw een controle. Uiteraard blijft het mogelijk om bij opkopers uit andere branches een controle in te stellen als er signalen zijn van heling. Evenementen In 2023 gaat de gemeente de vergunningverstrekking voor evenementen anders organiseren. Kern is dat de regionale evenementen vroegtijdig bekend zijn. Door de coronacrisis worstelen organisatoren met een tekort aan personeel en materialen. Ook bij de politie is de capaciteit voor evenementen schaars. Om de schaarste beter te kunnen verdelen, moeten evenementen ruim van tevoren worden ingepland. Zo zoekt Den Haag de balans tussen de rode loper voor aansprekende evenementen, veiligheid voor de bezoekers en beheersbare druk op de capaciteit van hulpdiensten en evenementenlocaties. In 2023 investeert de gemeente opnieuw in de communicatie met organisatoren. Het gemeentelijke centrale evenementenbureau speelt hierin een belangrijke rol. In een vroeg stadium checkt de gemeente via dit bureau de geschiktheid van locaties, inclusief knelpunten en de mogelijkheid voor subsidiëring. Hierdoor wordt het voor organisatoren makkelijker om een succesvol evenement te organiseren. Tot 2023 wordt een pilot gedraaid met het door het college vastgestelde locatiebeleid voor evenementen.

Dit beleid maakt voor bewoners en organisatoren duidelijk wat wel en wat niet kan op de zeven meest gebruikte Haagse evenementenlocaties. Zo wordt gezorgd voor een betere spreiding van het aanbod over de stad en voor minder klachten. Na de pilot wordt de toepassing van het beleid in 2023 geëvalueerd en opnieuw vastgesteld. Jaarwisseling Den Haag spant zich elk jaar in om de jaarwisseling feestelijk en veilig te laten verlopen. De gemeente bereidt de jaarwisseling voor met de hulpdiensten en jeugdwerkers. In het beleidskader jaarwisseling zijn de randvoorwaarden voor een feestelijke en veilige jaarwisseling neergelegd. De gemeente ondersteunt wijkgerichte activiteiten van Haagse bewoners, waaronder de vreugdevuren. In 2023 gaat het om 4 vergunde vreugdevuren: Scheveningen, Duindorp, Laak en Escamp. Ook ondersteunen de stadsdelen diverse activiteiten. De gemeente voorkomt overlast met een mix van preventiemaatregelen, voorlichting en lik-op-stukbeleid. Voetbal In 2023 gaat Den Haag de veiligheid rondom voetbalwedstrijden anders aanpakken. Dit is een gevolg van ongeregeldheden tijdens de wedstrijd ADO Den Haag tegen Excelsior op 29 mei 2022. Een externe partij heeft de veiligheidsorganisatie en het stadion tegen het licht gehouden. De voorgestelde aanpassingen worden in 2023 uitgevoerd (RIS312870). Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten 52.854 3.252

Brandweer en rampenbestrijding Wat gaan we daarvoor doen?

Saldo 49.602

Brandweer en rampenbestrijding Brandweerzaken Brandweer Haaglanden richt zich komende jaren op 3 thema’s: verdichting, energietransitie en duurzame inzetbaarheid (RIS 312160). Daarmee zorgt de brandweer niet alleen voor incidentbestrijding, de brandweer geeft ook adviezen over risico’s. Gebouwen die dicht op elkaar staan en een snel groeiende energietransitie maken het werk van de brandweer lastig. Deze energietransitie en verdichting zijn topprioriteit voor de brandweer. De brandweer geeft advies over risico's om bij een incident niet voor een onmogelijke taak te staan. De Brandweer Haaglanden zal in de komende beleidsperiode investeren om in het kader van risicobeheersing een waardevolle gesprekspartner en adviseur van de gemeenten te blijven. Het Regionaal Uitvoeringsprogramma Risicobeheersing blijft het handvat voor de gemeenten voor de activiteiten op dit vakgebied. Aankomende wet- en regelgeving beïnvloedt de uitvoeringspraktijk. Met name de op komst zijnde Omgevingswet is van invloed op het proces, de instrumenten en tot op zekere hoogte ook op de risicobeheersingstaken. Het programma Omgevingsrechtproof Risicobeheersing geeft verdere invulling aan alle randvoorwaarden die voor de afdeling Risicobeheersing noodzakelijk zijn om te werken met de nieuwe wetgeving.

De speerpunten: de adviesrol nieuwe stijl, informatievoorziening en de borging in beleid, geven richting aan de opgave.

44

Loopbaan De brandweer heeft in 2023 extra aandacht voor de loopbaanontwikkeling van medewerkers. Hoe zorg je dat mensen gezond de eindstreep halen? Dit geldt met name voor de medewerkers in de operationele dienst, die zwaar werk uitvoeren, maar waarvoor het vroegpensioen is afgeschaft. Groot aandachtspunt voor de brandweer is het blijvend kunnen garanderen van een piketorganisatie. In een veranderende maatschappij, rekening houdend met de complexiteit van het verzorgingsgebied en de belasting van een dergelijke functie, is het noodzaak om instroom, doorstroom en uitstroom goed in balans te hebben en te houden. Parallel aan deze processen wordt verder gewerkt aan een flexibele inrichting van de organisatie om de uitvoering van loopbaanontwikkeling mogelijk te maken. Strandveiligheid De gemeente zorgt ook in 2023 voor de strand- en zwemveiligheid. Elk voorjaar krijgt de gemeenteraad hier informatie over (RIS 312067). De Veiligheidsregio Haaglanden is jaarrond verantwoordelijk voor het redden van mens en dier uit het water, uiteraard in samenwerking met andere hulpdiensten zoals de KNRM. Het gebruik van het strand gedurende het jaar neemt steeds verder toe met uiteenlopende sporten en activiteiten. Twee vaste, multidisciplinaire posten op de stranden van Kijkduin en Scheveningen stellen de hulpdiensten in staat om hun taken goed uit te voeren.

Deze twee nieuwe hulpposten zijn naar verwachting voorjaar 2024 klaar. Crisisbeheersing in de regio Binnen de regio Haaglanden hebben 9 gemeenten een gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Haaglanden. Deze regeling gaat over de brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening en multidisciplinaire rampenbestrijding en crisisbeheersing. Deze structuur zorgt ervoor dat in iedere gemeente het bestuur bij een incident, crisis of ramp 24 uur per dag adviezen en ondersteuning krijgt van de samenwerkende hulpdiensten. Voor de samenwerkende gemeenten levert Den Haag de coördinerende functionaris. Deze functionaris coördineert de maatregelen van de regiogemeenten bij de rampenbestrijding. Het regionaal bureau Gemeentelijke crisisbeheersing ondersteunt de coördinator hierbij. Samenwerking in de regio Goede samenwerking kan het effect van een ramp of crisis beperken. Daarom heeft de veiligheidsregio samenwerking hoog in het vaandel staan, vanuit ieders verantwoordelijkheid. De regionale samenwerking zorgt er daarnaast voor dat de voorbereiding blijft aansluiten op het reguliere werk van de hulpdiensten. Wanneer de situatie daarom vraagt, wordt de samenwerking uitgebreid naar andere crisispartners. In navolging van de evaluatie van de Wet veiligheidsregio’s maakt het kabinet een toekomstbestendig, samenhangend stelsel voor de crisisbeheersing en brandweerzorg.

De gemeente volgt deze ontwikkelingen op de voet. Crisisorganisatie gemeente Den Haag De gemeentelijke crisisorganisatie staat 24 uur per dag klaar voor incidenten, rampen en crises. De gemeente vangt getroffenen op en beoordeelt of getroffenen na een incident kunnen terugkeren naar hun woning. Den Haag werkt hiervoor samen met externe partners. Functionarissen binnen de crisisorganisatie blijven vakbekwaam met opleidingen, trainingen en oefeningen. Daarnaast leren de functionarissen van de evaluatie van iedere inzet. Cybercrisis De gemeente wordt steeds meer afhankelijk van een goed functioneerde ICT-infrastructuur en ICTdienstverlening. Uitval van ICT heeft meteen gevolgen voor de veiligheid, openbare orde en maatschappelijke - en bedrijfscontinuïteit. Het is daarom van groot belang snel en effectief te kunnen reageren op een cybercrisis. Wat gaat de gemeente daarvoor doen in 2023? De basis is het optimaliseren van de samenwerken binnen de gemeente en met vitale partners. Hiervoor organiseren we trainingen en oefeningen. Daarnaast zet de gemeente in op vergroting van de weerbaarheid van bewoners en ondernemers, bijvoorbeeld door de inzet van digitale ambassadeurs vanuit het project Digitale Veiligheid in de Wijk (RIS309242).

In dit project waarschuwen Haagse vrijwilligers, digitale ambassadeurs genoemd, inwoners en het midden- en kleinbedrijf tegen opkomende vormen van digitale criminaliteit. Deze bewoners fungeren als vraagbaak om hen te helpen en zich hiertegen te weren. In de Agenda Digitaal Veilig Den Haag (RIS311498) heeft het college een aanzet gegeven voor de verbetering van de digitale veiligheid in Den Haag. Deze agenda omvat een schets van de uitdagingen, waaronder cybercriminaliteit en -risico’s voor vitale processen.

45

Financiële overzichten bedragen x € 1.000 2025 2026

2022

2023

2024

72.130

66.952

66.700

66.152

0

0

0

0

0

0

72.130

66.952

66.700

66.152

0

Budgettair kader

0

0

0

0

0

Intensiveringen

0

4.650

4.400

4.400

4.400

Dekking voor intensiveringen

0

0

0

0

0

1.786

-219

-837

-834

65.318

Lasten Ontwerpbegroting 2023-2026

73.916

71.383

70.263

69.718

69.718

Baten (incl. reserves)

2022

2023

2024

bedragen x € 1.000 2025 2026

10.857

7.652

7.400

6.877

0

0

0

0

0

0

10.857

7.652

7.400

6.877

0

Budgettair kader

0

0

0

0

0

Intensiveringen

0

0

0

0

0

Dekking voor intensiveringen

0

0

0

0

0

3.207

868

125

125

7.002

14.064

8.520

7.525

7.002

7.002

Lasten (incl. reserves) Lasten Vastgestelde begroting 2022-2025 Reeds goedgekeurde mutaties Subtotaal actuele begroting 2022-2025

Overige (neutrale) mutaties

Baten Vastgestelde begroting 2022-2025 Reeds goedgekeurde mutaties Subtotaal actuele begroting 2022-2025

Overige (neutrale) mutaties Baten Ontwerpbegroting 2023-2026

bedragen x € 1.000 Beginsaldo Toevoegingen Onttrekkingen Eindsaldo 2023 2023

Reserve Reserve Overgangsregeling FLO Brandweer

331 331

46

2.993 2.993

3.252 3.252

72 72

Indicatoren Effectindicator

Nulmeting Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027

% Hagenaars dat zich wel eens 40,4% 39,9% 39,4% 38,9% onveilig voelt % Hagenaars dat zich vaak onveilig 4,3% 4,1% 3,9% 3,7% voelt % Hagenaars dat de afgelopen 12 maanden 26,6% 26,2% 25,8% 25,4% slachtoffer is geweest van 1 of mer misdrijven. *De landelijke veiligheidsmonitor wordt alleen in oneven jaren opgesteld. Daarom zijn alleen die jaren te zien. In 2021 is de Veiligheidsmonitor grondig herzien. Door deze veranderingen zijn de uitkomsten van de Veiligheidsmonitor 2021 niet goed vergelijkbaar met die van eerdere edities. Daarom is besloten om een nieuwe reeks te maken, 2021 geldt dan als nulmeting. Kengetallen

Peildatum 1/1/2021

Peildatum 1/1/2022

Totaal aantal misdrijven *

36.763

35.080

Aantal geregistreerde High Impact Crimes

5.536

5.127

Aantal geregistreerde overlastmeldingen

38.662 35.169 * Sinds 2020 rapporteert de politie niet meer over de categorie ‘Misdrijven Wetboek van Strafrecht', maar over het totaal aantal misdrijven. Dit aantal omvat ook de registraties op basis van bijzondere strafwetten, zoals de Opiumwet, de Wet Wapens en Munitie en de Wet Economische Delicten. Beleidsindicatoren (Rijk)

Eenheid

Peildatum 1/1/2021

Peildatum 1/1/2022

Verwijzingen Halt

Aantal per 10.000 jongeren

113,0

113,0

Winkeldiefstallen

Aantal per 1.000 inwoners

3,3

3,2

Geweldsmisdrijven

Aantal per 1.000 inwoners

8,4

8,3

Diefstallen uit woning

Aantal per 1.000 inwoners

2,0

1,8

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) Aantal per 1.000 inwoners

9,3

6,2

47

2.5 Cultuur en bibliotheek Portefeuillehouders: Robert van Asten en Saskia Bruines

Beoogd maatschappelijk effect: wat willen we bereiken? Cultuur De gemeente wil een breed aanbod aan cultuur dat een divers publiek trekt. Den Haag is een cultuurstad van formaat. Er is een gevarieerd aanbod op lokaal, regionaal, nationaal en internationaal niveau en een rijk aanbod aan instellingen. Met dit programma willen we zorgen dat Den Haag een cultuurstad is en blijft. Ambities In het meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2021-2024 (RIS 306137) staan de 6 beleidsthema’s: • De artistieke en intrinsieke waarde van kunst en cultuur: dé basis van het Haagse cultuurbeleid. • Inclusie en het brede bereik van cultuur. • Bedrijfsvoering. • Cultuureducatie. • Samenwerken. • Makersklimaat en talentontwikkeling. Media De gemeente wil de lokale journalistieke sector versterken. Als internationale stad van vrede en recht willen we opkomen voor de persvrijheid wereldwijd. Bibliotheek De Bibliotheek Den Haag is dé plek voor informatie, persoonlijke ontwikkeling en ontmoeting in de stad. Voor de periode 2022-2025 is een meerjarenbeleidsvisie opgesteld ‘Bibliotheek in beweging’ (RIS306227). In het coalitieakkoord 2022-2026 is aandacht voor de beweging die is ingezet in deze visie, naar een bibliotheek met een brede maatschappelijke functie.

Waarbij de bibliotheek ook de plek is voor lezingen, optredens en debatten, om te studeren of om taallessen te volgen en een laagdrempelig ontmoetingspunt in de wijk. Programma op hoofdlijnen bedragen x € 1.000 Begroting 2022

2023

2024

2025

2026

Lasten

132.634

138.080

132.877

133.246

130.865

Baten

11.013

12.226

10.563

10.602

7.999

Saldo exclusief reserves

121.621

125.854

122.314

122.644

122.866

Toevoegingen

0

0

0

0

0

Onttrekkingen

0

0

0

0

0

121.621

125.854

122.314

122.644

122.866

Saldo inclusief reserves

48

Wat gaan we doen en wat gaat het kosten in 2023? Cultuur Wat gaan we daarvoor doen?

Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten 61.897 1.700

Saldo 60.197

Accommodaties voor kunstbeoefening Wat gaan we daarvoor doen?

Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten 20.670 6.609

Saldo 14.061

Beeldende kunst Wat gaan we daarvoor doen?

Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten 366 0

Saldo 366

Cultuurvisie 2022-2032 De Cultuurvisie Den Haag 2022-2032 is begin 2023 klaar. Deze visie geeft richting aan het cultuurbeleid voor de komende 10 jaar. De visie is de basis voor het beleidskader Kunst en Cultuur 2025-2028. De cultuurvisie komt tot stand met input uit gesprekken met de culturele sector, Haagse instellingen en bedrijven, ambtenaren en bewoners van Den Haag middels een uitgebreid participatietraject. Wat doet de gemeente in 2023? • Vanaf 2023 verhogen we het cultuurbudget met € 1,4 mln. per jaar (o.a. voor verbeteren bedrijfsvoering van culturele instellingen en om eerste stappen te zetten richting fair pay) Meerjarenbeleidsplan kunst en cultuur Het meerjarenbeleidsplan kunst en cultuur geeft de beleidsdoelstellingen, de algemene richtlijnen voor de beoordeling door de Adviescommissie en het financieel kader weer. Wat doet de gemeente in 2023? • In 2023 wordt uitvoering gegeven aan het meerjarenbeleidsplan kunst en cultuur 2021-2024 • Juli 2023 wordt het beleidskader Kunst en Cultuur 2025-2028 ter vaststelling aan de Raad voorgelegd. • Aanvullend op dit beleidskader komt er een meerjarig subsidiestelsel met daarin de wijze van subsidieverdeling van het meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028. • Begin 2023 wordt een nieuwe onafhankelijke Adviescommissie Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 door het college benoemd.

Vanaf dat moment gaan de commissieleden culturele activiteiten bezoeken om de culturele sector van Den Haag te leren kennen. • Eind 2023 dienen alle culturele instellingen hun subsidieaanvraag voor het meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 in.

49

Subsidieregeling Haagse kunst- en cultuurprojecten De subsidieregeling Haagse kunst- en cultuurprojecten (RIS 307362) is voor professionele projecten van culturele instellingen, broedplaatsen en kunstenaars. Voor deze regeling is in 2023 € 1,13 mln. beschikbaar. Wat doet de gemeente in 2023? • De regeling wordt 3 keer per jaar opengesteld voor subsidieaanvragen voor publieksgerichte activiteiten. • Daarnaast is er een snelloket voor activiteiten op het gebied van onderzoek en experiment. Dit snelloket gaat 5 keer per jaar open. Subsidieregeling stimulering Cultureel Ondernemerschap De stimuleringsregeling Cultureel Ondernemerschap (RIS 304586) versterkt het cultureel ondernemerschap van Haagse cultuurinstellingen. De gemeente verstrekt subsidie voor activiteiten die bijdragen aan betere bedrijfsvoering van culturele instellingen. Bijvoorbeeld de ontwikkeling van nieuwe manieren van inkomstenverwerving of het efficiënter inrichten van de organisatie. De verbeterde bedrijfsvoering dient van toegevoegde waarde te zijn voor de Haagse culturele infrastructuur. Voor deze regeling is in 2023 € 0,3 mln. beschikbaar. Broedplaatsen Kern van het broedplaatsenbeleid (RIS 306133) is ruimte voor initiatieven van kunstenaarscollectieven die het culturele aanbod kunnen verrijken.

Door de inzet van de broedplaatsmakelaar wordt vraag naar en aanbod van betaalbare werkruimten voor broedplaatsen op elkaar afgestemd. Met de Subsidieregeling culturele broedplaatsen worden broedplaatsen geholpen bij de inrichting van hun organisatie. In 2023 is hiervoor € 0,1 mln. beschikbaar. Voor onderzoek/experiment en voor culturele activiteiten kunnen broedplaatsen daarnaast een aanvraag doen bij de Subsidieregeling Haagse kunst en cultuurprojecten. Twee keer per jaar is er een bijeenkomst voor alle culturele broedplaatsen waar ontmoeting en uitwisseling van kennis- en ervaring centraal staan. Deze fysieke bijeenkomsten zijn een aanvulling op het digitale informatiepunt. Makersregeling Met de Makersregeling (RIS 306946) worden circa 30 individuele makers per jaar ondersteund bij hun artistieke ontwikkeling. Voor deze regeling is in 2023 € 0,24 mln. beschikbaar. Kunst in de openbare ruimte Kunst in de openbare ruimte helpt de stad aantrekkelijk te maken. Den Haag heeft ruim 500 kunstwerken in de openbare ruimte. Via de website www.bkdh.nl kunnen bewoners en bezoekers meer informatie krijgen over de betekenis van deze kunstwerken. Kunst in de openbare ruimte wordt ook verrijkt met streetart, zoals muurschilderingen, waarmee de toegankelijkheid van kunst en de aantrekkelijkheid van de openbare ruimte verder worden versterkt.

Wat doet de gemeente in 2023? • Extra kunstwerken, waaronder muurschilderingen, en routes langs kunstwerken worden op de website www.bkdh.nl gezet, zodat de waardering voor en het begrip van de kunst in de openbare ruimte worden versterkt. • Beleid wordt ontwikkeld en verbeterd ten aanzien van beheer en onderhoud van kunst in de openbare ruimte. Hierdoor kunnen we in de toekomst nog slagvaardiger en efficiënter zorgdragen voor onze kunstcollectie in de openbare ruimte. • Er wordt een procedure gepubliceerd op de gemeentelijke website voor inwoners die een aanvraag willen doen voor initiatieven voor kunst in de openbare ruimte. Hiermee wordt transparant gemaakt voor burgers hoe hun vragen en verzoeken worden behandeld. Stadstekenaar Sinds 2022 heeft Den Haag een stadstekenaar (RIS 310596). De stadstekenaar legt belangrijke gebeurtenissen in de stad vast, en toont de meerstemmigheid van de stad door naar plekken in Den Haag te gaan en gebeurtenissen en situaties vast te leggen die iets zeggen over de verandering van Den Haag. Het is een project van 4 jaar. In 2024 is de tussentijdse evaluatie. Jonge stadsdichter Vanaf januari 2023 heeft Den Haag voor het eerst een jonge stadsdichter. Het jonge stadsdichterschap is een samenwerkingsverband van de gemeente, de bibliotheek, het Literatuurmuseum en het Huis van gedichten.

50

Toegankelijkheid in de cultuursector Er wordt in 2023 tot en met 2026 € 0,1 mln. per jaar beschikbaar gesteld voor projecten die bijdragen aan de toegankelijkheid van de cultuursector. Hiervoor wordt aansluiting gezocht bij een bestaande regeling of er wordt een nieuwe subsidieregeling in het leven geroepen. Cultuureducatie In de nota Cultuureducatie 2021 (RIS 308967) staat een overzicht van alle middelen voor cultuureducatie: cultuuronderwijs, cultuurparticipatie en actieve kunstbeoefening. Jaarlijks is € 0,48 mln. beschikbaar voor cultuureducatie voor het basisonderwijs. Wat doet de gemeente in 2023? • We gaan verder met het ondersteunen en stimuleren van voorschoolse educatie voor jonge kinderen vanaf 2,5 jaar en cultuureducatie in het primair, speciaal, voortgezet (speciaal) en middelbaar beroepsonderwijs. • In samenwerking met Stichting Leergeld Den Haag stelt de gemeente € 0,1 mln. beschikbaar om, vanuit gelijke kansen, meer kinderen en jongeren in aanraking te brengen met kunst en cultuur buiten schooltijd. We verkennen hoe andere financiële regelingen binnen en buiten de gemeente voor gezinnen met een laag inkomen hiertoe geoptimaliseerd kunnen worden. • De gemeente heeft aandacht voor de doorstroom van binnen- naar buitenschoolse cultuureducatie vanuit de huidige infrastructuur van CultuurSchakel en de Cultuurankers.

Een toename van het aantal combinatiefunctionarissen cultuur biedt extra mogelijkheden om de verbinding tussen binnenschools en buitenschools cultuureducatie-aanbod te versterken. Cultuurparticipatie Jaarlijks is € 0,1 mln. beschikbaar voor een stevige cultuuranker- en openluchttheaterfunctie (motie D8. D66). Wat doet de gemeente in 2023? • We werken verder aan het ontwikkelen en verstevigen van de Cultuurankerfunctie in elk stadsdeel, met bijzondere aandacht voor Haagse Hout en Scheveningen (RIS306695). • De tweede editie van het cultuurparticipatie-onderzoek wordt door The Hague & Partners afgerond, hierdoor is een beter beeld van het Haagse cultuurpubliek en non-publiek. • We continueren de subsidieregeling Haagse Amateurkunst (via CultuurSchakel). Waar mogelijk ondersteunen we het Haagse Amateurveld met huisvesting, opslag van instrumenten en kostuums en oefenruimtes. Cultuurmarketing Cultuur is een belangrijke aanjager van toerisme in Den Haag. Bezoek aan een museum of theater vormt vaak aanleiding voor een stadsbezoek, zowel vanuit Nederland als vanuit het buitenland. Daarnaast willen we het culturele aanbod zichtbaarder maken voor de inwoners van de stad en leggen we niet alleen de focus op de grote musea en podiuminstellingen, maar ook op het exclusieve en meer verborgen culturele aanbod.

Hiermee streven we er naar om de culturele sector ook een aantrekkelijke plek te laten zijn voor jongere doelgroepen en (jonge) makers. Wat doet de gemeente in 2023? • We verstrekken een bijdrage aan The Hague & Partners om het culturele aanbod bij mensen binnen en buiten Den Haag bekend te maken. • We ontwikkelen een serie campagnes rondom speciale momenten waarbij de makers van de stad centraal staan. • Aanvullende middelen worden verstrekt voor het Uitfestival Den Haag, de Museumnacht (kids) en de campagne Cultuur aan Zee. Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten 21.548 1.734

Musea Wat gaan we daarvoor doen?

Saldo 19.814

Wat doet de gemeente in 2023? • De gemeente investeert in de toekomstbestendigheid van het museumgebouw van het Haags Historisch Museum, dat niet meer voldoet aan de eisen van de huidige bezoeker. In 2022 voltooide DP6 architectuurstudio een definitief ontwerp voor de nodige aanpassingen. Met de verbouwing komt ook meer noodzakelijke ruimte voor schoolbezoek en publiekspresentaties. In de begroting zijn middelen beschikbaar gesteld voor de verbouwing van het Haags Historisch Museum. In 2023 wordt gestart met uitwerking van de plannen. 51

•

In 2023 is het 125 jaar geleden dat Escher werd geboren. Het plan is om dit evenement in de hele stad uit te dragen met city dressing en een ondersteunende randprogrammering, zoals ook bij de stadsbrede viering van het Mondriaanjaar in 2017.

Accommodaties voor kunstbeoefening Optimaal inzetten van het gemeentelijk vastgoed voor kunstbeoefening, beeldende kunst en musea Het Integraal Huisvestingsplan Cultuur & Bibliotheken (RIS311896) is in 2022 aan de gemeenteraad aangeboden. Het IHP is zowel een ambitiedocument als een planningsdocument waarmee inzichtelijk gemaakt wordt welke investeringen nodig zijn om het cultuurvastgoed aan de beleidsdoelstellingen te laten voldoen. Wat doet de gemeente in 2023? • In het collegebesluit Haagse Referentienormen voor maatschappelijke voorzieningen (RIS 307513) is opdracht gegeven tot een nadere uitwerking van het voorzieningenniveau per type voorziening, uitgaande van een analyse van vraag en aanbod op een voor de voorziening passend schaalniveau en een visie op de toekomst van de voorziening op te stellen, inclusief de benodigde investeringen ten behoeve van realisatie en exploitatie. Resultaat hiervan zijn de Integrale Huisvestingsplannen (IHP’s, scope 10 jaar) cultuur & bibliotheken, onderwijs, sport en zorg en welzijn, die voor het zomerreces 2022 aan de gemeenteraad zijn aangeboden. In de begroting is een structurele oplopende reeks kapitaallasten beschikbaar gesteld voor uitvoering van deze IHP’s vanaf 2024. In 2023 start de planvoorbereiding van projecten die geprioriteerd worden binnen het financiële kader.

• Voor exploitatie, beheer en onderhoud maatschappelijk vastgoed is voor cultuur vanaf 2023 oplopend een bedrag van € o,47 mln. beschikbaar. • Het beleid voor werkruimten voor individuele kunstenaars en kunstenaarscollectieven wordt bijgesteld onder andere aan de hand van een inventarisatie van het gebruik van de huidige werkruimten in gemeentelijk bezit, de vraag naar werkruimtes en de ontwikkelingen op het gebied van vastgoed en in het bijzonder van betaalbare werkruimten. Voormalige Amerikaanse ambassade (Lange Voorhout 102) Met dit project wil de gemeente het Haagse Museumkwartier versterken via herontwikkeling van de Amerikaanse ambassade aan het Lange Voorhout. Het voormalige pand van de Amerikaanse ambassade blijft in eigendom en er wordt samen met het Eschermuseum gewerkt aan een ontwerp met bijbehorende businesscase om een nieuw museum te realiseren in dit monumentale gebouw. Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten 1.772 0

Media Wat gaan we daarvoor doen?

Saldo 1.772

Sterke lokale journalistieke sector De gemeente hecht aan een sterke onafhankelijke journalistieke sector. Vanuit het programma Media is er geen enkele invloed op de inhoud van programma’s, artikelen of andere journalistieke uitingen. De lokale publieke omroep krijgt steun van de gemeente (conform mediawet). De omroep garandeert het nieuws en de informatievoorziening voor alle inwoners van de stad. Via de lokale omroep wordt ook de Haagse programmering van jongerenzender FunX structureel gefinancierd. De Stichting Stadsomroep Den Haag ontvangt voor bovenstaande activiteiten jaarlijks een geïndexeerde begrotingssubsidie van ruim € 0,8 mln. Onafhankelijke journalistiek Om onafhankelijke journalistiek te versterken, werkt de gemeente samen met Nederlandse vereniging van Journalisten (NVJ) en de Haagse stichting Luis in de Pels. Deze laatste stichting verleent financiële steun aan lokale journalistieke projecten. Stichting Luis in de Pels ontvangst voor deze activiteiten jaarlijks een geïndexeerde begrotingssubsidie van € 0,08 mln. Studio B Studio B maakt online radio- en tv-programma’s, inclusief Webinars en presentaties. Studio B zit in de bibliotheek aan het Spui. De lokale omroep zendt hier dagelijks live radio uit. In samenwerking met het hbo maken studenten podcasts en studentenradio.

Persvrijheid Als internationale stad van vrede en recht ondersteunt de gemeenteorganisaties die opkomen voor het vrije woord en persvrijheid. Zo organiseert De Tegel de uitreiking van de belangrijkste landelijke journalistieke

52

prijzen. Free Press Unlimited onderstreept met de uitreiking van de Free Press Awards in Den Haag het belang van wereldwijde onafhankelijke journalistiek. Muurkranten Den Haag heeft 400 muurkranten die lokaal nieuws verspreiden. Via dit digitale netwerk krijgen inwoners van Den Haag op allerlei locaties lokaal nieuws en informatie. De lokale omroep levert dagelijks nieuws aan de muurkranten in de stad. De digitale schermen in de tramtunnel en de bibliotheek aan het Spui sluiten ook aan op dit netwerk. Stichting Atrium Stichting Atrium biedt jaarlijks meer dan 50 exposities in het Atrium van het Stadhuis aan het Spui. De stichting ontvangst daarvoor een geïndexeerde begrotingssubsidie van € 0,125 mln. per jaar. Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten 25.225 1.943

Openbare bibliotheek Wat gaan we daarvoor doen?

Saldo 23.282

Bibliotheek Doorontwikkeling na herinrichting Wat doet de gemeente in 2023? • De herinrichting van de Centrale Bibliotheek is afgerond en het gebouw wordt geopend en “aan de stad gegeven”. • Daarnaast werken we verder aan de dienstverlening en programmering zodat de bibliotheek haar wettelijke taken nog beter kan vervullen. Het gaat om 5 taken: het beschikbaar stellen van kennis en informatie, ontwikkeling en educatie, leesbevordering, ontmoeting en debat en kennismaking met kunst en cultuur. Muziekverdieping In de Centrale Bibliotheek is een aparte muziekverdieping met een unieke en omvangrijke muziekcollectie. Deze collectie bestaat uit de eigen muziekbibliotheek, die van het Koninklijk Conservatorium en die van het voormalige Nederlands Muziekinstituut. Wat doet de gemeente in 2023? • Vanuit de muziekverdieping vindt programmering plaats die aansluit bij de collectie. Wijkvestigingen Wat doet de gemeente in 2023? • In 2023 onderzoekt de gemeente de mogelijkheden om extra vestigingen te openen, naar aanleiding van de Visie op wijkbibliotheken uit 2022 (RIS311329). Uitgangspunt: één bibliotheekvestiging per 30.000 inwoners. • Op basis van het coalitieakkoord 2022-2026 is € 1,6 miljoen per jaar beschikbaar om te investeren in het permanent maken van de nu nog tijdelijke vestiging in Moerwijk en het openen van een volwaardige wijkbibliotheek in Benoordenhout.

• Daarnaast onderzoeken we hoe we ook in Mariahoeve en Spoorwijk op termijn volwaardige bibliotheken kunnen openen. Taal offensief Vanuit de gemeente wordt een offensief tegen laaggeletterdheid en taalachterstanden ingezet in samenwerking met onder andere de bibliotheken. Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten 3.798 240

Gemeentearchief Wat gaan we daarvoor doen?

Saldo 3.558

In het Haags Gemeentearchief worden miljoenen documenten verzameld, beheerd, ontsloten en gepresenteerd. Inwoners en onderzoekers kunnen hier de geschiedenis van de stad en de inwoners reconstrueren. Als bijzondere opdracht beheert het archief de historische archieven en collecties van de gemeente Leidschendam-Voorburg en de collectie van het voormalig Nederlands Muziek Instituut.

53

Wat doet de gemeente in 2023? • Digitale dienstverlening In 2023 ligt de focus van het Haags Gemeentearchief op het verder versterken van de digitale dienstverlening via de website van het gemeentearchief. In de studiezaal in het Atrium van het stadhuis kunnen mensen vervolgens terecht met complexere zoekvragen. De studiezaal wordt anders ingericht om mensen uit te nodigen om hun historische vragen aan het archief te stellen. • Digitale duurzaamheid In 2022 is een e-depot in gebruik genomen, in 2023 zullen de eerste digitale collecties daarin worden opgenomen. Naast een technologische oplossing betekent dit een intensivering van een reguliere taak: het digitaal duurzaam beheren en toegankelijk maken van archieven die blijvend bewaard moeten worden. • Sterkere interactie met de stad Het Haags Gemeentearchief wil dat de diversiteit van de stad beter te zien is in de collecties en activiteiten van het archief. Prioriteit ligt daarbij op het beter documenteren van de veranderingen die Den Haag afgelopen 70 jaar heeft doorgemaakt. Ook wordt gekeken welke ‘witte vlekken’ de collectie van het Haags Gemeentearchief heeft, waar het gaat om het documenteren van gebeurtenissen, personen, bevolkingsgroepen, organisaties en bedrijven in de stad. Daar waar groepen ondervertegenwoordigd zijn in de collectie, wordt daarop actie ondernomen.

Het archief trekt er ook op uit: medio 2022 start #HaagsDNA/Leidschenveen-Ypenburg. Tot en met medio 2023 staat dan het stadsdeel LeidschenveenYpenburg een (school)jaar lang in de schijnwerpers, in verband met het twintigjarig bestaan van het stadsdeel. • Noodzetel voor extra ruimte De gemeente onderzoekt de mogelijkheden en treft de eerste voorbereidingen om mogelijk in 2023 een verdieping van de ondergrondse Noodzetel geschikt te maken als archiefbewaarplaats. Extra archiefruimte is nodig om te kunnen voldoen aan de wettelijke eisen vanuit de Archiefwet. In de noodzetel komt ook ruimte voor pop. Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten 1.530 0

Archeologie Wat gaan we daarvoor doen?

Saldo 1.530

In 2022 is de Beleidsnota Archeologie 2021-2030 vastgesteld door de gemeenteraad. De beschreven beleidsdoelen worden in 2023 verder uitgewerkt. Wat doet de gemeente in 2023? • Onderzoeken De gemeente verwacht in 2023 circa 20 vooronderzoeken te doen die mogelijk leiden tot 5 opgravingen. De uitkomsten van de onderzoeken worden uiteraard gepubliceerd. Het gaat vooral om onderzoeken voor de renovatie van het Binnenhof. Verder in 2023: rapportages over de Rotterdamse baan en een project over archeologie in de openbare ruimte in het Molenvlietpark. • Educatie Den Haag vindt het belangrijk dat resultaten van archeologisch onderzoek worden teruggegeven aan bewoners en bezoekers van de stad. Daarbij gebruiken we innovatieve technologie zoals 3D-scanners, Virtual Reality, Augmented Reality en sociale media. De website en de Tempel staan centraal. Bij de renovatie van het Binnenhof komt een informatiecentrum over bijzondere archeologische zaken. Burgerparticipatie blijft van groot belang. Bewoners worden betrokken via lessen op school, leskisten, lezingen, workshops, exposities, publicaties, en open dagen. Ook komen er publieksactiviteiten met de erfgoedpartners: het Haags Gemeentearchief, Monumentenzorg en Welstand, het Haags Historisch Museum, het Museon en Muzee. De samenwerkingen met de bibliotheken is terug te zien in de activiteiten in de historische informatiepunten.

• Depot De gemeente gaat dit jaar verder met het professionaliseren van het depot. Daarmee wordt de archeologische informatie steeds beter beschikbaar voor een breed publiek.

54

Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten 1.274 0

Monumentenzorg Wat gaan we daarvoor doen?

Saldo 1.274

Cultuurwaarden-onderzoek, kennis delen/uitdragen Wat doet de gemeente in 2023? • Post 65 (tijdvak 1965-1990) In 2023 zijn de resultaten bekend van het onderzoek naar de bouwkunst en stedenbouw uit de periode 1965 1990. De uitkomsten komen in een publicatie in de VOM-reeks. Bij de boekpresentatie komt een tentoonstelling en een symposium. • Rond 1900 In 2023 wordt het onderzoek naar de architectuur uit de periode rond 1900 (met name de art nouveau) afgerond. De onderzoeksresultaten worden gepresenteerd in een publicatie in de VOM-reeks, een boekpresentatie, een tentoonstelling en een aantal andere activiteiten. • Publieksgerichte activiteiten Tijdens de Open Monumentendag zijn elk jaar circa 80 panden open voor het publiek. Er komt een brochure en er zijn extra activiteiten. In de HIP’s worden een aantal activiteiten georganiseerd. En er worden lesprogramma’s aangeboden voor het primair en voortgezet onderwijs in het kader van het Cultuurmenu. Voor het primair onderwijs komt een nieuwe les voor het nieuwe schooljaar. Er wordt ook dit jaar weer een bijdrage gedaan aan Thuis in Den Haag, een project van het archief. • Haags Monumenten Systeem In 2023 wordt verder gewerkt aan verbetering van het Haags Monumenten Systeem. Dit is nodig omdat het systeem verouderd is en aanpassingen nodig zijn vanwege de Omgevingswet.

Beschermingsvoorstellen Wat doet de gemeente in 2023? • Gemeentelijke monumentenlijst In 2023 is grotendeels duidelijk welke panden op de gemeentelijke monumentenlijst staan. Het gaat om bouwhistorische waardevolle panden, religieuze gebouwen zoals de sacristie en kosterwoningen en funerair erfgoed. Dit jaar is extra aandacht voor panden uit de periode 1850-1940. Omgevingswet Wat doet de gemeente in 2023? • Erfgoedkaarten De erfgoedkaarten worden uitgebreid. Hierop staan alle relevante cultuur- en erfgoedwaarden. Deze informatie is via Webgis beschikbaar. De kaarten zijn van belang om cultuurhistorie te verankeren in de Omgevingsvisie en het omgevingsplan. Instandhouding Wat doet de gemeente in 2023? • Subsidieregeling In 2023 is er subsidie voor beschermde muurreclames en een aantal grafmonumenten. • Financiële ondersteuning Voor het planmatig onderhoud van rijks- en gemeentelijk beschermde kerken is een subsidie beschikbaar (€ 0,13 mln.). Met financiële steun kan het Oranjehotel blijven bestaan. Er is een bijdrage voor de bunkerdag, om het erfgoed uit de Tweede Wereldoorlog onder de aandacht te brengen. Welstand Wat doet de gemeente in 2023? • Jaarverslag Monumenten & Welstandscommissie

55

Volgens de bouwverordening legt de Welstands- en Monumentencommissie jaarlijks verantwoording af. Dat gebeurt het ene jaar via een uitgebreid jaarverslag van de commissie, zoals in 2023. Het andere jaar is er een fietsroutekaart langs plannen uit het vorige jaarverslag. Beide worden eveneens ingezet om promotie te maken voor Welstand. • Duurzaamheid Verder werken we aan het soepeler maken van gemeentelijke regels en procedures waar dit kan en nodig is voor bijvoorbeeld zonnepanelen op daken of buitenunits van warmtepompen. Ook voor beschermde stadsgezichten en monumenten worden de regels om het makkelijker te maken om te verduurzamen, rekening houdend met de monumentale waarde geactualiseerd. • Symposium dakopbouwen Het jaarverslag staat in 2023 in het teken van dakopbouwen. In Den Haag zijn veel dakopbouwen te zien. Ze hebben grote impact op de stad. Rondom de uitreiking van het jaarverslag komt een symposium. • Dag van de architectuur De gemeente zal tijdens de Dag van de Architectuur meer bekendheid geven aan de Welstandscommissie. • Digitalisering De gemeente heeft een viewer ontwikkeld. In 2023 krijgt de viewer een update vanwege de Omgevingswet. • Contributies Jaarlijkse contributie voor het lidmaatschap van de Federatie Ruimtelijke Kwaliteit.

56

Financiële overzichten bedragen x € 1.000 2025 2026

2022

2023

2024

124.509

118.223

118.045

117.334

0

0

0

0

0

0

124.509

118.223

118.045

117.334

0

Budgettair kader

0

0

0

0

0

Intensiveringen

0

3.830

3.940

4.970

4.970

Dekking voor intensiveringen

0

0

0

0

0

8.125

16.027

10.893

10.942

125.895

132.634

138.080

132.877

133.246

130.865

Lasten (incl. reserves) Lasten Vastgestelde begroting 2022-2025 Reeds goedgekeurde mutaties Subtotaal actuele begroting 2022-2025

Overige (neutrale) mutaties Lasten Ontwerpbegroting 2023-2026

Baten (incl. reserves)

2022

2023

2024

bedragen x € 1.000 2025 2026

Baten Vastgestelde begroting 2022-2025

9.862

9.900

9.937

9.976

0

0

0

0

0

0

9.862

9.900

9.937

9.976

0

Budgettair kader

0

0

0

0

0

Intensiveringen

0

0

0

0

0

Dekking voor intensiveringen

0

0

0

0

0

1.151

2.326

626

626

7.999

Baten Ontwerpbegroting 2023-2026

11.013

12.226

10.563

10.602

7.999

Voorziening

bedragen x € 1.000 Beginsaldo Toevoegingen Aanwendingen Vrijval Eindsaldo 2023 2023

Reeds goedgekeurde mutaties Subtotaal actuele begroting 2022-2025

Overige (neutrale) mutaties

Voorziening Frictie- & transitiekosten kunstenplan

Investeringen

Bibliotheek Musea Noodzetel Overige accommodaties voor kunstbeoefening Totaal

496 496

0 0

55 55

0 0

441 441

bedragen x € 1.000 Totaal Begroting 2023 en verder Nog te Bijdragen Aandeel Investerings- Jaar van realiseren Waarvan derden/ gemeente bedrag oplevering vanaf in 2023 voorz. in 2023 2023 5.508 2025 750 250 0 250 4.229 div 2.212 926 75 851 2.577 2023 1.211 1.211 0 1.211 5.919 18.233

div

1.665

1.371

0

1.371

5.838

3.758

75

3.683

Bij musea wordt geïnvesteerd in het vervangen van diverse installaties bijvoorbeeld in het gemeentemuseum. Bij accommodaties voor kunstbeoefening wordt geïnvesteerd in het vervangen van installaties in theater aan het Spui.

57

Indicatoren Prestatieindicator

Nulmeting 2017

Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

7,6

7,4

7,6

7,6

7,6

7,6

7,6

Nulmeting

Realisatie 2020

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025*

Begroting 2026*

103.431

64.456

131.704

138.019

142.609

Nvt

Nvt

54.436

37.196

70.080

70.985

71.880

Nvt

Nvt

Rapportcijfer cultuuraanbod in Den Haag Kengetallen Aantal deelnemende leerlingen PO aan cultuureducatie Aantal deelnemende leerlingen VO aan cultuureducatie

Effectindicator: Nulmeting Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting aantal bezoekers aan 2020 2022 2023 2024 2025* kunst- en cultuurinstellingen Podiumkunsten Klassieke muziek 123.184 36.100 454.894 453.177 460.814 Nvt (oud/nieuw) Podiumkunsten - Pop, jazz, urban, 567.317 214.957 334.079 340.882 347.039 wereldmuziek Nvt Podiumkunsten 534.417 167.809 468.948 463.835 480.147 Theater, toneel, dans Nvt Podiumkunsten – 87.641 28.882 118.269 120.044 121.464 Participatie Nvt Podiumkunsten 187.112 94.870 243.855 245.955 247.789 Film & letterkunde Nvt Beeldende kunst en 53.052 19.143 93.525 97.250 100.825 vormgeving Nvt Musea 774.183 380.117 903.340 881.610 883.160 Nvt % deelname aan cultuur voor heel Den 84% 78% 80% 80% 80% 80% Haag Cijfers begroting 2025 en 2026: zijn niet bekend aangezien Meerjarenbeleidsplan cultuur en gemaakte afspraken lopen tot en met 2024.

Begroting 2026*

Nvt

Nvt Nvt Nvt Nvt Nvt Nvt 80%

Effectindicator: aantal bezoekers van de bibliotheek uitgesplitst naar digitale en fysieke bezoekers Bezoekers aan de website

Nulmeting

Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2021 2022 2023 2024 2025 2026

1.269.000

736.431

856.000

Bezoekers aan de bibliotheek

2.578.000

965.675

1.653.000 1.736.000 1.823.000 1.914.000 2.010.000

875.000

875.000

875.000

Wat betreft de bezoekers aan de website zien we dat de groei van social media zorgt voor een verschuiving van online informatievoorziening waardoor websitegebruikers meer gebruik maken van social media in plaats van de website.

58

875.000

2.6 Onderwijs Portefeuillehouder: Hilbert Bredemeijer

Beoogd maatschappelijk effect: wat willen we bereiken? Alle Haagse inwoners moeten ongeacht hun achtergrond de kans krijgen om via onderwijs het beste uit zichzelf te halen. De gemeente wil gelijke onderwijskansen voor alle kinderen en jongvolwassenen in Den Haag. In april 2022 heeft de raad de Haagse Educatieve Agenda 2022-2026 'Kiezen voor kansen’ vastgesteld. Het overkoepelende doel voor deze HEA is het bevorderen van kansengelijkheid. In de HEA staan onderstaande 4 ambities centraal: 1. Voldoende, bevoegde en bekwame onderwijsprofessionals. 2. Optimale leer- en ontwikkelomgeving. 3. De juiste ondersteuning en een passende plek voor alle kinderen en jongeren. 4. Onderwijs dat bijdraagt aan de brede welvaart van Hagenaars. HEA-uitvoeringsplan In de Haagse Educatieve Agenda staat dat de raad jaarlijks voor het zomerreces het HEA-uitvoeringsplan krijgt. Hierin staan per ambitie de speerpunten voor het komende jaar. Extra middelen na corona Op verzoek van het Rijk hebben de kinderopvang en de scholen de (onderwijs)achterstandseffecten van de schoolsluitingen door de coronacrisis in kaart gebracht. Hierop heeft het Rijk het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) ingericht. Het NPO betreft een meerjarige specifieke uitkering voor scholen en aan gemeenten en dient ingezet te worden ten behoeve van het inlopen van onderwijsachterstanden als gevolg van de coronacrisis.

In overleg met de schoolbesturen en kinderopvanginstellingen in Den Haag wordt de gemeentelijke inzet in het kader van het NPO hoofdzakelijk gericht op interventies die scholen niet goed zelf kunnen treffen vanuit hun eigen (NPO-)budget of om andere redenen beter bovenschools georganiseerd kunnen worden. Het gemeentelijke NPO-plan richt zich op onderstaande drie actielijnen (RIS310172): 1. Versterken zorgstructuur in en om de school en voorkomen uitval. 2. Impuls aan brede ontwikkeling. 3. Investeren in (ondersteunend) personeel. Oekraïne Den Haag wil gevluchte Oekraïense kinderen, jongeren en studenten zo snel mogelijk onderwijs aanbieden. Samen met scholen werkt de gemeente aan het organiseren van zaken als: aanmelding, plaatsing, (nieuwe) locaties, extra personeel en communicatie. Programma op hoofdlijnen bedragen x € 1.000 Begroting 2022

2023

2024

2025

2026

Lasten

151.465

151.252

147.625

141.070

141.622

Baten

67.840

58.941

56.909

49.849

49.849

Saldo exclusief reserves

83.625

92.311

90.716

91.221

91.773

Toevoegingen

7.209

0

0

0

0

Onttrekkingen

10.418

3.200

3.119

0

0

Saldo inclusief reserves

80.416

89.111

87.597

91.221

91.773

59

Wat gaan we doen en wat gaat het kosten in 2023? Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten 63.281 47.524

Onderwijsachterstandenbeleid en taal Wat gaan we daarvoor doen?

Saldo 15.757

Wat is achterstand? Het Centraal Bureau voor de Statistiek berekent de achterstandsscores van kinderen tussen de 2,5 en 12 jaar op basis van indicatoren zoals het opleidingsniveau van de moeder en de verblijfsduur in Nederland. Op basis van deze indicaties ontvangen basisscholen en gemeente de specifieke uitkering onderwijs achterstandenbeleid - om achterstanden tegen te gaan. Bij leerlingen in het voortgezet onderwijs wordt gekeken of het postcodegebied waar de leerlingen vandaan komen een armoedeprobleemcumulatiegebied (APC-gebied) is. Op basis van het aantal APC-leerlingen ontvangen scholen voor voortgezet onderwijs extra middelen om achterstanden in het onderwijs tegen te gaan. Kansengelijkheid in het primair onderwijs De gemeente en schoolbesturen hebben via de Haagse Educatieve Agenda afgesproken om samen te werken aan het bevorderen van de kansengelijkheid in het onderwijs. Hiervoor gebruiken we de geoormerkte middelen uit het onderwijsachterstandenbeleid. Op basis van objectieve criteria willen we zo precies die groepen bereiken die deze extra aandacht nodig hebben. Zo verbeteren we de kwaliteit van onderwijs. Denk aan extra en intensieve leertijd, waaronder de activiteit leerkansenprofiel, Studenten voor Educatie en het verbeteren van de onderwijsadvisering en overgangen.

Voor- en vroegschoolse educatie De voorschoolse educatie is bedoeld voor alle kinderen tussen de 2,5 en 4 jaar met een taal- of ontwikkelachterstand. Doelgroepkinderen krijgen hiermee de kans om achterstanden in te lopen en goed van start te gaan in groep 1 van het primair onderwijs. Wat doet de gemeente in 2023? • De gemeente streeft naar een minimale stijging van 5% bereik van deze groep peuters in 2023, In 2022 was het bereik 64%, daarmee streeft de gemeente naar 69% bereik van deze groep peuters in 2023. • Hiervoor is er een grote communicatiecampagne gestart in Zuidwest en stimuleren we uitbreiding van voorschoolse locaties in Den Haag. • De moties pilots ‘Help kinderen aan voorschoolse educatie’ en ‘Prioriteer voorschoolse educatie in kwetsbare wijken’ worden uitgevoerd in Zuidwest en Laak; • Ook het schoolmaatschappelijk werk wordt uitgebreid om meer ouders te bereiken en hen te stimuleren zich in te zetten voor taalontwikkeling. Brede leer- en ontwikkelomgeving po De gemeente stimuleert een brede leer- en ontwikkelomgeving voor leerlingen in het primair onderwijs. Denk aan vakantiescholen, talentontwikkeling en sport- en cultuureducatie. Ook wil de gemeente dat alle

60

leerlingen die de basisschool verlaten tenminste zwemdiploma A hebben. De middelen gaan naar de scholen waar de meeste kinderen in een ongelijke positie verkeren. Taal en volwasseneneducatie In samenwerking met partners, zoals de bibliotheek en taalaanbieders, start de gemeente een taaloffensief tegen taalachterstanden en laaggeletterdheid. Hierbij wordt vooral ingezet op de allerjongste kinderen en hun ouders, voor wie passend taalaanbod op de voorscholen belangrijk is. Ook taalonderwijs aan o.a. werkzoekenden, die de taal niet goed beheersen, wordt gestimuleerd door middel van volwasseneneducatie. We bouwen daarmee voort op de Haagse Taalnota, 'De taal van meedoen’ (RIS307986). Daarmee krijgen volwassen Hagenaars betere basisvaardigheden in taal, rekenen en digitale vaardigheden. Hagenaars met een taalachterstand worden gestimuleerd om de taal te leren in een passend traject, zowel Nederlands als eerste taal (NT1) als Nederlands als tweede taal (NT2). Wat doet de gemeente in 2023? • In 2023 zetten we samen met bibliotheken en andere onderwijspartners (verder) in op leesbevordering in het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs.

Aanmelden primair onderwijs en overgang primair onderwijs naar voortgezet onderwijs De gemeente zet zich in voor een even grote kans voor ieder kind om toegelaten te worden tot de basisschool van zijn of haar keuze. Hiertoe moet de aanmeldprocedure transparant, objectief, toegankelijk en zoveel mogelijk digitaal zijn. In overleg met aanmelden PO en op basis van het jaarverslag analyseert de gemeenten waar eventuele knelpunten zitten met betrekking tot gelijke kansen om op de basisschool van keuze te worden geplaatst. De crux zit in het bereiken van alle ouders in alle wijken. Hier wordt al volop op ingezet met communicatie. De gemeente zet in om de kans op een passend schooladvies voor alle leerlingen te vergroten. Dat doet zij door professionaliseringsactiviteiten voor leerkrachten en voorlichtingsactiviteiten voor ouders aangaande het adviseringsproces te subsidiëren. Daarnaast participeert de gemeente in overleggen waarin de invoering van de wet Doorstroomtoets primair onderwijs (2023) wordt voorbereid. Tot slot blijft de gemeente het adviseringsproces volgen en opvallendheden bij schoolbesturen agenderen. Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten 28.572 5.643

Stedelijk onderwijsbeleid en projecten Wat gaan we daarvoor doen?

Saldo 22.929

Kansengelijkheid in het voortgezet onderwijs De gemeente bevordert kansengelijkheid in het voortgezet onderwijs met een kwalitatief goed onderwijsaanbod en met het stimuleren van een brede leer- en ontwikkelomgeving. Het doel is dat alle leerlingen op een plek terecht komen die het meest past bij hun onderwijsniveau. De focus ligt op de scholen waar de kansenongelijkheid het grootst is en waar de meeste leerlingen in een ongelijke positie verkeren. Uiteraard is het belangrijk dat hierbij aantoonbaar effectieve aanpakken worden gebruikt. Wat doet de gemeente in 2023? • Het aanbod is gericht op extra en intensieve leertijd, brede talentontwikkeling waaronder sport, cultuur en sociaal-emotionele ontwikkeling en studieondersteuning op school voor leerlingen die deze mogelijkheden niet van huis uit meekrijgen. Zo zullen er in 2023 vakantie- en weekendscholen zijn voor het voortgezet onderwijs en wordt er een integraal zomerprogramma voor jongeren in de Den Haag georganiseerd. • De huiswerkfaciliteiten die sinds 2019 vanuit de bibliotheek worden aangeboden, worden verder uitgebreid in het bijzonder in achterstandswijken. Leerlingen die thuis geen goede studieplek hebben en minder of geen toegang hebben tot huiswerkbegeleiding kunnen gebruik maken van dit aanbod vanuit de diverse bibliotheek locaties.

Er komt een inventarisatie naar huiswerkfaciliteiten om in beeld te brengen wat er al in de stad is aan toegankelijk aanbod is vanuit bibliotheken, wijken en andere maatschappelijke organisaties. De gemeente wil een steviger rol van ouders en leerkrachten bij het maken van studieloopbaankeuzes. • We stimuleren de leerlingbegeleiding in heterogene brugklassen. • Net als in het primair onderwijs zetten we ook middelen in schoolreisjes en excursies, zodat alle leerlingen aan deze activiteiten kunnen deelnemen. • In verband met de extra toestroom van met name Oekraïense leerlingen worden de mogelijkheden voor Internationale schakelklas (ISK) en nieuwkomers in het onderwijs en samenleving uitgebreid. Voldoende bevoegde en bekwame en onderwijsprofessionals Den Haag is een van de steden met het grootste tekort aan leraren in het primair en voorgezet onderwijs. Er is grote behoefte aan leraren die goed functioneren in de grote stad. De primaire verantwoordelijkheid voor het oplossen van het lerarentekort ligt bij het Rijk. Daar kunnen de meer fundamentele maatregelen worden 61

getroffen, in de sfeer van arbeidsvoorwaarden en ruimte in wet- en regelgeving. Omdat het tekort aan bevoegde leraren nog zeker tot 2030 zal aanhouden, is het uitgangspunt in het gemeentelijke beleid om scholen te ondersteunen door met de inzet van andere professionals en andere organisatievormen het onderwijs vorm te geven. Wat doet de gemeente in 2023? • Professionalisering onderwijsondersteunend personeel en vakkrachten; • Inzet studenten en facilitering voor duurzaam anders organiseren van het onderwijs; • De gemeente ondersteunt de scholen die te kampen hebben met de gevolgen van het lerarentekort door samen met de schoolbesturen een aanbod en matchingsplatform met o.a. sport-, cultuur- en welzijnspartners te realiseren; • Wervings- en imagocampagne voor het aantrekken van studenten voor de pabo en lerarenopleidingen; • Het aantrekken, opleiden en begeleiden van zij-instromers; • Uitvoeren van het convenant noodplan lerarentekort Den Haag, waarmee we de instroom van leraren bevorderen, in het behoud van de huidige leraren investeren en het onderwijs anders te organiseren stimuleren; • Het verder ontwikkelen van een eigentijdse Haagse lerarenopleiding met als streven te starten in september 2023. • Voortzetten van het parkeervergunningenbeleid voor leraren (1 op 1 fte).

• Aandacht voor huisvesting voor leraren, bijvoorbeeld via afspraken met particuliere verhuurders en woningcorporaties. • Voortzetten lobby bij het Rijk voor structurele en duurzame maatregelen om het lerarentekort tegen te gaan. Samenleven op school De gemeente stimuleert scholen om een veilig klimaat te bieden. Wat doet de gemeente in 2023? • Er zal in 2023 extra geïnvesteerd worden in het versterken van de sociale cohesie en veiligheid, het bevorderen van burgerschap en in armoedebestrijding. Het gaat om thema’s als pesten, wapengeweld, genderidentiteit en queer, de democratische waarden, klimaat, emancipatie, ondermijning, wapenbezit en radicalisering. • In 2023 wordt ook ingezet op het verder ontwikkelen van het handelingsperspectief van leraren voor het ter sprake brengen van thema's die samenhangen met integratie en discriminatie, zoals de holocaust/Jodenhaat, het koloniaal- en slavernijverleden en moslimhaat. Internationaal onderwijs We willen voldoende plekken in het internationaal onderwijs voor kinderen van internationals die voor een beperkte duur in Nederland verblijven. Daarvoor werken we samen met de internationale scholen en we houden de ontwikkelingen in de komst van internationale werknemers in de gaten.

Wat doet de gemeente in 2023? • We organiseren periodiek overleg met de internationale scholen en de regiogemeenten; • Om de ontwikkeling in de gaten te houden meten we de instroom van kinderen in het internationaal onderwijs in de regio en verwerken dit in de update van het jaarlijkse monitoring rapport. Aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt in mbo en hbo Om jongeren goed voor te bereiden op de veranderende arbeidsmarkt en de aansluiting vanuit het onderwijs op de arbeidsmarkt te verbeteren, stimuleren we onderwijsvernieuwing in het mbo en hbo. Ook zetten we in op de ontwikkeling van een ruimer aanbod gericht op om- en bijscholing van werkenden en werkzoekenden ten behoeve van leven lang ontwikkelen. Wat doet de gemeente in 2023? • De gemeente stimuleert samenwerking tussen onderwijs, werkgevers en lokale en regionale overheden. In regionaal verband werken we samen in de Human Capital Agenda Zuid Holland. • De instellingen voor mbo en hbo werken continu aan innovatie van hun opleidingen. Ze werken bij deze vernieuwing samen met werkgevers en de lokale en regionale overheden. De gemeente Den Haag stimuleert en faciliteert gezamenlijke plannen, bij voorkeur als voor die plannen een beroep wordt gedaan op fondsen buiten de gemeente en cofinanciering aan de orde is. • De gemeente stimuleert en faciliteert de instellingen voor mbo en hbo bij het ontwikkelen van aanbod voor werkenden.