RIS313463 Bijlage Programmabegroting 2023-2026

Dit draagt bij aan een leven lang leren en ontwikkelen. Er is bijzondere aandacht voor modulair onderwijs. Dit draagt bij aan het opleiden van meer vakmensen.

62

•

De gemeente stimuleert dat onderwijs en werkgevers het aanbod van opleidingen en stagemogelijkheden voor praktisch geschoolden vergroot en dat het stage-aanbod aansluit op het werkveld

Tegengaan stagediscriminatie In Den Haag zijn zorgen over stagediscriminatie. De gemeente stimuleert daarom de ontwikkeling van een gezamenlijke aanpak met instellingen in het mbo en hbo, werkgevers, meldpunten, jongerenorganisaties en maatschappelijke organisaties ten behoeve van gelijke stagekansen. Doel van de aanpak is om discriminatie op de stage-arbeidsmarkt tegen te gaan en inclusie te bevorderen. Wat doet de gemeente in 2023? • De gemeente maakt een gezamenlijke aanpak met instellingen in het mbo en hbo. Doel van de agenda wordt om discriminatie op de stage-arbeidsmarkt tegen te gaan en inclusie te bevorderen. Investeren in een divers aanbod van hoger onderwijs en (toegepast) onderzoek Ook in 2023 stimuleert de gemeente instellingen in het hoger onderwijs om nieuwe opleidingen en onderzoeksprogramma’s in Den Haag te ontwikkelen. Het gaat met name om opleidingen die aansluiten bij het profiel van Den Haag als internationale stad van vrede en recht en als bestuurlijk centrum van Nederland. We zetten ook in op het vergroten van maatschappelijk en economisch rendement van kennis. Hier gaat het om activiteiten gericht op het ontwikkelen van (toegepast) onderzoek, netwerkvorming, kennisdeling en samenwerking tussen onderwijsinstellingen (wo, hbo en mbo), gemeentelijke diensten en andere belanghebbenden.

Ook het vergroten van de toegankelijkheid van het hoger onderwijs voor eerstegeneratie-studenten valt binnen deze doelstelling. Met Den Haag als kennisstad zetten we ook in op het verbinden van wetenschap en technologie. Zowel met universiteiten als met het mbo en praktijkonderwijs. Den Haag Kennisstad gaat immers over al die (vak)specialisten die we de komende jaren nodig hebben. Daarmee worden kennis, kunde en vaardigheden verbonden. Wat doet de gemeente in 2023? • We stemmen de ambities van de ho instellingen af met gemeentelijk beleid. Hiervoor organiseren we periodiek overleg met de ho instellingen en verbinden we ho instellingen aan onze netwerken in de stad. • We verstrekken subsidie gericht op onderwijsvernieuwing en onderzoekssamenwerking in en met de stad. Investeren in een aantrekkelijke studentenstad We zetten de succesvolle samenwerking met studenten-, studentensport- en studieverenigingen en Haagse hoger onderwijsinstellingen via het Platform Student & Stad voort. Inzet is om het studentenklimaat te verbeteren en zo de aantrekkelijkheid van Den Haag als studentenstad te vergroten. Via themateams werken we samen aan onderwerpen als studentenhuisvesting, studentenwelzijn, de Haagse introductieperiode (HI The Hague) en informatievoorziening aan studenten. Ook studenten uit het mbo worden hierbij betrokken.

Wat doet de gemeente in 2023? • We werken met studenten-, studentensport- en studieverenigingen en Haagse hoger onderwijsinstellingen via het Platform Student & Stad intensief samen aan belangrijke (studentenstad gerelateerde) thema’s. • Studentenparticipatie speelt een sleutelrol als het gaat om het verbeteren van het studentenklimaat, studenten weten immers zelf het beste wat nodig en gewenst is. We stimuleren daarom studenten- en studie- en studentensportverenigingen om initiatief en verantwoordelijkheid te nemen voor het Haagse studentenklimaat en met voorstellen te komen om dit te verbeteren. Het platform Student & Stad faciliteert de studenten bij de organisatie en uitvoering. • We verkennen samen met het ROC Mondriaan, als grootste mbo-instelling in Den Haag, en in gezamenlijkheid met platform Student & Stad hoe mbo-studenten kunnen aansluiten bij de Haagse introductieweek. • We verstrekken subsidies voor activiteiten, georganiseerd door studie- of studenten(sport)verenigingen die het studentenklimaat in Den Haag bevorderen en/of een bijdrage leveren aan de toegankelijkheid van het hoger onderwijs voor eerste-generatie studenten. Voor iedere leerling een passende plek Iedere leerling heeft recht op toegankelijk en goed onderwijs. Voor een goede start hebben sommige kinderen behoefte aan toegankelijke ondersteuning.

Met de juiste ondersteuning en passende plek vergroten we de onderwijskansen van deze leerlingen. Zo kunnen ook zij zich optimaal ontwikkelen en het diploma of certificaat halen dat past bij hun talenten en capaciteiten. 63

Alle voorscholen en scholen in het primair, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs in Den Haag hebben een schoolmaatschappelijk-werker die meerdere uren per week op school aanwezig is en de schakel vormt met het Centrum voor Jeugd en Gezin. Ook zijn er scholen die sociaalemotionele en psychosociale ondersteuning bieden om schooluitval te voorkomen en kinderen en jongeren te helpen bij hun ontwikkeling. Verder bieden de samenwerkingsverbanden passend onderwijs en de gemeente speciale trajecten aan voor kinderen die extra ondersteuning en/of zorg nodig hebben om onderwijs te kunnen volgen. Hiermee kan schooluitval en langdurig thuiszitten voorkomen worden. Voor leerlingen die in het mbo dreigen uit te vallen, kunnen scholen subsidie aanvragen voor maatwerktrajecten en coachingstrajecten. Hiermee krijgen jongeren de kans een startkwalificatie te halen. Wat mag het kosten (€1.000)

Kinderopvang Wat gaan we daarvoor doen?

Lasten 5.566

Baten 4.892

Saldo 674

Er zijn in Den Haag circa 810 locaties voor kinderopvang. Het gaat om dagopvang, buitenschoolse opvang en gastouderopvang. Goede kinderopvang is essentieel voor Den Haag als aantrekkelijke vestigingsstad voor ouders en werkgevers. Kinderopvang helpt bovendien bij de ontwikkeling van kinderen en bij het voorkomen van onderwijsachterstanden. Wat doet de gemeente in 2023? • De GGD Haaglanden inspecteert in opdracht van de gemeente jaarlijks alle centra voor dagopvang, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus. Ook worden gastouders bezocht. • De gemeente houdt het Haagse deel van het landelijk register kinderopvang bij. • Waar nodig handhaaft de gemeente de kwaliteit van de kinderopvang. A-status De Inspectie van het Onderwijs heeft Den Haag de A-status toegekend en die willen we als gemeente graag behouden. Als de kinderopvang goed is, kunnen kinderen zich goed ontwikkelen in een veilige en gezonde omgeving. De A-status wil zeggen dat de gemeente haar wettelijke taken voor de kinderopvang goed uitvoert. Jaarlijks verantwoordt het college zich met een jaarverslag aan de gemeenteraad en het Rijk. Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten 3.417 787

Leerlingzaken Wat gaan we daarvoor doen?

Saldo 2.630

Aanpak voortijdig schoolverlaters Den Haag wil dat het percentage voortijdig schoolverlaten onder de 2,5% blijft. Wat doet de gemeente in 2023? • We werken nauw samen met scholen om te voorkomen dat jongeren uitvallen. • We blijven ons inzetten voor jongeren die uitvallen en willen starten met een opleiding, werk of andere ondersteuning. Dit geldt ook als zij daar niet zelf om vragen. • Ook willen we nog meer jongeren bereiken en hen de ondersteuning bieden die aansluit bij wat zij nodig hebben voor een diploma, baan of ander perspectief. Aanpak verzuim en thuiszitters De gemeente wil schoolverzuim vroeg signaleren en aanpakken, zodat leerlingen ongehinderd het onderwijs doorlopen. Daarvoor werkt de gemeente intensief samen met scholen, samenwerkingsverbanden passend onderwijs, schoolmaatschappelijk werk, het Centrum Jeugd en Gezin en andere partners. In het schooljaar 2022-2023 wordt in navolging van het primair onderwijs het routeboek verzuim en thuiszitters ook in het voortgezet onderwijs geïmplementeerd. De preventieve verzuimaanpak wordt uitgebreid, wat betekent dat school en leerplichtambtenaar eerder samen optrekken wanneer leerlingen beginnen te verzuimen. Wat doet de gemeente in 2023? • Op het Jongerenpunt070 krijgen jongeren die uitvallen op een laagdrempelige manier ondersteuning en begeleiding.

• Via de impuls op de jongerenaanpak (RIS309053) versterken we in 2023 de wijkgerichte en outreachende aanpak van het Jongerenpunt070.

64

• •

In het schooljaar 2022-2023 wordt in navolging van het primair onderwijs het routeboek verzuim en thuiszitters ook in het voortgezet onderwijs geïmplementeerd. De preventieve verzuimaanpak wordt uitgebreid, wat betekent dat school en leerplichtambtenaar eerder samen optrekken wanneer leerlingen beginnen te verzuimen. Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten 6.340 0

Leerlingenvervoer Wat gaan we daarvoor doen?

Saldo 6.340

Leerlingen met een beperking kunnen gebruik maken van leerlingenvervoer, zodat ze zoveel mogelijk naar de dichtstbijzijnde toegankelijke school kunnen. Naast de taxibus gaat het om vergoedingen voor het openbaar vervoer en voor de auto of fiets. Het gebruik van het leerlingenvervoer stijgt al enkele jaren. Dit komt omdat scholen voor speciaal onderwijs vaker geen plek meer hebben. Daardoor moeten kinderen naar een school reizen die verder weg ligt. Corona Het doelgroepenvervoer heeft in het hele land een chauffeurstekort. Tijdens de lockdown(s) zijn chauffeurs bijvoorbeeld in een andere sector gaan werken. Naast de lockdowns zien we dat ook het salaris en de beperkte uren een rol spelen in het ontstaan van het tekort. Om dit probleem het hoofd te bieden zullen chauffeurs combinatiebanen worden aangeboden. Onderwijshuisvesting (onderwijsbeleid en leerlingzaken) Wat gaan we daarvoor doen?

Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten Saldo 245 75 170

In het collegebesluit Haagse Referentienormen voor maatschappelijke voorzieningen (RIS 307513) is opdracht gegeven tot een nadere uitwerking van het voorzieningenniveau per type voorziening, uitgaande van een analyse van vraag en aanbod op een voor de voorziening passend schaalniveau en een visie op de toekomst van de voorziening op te stellen, inclusief de benodigde investeringen ten behoeve van realisatie en exploitatie. Resultaat hiervan zijn de Integrale Huisvestingsplannen (IHP’s, scope 10 jaar) cultuur & bibliotheken, onderwijs, sport en zorg en welzijn, die voor het zomerreces 2022 aan de gemeenteraad zijn aangeboden. In de begroting is nu een structurele oplopende reeks kapitaallasten opgenomen voor de uitvoering van deze IHP’s vanaf 2024. In 2023 start de planvoorbereiding van projecten die geprioriteerd worden binnen het financiële kader. Nieuwbouw en renovatie De gemeente is verantwoordelijk voor de huisvesting van het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. Schoolbesturen krijgen hiervoor bekostiging vanuit de gemeente. Welke gebouwen? De volgende projecten, voorgesteld op het concept Programma onderwijshuisvesting 2023, worden verwacht te starten in 2023: • • • •

Uitbreiding Jan van Nassauschool aan de Zaanstraat 25; Vervangende nieuwbouw John F Kennedyschool, aan Gradaland 5; Vervangende nieuwbouw / renovatie van De Populier, aan de Populierstraat 109; Nieuwbouw Kindcentrum Vroondaal, fase 2.

Daarnaast is de verwachting dat met de volgende projecten uit eerdere programma’s onderwijshuisvesting in 2023 gestart wordt: • • • • •

Renovatie en gedeeltelijke vervanging Toermalijn, aan de Beeklaan 184; Doorstart renovatie en gedeeltelijke vervanging Galvanischool aan de Galvanistraat 43; Vervangende nieuwbouw Koos Meindertsschool aan het Kortekaasplantsoen 125; Vervangende nieuwbouw Het Mozaïek aan de Van den Eyndestraat 24; Vervangende nieuwbouw Wonnebald de Vrije School aan de Mozartlaan 189.

Verduurzaming bestaande schoolgebouwen Naar verwachting worden er in 2023 diverse projecten gestart en/of gerealiseerd die met behulp van de regeling cofinanciering energiebesparende maatregelen en groen-blauwe schoolpleinen energiebesparende maatregelen of een groen-blauw schoolplein realiseren:

65

• • • •

Energiebesparende maatregelen het Gymnasium Haganum aan de Laan van Meerdervoort 57; Energiebesparende maatregelen aan het Maerlant Lyceum aan de J. Bildersstraat 11; Energiebesparende maatregelen aan De Gantel aan de Laan van Waterings Veld 925; Energiebesparende maatregelen aan de Van Ostadeschool, Van Ostadestraat 245

Structurele dekking onderwijshuisvesting Om de Programma’s onderwijshuisvesting en de overige wettelijke bekostigingstaken ten aanzien van onderwijshuisvesting de komende jaren uit te kunnen voeren, zijn er in deze begroting structureel extra middelen vrijgemaakt om de eerdere financiële terugloop te herstellen. De extra ruimte loopt in 2024 en 2025 verder op. Daarnaast zal er vanaf 2024 een structureel oplopende reeks kapitaalslasten worden opgenomen in de investeringsbegroting ter dekking van extra investeringsruimte voor nieuwe schoolgebouwen, in aansluiting bij de opgave zoals geformuleerd in het IHP Onderwijs.

Financiële overzichten

Lasten (incl. reserves) Lasten Vastgestelde begroting 2022-2025

2023

2024

151.421

134.647

134.473

132.444

0

0

0

0

0

0

Reeds goedgekeurde mutaties Subtotaal actuele begroting 2022-2025

bedragen x € 1.000 2025 2026

2022

151.421

134.647

134.473

132.444

0

Budgettair kader

0

0

0

0

0

Intensiveringen

0

3.090

4.390

5.790

7.790

Dekking voor intensiveringen

0

-820

-820

-1.320

-1.320

7.253

14.335

9.582

4.156

135.152

158.674

151.252

147.625

141.070

141.622

Overige (neutrale) mutaties Lasten Ontwerpbegroting 2023-2026

2022

2023

2024

bedragen x € 1.000 2025 2026

62.353

51.716

51.767

49.716

0

0

0

0

0

0

62.353

51.716

51.767

49.716

0

Budgettair kader

0

0

0

0

0

Intensiveringen

0

0

0

0

0

Dekking voor intensiveringen

0

0

0

0

0

Overige (neutrale) mutaties

15.905

10.425

8.261

133

49.849

Baten Ontwerpbegroting 2023-2026

78.258

62.141

60.028

49.849

49.849

Baten (incl. reserves) Baten Vastgestelde begroting 2022-2025 Reeds goedgekeurde mutaties Subtotaal actuele begroting 2022-2025

bedragen x € 1.000 Beginsaldo Toevoegingen Onttrekkingen Eindsaldo 2023 2023

Reserve Reserve Duurzame Huisvesting Onderwijs Reserve Onderwijshuisvesting exploitatiemiddelen

6.119 8.315 14.434

66

0 0 0

3.000 200 3.200

3.119 8.115 11.234

Investeringen

bedragen x € 1.000 Begroting 2023 en verder Nog te Bijdragen Aandeel Investerings- Jaar van realiseren Waarvan derden/ gemeente bedrag oplevering vanaf in 2023 voorz. in 2023 2023 18.314 div 8.184 7.209 0 7.209 Totaal

Kinderopvang Onderwijshuisvesting Activiteiten en projecten stedelijk onderwjsbeleid (Nieuw beleid: meerkosten bestaande voorraad (stijgende bouwprijzen, duurzaamheid en inlopen achterstand)) Onderwijshuisvesting Bijzonder (voortgezet) speciaal onderwijs Onderwijshuisvesting Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting openbaar en bijzonder basisonderwijs

66.379

div

66.142

25.100

0

25.100

5.733

2023

3.874

3.874

0

3.874

954

2023

654

654

0

654

108.761

div

58.790

31.067

0

31.067

Onderwijshuisvesting openbaar en bijzonder speciaal voorgezet onderwijs

2.167

2023

407

407

0

407

Onderwijshuisvesting openbaar en bijzonder voorgezet onderwijs

22.637

div

3.721

3.361

0

3.361

141.772 71.672

0

71.672

Totaal

224.945

Indicatoren Prestatieindicator Percentage herplaatste nieuwe VSV-ers t.o.v. het totaal aantal nieuwe VSV-ers (Voortijdig schoolverlaten) Aantal PO scholen met VVTO-aanbod (vroeg vreemde taal onderwijs)

Nulmeting

Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

52%

49%

55%

55%

55%

55%

55%

22

29

28

28

28

28

28

Effectindicator

Nulmeting

Realisatie 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

59%

65%

64%

69%

74%

79%

84%

% doelgroepkinderen VVE dat deelneemt aan VVE

Doordat de achterstandsscore op scholen met ingang van het schooljaar 2019-2020 anders wordt vastgesteld (doelgroeppeuters in plaats van doelgroepkinderen), is historisch vergelijken slechts beperkt mogelijk. Bij de nulmeting is daarom het percentage uit 2019 van 59% opgenomen. In 2021 is een daling van bereik te zien, dit is een negatief effect van de coronacrisis. Met de vaststelling van nieuw beleid voorschoolse educatie voorjaar 2021 is extra inzet gepleegd het bereik te herstellen en te doen stijgen, met een ambitie van 5% per jaar. Dit gebeurt enerzijds door de inzet van een communicatiecampagne gericht op ouders, en een intensieve samenwerking met de

67

kinderopvangorganisaties met betrekking tot de toeleiding van doelgroepkinderen. Anderzijds richt het nieuwe beleid zich ook op het vergroten van het aanbod voorschoolse educatie. Beleidsindicatoren (Rijk)

Eenheid

Actuele peildatum

Absoluut verzuim * Relatief verzuim **

Aantal per 1.000 leerlingen Aantal per 1.000 leerlingen

0,7 34,1

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (VSV-ers)

% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs

2,53%

* Bron: leerplichttelling 2020-2021, peildatum 1 oktober 2021 ** Bron: DUO, voorlopig cijfer per 1 oktober 2021 over het schooljaar 2020-2021

68

2.7 Werk en inkomen Portefeuillehouders: Kavita Parbhudayal en Mariëlle Vavier

Beoogd maatschappelijk effect: wat willen we bereiken? Inleiding Deze begroting kijkt vooruit naar een nieuwe periode. Een periode waarin de wereld om ons heen roerig en onrustig is. Dat zien we ook op het terrein van werk, inkomen en armoede. Er is een groot tekort aan personeel in alle sectoren. En door crises zoals corona, inflatie, de oorlog in Oekraïne en de energiecrisis worden problemen voor inwoners groter. Terwijl we juist willen dat de kansenongelijkheid kleiner wordt en er bestaanszekerheid is voor onze inwoners. Dat kunnen we niet veranderen, maar we kunnen wel met elkaar de schouders eronder zetten en inwoners ondersteunen daar waar het hen niet zelf lukt. Den Haag staat voor bestaanszekerheid voor onze inwoners en voor een inclusieve arbeidsmarkt. Het uitgangspunt is dat iedereen in Den Haag volwaardig mee kan doen. Eén van de meest urgente opgaven voor de komende tijd is de financiële problematiek en bestaansonzekerheid waar onze inwoners mee te maken hebben. Armoede en schulden bezorgen mensen veel zorgen en stress. Die stress kan mensen ziek maken en dit heeft invloed op kinderen, familie en werk. Met ons armoedebeleid zijn we er als mensen financieel door het ijs dreigen te zakken. Dan zorgen we voor een toereikend bestaansminimum en voor ondersteuning, zodat de kinderen in deze gezinnen mee kunnen blijven doen.

Bestaanszekerheid is meer dan alleen een toereikend bestaansminimum. Hagenaars hebben ook behoefte aan perspectief en willen mee kunnen doen aan de samenleving. Inwoners die kunnen werken helpen we om zich te ontwikkelen naar de arbeidsmarkt. In Den Haag bouwen we hiermee aan een inclusieve arbeidsmarkt. Bovendien is betaald werk een belangrijk middel om de bestaanszekerheid te bevorderen. Omdat het percentage van de groep inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt in de bijstand verder toeneemt, vraagt dat naast re-integratie, scholing en bemiddeling naar werk ook om intensievere vormen van begeleiding en ondersteuning op de werkvloer. Voor een deel van onze inwoners lukt werken (nog) niet. Deze groep activeren we en ondersteunen we bij andere vormen van participatie, zodat we ook hen perspectief bieden. Kerndoelen van programma Werk en Inkomen Dit programma gaat in de kern om het bieden van bestaanszekerheid aan alle Hagenaars. Er zijn 3 kerndoelen: • We ontwikkelen en begeleiden jaarlijks mensen op basis van de Participatiewet naar een volgende stap, bij voorkeur een betaalde baan. Waarmee we zorgen voor een meer inclusieve arbeidsmarkt. We willen daarbovenop 1.600 mensen aan het werk helpen in deze coalitieperiode. • In Den Haag bieden we inwoners perspectief.

Onze inzet is gericht op gelijkwaardig meedoen aan de samenleving en preventie van zwaardere problematiek en hogere maatschappelijke kosten. • We voeren een sociaal armoedebeleid, waarmee we Hagenaars in armoede perspectief geven en laten meedoen in de stad. We zetten meer in op gelijke kansen voor kinderen. Programma op hoofdlijnen bedragen x € 1.000 Begroting 2022

2023

2024

2025

2026

Lasten

707.426

666.778

661.989

666.013

660.647

Baten

417.926

422.327

422.541

427.309

426.559

Saldo exclusief reserves

289.500

244.451

239.448

238.703

234.088

Toevoegingen

11.600

33.000

0

0

0

Onttrekkingen

14.885

44.744

15.075

13.875

8.875

286.215

232.707

224.373

224.828

225.213

Saldo inclusief reserves

De totale lasten 2023 bedragen € 699,8 mln. (lasten € 666,8 mln. + dotatie reserve € 33 mln.). De dekking 2022 bedraagt € 699,8 mln. (baten € 422,3 mln. + onttrekking reserve € 44,7 mln. + saldo € 232,7 mln.).

69

Lasten De lasten voor bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen (€ 465,6 mln.) omvatten 67% van de programmalasten. Voor re-integratie- en participatievoorzieningen is er € 146,5 mln. (21%). Dit is inclusief de sociale werkvoorziening waarvoor € 49,2 mln. wordt ingezet. Daarnaast wordt voor het gemeentelijk minima- en schuldenbeleid € 87,6 mln. (12%) ingezet, waarvan € 59,4 mln. voor minimabeleid en € 28,2 mln. voor schuldenbeleid. Baten De baten die de gemeente Den Haag voor dit programma ontvangt, bestaan voor 55% (€ 389,5 mln.) uit de rijksbijdrage voor de bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen. De gemeente financiert daarnaast zelf 31% uit de algemene middelen (€ 215,5 mln.).

Wat gaan we doen en wat gaat het kosten in 2023? Werk en inkomen: wat is het? Dit programma gaat over werk, inkomen en minima- en schuldenbeleid en over inburgering. Werk gaat over alle instrumenten en middelen om Hagenaars die vallen onder de Participatiewet te helpen aan werk of school. In de gevallen waar werk niet mogelijk is, helpt de gemeente mensen met andere vormen van participatie, zoals in de wet bedoeld. Inkomen bevat de instrumenten en middelen om Hagenaars die vallen onder de Participatiewet rechtmatig te voorzien van een bijstandsuitkering of loonkostensubsidie. Het minima- en schuldenbeleid helpt Hagenaars met een minimuminkomen om actief mee te doen in de samenleving. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit naar kinderen. De insteek is om schulden zoveel mogelijk te voorkomen of om deze snel en integraal op te lossen. Speerpunten voor 2023: Werk: 1. De gemeente draagt bij aan een inclusieve arbeidsmarkt waar iedereen gelijke ontwikkel- en werkkansen krijgt. Dat doen we met een integrale en persoonlijke aanpak. 2. Onze dienstverlening sluit aan bij de ontwikkelbehoefte van mensen. We bieden bijstandsgerechtigden met een grote afstand tot de arbeidsmarkt duurzaam perspectief waarbij het doel (uiteindelijk) betaald werk kan zijn, maar ook maatschappelijke participatie of persoonlijke ontwikkeling.

Met bijvoorbeeld de inzet van loonkostensubsidie verlagen we de stap voor mensen naar werk. 3. De gemeente helpt zoveel mogelijk Haagse werkzoekenden aan het werk via social return. Dit houdt in dat we bij grotere (inkoop-)opdrachten en subsidies de leveranciers verplichten minimaal 5% van het totaalbedrag te besteden aan het – direct of indirect - aan het werk helpen van werkzoekenden met een kwetsbare positie. 4. We bieden beschut werk aan personen die dat nodig hebben. Deze medewerkers kunnen rekenen op ondersteuning en begeleiding, met zorg en aandacht voor duurzame inzetbaarheid en vitaliteit. 70

5. Voor mensen die (nog) niet bij een werkgever aan de slag kunnen, bieden we werk- en ontwikkelplekken in een beschermde omgeving. 6. In het streven naar een inclusieve arbeidsmarkt stimuleert de gemeente werkgevers om mensen met een arbeidsbeperking in dienst te nemen. Hieronder vallen ook leerlingen van het praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs, die we direct vanuit school naar werk begeleiden. Als werkgever werkt de gemeente ook zelf aan inclusief werkgeverschap. Inkomen: 7. Iedereen die in Den Haag recht heeft op een bijstandsuitkering, moet van dat recht gebruik kunnen maken. 8. Wie in Den Haag een bijstandsuitkering aanvraagt, kan rekenen op een toegankelijk aanvraagproces en tijdige afhandeling van de aanvraag, waarbij we inzetten op maatwerk om onze inwoners maximaal te ondersteunen. We zorgen voor rechtmatigheid van de bijstand en zetten in op het voorkomen van fraude. 9. We zijn verantwoordelijk dat de uitvoering van de Participatiewet volgens menselijke maat gebeurt. Minima- en schuldenbeleid: 10. In 2023 verwachten we meer vraag naar armoedevoorzieningen door de stijgende prijzen en achterblijvende inkomensontwikkelingen. De coronaperiode en de gevolgen van de oorlog in Oekraïne op o.a., stijgende de energieprijzen zorgen dat steeds meer mensen financieel in de knel komen. In 2023 is ons doel om tijdig te voldoen aan deze gestegen vraag.

Vanuit het coalitieakkoord omarmen we de opdracht om het bereik van onze regelingen te vergroten. Het armoedebeleid zorgt dat de bestaanszekerheid gewaarborgd is, er oog is voor individuele behoeften en perspectief op de lange termijn wordt geboden. Hierbij is het belangrijk dat ook de armoederegelingen toegankelijk en bereikbaar zijn. 11. We onderhouden, samen met vaste-lasten-leveranciers en verhuurders, een systeem van vroegsignalering om te voorkomen dat betalingsachterstanden oplopen en problematische schulden worden. 12. We zorgen dat het schuldregelen snel en efficiënt gaat door collectief schuldregelen via het schuldenknooppunt, inzetten op saneringskredieten en andere technologische innovaties. Zo komt er meer ruimte voor coaching en begeleiding. 13. We betrekken maatschappelijke partners, bijvoorbeeld via Geldzaken070 en Schuldenlab070, bij het aanpakken van armoede en schulden. We versterken het maatschappelijk middenveld en de rol van vrijwilligers en ervaringsdeskundigen. 14. Het aantal gezinnen met kinderen dat in armoede leeft, neemt toe. De verwachting is dat de problemen de komende tijd groter worden en dat kinderen het daardoor nog moeilijker krijgen. We trekken daarom extra geld uit voor armoedevoorzieningen voor gezinnen met kinderen met een inkomen tussen 130 en 150 procent van het wettelijk bestaansminimum.

We trekken hier eenmalig € 2 miljoen voor uit in 2023 15. Inburgering: In 2023 ondersteunen we inburgeraars bij het meedoen in de Haagse samenleving.

Wat gaan we doen en wat mag het kosten? Gebiedsgericht en integraal werken Verschillende vormen van dienstverlening worden dicht bij de Haagse inwoners aangeboden, denk bijvoorbeeld aan de verschillende locaties van Helpdesk Geldzaken, Jongerenpunt070 en de Sociaal Raadslieden. We verkennen hoe we verder vorm kunnen geven aan gebiedsgericht werken waarbij we meer onderdelen van onze dienstverlening dichter bij de inwoners brengen. We vinden het belangrijk dat onze dienstverlening laagdrempelig beschikbaar is voor iedereen die dit nodig heeft. En kijken hierbij als eerste naar wat vanuit de verschillende gebieden in stad nodig is op de thema’s werk en participatie, inkomen, armoede en schulden. Ook het integraal samenwerken met andere diensten en partners binnen en buiten het sociaal domein ontwikkelen we vanaf 2023 verder. Waar mogelijk implementeren we dit, zodat de dienstverlening voor de inwoners in de stadsdelen en wijken wordt verbeterd. We zijn aangesloten bij de programma’s Wijkagenda, Prioritaire gebieden en Zuidwest waarbinnen verschillende maatschappelijke opgaven in samenhang worden opgepakt. Goede en passende dienstverlening De gemeente wil met goede en passende dienstverlening zo goed mogelijk inspelen op de behoeften van de Haagse inwoners.

We willen weten hoe Haagse inwoners onze dienstverlening ervaren: voelen zij zich echt geholpen? De leefwereld en het perspectief van de inwoner staan centraal. Zo willen we onze dienstverlening verbeteren en de ruimte benutten die de Participatiewet biedt. Om dit perspectief te zien gebruiken we verschillende methoden zoals het klanttevredenheidsonderzoek, de klantreis (de ‘reis’ die een inwoner 71

maakt nadat hij een (levens)gebeurtenis meemaakt en waarbij hij een vraag heeft aan de gemeente. Daarbij wordt gevisualiseerd wat de inwoner allemaal ervaart rondom het de (fysieke) contactmomenten met de gemeente.) en de feedbackloop (een deel van de inwoners wordt gevraagd feedback te geven op hoe onze dienstverlening wordt ervaren. Aan de hand van de bevindingen kunnen we de dienstverlening aanpassen. Ook maken we gebruik van de signalen die burgers afgeven in klachten en bezwaarschriften om te leren en kwaliteit te verbeteren. Zo willen we ervoor zorgen dat onze inwoners vertrouwen hebben in onze dienstverlening. Omdat onze dienstverlening nog niet altijd als goed en passend wordt ervaren, vraagt dit om een voortdurende ontwikkeling zodat we zo goed mogelijk inspelen op de behoeften van de Haagse inwoners. We kijken hoe we hen zo gericht mogelijk kunnen ondersteunen in hun zoektocht naar werk en het oplossen van problemen op het vlak van bestaanszekerheid. We trainen onszelf continu in het verbeteren van onze vaardigheden zodat we de inwoners beter kunnen helpen. We pakken begeleiding en ondersteuning methodisch aan.

Een prettige bejegening Elke Haagse inwoner die met vragen over werk en inkomen bij de gemeente aanklopt, mag een klantervaring verwachten die zich kenmerkt door een welkom gevoel, de menselijke maat, duidelijke communicatie, gemakkelijke, oplossingsgerichte en betrouwbare hulp en ondersteuning. Op basis van verschillende klantsignalen monitoren we hoe de Haagse inwoner onze bejegening ervaart en gebruiken dit als input voor een nieuwe verbeterslag. Onder klantsignalen verstaan we alle gevraagde en ongevraagde feedback van de Haagse inwoners over onze dienstverlening. De gevraagde klantsignalen halen we actief op, de ongevraagde klantsignalen worden gevormd door klachten, bezwaarschriften en spontane meldingen van inwoners. Meer doen met data De gemeente beschikt over veel gegevens (data), zoals bijvoorbeeld de feedback die we ophalen bij de Haagse inwoners over onze dienstverlening. We maken gebruik van data bijvoorbeeld in de samenwerking met het CBS in de Armoedemonitor en de Bijstandsmonitor. Voor de inwoners is het belangrijk te weten dat gegevens bij ons veilig zijn. We gaan zorgvuldig met persoons- en persoonlijke gegevens om en houden ons aan de privacy wet- en regelgeving. Ook zijn we scherp op de risico’s van werken met algoritmen. De aansluiting bij het Urban Data Centre maakt het mogelijk om het data-gedreven werken verder te introduceren.

We benutten op een juiste manier de beschikbare data en kunnen beslissingen baseren op beschikbare feiten en cijfers. Interne beheersing op orde In 2023 werken we verder aan een betere interne beheersing. Dit loopt langs drie lijnen: processen, risicomanagement en doorontwikkeling van de interne auditfunctie. De werkzaamheden zijn al eerder gestart en worden vervolgd in 2023. Door een goed beheers- en risicomanagement worden de (financiële) risico’s tijdig onderkend en aangepakt zodat de organisatie rechten doelmatig handelen kan aantonen. Digitalisering SZW Dienstverlening: Welkom, duidelijk en gemakkelijk, oplossingsgericht en betrouwbaar De gemeente wil inwoners de gelegenheid geven om meer via de digitale weg contact te zoeken. Voor inwoners minder digitaal vaardig zijn, blijft telefonisch of persoonlijk contact gewoon mogelijk. Door processen te digitaliseren, streven we als gemeente naar slimmer en efficiënter werken. Zo blijft er meer tijd over voor hulp aan mensen die minder of niet digitaal vaardig zijn of liever persoonlijk contact opnemen. Digitalisering is geen doel op zich, de dienstverlening moet hierdoor beter worden. Telefonisch of persoonlijk contact blijft altijd mogelijk. Het uitgangspunt is: standaard waar dat kan, maatwerk waar het nodig is.

Toegang en regie over eigen gegevens We vinden het belangrijk dat we inwoners meer regie geven over de gegevens die zij met de gemeente uitwisselen. Ook gaan we informatie logischer organiseren. Hierdoor ontstaat een completer beeld van inwoners die zich melden voor een uitkering of hulp bij werk. Het verbeteren van de digitale dienstverlening voor Werk, Participatie en Inkomen bevordert een samenhangende manier van werken van de verschillende SZW-domeinen. Gevolg: het maakt niet uit hoe een burger bij ons binnenkomt, de dienstverlening voelt als een logisch geheel.

72

In 2022 is gestart met de digitalisering van Inkomensprocessen, zoals de Ooievaarspas en Bijzondere Bijstand. De producten worden aangeboden in de Mijndenhaag-omgeving. Naast het integrale productaanbod kan de burger de status volgen van de aanvraag en heeft toegang tot eigen gegevens en dossier. In 2023 breidt de gemeente het digitale productaanbod verder uit. Denk aan de aanvraag van levensonderhoud (bijstand) en het Bbz (bijstandsbesluit zelfstandigen). Aanvraagformulieren worden toegankelijker gemaakt en gevuld met de informatie die de gemeente vanuit brongegevens al heeft. Het klantregistratiesysteem voor Werk en Participatie vervangen we in 2023 door een klantvolgsysteem waarbij de Haagse inwoner in de Mijndenhaag-omgeving toegang heeft tot het eigen dossier. De inwoner kan hier de laatste versie van het eigen perspectiefplan inzien, waarin de doelen en stappen staan voor de komende maanden. Bijvoorbeeld als het gaat om zoeken naar vrijwilligerswerk of het vinden van werk. De inwoner kan ook op het plan reageren en activiteiten afhandelen. De inwoners die niet of minder digitaal vaardig zijn, kunnen voor hulp bij (aan)vragen terecht bij de A&I-balies, bij de locaties van Helpdesk Geldzaken en bij de ServicepuntenXL. 1.

Re-integratie- & participatievoorzieningen

Cluster 1.a. Werkgelegenheidsprojecten, re-integratie en participatievoorzieningen Effect indicator werkgelegenheidsprojecten* Het aantal personen aan het werk of naar school* **

2022 4.000

2023 3.200 a 3.400

Waarvan reguliere uitstroom BUIG Waarvan niet uitkeringsgerechtigden

2.600 1.400

2.200 a 2.400 1.000

*Met ingang van het begrotingsjaar 2023 is de doelstelling gerelateerd aan de in- en doorstroom. Dat verklaart de aangepaste effectindicator. **Deze cijfers zijn exclusief 1.600 extra mensen die we aan het werk gaan helpen met loonkostensubsidie zoals aangegeven in het coalitieakkoord 2022-2026. Ontwikkelingen Begin 2022 werden de maatregelen om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan afgebouwd. De steunmaatregelen werden ook afgebouwd. De krapte op de arbeidsmarkt nam verder toe. Dat zijn belemmeringen voor het realiseren van economische groei. De stijgende energieprijzen waren een eerste signaal van mogelijke stagnatie. Met de invasie van Oekraïne door Rusland namen de zorgen hierover toe. Het arbeidsmarktbeleid van het Rijk is in ontwikkeling. De regionale samenwerking wordt steeds verder gestimuleerd. De Participatiewet en andere wetten worden per 1 januari 2023 aangepast om de positie van arbeidsbeperkten op de arbeidsmarkt te verbeteren (Breed Offensief). Wat willen we bereiken? In Den Haag werken we aan een inclusieve arbeidsmarkt waar iedereen gelijke ontwikkel- en werkkansen krijgt. Dat betekent dat iedereen naar vermogen mee moet kunnen doen in de samenleving. In eerste instantie via werk of waar dat niet kan (tijdelijk) op een andere manier. Denk bij dit laatste bijvoorbeeld aan een participatie-aanbod, met dagbesteding of vrijwilligerswerk.

Het aantal mensen dat vanuit de bijstand aan het werk wordt geholpen is van een groot aantal factoren afhankelijk. In de eerste plaats is dat de vraag van werkgevers (omvang en aard). In de tweede plaats ook van het aantal mensen dat een beroep doet op bijstand en dat hulp nodig heeft bij het vinden van werk. In de derde plaats van de mate waarin daarbij ondersteuning van Den Haag Werkt nodig is en wordt ingezet. We willen beter kunnen sturen op de benodigde inzet van middelen en het verwachte resultaat. Daarom werken we aan een systematiek waarmee we op basis van deze factoren een betere voorspelling kunnen doen. Zo kunnen we vooraf aangeven welke stappen kandidaten binnen Den Haag Werkt zetten en tot welke resultaten dat leidt (verbetering inzetbaarheid, uitstroom naar werk etc.). Deze manier van werken ontwikkelen en verbeteren we stapsgewijs. Voor nu is het beeld als volgt. Voor 2023 verwachten we een instroom van 4.000 kandidaten bij Den Haag Werkt als de conjunctuur gunstig blijft. De instroom van kandidaten is significant lager dan de vorige bestuursperiode. Als de economie minder groeit en de werkloosheid toeneemt houden we rekening met een instroom van 5.000 kandidaten waarvan een groter deel met een korte afstand tot de arbeidsmarkt.

73

Het aantal mensen dat in 2023 uitstroomt naar werk is voor een groot deel afhankelijk van het aantal mensen dat begin 2023 al een traject heeft bij Den Haag Werkt. Op basis van de huidige ervaringen over de werking van onze aanpak is de verwachting dat 2.200 a 2.400 mensen uit de uitkering stromen naar werk of school. Daarbovenop worden er voor de gehele coalitieperiode nog 1.600 mensen extra met loonkostensubsidie aan het werk geholpen. Ook helpen we circa 1.000 mensen naar school of werk zonder dat ze uitstromen uit de bijstand. Het gaat om kwetsbare jongeren die nog geen uitkering ontvangen en mensen die parttime gaan werken.

Wat gaan we daarvoor doen? • In de preventie-fase voorkomen we dat mensen een beroep moeten doen op een uitkering, bijv. via het Jongerenpunt070 en de samenwerking met de Pro/VSO-scholen. • Via het concept methodische kandidaatontwikkeling bieden we mensen op basis van hun talenten en motivatie een traject aan dat de werkkans vergroot. Dat betekent dat we met elke kandidaat een haalbaar perspectief vaststellen en aangeven op welke wijze eventuele belemmeringen worden aangepakt. De trajecten richting werk bieden we zoveel mogelijk aan in samenwerking met werkgevers. Daarbij combineren we scholing, laten opdoen van werkervaring en het bieden van begeleiding. Voor mensen die het (nog) niet redden op de reguliere arbeidsmarkt bieden we een passende werkplek (zie beschut werk en WSW). • We brengen beter in beeld hoe kandidaten zich tijdens dit proces ontwikkelen. • We bouwen verder aan de instapeconomie waarmee we de participatie van mensen in de bijstand stimuleren. Aansluiting met arbeidsmarkt We hebben als gemeente het voornemen om integraal de mismatch op de arbeidsmarkt aan te pakken, door samen te werken met het onderwijs en het bedrijfsleven. We gaan met werkgevers aan de slag om de baankansen voor onze doelgroep te vergroten. We laten de dienstverlening beter aansluiten bij wat werkgevers hiervoor nodig hebben en zetten in op creatieve partnerships.

De gemeente Den Haag streeft naar een inclusieve arbeidsmarkt en wil zoveel mogelijk mensen met een arbeidsbeperking aan het werk helpen. Overheden en bedrijven hebben hierover afspraken gemaakt met het Rijk: de banenafspraak. De gemeente helpt werkgevers bij deze banenafspraak en met werkplekken, zodat ze goed matchen met de doelgroep. De gemeente stimuleert werkgevers om mensen met een arbeidsbeperking in dienst te nemen. Ook begeleiden we leerlingen van het praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs naar werk. Dat doen we in nauwe samenwerking met de scholen. Ook als werkgever zetten we als gemeente in op sociaal werkgeverschap. We hebben hierin een voorbeeldrol. De gemeente voldoet aan het door het Rijk opgelegde quotum. Landelijk en regionaal ligt de banenafspraak nog niet op koers. Tegelijkertijd zien we dat een groep mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt graag aan het werk wil, maar er zijn geen passende vacatures. Daarom gaan we de komende tijd extra focussen op het creëren van werk dat wel aansluit bij de doelgroep, bijvoorbeeld met functiecreatie. We trekken hierin samen op met sociale werkgevers. Ook gaan we werkgevers hierbij nog beter ondersteunen. STiP Ook met de STiP-banen en beschut werk dragen we bij aan een inclusieve arbeidsmarkt.

Met de STiP-banen realiseren we tijdelijke gesubsidieerde banen bij werkgevers in de stad en bij de gemeente als werkgever. Met de STiP-regeling creëert de gemeente gesubsidieerde banen voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Na afloop van het STiP-traject, of zoveel eerder als mogelijk, bemiddelt Den Haag Werkt de STiP-deelnemer naar een reguliere baan. Als dit een dienstbetrekking is waarvoor de gemeente loonkostensubsidie verstrekt, blijft die persoon onder de banenafspraak vallen. Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten 87.092 38.975

1.a Werkgelegenheidsprojecten Wat gaan we daarvoor doen?

Saldo 48.116

Het aantal mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt neemt volgens diverse onderzoeken de komende jaren nog verder toe. Dit is onder andere het gevolg van de invoering van de Participatiewet (o.a. afsluiting van de sociale werkvoorziening (Wsw) en de instroom van statushouders (vaak met een afstand tot de arbeidsmarkt als gevolg van een taalbarrière). Ondanks het grote aantal vacatures vindt een groeiende groep werkzoekenden geen werk op de arbeidsmarkt. Het aanpakken van de mismatch op de arbeidsmarkt en aan het werk helpen van de doelgroep met een grote afstand tot de arbeidsmarkt vraagt interventies van de gemeente, maar ook een inspanning en bereidheid van werkgevers. Door het tekort aan personeel 74

kunnen grote opgaven niet gerealiseerd worden en ontstaan economische en maatschappelijke problemen. Ook kunnen werkgevers hun ambities niet waarmaken, vanwege de personeelstekorten. Wij kunnen een bijdrage leveren aan het oplossen van het personeelstekort door de inzet van loonkostensubsidie (LKS) voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Met ingang van 2022 is de Rijks-bekostigingssystematiek voor bijstandslasten en inzet loonkostensubsidie gewijzigd. Gemeenten worden voortaan voor loonkostensubsidie gefinancierd op basis van realisatie van het aantal loonkostensubsidies dat in het voorgaande jaar is ingezet. Bovendien is de ruimte om dit instrument in te zetten vergroot met de bedoeling dat gemeenten meer mensen met loonkostensubsidie aan het werk helpen. Hier liggen nieuwe kansen. In september jl. is in het coalitieakkoord als doelstelling opgenomen om in de collegeperiode een groei van 1.600 extra plaatsingen met inzet van loonkostensubsidie te realiseren. Jongerenaanpak De gemeente biedt ook in 2023, toekomstperspectief en bestaanszekerheid. We willen voorkomen dat jongeren een bijstandsuitkering moeten aanvragen. Wij zetten in op begeleiding van de brede doelgroep jongeren, waarbij begeleiding maatwerk is en aansluit bij wat jongeren nodig hebben.

Het Jongerenpunt070 zal de brede groep kwetsbare jongeren (16-27 jaar) perspectief bieden naar duurzame zelfredzaamheid. Dit doen we door hen optimaal te begeleiden naar opleiding, werk of het hoogst haalbare op dat moment. Met onze integrale dienstverlening stellen we de behoefte van de jongere centraal. Elke jongere krijgt passende dienstverlening. In onze dienstverlening werken we wijkgericht en outreachend. Extra steun Als gemeente bieden we jongeren ook de komende jaren, waaronder in 2023, extra ondersteuning. We gaan hiermee verder met de extra inzet op de jongerenaanpak (RIS309053). Zowel vanuit reeds met de extra inzet op de jongerenaanpak en het Sociaal Economische Herstelplan (RIS 306618) gereserveerde middelen als de rijksmiddelen voor de regionale aanpak jeugdwerkloosheid uit de meicirculaire 2022. Met deze extra inzet op de jongerenaanpak benaderen en begeleiden we ‘jongeren die buiten beeld zijn'. We ontwikkelen een sluitend netwerk met samenwerkingspartners in steeds meer wijken en we zetten meer stages en leerwerkplekken in die aansluiten bij de behoeften van jongeren. We helpen jongeren van 16 tot 27 jaar die ondersteuning nodig hebben op het terrein van onderwijs, werk of een ander passend perspectief. Daarnaast gaan we, aansluitend op ambities uit het coalitieakkoord de samenwerking met de JMO versterken.

Zodat ook jongeren met JMO-ondersteuning waar nodig en passend kunnen werken aan een duurzaam toekomstperspectief door begeleiding naar school en werk. Bovendien blijven we jongeren, zowel met als zonder bijstandsuitkering, naar werk, school of ander passend perspectief begeleiden vanuit de integrale teams van het Jongerenpunt070. Het Jongerenpunt070, waar professionals vanuit werk, onderwijs en leerplicht samenwerken, gaat actiever contact leggen met jongeren die daar niet zelf om vragen. En we blijven stimuleren dat onderwijs en werkgevers het aanbod van opleidingen en stagemogelijkheden voor praktisch geschoolden vergroten en zorgen voor een goede aansluiting van het stage-aanbod en het Haagse werkveld. Opleiden: werkfittrajecten, werkontwikkeltrajecten en praktijkleren In 2023 begeleiden we jongeren en volwassenen met een beperkte afstand tot de arbeidsmarkt naar werk met de werkfittrajecten (RIS 301575), de werkontwikkeltrajecten (RIS 296108) en het praktijkleren (RIS 306581). Werkfittrajecten zijn met name gericht op persoonlijke ontwikkeling (o.a. empowerment), vitaliteit (gezondheidsprogramma’s) en stabiliteit creëren op verschillende leefgebieden (o.a. het beheersbaar maken van schulden). De werkfittrajecten zijn bedoeld om kandidaten te activeren. Als voorbereiding op werkontwikkeltrajecten worden ook werknemersvaardigheden ontwikkeld.

In aansluiting op het werkfittraject kunnen kandidaten zich op deze gebieden blijven ontwikkelen en vakvaardigheden aanleren in een werkontwikkeltraject. Deze vakvaardigheden kunnen gewaardeerd worden met een praktijkverklaring of certificaat. Praktijkleren gaat over certificering via praktijkverklaringen. Daarbij kijken we ook naar andere vormen van scholing om de kans op werk te vergroten. Denk hierbij aan landelijke regelingen zoals de Stimulering Arbeidsmarktpositie, kortweg STAP. In deze aanpakken ontwikkelt de kandidaat werknemers- en vakvaardigheden bij een werkgever in een echte werkomgeving, onder methodische begeleiding van een begeleider van Den Haag Werkt. Diverse bedrijven en organisaties in kansrijke branches werken hieraan mee.

75

Social return Social return wordt standaard toegepast op aanbestedingen vanaf de Europese aanbestedingsgrens van € 215.000. Dit houdt in dat de opdrachtnemer 5% van de aanneemsom sociaal invult. Dit gebeurt allereerst door werkzoekenden te helpen aan een baan. Hierna wordt gekeken of er mogelijkheden zijn voor een opleidings- of stageplek of door te investeren in kandidaatsontwikkeling. Mocht dit niet lukken, dan zijn er meer mogelijkheden. Zo kan de opdrachtnemer samenwerken met een sociale ondernemer, orders plaatsen bij Den Haag Werkt of zelf maatschappelijke activiteiten met sociale impact ontplooien. Alle gemeenten in de arbeidsmarktregio’s Haaglanden en Zuid-Holland-Centraal hanteren hetzelfde social return-beleid. In 2023 wordt er met social return vooral ingezet op (duurzame) kwaliteit. Ook zal er extra inzet plaats vinden om het rendement van social return te verhogen en deze vervolgens te borgen. Tot slot wordt er georiënteerd op het verbreden van social return in samenwerking met partners en regio. Regionale samenwerking Den Haag vervult als centrumgemeente een actieve rol in de vormgeving en uitvoering van de regionale arbeidsmarktdienstverlening. De samenwerking in de regio met andere gemeenten, UWV, sociale partners en het onderwijsveld zorgt voor een meer eenduidige en uiteindelijk meer effectieve dienstverlening.

Binnen de arbeidsmarktregio Haaglanden werken Den Haag en het UWV daarom aan verbeterde digitale uitwisseling van matchingsgegevens met inachtneming van de privacywetgeving. Afgelopen jaren ondersteunde het Rijk de regionale structuur projectmatig. Daarbij was de insteek: een betere aansluiting en ontwikkeling van het arbeidsaanbod op de vraag naar tekortberoepen. Verwacht wordt dat het Rijk hiervoor aanvullende regels gaat geven. Dat gebeurt door aanpassing van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (SUWI) en de inzet van instrumenten voor om- en bijscholing, in aanvulling op het Leerwerkloket Haaglanden. De ervaringen met het Regionaal Mobiliteitsteam geven aanleiding om te verkennen hoe de samenwerking in de arbeidsmarkt ook in 2023 het beste kan worden vormgegeven. Sociaal ondernemerschap

In 2023 krijgen sociaal ondernemers ruim baan om zich verder te ontwikkelen. Sociaal ondernemers hebben een maatschappelijke missie, gericht op het bieden van werk aan kwetsbare mensen. Daarmee zijn ze een belangrijke partner voor Den Haag Werkt. De sectordeal Sociaal ondernemen 2021-2023 loopt door. De 3 ambities zijn: het sociaal ondernemen in Den Haag verder laten groeien en professionaliseren, samen werken aan duurzame en kwalitatief goede werkgelegenheid in de stad en toename van de arbeidsparticipatie. Dit zijn de 4 uitgangspunten: groei en professionalisering van sector, begeleiding kandidaten, promotie van sociaal ondernemers en ondersteuning bij bedrijfsvoering. De Social Club Den Haag blijft een belangrijke samenwerkingspartner om de sectordeal uit te voeren. Zij fungeert als vraagbaak voor sociaal ondernemers, adviseert bij strategische beslissingen op lokaal niveau en organiseert kennis- en informatiebijeenkomsten en evenementen in de stad. De gemeente gaat ook door met de Social Impact Labs (versnellingstafels). We bieden sociaal ondernemers hulp om te starten of te groeien in Den Haag. Kortom, de gemeente wil het sociaal ondernemen in Den Haag verder laten groeien en professionaliseren. Zo werken wij samen met ondernemers aan duurzame en kwalitatief goede werkgelegenheid in de stad. Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten 10.293 5.508

1.a Participatievoorzieningen Wat gaan we daarvoor doen?

Saldo 4.784

Gelijkwaardig meedoen Een groot deel van de Hagenaars met een bijstandsuitkering valt onder de participatiegroep. Dit zijn Hagenaars die vaak langdurig een bijstandsuitkering ontvangen. Op peildatum 1 maart 2022 gaat het om 19.010 mensen. Deze mensen hebben minimaal een afstand van anderhalf jaar tot de arbeidsmarkt. In de commissiebrief Gelijkwaardig Meedoen (RIS 307152) staat hoe dienstverlening aan deze groep eruit ziet. We werken met gedifferentieerde dienstverlening die recht doet aan de situatie van inwoners. Het gaat erom dat inwoners mee kunnen doen in de samenleving. Daarbij kan het doel (uiteindelijk) betaald werk zijn, maar ook maatschappelijke participatie of persoonlijke ontwikkeling.

76

Op basis van de commissiebrief Gelijkwaardig Meedoen werken we aan een kwaliteits- en kwantiteitsverbetering, zo wordt onder andere ingezet op een toename van het aantal consulenten. Naast deze kwantitatieve groei zetten we in op een kwaliteitsverbetering, onder andere vanuit het Gelijkwaardig Meedoen Lab. Gelijkwaardig Meedoen Lab Met het Gelijkwaardig Meedoen Lab creëren we een innovatie- en evaluatiesystematiek voor experimenten binnen de participatie-dienstverlening. We verdiepen ons in de subgroepen binnen de participatiegroep. Zo krijgen we beter inzicht in de (diverse) problematiek van mensen in deze grote groep. Ook leren we meer over waarom mensen nu niet optimaal mee kunnen doen in de samenleving. Met kleinschalige experimenten onderzoeken we hoe we als gemeente een rol kunnen vervullen in het oplossen van deze problematiek. Er worden nieuwe instrumenten en samenwerkingsverbanden ontwikkeld waarmee de dienstverlening verbetert. Door te leren en op kleine schaal te experimenteren, kunnen we sneller en wendbaarder problemen aanpakken en beter ideeën in de praktijk uitproberen. Dit helpt om constant de dienstverlening te verrijken en te vernieuwen. Instapeconomie Begin 2021 is in samenwerking met het Werkoffensief +500 de pilot Instapeconomie van start gegaan. Daarbij creëren we werk van waarde in de wijk.

Hagenaars met een bijstandsuitkering voor wie een betaalde baan (bijna) onhaalbaar is, kunnen op vrijwillige basis deelnemen. Ze krijgen met Instapwerk een blijvend perspectief, ze werken aan hun ontwikkeling én ze gaan er financieel op vooruit. In februari 2022 is de pilot Instapeconomie geëvalueerd (RIS 311530). De eerste bevindingen tonen aan dat mensen door deelname aan de pilot weer mee kunnen doen in de maatschappij. Het instapwerk zorgt ervoor dat deze mensen geactiveerd worden om naar vermogen bij te dragen aan hun eigen wijk. Ook is te zien dat deelnemers op vrijwel alle impactgebieden (taalniveau, sociaal netwerk, zingeving, dagelijks leven & thuissituatie, mentale, fysieke en financiële gezondheid) een positieve ontwikkeling laten zien. Inburgering: nieuwe wet Op 1 januari 2022 is de nieuwe Wet inburgering in werking getreden. Hiermee ligt de regie bij de gemeente en heeft de gemeente ook een aantal nieuwe taken: het organiseren van een warme overdracht, een brede intake, het opstellen van een persoonlijk Plan Inburgering en Participatie, het organiseren van leerroutes, inclusief de modules Kennis Nederlandse maatschappij, het participatieverklaringstraject en de module Arbeidsparticipatie. Daarnaast staat de gemeente aan de lat voor het financieel ontzorgen en maatschappelijk begeleiden van statushouders.

Jaarlijks gaat het voor Den Haag om een groep van circa 550 gezinsmigranten. De instroom van asielstatushouders fluctueert. Dat heeft ook zijn weerslag op de te verwachten aantallen inburgeringsplichtigen. We houden rekening met 460 inburgeringsplichtige asielstatushouders in de eerste helft van volgend jaar. De gemeente is ook verantwoordelijk voor de ondersteuning aan inburgeraars die onder het oude inburgeringsstelsel (Wi2013) vallen. Het gaat om extra begeleiding en een aanbod gericht op het behalen van het inburgeringsexamen. De programmatische aanpak waarmee de implementatie van de nieuwe wet is voorbereid, zetten we door voor de verdere implementatie en doorontwikkeling van het stelsel. De structurele financiering van het nieuwe stelsel is via de meicirculaire bekendgemaakt. Het gaat om structurele uitvoeringskosten en specifieke uitkeringen voor gemeenten. Voor de ondersteuning aan oude inburgeraars (Wi2013) zijn door het Rijk extra middelen beschikbaar gesteld tot 2026. Cluster 1.b Sociale werkvoorziening Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten 49.153 12.615

1.b Sociale werkvoorziening Wat gaan we daarvoor doen?

Saldo 36.537

Werk In Opdracht (WIO) Het domein Werk in Opdracht (WIO) is een onderdeel van Den Haag Werkt. Het is erop gericht om zoveel mogelijk mensen te helpen aan een zo gewoon mogelijke baan bij een zo gewoon mogelijke werkgever voor een zo gewoon mogelijk loon. Concreet betekent dit dat gemeente werkt aan werkplekken en ontwikkelplekken in een beschermde omgeving voor mensen die (nog) niet bij een werkgever aan de slag 77

kunnen. Met deze werkplekken bieden wij mensen in een beschermde omgeving de kans zich te ontwikkelen. Dit gebeurt zo dicht mogelijk bij een opdrachtgever, zoals werken op locatie. Wanneer dit niet mogelijk is bieden we ontwikkelplekken. Dit kan buiten de deur, bijvoorbeeld in groen of schoonvoorzieningen. Het kan ook op onze locaties. Verder zijn er werkplekken in de beschermde productieomgeving. De kracht van WIO is de veelzijdigheid van zowel leerbedrijf als productiebedrijf. Daarmee zijn we als geen ander in staat om kandidaten vanuit de Wsw (Wet sociale werkvoorziening) en Participatiewet werknemersvaardigheden en vakvaardigheden bij te brengen. We hebben onze aanpak gestroomlijnd in zogeheten standaardleerlijnen. Deze leerlijnen zijn in diverse sectoren te volgen zoals, groen, schoon en horeca. Voor verschillende soorten werk is er een standaardleerlijn. Kandidaten doorlopen trajecten, halen certificaten en doen de benodigde vaardigheden op. De leerlijnen eindigen op locatie of bij een opdracht om de stap naar buiten zo klein mogelijk te maken. Onder de sociale werkvoorziening verstaan we: werken in een beschermde of zelfs beschutte werkomgeving: Hieronder vallen de oude Wet sociale werkvoorziening die sinds 2015 in afbouw is, beschut werk en de banenafspraak. Voor een aantal mensen zullen de bovengenoemde leerlijnen een “brug” te ver zijn.

Voor hen is een beschutte werkplek bij WIO zelf om onder beschermde en beschutte omstandigheden werk te verrichten. Beschut werk Het domein Werk in Opdracht (WIO) binnen Den Haag Werkt beschikt over een goede infrastructuur om beschutte werkplekken te bieden aan inwoners die dat nodig hebben: mensen met een Wsw-indicatie of mensen met een indicatie beschut werk onder de Participatiewet. Wie een beschutte werkplek nodig heeft en daar volgens het UWV voor in aanmerking komt, kan in Den Haag rekenen op een werkplek bij Den Haag Werkt met een dienstverband bij de gemeente. De gemeente Den Haag heeft op dit moment ongeveer 326 beschutte werkplekken. Voor 2022 geldt een taakstelling van het rijk om 263 plekken gerealiseerd te hebben. De gemeente voldoet dus op dit moment ruimschoots aan deze wettelijke verplichting. Voor de medewerkers die beschut werk doen is een nieuwe cao van kracht, genaamd cao Aan de slag (RIS 311089) De Wet sociale werkvoorziening Vanaf 2015, met de komst van de Participatiewet, vindt er geen nieuwe instroom meer plaats bij de Wet sociale werkvoorziening Wsw ( WSW). De medewerkers die al actief waren voor 2015 behouden hun rechten. Bij uitstroom of pensionering vervalt de plaats in de regeling Wsw. De middelen worden ook vanuit rijkswege afgebouwd. Op 1 januari 2022 waren er 1.449 Wsw-medewerkers werkzaam bij de gemeente.

Daarvan zijn 208 medewerkers individueel extern gedetacheerd en 60 werken er extern op locatie (wol). Daarnaast zijn er 60 Wsw-medewerkers in kader van Wsw-Begeleid werken in dienst bij werkgevers waarvan WIO de begeleiding verzorgt. In 2022 wordt een natuurlijke uitstroom (voornamelijk door pensionering) van circa 90 fte medewerkers verwacht. Ook voor de zittende WSW-medewerkers is een nieuwe cao afgesloten. In het coalitieakkoord was voor de collegeperiode tot en met 2022 geld vrijgemaakt om het structurele tekort op de sociale werkvoorziening te dekken. In 2022 is € 0,5 mln. beschikbaar gesteld om het verschil op te vangen tussen de rijksbijdrage en de kosten voor de sociale werkvoorziening. Sociaal werkgeverschap De gemeente Den Haag vervult als grote werkgever in de stad een voorbeeldrol om mensen met een arbeidsbeperking geschikt en volwaardig werk te bieden. Dat doen wij met schoonmaakwerk op het stadhuis, met groenwerkzaamheden in de stad, banen bij de buurtserviceteams. Ook bieden we beschut werk voor de groep die meer begeleiding nodig heeft. De komende jaren krimpt het aantal Wsw-medewerkers dat bij ons werkt door pensionering. Deze plekken kunnen niet worden ingevuld door nieuwe Wsw-medewerkers omdat de Wsw-regeling in afbouw is. Om wel de bestaande werkgelegenheid te behouden, is vervanging noodzakelijk.

Dat betekent dat Wswmedewerkers die uitstromen structureel worden vervangen door de instroom van medewerkers Banenafspraak. Hiervoor zijn vanaf 2023 tot 2026 structurele middelen (oplopend tot €2 mln.) beschikbaar gesteld.

78

2. Inkomen Cluster 2 Inkomen 2. Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen Wat gaan we daarvoor doen? - Verstrekken van bijstandsuitkeringen - Beoordelen van uitkeringsaanvragen - Vaststellen van de hoogte van de uitkering en de betaling daarvan - Behandelen van bezwaar- en beroepschriften - Preventie van misbruik/fraude - Opsporen van misbruik/fraude en het opleggen van boetes en maatregelen

Wat mag het kosten (€1.000) Lasten Baten

Saldo

465.639

64.515

401.125

Meerjarige ontwikkelingen bijstand In september 2022 heeft het Centraal Planbureau (CPB) de Macro Economische Verkenning (MEV) gepubliceerd met daarin de verwachting voor 2023 en verder. Het CPB verwacht een economische groei van 1,5% in 2023. De werkloosheidscijfers zijn niet gunstig. Ondanks de krappe arbeidsmarkt wordt een stijging van de werkloosheid verwacht van 3,4% in 2022 naar 3,9% in 2023. Dat komt door de mismatch op de arbeidsmarkt. Er is krapte voor wat betreft theoretisch opgeleiden en vakmensen, terwijl er aan de onderkant van de arbeidsmarkt het aanbod juist groter is dan de vraag. Dit is een trend die zal doorzetten. Ten aanzien van de bijstand wordt in 2023 nog een lichte daling verwachtt. Landelijk daalt het aantal mensen in de bijstand van 370.000 in 2022 naar 350.000 in 2023. Na 2023 wordt wel weer een stijging van de bijstand verwacht. Er zijn verschillende onzekerheden die deze verwachting negatief kunnen beïnvloeden. Deze onzekerheden zijn: de oorlog in Oekraïne, de oplopende inflatie, de effecten van het wegvallen van de corona-steunmaatregelen en de ontwikkeling van de coronapandemie zelf. Het Rijk vergoedt de kosten voor de opvang en het verstrekken van financiële bijstand aan Oekraïense vluchtelingen. Wel vergroot dit de druk op de gemeentelijke organisatie en de inzet van personeel.

Eind september 2022 is het definitieve bijstandsbudget bekendgemaakt en het voorlopig bijstandsbudget voor 2023. Deze budgetten kunnen aanleiding zijn tot aanpassing van de begroting. Wetswijzigingen Participatiewet Het kabinet heeft een aantal wetswijzigingen aangekondigd over de bijstand. Zo wordt de kostendelersnorm gewijzigd zodat inwonende jongvolwassenen tot 27 jaar niet langer meetellen als kostendeler voor de uitkering van huisgenoten. Het voornemen van het kabinet is om deze wijziging met ingang van 2023 in te laten gaan als onderdeel van het wetsvoorstel Breed Offensief. Den Haag anticipeert op deze wetgeving door alle jongeren die 21 worden vanaf 1 juli 2022 niet meer mee te tellen als kostendeler voor de uitkering van huisgenoten. Met het wetsvoorstel Breed Offensief komt naast de bestaande wettelijke vrijlatingsregelingen een nieuwe vrijlatingsregel voor arbeidsbeperkten die bijverdienen in de bijstand. Ook komt er een algemene verruiming voor het bijverdienen in de bijstand. Eind 2022 is hier meer over bekend. Verder maakt het kabinet in samenwerking met gemeenten voorstellen voor een brede herziening van de Participatiewet. Verdeelmodel bijstand en macrobudget Eind september 2022 heeft het Rijk het voorlopig macrobudget 2023 bekendgemaakt en ook het verdeelbesluit voor de gemeente Den Haag.