RIS313415 Notulen van de raad van 26 september 2022

Richard de Mos (Hart voor Den Haag). In ieder geval wel een beetje smeerbare boter. Als u het in uw haar smeert, gaat het een stuk minder goed. Maar goed, even de boter terzijde. U doet een jij-bak - dat is natuurlijk prima, daar zitten we hier ook voor; we zijn ook allemaal grote mensen - over zestien maanden Hart voor Den Haag. Daarna heeft u het drie jaar mogen doen zonder die vervelende De Mos. En dan begint u hier uw betoog met 'de basis op orde'. Ik vind het heel raar dat je drie jaar lang aan de knoppen hebt gezeten en vervolgens gaat stellen 'ja, de basis moet effe op orde, jongens'. Dan heb je toch ergens zitten slapen, of mis ik wat? Anne Mulder (VVD). We constateren dat vanaf 2014 de reserves - volgens mij was dat een brede wens uit de raad destijds - op hun koppie zijn gehouden. Daar is incidenteel mee gefinancierd. Ik wil geen jij-bak geven aan de heer De Mos. Ik constateer dat gewoon als een feit. Ook in 2018 is er een aantal zaken incidenteel gefinancierd: economie, veiligheid. Nou, hier worden dingen structureel doorgetrokken. Ik ben blij dat dit nu gebeurt, zodat hier een begroting ligt die op orde is. De voorzitter. Meneer De Mos, laatste keer.

31

Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Is het nou niet zo dat die begroting een beetje op orde komt door een accres waar u wel of niet de raad over heeft geïnformeerd en dat oploopt tot € 118 mln., een meevaller? U heeft heel lang de wethouder van Financiën mogen leveren als VVD. 'U kent ons als een partij waarbij we op financiën zitten als een bok op de haverkist.' U begint uw betoog met: de basis is niet op orde. Dan stellen wij vast dat u de afgelopen drie jaar een beetje op de winkel hebt gepast. Anne Mulder (VVD). Dan stel ik vast dat die basis nu op orde is. Iedereen die een kuipje boter op zijn hoofd wil hebben, moet zich dan al dan niet aangesproken voelen. Maar het belangrijkste is nu dat die basis op orde is en dat we vandaar uit kunnen investeren in leefbaarheid, in veiligheid, in mobiliteit, noem maar op. Robert Barker (PvdD). Ik vind het wel een grappig betoog van de heer Mulder, want eerst creëer je een probleem en dan zeg je 'we zijn de grote verlosser, want we maken de basis op orde'. Ik moest daar wel om lachen. Ook omdat de heer Mulder het koppelt aan reserves die zijn opgemaakt, want eigenlijk doet de coalitie niks om die reserves aan te vullen. Want de algemene reserve is lager dan het weerstandsvermogen en de risico's zouden moeten zijn.

Dus eigenlijk zeggen de heer Mulder en de coalitie 'we hebben de basis juist niet op orde, want we schuiven het probleem met de reserve door naar toekomstige generaties'. Is dat niet het geval? Anne Mulder (VVD). Nee, ik denk niet dat we zaken doorschuiven naar toekomstige generaties. Integendeel, we maken de zaak steviger en meer solide. Zo zou ik er naar kijken. Moet je dan te lang stilstaan bij het verleden? Ik constateer gewoon wat er in het verleden is gebeurd, welke effecten dat heeft gehad en hoe je dat nu kan oplossen. Robert Barker (PvdD). Ik hoor de heer Mulder vertellen over 'steviger' en 'solide'. Al dat soort woorden gebruikt hij natuurlijk bewust als framing, maar ik vraag me af: wat is er dan steviger en solider? Wat gaat de heer Mulder nou doen aan die reserve, die volgens hemzelf of in ieder geval hem in de rol van wethouder, veel te laag was? Wat gaat hij nou doen om die algemene reserve aan te vullen met dit coalitieakkoord? Anne Mulder (VVD). Wat we zien is dat de algemene reserve de komende jaren beter op orde … Ik begin te praten als wethouder Financiën en dat moet ik helemaal niet doen, want ik sta hier als van de VVD. In algemene zin zie je dat de algemene reserve wordt aangevuld bijvoorbeeld door de verkooptaakstelling van gemeentelijk vastgoed. Dus daar zie je dat die weer stijgt.

Een collegaraadslid, de heer De Vuyst, heeft eerder een motie ingediend om die algemene reserve aan te vullen. Dat noemen we de € 1,2 mln. van de heer De Vuyst. Maarten De Vuyst (GroenLinks). 1,7! De voorzitter. Wilt u niet schreeuwen, meneer De Vuyst? We horen wel dat het € 1,7 mln. was! Anne Mulder (VVD). Zo wordt die aangevuld. De voorzitter. Laatste keer, de heer Barker. Robert Barker (PvdD). Ik zie de heer Mulder zijn pet als wethouder opzetten, omdat dat natuurlijk handig is, want eigenlijk is het eerlijke verhaal dat het hele coalitieakkoord niets doet met die algemene reserve. Dat is een keuze, maar die kun je moeilijk verenigen met dat de basis op orde is en dat hij die op orde gaat brengen, want eigenlijk doet hij dat niet. Voor een echte VVD'er die graag dat taalgebruik rond financiën gebruikt, is het natuurlijk heel moeilijk om te verantwoorden dat je de algemene reserve de afgelopen tijd hebt leeggeplunderd en nu met de gebakken peren zit. Anne Mulder (VVD). Het raadslid Mulder ziet dat het college druk bezig is die algemene reserve weer aan te vullen, zoals ik dat net ook heb gezegd.

32

De voorzitter. De heer Mulder zet in alle rust zijn betoog voort. Anne Mulder (VVD). Ik zei het al. Als je de deur uitloopt, dan wil je graag prettig over straat kunnen lopen. Daarom pakken we afvaloverlast en ergernis als hondenpoep, ratten en weesfietsen aan. Er komt extra geld voor de pandbrigade om overbewoning te bestrijden, want van dit soort overlast hebben we schoon genoeg. De komende jaren gaan we straten extra vergroenen, planten we nieuwe bomen en geven we wijken een opknapbeurt. Belangrijk is ook dat de gemeente kerntaken als het onderhoud van bruggen en kades op orde heeft. Daar komt nu ook structureel geld beschikbaar, want we willen in Den Haag geen Amsterdamse toestanden, waar kades in elkaar storten. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik sla aan op het woordje 'overbewoning'. Ik heb een klein citaatje voor de heer Mulder. Dat gaat over de toename van het aantal inwoners naar 650.000 in 2035. 'Hier schrik je toch van. Inwonersaantal van Den Haag groeit in acht jaar tijd tot bijna 650.000. De VVD Den Haag houdt haar hart vast voor de effecten van de groei op de leefbaarheid van de stad. We zullen veel scherper moeten zijn op hoe we groeien.' Maar dan kijk ik naar het coalitieakkoord, daar staat het woord 'bevolkingsgroei' niet een keer in. Hoe rijmt dat met de woorden van Rutger de Ridder, morgen beëdigd als raadslid? De voorzitter. We zullen zien.

Anne Mulder (VVD). De groei van de stad moet je in goede banen gaan leiden. Volgens mij zegt het coalitieakkoord daar iets over, namelijk meer betaalbare woningen bijbouwen, zodat mensen die in Den Haag willen blijven wonen of die hier werken, hier ook kunnen wonen. Maar je moet er ook voor zorgen dat mensen in een fijne buurt kunnen wonen. Er moeten dus genoeg voorzieningen zijn voor de huizen die we bouwen. Denk aan groen, denk aan huisartsen, denk aan mogelijkheden om te sporten. Dus zo moet je de groei van de stad, die er is, in goede banen leiden, woningen en tegelijk voorzieningen, zodat de stad leefbaar blijft. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik heb de buik vol van het herstellen van het vertrouwen van de kiezer. Het is jammer. In verkiezingstijd is steeds geroepen 'we gaan die bevolkingsgroei managen'. De heer De Ridder heeft daar in juli nog stevig over getwitterd. Maar ook u heeft uitspraken gedaan. 'De groei van de stad houdt een keer op', laat u door het AD optekenen. Het houdt een keer op, maar dat heeft niks te maken met woningen. Wanneer houdt het volgens u op en waarom staat het woord 'bevolkingsgroei' niet in het coalitieakkoord? Groei houdt een keer op, aldus meneer Mulder tegenover het AD. Hoe zit dat nu, nu het coalitieakkoord voorligt? Anne Mulder (VVD). We hebben dat debat ook vaak gevoerd in de raad, ik dan weliswaar met de raad.

Je ziet dat Den Haag op een paar plekken nog kan groeien: in onder meer de Binckhorst, in het CID, het gebied tussen drie stations, NOI, Hollands Spoor en Centraal, en Zuidwest. Daar is nog ruimte om te groeien. Dat moeten we dus ook doen. Maar we moeten wel ervoor zorgen dat dit gelijk loopt met die voorzieningen die ik noemde: groen, huisartsen en sport. Dan heb je een verantwoorde groei te pakken. Dat kunnen we de komende tijd nog doen. De voorzitter. Laatste keer, meneer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Dat is niet een antwoord op de vraag. De vraag was hoeveel meer de stad kan groeien. Wanneer houdt die groei een keer op? U heeft het zelf op laten schrijven door het Algemeen Dagblad, toch geen kleine jongen hier in Den Haag. U maakt zich zorgen over de groei. Wij hebben zojuist een motie ingediend, Beleidsmatig richtgetal bevolkingsgroei, om op een verantwoorde manier nog te kunnen groeien. Wanneer houdt het volgens u op en waarom staat het niet in het coalitieakkoord als u daar ten tijde van de campagne zulke stoere woorden over heeft gebezigd? Anne Mulder (VVD). Ik denk dat we de komende vier jaar nog door kunnen groeien. Ik noemde al het CID, Binckhorst en Zuidwest. Deze coalitieperiode kun je dus nog groeien. Er zal ongetwijfeld een keer een moment komen - daar hebben we het volgens mij ook al vaker over gehad hier - dat je zegt: 33

die nieuwe locaties die we hebben om te bouwen, zijn nu uitgeput. Maar dat moment is de komende vier jaar niet in zicht. Fatima Faïd (HSP). U zei dat we extra geld gaan inzetten voor de Pandbrigade om overbewoning tegen te gaan, want 'toestanden zoals in Amsterdam willen we hier niet'. Allereerst wil ik benadrukken dat het gaat over mensen. Overbewoning gaat altijd over kwetsbare mensen. En ik vroeg me af wat de coalitie concreet gaat doen met de mensen die het aangaat. De Pandbrigade komt ergens, gooit die mensen eruit, maar wat gaat u concreet doen voor die mensen? Anne Mulder (VVD). Toen ik het had over Amsterdam, ging het me niet om overbewoning, maar om instortende kades. Weet u, ik was hier raadslid in 2002. Toen hadden we nog geen Pandbrigade. Ik weet nog goed dat ik als raadslid een aantal wijken in ging, zoals Regentes-Valkenbos. Ik stond bij huilende mensen. Die hadden buren, dertien, veertien mensen, vaak uit Oost-Europa, waardoor ze niet konden slapen, waardoor ze niet naar hun werk konden, waardoor ze aan zulke pakken slaapmiddelen zaten. Dat kan ik me nog goed herinneren. Vanaf dat moment is de Pandbrigade ingezet om dat aan te pakken. Ik weet nog goed dat hier een aantal fracties zaten die dat muntje voor muntje probeerden te regelen. Een ton erbij bij de begroting bij de hele strenge wethouder Financiën, mevrouw Engering, en toch lukte het.

Ik ben blij dat we die Pandbrigade nu hebben en dat we die ook kunnen uitbreiden. Daar gaat het om, dat we overlast aanpakken. Als mensen overlast veroorzaken, ja, dat moet je ook niet doen. Dan is niet de eerste zorg, wat mij betreft, om er gelijk voor te zorgen waar ze dan terecht kunnen. Dan zeggen we eerst: waarom maakt u overlast, waarom houdt u de mensen in onze stad uit hun slaap? Dat is mijn eerste zorg. Daarom zijn wij blij met de uitbreiding van de Pandbrigade. Fatima Faïd (HSP). Bedankt voor dat antwoord. Ik schets dan even een andere kant. Ik ken ook heel veel mensen die huilend bij mij aan de deur stonden, die dus inderdaad uit Zuid-Europa komen en die door huisjesmelkers worden uitgebuit. Vervolgens komt de Pandbrigade en die zet ze op straat. Ze hebben kleine kinderen. Dat is de andere kant van het verhaal. Ik vind toch dat u als college zou moeten zeggen wat u met deze mensen gaat doen. De overlastgevende mensen zijn toch de eigenaren van die panden, neem ik aan? Ik neem aan dat de VVD dat ook vindt. Anne Mulder (VVD). We zien volgens mij in het collegeakkoord hele grote passages staan over overbewoning en ook over arbeidsmigranten. Ik ben het met mevrouw Faïd eens dat je natuurlijk voor mensen moet zorgen, ook als ze op straat komen. Maar mijn eerste zorg was toch altijd de Hagenaar die niet kan slapen van de buren.

En natuurlijk heb je er niks aan als mensen daarna op straat terechtkomen, dus we moeten ook kijken wat we daaraan kunnen doen. Dat is mijn verhaal over de Pandbrigade. Fatima Faïd (HSP). Dank u wel voor de beantwoording. U zegt dat uw eerste prioriteit de Hagenaar is, maar feit is toch gewoon dat deze mensen voor Den Haag werken? Die werken toch ook gewoon voor de economie van Den Haag? Ik begrijp dus niet zo goed waarom u net doet alsof er een discrepantie is. We halen deze mensen naar Nederland en dat vinden we helemaal prima. We buiten ze eigenlijk ook allemaal hartstikke uit. U zegt dat u in het coalitieakkoord allemaal plannen heeft. Nee, u heeft heel veel woorden, maar ik zie nog helemaal niks concreets over wat dit college gaat doen voor de arbeidsmigranten. Misschien kunt u dus toch een tipje van de sluier oplichten. Anne Mulder (VVD). Volgens mij … Nee, ik ben het eens met mevrouw Faïd. Als mensen hiernaartoe komen, willen ze een beter leven hebben. Ik kan het als liberaal alleen maar waarderen dat mensen willen werken voor hun geld. Wat we natuurlijk moeten bestrijden, is wat er daarnaast gebeurt, als er overlast is. Dat is het betoog dat ik wil houden. Over arbeidsmigranten staat er volgens mij een hele passage, bijna een heel hoofdstuk, een hele paragraaf, in ons coalitieakkoord. Nur Icar (DENK). Ik werd een beetje wakker geschud door het verhaal uit 2002.

Toen zat ik nog in 4 havo, dus nu weet ik hoe oud meneer Mulder daadwerkelijk is! Nee, maar even zonder gekkigheid. 2002, en dan een verhaal over veertien buren in een woning, huilende mensen et cetera? We zijn nu twintig jaar verder en er is eigenlijk niks veranderd. Misschien is de locatie nu Transvaal of 34

Schilderswijk, maar we zijn geen stap vooruitgekomen. Wat vindt u er nou van dat het zo lang duurt voordat het IJspaleis een probleem opgelost heeft? Anne Mulder (VVD). Ja, wat de heer Icar zegt, raakt mij. Je merkt namelijk in een grote stad als Den Haag dat de problemen die we hebben, onze grootstedelijke problematiek, heel taai zijn en dat je eindeloos moet volhouden om die aan te pakken. Als je begint, zoals een tijd geleden, moet je dat voortzetten, voortzetten en nog eens voortzetten. Als je in een gemeenteraad zit of wethouder bent, is het natuurlijk altijd een uitdaging om die hele taaie problemen aan te pakken, en toch moet je steeds volhouden. Daarom zijn we ook blij met de uitbreiding van de Pandbrigade voor het aanpakken van al die problemen. Maar ik ben het met de heer Icar eens. Ik zou ook dolgraag willen dat het snel zou gaan. Ik weet ook dat je daarvoor moet vechten als raadslid, muntje voor muntje. Je moet naar de landelijke overheid gaan en vragen om geld, zeg ik tegen de heer De Mos, maar ook om regels. Zo moet je dat doen. Maar ik ben het met de heer Icar eens. Ik sta af en toe ook te kijken van: sneller, sneller, sneller! Je moet als raadslid of wethouder gewoon de wil hebben om maar door te gaan, door te gaan en door te gaan. En dan duurt het altijd te lang, maar dat moet ons inspireren. Nur Icar (DENK).

Ik vind het wel mooi, maar we lezen dit niet terug in het coalitieakkoord. Ik wil wel het volgende zeggen. Als mijn verhaal u raakt, wil ik dat u uitspreekt dat we in drieënhalf jaar tijd laten we zeggen 90% - ik ben nog een beetje makkelijk - van het probleem oplossen. Ik denk namelijk dat de Hagenaar het twintig jaar na dato verdient om vooruit te gaan. Anne Mulder (VVD). Dat is de eeuwige frustratie; dat merk ik als politicus. Je wil keihard werken en dat moet je ook doen, maar je kan nooit garanderen dat je iets binnen drieënhalf jaar oplost. Je kan wél zeggen dat je stinkend je best doet om het te proberen, met al die taaie grootstedelijke problemen die we hebben. Dat zeg ik de heer Icar dus graag toe. Ja, niet ikzelf, want ik sta hier namens de VVD, maar ik vind dat we alles op alles moeten zetten, hier in de raad en in het college, om al die taaie problemen, die we nou eenmaal hebben, op te lossen. Je lost namelijk niet alle problemen in drieënhalf jaar op, hoe graag je dat ook zou willen, maar je moet wel je stinkende best doen om dat te doen. De voorzitter. Dan kijk ik naar de heer Barker, die een hele tijd geleden ook een interruptie wilde plegen, dacht ik. Of is het voorbij, meneer Barker? Robert Barker (PvdD). Ja, ik had een interruptie omdat de heer Mulder het had over het groenbudget, en dat hij daar zo blij mee is.

Het is natuurlijk mooi dat het groenbudget wat omhooggaat, maar ik vraag me af in hoeverre dit echt gaat zorgen voor vergroening. Er staan namelijk allerlei ambities in het coalitieakkoord voor vergroening, maar tegelijkertijd zien we dat de structurele tekorten op groen hoger zijn dan wat erbij komt. Er is dus een gigantisch tekort op het groenbudget en er komt maar een fractie bij. Hoe gaat de heer Mulder er dus voor zorgen dat het echt om vergroening gaat? Anne Mulder (VVD). Ja, er staat een reeks in het coalitieakkoord, maar dit is het eeuwige verhaal: je wilt natuurlijk altijd nog meer. Dat werd ook door de heer Van Asten gezegd. Er zijn onbeperkt veel wensen en beperkte middelen, en daarbinnen moet je kiezen. Ik denk dat deze coalitie hierin een keuze maakt door een aantal dingen te doen: vergroening, de kades, veiligheid et cetera. Natuurlijk, als je onbeperkte middelen had zou je altijd nog meer doen. Maar ja, dat is nou eenmaal niet zo. De voorzitter. Meneer Barker, graag een puntige interruptie. Robert Barker (PvdD). Maar dat is juist het punt. De heer Mulder geeft niet echt antwoord op de vraag. Voor de kwaliteit van de buitenruimte staat € 2 mln. per jaar. Tegelijkertijd staat er een structureel tekort van € 6 mln. op groen. Gaat die € 2 mln. alleen naar het oplossen van het tekort of gaat het geld ook echt naar extra vergroening? Anne Mulder (VVD).

Dat zal een combinatie zijn van beide: groen en achterstallig onderhoud. Maar ik ben blij dat we deze reeks hebben. Af en toe wil je wel nog meer, nog meer, nog meer, maar op een

35

gegeven moment moet je ook constateren dat de financiële middelen niet oneindig zijn. Ik ben dus heel blij met deze reeks. Robert Barker (PvdD). Dan de concrete vraag, die ik al een paar keer heb geprobeerd te stellen. Ik ga het nog concreter doen. Welk deel van dat bedrag gaat nou concreet naar het vergroenen? Anne Mulder (VVD). Ik denk, en dat bedoel ik niet flauw, dat op een gegeven moment … Er komt ook een begroting, en een wethouder die gaat over de buitenruimte. Ik neem aan dat hij of zij - het zal wel een hij zijn – met een plan komt voor hoe dit precies gaat. De voorzitter. Meneer Mulder zet zijn betoog voort. Anne Mulder (VVD). Ik heb het al gezegd: geen Amsterdamse toestanden. Elke Hagenaar wil veilig en snel naar zijn bestemming kunnen of dat nou per auto, per fiets, met de tram of met de bus is. De bereikbaarheid van de stad wordt dan ook fors verbeterd. Dat gaat gebeuren door te investeren in looproutes, fietspaden, goed openbaar vervoer en ruimte voor de auto. De komende jaren worden namelijk onder andere de Lozerlaan en het eind van de Zwolsestraat aangepakt, en wordt er ook flink geïnvesteerd in de toekomst. Zo gaat de coalitie de eerste stappen zetten voor de ondertunneling van de Teldersweg en de President Kennedylaan. Ook gaat het irritantste kruispunt van Nederland, de Zevensprong, op de schop.

Daarnaast gaat de coalitie onveilige wegen aanpakken, zoals de Benoordenhoutseweg en de Van Alkemadelaan. Ook pakken we, niet te vergeten, geluidsoverlast aan. Over de groei van de stad hebben we het net gehad in een interruptie. Belangrijk is ook dat de armoedevoorzieningen … De voorzitter. Meneer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ja, ik heb een korte vraag, een klein, reflecterend vraagje over de heer Jan Pronk, hier ooit een vriendelijk raadslid. Hij stelt: voor een stad die tegen een stootje kan, is mijn eerste indruk van het coalitieakkoord dat met name de VVD-kiezer tegen een stootje lijkt te moeten kunnen. Hij is, als toch prominent VVD'er, erg teleurgesteld in al die … De voorzitter. En uw vraag? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Nou, de vraag komt nu. Ik wou een kleine inleiding geven, want ik heb wat proza voor me. De voorzitter. Graag kort. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). De vraag is: wat is er met het verkiezingsprogramma van de VVD is gebeurd? Dat ligt volgens mij in de prullenbak stof te happen. Anne Mulder (VVD). Ik begrijp de vraag van de heer De Mos en ik heb daar zonet ook iets over gezegd, hè. We hebben goed gekeken naar de financiën van de stad. We hebben ook gekeken welke uitgaven noodzakelijk zijn.

Uiteindelijk hebben we, alles afwegende, gezegd: wij kunnen een lastenstijging voor onze rekening nemen, ook kijkend naar de noden in de stad en wat we ermee doen. Ik heb net al veiligheid, leefbaarheid en economie genoemd als belangrijke onderwerpen waar geld voor nodig is. En dan heb je je verkiezingsprogramma, maar je hebt het niet alleen voor het zeggen, omdat je niet de absolute meerderheid hebt. Dat betekent dat je compromissen moet sluiten. Wij denken dat we hier een compromis hebben gesloten dat uitlegbaar is en waar de stad wat aan heeft. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Maar is de conclusie niet gewoon dat de VVD helemaal niks te zeggen heeft gehad aan die onderhandelingstafel? Het lijkt wel of u een lidmaatschap van D66 aangeboden heeft gekregen. Die dansen natuurlijk de horlepiep, want alle VVD-parels zijn bij het grootvuil gezet, zoals de ozb, de auto die geen melkkoe moet zijn en de lastenverlichting waar u het altijd over heeft. U ging geld ophalen, € 23 mln. per jaar, met een stofkamoperatie bij de subsidies. 36

Daar is ook niks van terechtgekomen. Bent u nou niet gewoon een beetje het bijzettafeltje van deze coalitie? Anne Mulder (VVD). Dank voor de recensie van de heer De Mos, maar ik heb zonet al uitvoerig gezegd wat we allemaal gaan doen: dat we de basis op orde maken, dat we extra investeren in economie, dat we extra investeren in veiligheid en dat we extra investeren in leefbaarheid. Er is ook iets gezegd over mobiliteit, door de heer De Mos zelf. Ik noemde al de Zevensprong en het Telderstracé. Wat de VVD betreft is dit dus een heel mooi lijstje, waarmee we heel goed thuis kunnen komen. Ik geef gelijk toe dat we het niet helemaal alleen voor het zeggen hebben. Anders hadden we namelijk nog voor een stukje iets anders gedaan. De voorzitter. Meneer Icar. Nee, de heer De Mos nog voor zijn derde. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Nou goed, het is allemaal prachtig. Het regent bij ons aanmeldingen voor nieuwe lidmaatschappen en dat zijn allemaal oud-VVD'ers, dus die zijn minder blij met uw akkoord. Maar dat maakt verder niet uit, want wij heten ze van harte welkom. De voorzitter. Dit was geen vraag. Dan kijk ik naar meneer Icar. Nur Icar (DENK). Dank, voorzitter. Ik heb wel gewoon een vraag. De automobilisten worden belast, maar de vraag is: wat krijgen ze ervoor terug? Anne Mulder (VVD). Daar heb ik net iets over gezegd, hè.

We gaan bezig met het Telderstracé, we gaan bezig met de Zevensprong en we gaan bezig met de Lozerlaan. We zien daar dus allemaal doorstromingsprojecten, waar de automobilist iets voor terugkrijgt. Wij vinden het fijn dat we kunnen investeren in mobiliteit, ook voor de auto. Nur Icar (DENK). Ik denk dat de realiteit toch anders is als je in een auto zit. Ik ben best wel teleurgesteld in de VVD qua onderhandelingskracht op dit thema, maar goed. Klopt het dat betaald parkeren in wijken wordt ingevoerd zonder dat er een parkeerdrukmeting is geweest? Anne Mulder (VVD). We gaan inderdaad vergunningparkeren invoeren in verschillende wijken. Dat geld gaan we gebruiken voor mobiliteit. Wij vinden dat een goed plan, zodat we kunnen investeren in mobiliteit. Het is inderdaad waar wat de heer Icar zegt: we gaan dat doen. De voorzitter. Meneer Icar, en dan even niet meer meneer De Mos nu. Nur Icar (DENK). Even ter verduidelijking. Het klopt dus dat het ingevoerd wordt zonder dat er een parkeerdrukmeting is gedaan? Er is dus lukraak gekozen: daar gaan we het wel doen en daar niet? Anne Mulder (VVD). Nee, dat is niet lukraak gekozen. We gaan het in een aantal wijken wel doen en in een aantal wijken ook niet. In Leidschenveen-Ypenburg gaan we het bijvoorbeeld niet doen, want daar is het niet nodig. De voorzitter. Meneer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Dit is een ander punt.

Ik schrik natuurlijk wel van het feit dat dit college de mond vol heeft over participatie en dat hier nu gewoon wordt vastgesteld dat die parkeermeting eigenlijk helemaal niet meer relevant is. We gaan de burgers niet meer vragen: wilt u wel of geen betaald parkeren? We gaan het gewoon doen. Dat is echt wel af van de VVD-lijn, want dan is de auto gewoon een ordinaire melkkoe. Burgerparticipatie doet dan ook niet meer ter zake. Hoe legt u dat uit, onder andere aan de bewoners van Loosduinen? Anne Mulder (VVD). Ik zei al waarom wij het van belang vinden dat we dit gaan doen. Wat interessant is aan deze afspraak, is dat we het geld dat we ophalen aan parkeergeld ook investeren in 37

mobiliteit. En dat heeft de stad ook nodig. De mensen krijgen er dus wel iets voor terug, namelijk betere doorstroming in de stad. De voorzitter. Meneer De Mos. Nee? Oké. Anne Mulder (VVD). Voorzitter. Dan de armoedevoorzieningen in de gemeente. Die blijven op peil. De voorzitter. De heer Icar. Nur Icar (DENK). Dit zijn concrete vragen, die verheldering bieden aan Hagenaars. Kunnen we impact gaan merken op de doorstroming in het stadsdeel Centrum, dus ook de Schilderswijk? Anne Mulder (VVD). We hebben het volgens mij een paar keer gehad over het wellicht irritantste kruispunt van Nederland, waar je twaalf minuten stilstaat als je eroverheen wil. Als je dat opknapt en het ongelijkvloers maakt, krijg je een betere doorstroming en wordt het veiliger en ook weer mooier in dat tamelijk versteende gebied. Het mes snijdt dus bijna als een werpster, met drie punten. De voorzitter. Een werpster. Dat is een nieuw woord. Maar goed. Meneer Icar. Nur Icar (DENK). De vraag ging echt specifiek over het gebied Centrum, dus de Schilderswijk. Anne Mulder (VVD). Ja, die doorstroming wordt dus beter. De voorzitter. De heer Mulder zet zijn betoog voort. Anne Mulder (VVD). De armoedevoorzieningen blijven op peil; dat zei ik al. Dat is ook logisch, want ook de VVD vindt dat er juist in deze tijden een vangnet nodig is.

Het is ook belangrijk dat dit college gaat investeren in een banenaanpak, om mensen aan het werk te krijgen en te houden. Dat heeft niet alleen een financieel belang - het scheelt ons bijstandsuitgaven - maar het gaat ook om mensen zelf. Vaak zijn mensen gelukkiger als ze werken. Ook daar snijdt het mes dus aan twee kanten. Ook de aanpak van taalachterstanden gaat mensen helpen om makkelijker een baan te vinden, makkelijker te integreren en makkelijker mee te doen, dus deel te nemen aan onze maatschappij. En vergeet de economie niet. Het is ook belangrijk dat die in het akkoord staat. We gaan de dienstverlening aan ondernemers verbeteren, zodat ondernemers makkelijker, sneller en effectiever worden geholpen. Er komt meer betaalbare bedrijfsruimte en we willen winkelstraten graag aantrekkelijk en vitaal houden. We gaan het toerisme beter over de stad spreiden, waarbij we onze bestaande trekpleisters zoals Kijkduin beter gaan benutten. Dat is eigenlijk het 'wat' dat deze coalitie voornemens is te gaan doen. Maar het moet ook gaan over het 'hoe'. De voorzitter. Meneer De Mos, iets nieuws hè, graag. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Zeker. Ik voelde me helemaal aangesproken bij het 'hoe', want u had het over de bedrijfsruimtes. Daar zijn wij hartstikke fan van en hartstikke blij mee.

Waar gaan die komen? Waar gaan die extra bedrijfsvoorzieningen en die banen landen? Anne Mulder (VVD). Het is belangrijk om eerst te constateren dát we dat gaan doen. Het is belangrijk om te constateren dat er behoefte is aan betaalbare bedrijfsruimtes. Dat gaan we dus doen, en dan is het weer aan de wethouder Economie om daar verder vorm en inhoud aan te gaan geven. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). In het coalitieakkoord 2018-2022 stond deze zin namelijk ook: we gaan de bedrijfsruimtes stimuleren en lanceren. Er is zelfs een economisch plan gelanceerd. Als er dan nu, na drie jaar besturen, geen idee is over waar die bedrijfsruimtes gaan landen, dan is de afdeling 'hoe' ook wegbezuinigd. 38

Anne Mulder (VVD). Kijk, als je een coalitieakkoord hebt, moeten er ook nog zaken worden uitgewerkt door het college. Dit is een zo'n zaak. Je kan niet precies opschrijven hoe je alles gaat doen. Je kan wel opschrijven dát je het gaat doen. Vervolgens komt het dan aan op de uitwerking en volgens mij gaan we die krijgen zodra er een nieuw college is. Ik begrijp de roep om het concreet te maken en precies te zeggen waar ze komen, maar dan zou je er een hele economische nota bij moeten voegen en ik neem aan dat het college daarmee komt. De voorzitter. Meneer De Mos, het 'waar' was uw derde vraag, hè? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Jazeker. De voorzitter. Dus dan is het nu klaar. U vroeg 'hoe', en uw derde vraag was 'waar'. Nu meneer Mulder. Anne Mulder (VVD). Ik zei al: dat is het 'wat'. Wat gaat de coalitie doen? Maar belangrijk is ook hoe de coalitie dat gaat doen. Een inspirerend voorbeeld van een aanpak die we de afgelopen twee jaar hebben gekozen, is het Actieplan Scheveningen. Dat is een plan om de overlast op Scheveningen aan te pakken. Gelukkig wordt die aanpak in dit akkoord gecontinueerd. Twee jaar geleden liep het op Scheveningen de spuigaten uit. De overlast was bijna niet meer te beheersen. Wat is het college toen gaan doen? Het is gaan praten met bewoners en heeft vervolgens in samenspraak met hen een actieplan gemaakt.

Bijna alle diensten van het stadhuis werkten en werken daaraan mee. De politie, weliswaar geen gemeentelijke dienst, doet eraan mee, de boa's, de boswachters, schoonmaakploegen, HTM, verkeersregelaars, alle diensten op het stadhuis, veiligheid, handhaving, mobiliteit, schoon: alles kwam bij elkaar. En die aanpak smaakt naar meer. Samen met alle diensten en samen met bewoners problemen in de stad aanpakken: dat is hoe de VVD dit voor zich ziet. Dan de omgang in de raad. Ik denk dat het belangrijk is dat de nieuwe coalitie een breed draagvlak zoekt in de raad, en samen aan de slag gaat. Minder grote, polariserende woorden, maar elkaar succes gunnen. Als we elkaar succes gunnen, gunnen we namelijk ook Den Haag succes. Ik ben bijna aan het einde van mijn betoog. Ik wil nog iets zeggen over de corruptieverdenkingen tegen twee leden van onze raad. Het is al een paar keer gezegd en we hebben het er in dit debat al een paar keer over gehad. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik had eerst nog een vraag over het voorgaande. Daarna gaan we lekker beluisteren hoe er weer op de stoel van de rechter gezeten wordt, maar dat is voor zo meteen. Ik sloeg even aan op het 'elkaar wat gunnen'. Ik stel u daarover dezelfde vraag die ik al eerder stelde. Het is de coalitie die nu een coalitie is; chapeau, gefeliciteerd. Er komt morgen een stemming over het presidium.

Wordt het dan de oppositie gegund om de voorzitter te leveren met de heer Sluijs? Wordt het de oppositie dan gegund om drie leden in het presidium te hebben - dat is het dagelijks bestuur van de gemeenteraad, zeg ik voor de mensen thuis - en de coalitie twee? Hoe zit het met het gunnen? Ik ben reuze benieuwd. Anne Mulder (VVD). Ik begrijp dat als je 'gunnen' zegt, de heer De Mos gelijk die hele hand wil pakken. Gunnen betekent niet dat je op elke wens of vraag van de oppositie direct ja zegt. Het spijt me voor de heer De Mos, maar dat moet ik tegen hem zeggen. Zo werkt gunnen niet. En volgens mij heeft het college in de afgelopen jaren best wat gegund aan partijen. Ikzelf ook, bijvoorbeeld toen het ging om vergroening van de haven. Mevrouw Klokkenburg had toen een motie over vergroening van de haven. Die hebben we gewoon kunnen accepteren. Dat was gewoon een goed plan dus dat kunnen we dan ook doen. Dat noem ik gunnen. Maar gunnen is niet dat elke vraag van de heer De Mos met een ja wordt beantwoord. Sorry! Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik hoor wat de heer Mulder zegt. Het is dus allemaal knollen voor citroenen, maar goed, dat is ook conform het VVD-verkiezingsprogramma. Ik heb een andere vraag. Het presidium dan? Dat is ook een kwestie van gunnen. Er ligt een aangenomen motie van de raad.

Het presidium heeft het idee omarmd om de fractieondersteuning te versterken en ook om de 39

griffie te versterken. Vervolgens wordt er gezegd: we willen dingen gunnen, maar hier kunt u mooi de rambam krijgen. Dus kunt u daar dan wat gunnen? We doen ons uiterste best om die gunfactor van uw zijde een beetje op te schroeven, maar we merken nog weinig liefde. Anne Mulder (VVD). Daarover twee dingen. Het eerste is dat we aan tafel goed hebben gekeken naar die wens van de raad, maar dat we ook constateren dat er weinig geld is. Moet je jezelf dan financieel versterken? Daarbij komt nog iets. Bij dat voorstel zat geen dekking. Er stond vooral: kunt u dit voor ons doen? Het was dus een ongedekt voorstel en dat is natuurlijk jammer. Als er nou een dekking bij had gezeten, hadden we misschien nog een ander gesprek kunnen hebben. Maar goed, er komt natuurlijk altijd weer een nieuwe ronde, want er komt een begroting en dan kan er altijd een amendement komen voorzien van dekking. Ik gun de heer De Mos dat amendement. De voorzitter. Laatste keer, meneer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Het is natuurlijk heel vreemd dat de VVD, waar u volgens mij nog steeds onderdeel van uitmaakt, de handtekening zet onder die motie en vervolgens zegt: ja, maar we hebben geen dekking. Die motie is ingediend en aangenomen. Het presidium omarmt die motie. En dan heeft u ook nog een meevaller in het accres van € 63 mln. in 2023, oplopend tot € 118 mln. in 2016.

En dan zou u voor ondersteuning van de raad geen dekking kunnen vinden? Het komt natuurlijk slecht uit als de oppositie ook weer meer wordt gesteund. Nou, ik dank u de koekoek. Anne Mulder (VVD). Ik weet hoe makkelijk de heer De Mos met geld is: anderen moeten betalen en ik roep nog wat naar het Rijk. Ja, daar gingen de eerste drie kwartier van dat debat over. Je kan niet zomaar ongedekte vragen uitvoeren. Ik gun de heer De Mos dus een amendement - nu gun ik hem iets - waarin hij ook precies aangeeft wat de dekking van zo'n voorstel is en waar hij het dan weg wil halen. En ik hoop niet dat de dekking is dat het kabinet dat moet betalen. Dat lijkt me vrij kansloos. Lesley Arp (SP). Het gaat de hele tijd over dingen gunnen aan de oppositie, en nu gaat het vooral over een zekere motie, waarover de heer Mulder zegt: zoek dekking. Maar er zijn ook gewoon initiatiefvoorstellen aangenomen in de afgelopen tijd, bijvoorbeeld het Actieplan Energiearmoede van de SP. Dat is gewoon een initiatiefvoorstel en dat moet je, bij mijn weten, dan gewoon uitvoeren. Snapt de heer Mulder dus dat mijn fractie teleurgesteld is dat we daar heel weinig van terugzien, en dat dit ook wel wat doet met het vertrouwen in de uitspraak die de heer Mulder nu doet, namelijk dat we zo goed samen gaan werken met z'n allen? Anne Mulder (VVD).

Kijk, wat ik net zei over dat verzoek is dat je natuurlijk wel een degelijk verzoek moet indienen. Als je een initiatief of een amendement indient zonder dekking zou ik er niet verbaasd van opkijken als dat niet wordt uitgevoerd. Lesley Arp (SP). Ik zal hier later in mijn eigen betoog nog wel op ingaan, maar ik vind het eerlijk gezegd heel erg stuitend. Echt, ik schaam me de ogen uit m'n kop. Is dit hoe de democratie werkt? Je dient een voorstel in, een heel pakket. Dan kan ik me voorstellen dat sommige dingen in de uitvoering misschien lastig zijn en dat je zegt: dit kan niet helemaal zoals het is gepresenteerd; we moeten het iets anders doen. Maar dat we daar eigenlijk vrijwel niks van terugzien, dat is toch niet hoe de democratie hier zou moeten werken? Anne Mulder (VVD). Ik heb tegen mevrouw Arp gezegd wat ik heb gezegd. Als je in algemene zin voorstellen doet en die voorstellen geld kosten, dan moet je ook zorgen dat daar geld bij is geleverd. Dan kunnen mensen wel zeggen dat het om heel weinig geld gaat, maar heel veel kruimels maken een heel groot brood, dat dan toch een prijs heeft. Lesley Arp (SP). Met alle respect, er is natuurlijk geld voor die verduurzamingsopgave uit de Enecomiddelen. De vraag is, en dat is de vraag waar ook het energievoorstel over gaat, hoe je die gelden inzet.

Ga je dan kijken naar de huurder die het heel moeilijk heeft en weinig eigen keuzes kan maken of naar de woningbezitter die een lening moet nemen? Er is dus geld, maar het is gewoon een 40

kwestie van de juiste keuzes maken. Ik heb nog één laatste vraag. De heer Mulder zegt: het is voor ons heel belangrijk dat wij goed met de oppositie samenwerken. Hoe is dat eigenlijk tot uiting gekomen in dit voorstel? Hoe is bijvoorbeeld gekeken naar de inbreng van de oppositiepartijen bij al die adviseurs en verkenners die zijn langsgekomen en waarmee wij hebben gesproken? Anne Mulder (VVD). Ik heb zomaar het gevoel dat het nieuw te installeren college en de raad nog allerlei discussies krijgen over de uitwerking en de initiatiefvoorstellen. Ik begrijp dat mevrouw Arp dat debat nu wil voeren, maar ik denk dat dat op enig moment komt, als er een verdere uitwerking ligt van dit akkoord. De voorzitter. Ik weet dat u uw slotzinnen wilde gaan uitspreken, maar mevrouw Klokkenburg heeft eerst nog een andere prangende zaak. Gaat uw gang. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Collega Mulder zegt mooie woorden over samenwerking met de raad en over elkaar iets gunnen. Nou zijn alle onderhandelaars de afgelopen dagen langs geweest bij elke podcast en elke nieuwsuitzending die er maar is in Den Haag. Ik heb de heer Mulder in de onvolprezen podcast Wegwijs in het IJspaleis horen zeggen dat het akkoord lang op zich heeft laten wachten maar dat we nu wel een goed doorleefd akkoord hebben. Ik citeer: 'Het is van belang om het zorgvuldig te doen.

We hebben bij heel veel onderwerpen lang stilgestaan: wat is het probleem, wat zijn de oplossingsrichtingen en hoe kunnen we dat doen?' Kan de heer Mulder aangeven hoe hij deze zinnen rijmt met wat hij zojuist allemaal heeft gezegd over samenwerken met de raad? Anne Mulder (VVD). Dat zijn eigenlijk twee vragen ineen. Eerst de podcast. Als je het vergelijkt met de totstandkoming van de vorige coalitie, waar ik niet bij was, denk ik dat die wat sneller ging. Ik denk dat we dit keer meer tijd hebben genomen om problemen goed te bekijken: wat speelt er precies? Ik denk dat dat goed is. Maar in algemene zin heb ik zonet een voorbeeld gegeven richting mevrouw Klokkenburg van hoe we dat hebben gedaan bij de haven. Ook het Actieplan Scheveningen vind ik een voorbeeld van samenwerking met de raad. Voordat dat actieplan er lag, lagen er namelijk allerlei ideeën uit de raad, volgens mij van bijna alle fracties. Ik denk dat dat gaat helpen. Als je samen een probleem ziet en een partij goede ideeën heeft, waarom zou je die dan bestrijden? Als die ideeën goed zijn, kun je die overnemen. Dan zeg je niet: nou, dat voorstel komt van ChristenUnie/SGP dus ik ben tegen. Nee, je gaat op de merites kijken of een voorstel goed is en dan ga je daar je voordeel mee doen als college. Ik heb dus een paar voorbeelden genoemd waarbij ik denk dat het goed is gebeurd.

En natuurlijk zitten we hier omdat we van mening verschillen; anders zou je niet meer dan tien partijen in de raad hebben. Maar als je dat kan overbruggen ben je veel krachtiger. Dat is wat ik eigenlijk zeg. Dan bestendig je ook het beleid. Want met hoe meer partijen je het eens bent, hoe groter de kans dat je het jaar in, jaar uit volhoudt, ook na verkiezingen. Ik ben daar erg voor. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Kunnen wij er dan als raad of als oppositie van op aan dat wellicht de wegen naar de gestelde doelen, die soms ook zijn vastgelegd in het akkoord, nog ter discussie staan? Anne Mulder (VVD). Kijk, het is een beetje lastig als ik, terwijl we een coalitieakkoord hebben gemaakt met partijen, hier nu ga zeggen: dat gaan we anders doen. Dan zijn er namelijk gelijk vier die zeggen: nou, meneer Mulder, dat is niet afgesproken. Maar ik denk dat er gegeven dit coalitieakkoord, dat vaststaat, best nog wat in de uitwerking te doen is. Dan ga je natuurlijk luisteren naar de raad, en als daar goede ideeën zijn ben je toch heel dom als je die niet gaat overnemen. Dat zou ik graag tegen mevrouw Klokkenburg willen zeggen. De voorzitter. Wij wachten op uw afronding, meneer Mulder. Anne Mulder (VVD). Ik ben pas op de helft! Voorzitter. Ik wilde dit zonet ook zeggen: laten we meer de stad centraal stellen. Meer stad en minder stadhuis dus.

Laten we met z'n allen de stad in gaan om te kijken waar de problemen zijn en hoe we die kunnen oplossen in plaats van eindeloos te vergaderen en te denken: als je een dag geen 41

motie hebt ingediend, heb je een dag niet geleefd. Ik denk dat het belangrijk is om dat met z'n allen te gaan doen. Ik zei net iets over de corruptieverdenkingen tegen twee leden van onze raad. Ik zeg het nogmaals: de VVD hoopt dat er heel snel duidelijkheid komt in die zaak, want deze donkere wolk moet weg. Er moet gewoon duidelijkheid komen, in het belang van onze Haagse democratie en in het belang van de stad. Ik weet ook wat het doet met de heer De Mos en de heer Guernaoui, ook persoonlijk. Het raakt hen, het raakt onze lokale democratie en het raakt onze stad. Hopelijk komt er volgend jaar dus snel duidelijkheid. Voorzitter. Den Haag verdient een stabiel en krachtig stadsbestuur. Daarom zijn we blij dat er nu een coalitieakkoord ligt en dat het college in de startblokken staat. Tot slot wil ik namens de VVD de heer Donner danken voor zijn niet aflatende inzet, creativiteit en humor als gespreksleider tijdens de onderhandelingen van de afgelopen maanden. Die dank gaat ook uit naar zijn onderhandelingsteam. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter. Dank u wel, meneer Mulder van de VVD, voor uw bijdrage. Ik ga straks DENK het woord geven, maar ik stel voor dat we vijf minuten schorsen zodat iedereen even kan bewegen. De vergadering wordt van 20.51 uur tot 21.02 uur geschorst. De voorzitter.

In het debat over het coalitieakkoord geef ik nu het woord aan de fractie van DENK, de heer Icar. Nur Icar (DENK). Voorzitter. Toen we om 18.00 uur begonnen, dacht ik: ik ben de vijfde spreker; over anderhalf uur ben ik misschien wel aan de beurt. Inmiddels is het 21.00 uur. Ik zal proberen om iedereen een beetje wakker te houden, en jou helemaal, Maarten De Vuyst. Eindelijk kunnen we vanavond spreken over wat onze Haagse burgers de komende drieënhalf jaar van een nieuw college mogen verwachten. Het is vanzelfsprekend dat de coalitiepartijen elk hun eigen inbreng hebben gehad op dit akkoord. Dat zie je in meer of mindere mate ook terug in de uitwerking: in meerdere mate bij D66 en in veel mindere mate bij onze collega's van de VVD, die aan het kortste eind trekken. Ik kan er dus ook niks anders van maken dan dat de van-tafel-loopactie van een paar weken terug van de VVD één grote show was, een show omdat ze vrij weinig hebben bereikt in dit akkoord maar toch wel door willen, waarschijnlijk in het belang van de stad. Zo kunnen ze tegen de achterban zeggen: 'Het zijn niet onze keuzes, die lastenverzwaringen en het zijn niet onze keuzes, die anti-automaatregelen.

Het zijn niet onze keuzes, maar we krijgen misschien wel een ondergrondse garage - da's ook leuk - en dan gaan we vrolijk verder.' Begrijp ons goed, we vinden het helemaal prima dat de VVD aan het kortste eind trekt op tal van thema's, alleen hebben we wel moeite met mobiliteit, ergernis nummer één van heel veel Hagenaars. De VVD doet zich voor als partij die het ook goed voor heeft met de belangen van de automobilist. Ze hebben zelfs de mobiliteitsportefeuille binnengehaald, wat betekent dat we binnenkort een nieuwe fietspaus hebben: de heer Anne Mulder. Burgers kunnen het direct merken, want zij moeten miljoenen extra betalen om te parkeren. De heer Dubbelaar liep zonet even langs - hij is nu weg - en maakte een terecht punt. Hij zei: wie worden er nou het hardst geraakt door die lastenverzwaringen voor de automobilist, die veel meer moet betalen aan parkeerkosten et cetera? Dat was ook de reden waarom ik zonet in een interruptie vroeg of er een parkeerdrukmeting was geweest om te kijken wie er geraakt zou worden door deze lastenverzwaring. Ik noem als voorbeeld Vrederust, de Dreven en Gaarden. Je hebt daar een winkelcentrum en daar zal het dus betaald parkeren zijn. Maar wie worden er getroffen? Dat zijn de mensen met een kleine portemonnee.

Wie gaan die lastenverzwaringen het meest voelen? Dat zijn de mensen met de kleine portemonnee, terwijl we nu in een overgang zitten naar: we moeten de mensen helpen. Tegelijkertijd pakken we toch de kwetsbare groepen. Ik ga terug naar mijn verhaal. Met andere woorden, zij krijgen er niks voor terug anders dan dagelijkse files, poller-ellende, meer luchtvervuiling en verlies van kostbare tijd. In de avond kun je 130 rijden op bepaalde snelwegen en nu lijkt het erop dat de VVD keurig rechts blijft aanhouden met 100 kilometer per uur, niet wetende dat het al avond is en zij links met 130 kilometer per uur wordt ingehaald. Beter de VVD op deze portefeuille dan de ellende van D66 van de afgelopen drieënhalf, vier jaar. We hopen alleen wel dat de heer Mulder meer oog zal hebben voor de dagelijkse realiteit op 42

straat en dat hij met lef samen met de raad zal optrekken om het onze burgers makkelijker te maken in plaats van moeilijker. De tijd zal het leren. Voorzitter. We zijn meer te spreken over de wat linksere keuzes in dit akkoord, ook al missen we nog wel veel uitwerking. We zijn bijvoorbeeld blij met de inzet op de huizenmarkt, de grotere capaciteit voor de Pandbrigade, het extra geld voor bibliotheken, de permanente winteropvang et cetera. Daar waar wij de kwetsbaren kunnen helpen, zijn we blij met alle extra inzet. Er komt € 2 mln. extra voor kinderarmoede, incidenteel. Volgens mij heeft het nieuwe college niet voor zich waar onze burgers en ondernemers mee te maken hebben. Voor veel hardwerkende mensen is het vijf over twaalf. Ze zitten in de overlevingsmodus zonder duidelijkheid over hoe zij geholpen zullen worden. Hoe zou je dit akkoord kunnen uitleggen aan inwoners die op je gestemd hebben? Den Haag kan tegen een stootje. Dat is heel vaak herhaald, maar het baart mij zorgen, want waar heel Nederland doorheen gaat is geen stootje maar een crisis, een storm. Wij in Den Haag zijn daarvan niet gevrijwaard gebleven. We hebben geen idee hoe destructief de storm voor mensen zal blijken te zijn als we kijken naar de keuzes die gemaakt zijn in dit akkoord. Mensen slikken inmiddels antidepressiva omdat zij hun rekeningen niet meer kunnen betalen.

Burgers raken bij bosjes tegelijk in de schulden, de armoedecijfers stijgen en even een moment om van het leven te genieten is er niet meer. Maanden hebben we gewacht en dit is wat we krijgen: laten we lasten verhogen en geld pompen richting luxepotjes, waar de burgers in de volkswijken niks aan hebben. Inmiddels zegt zelfs de middenklasse daarvan: hou nou toch op. Want laten we eerlijk zijn, we kunnen toch niet van Escher genieten op een lege maag? Wie gaat zijn woning verduurzamen als er geen geld is om de energienota te betalen? Ik wil vooropstellen, zoals ik net ook tegen de heer Van Asten zei, dat ik zelf uit die sector kom en dat ik weet wat het belang is van duurzaamheid. Ik sta daar honderd procent achter. Maar soms moeten we even bij onszelf te rade gaan en vragen: wat zijn onze prioriteiten op dit moment? Er is een reden waarom mijn fractie tot de raad is toegetreden. Het is een noodkreet. En wat zeggen burgers in de kwetsbare wijken van onze stad? Deze gemeente geeft niet om ons, want waar is de crisishouding. Nogmaals, Den Haag krijgt geen stootje te verwerken, maar bevindt zich aan het begin van een storm. Er leeft angst voor de brievenbus, en basisvoorzieningen concurreren in onze stad met elkaar. Zo liet een Hagenaar haar koelkast zien, met op elke plank slechts een paar producten.

De geur van de werkende koelkast was sterker dan die van het eten dat opgeslagen werd. Boodschappen doen is een luxe geworden. Ik proef dat besef niet in dit akkoord. Het is dezelfde smaak als die bij onze regering: te laat pas in de crisisstand. We doen het hier lokaal dunnetjes over. En het erge was, ik kreeg een paar weken terug een telefoontje van mijn moeder, die zei dat ze een brief gekregen had. Haar energierekening werd 500-nog-wat euro. Ze was helemaal in paniek. Ik zei: ma, maak je niet druk; wij regelen je administratie wel. En toen kwam het besef tot mij hoeveel mensen niet iemand aan de andere kant van de lijn hebben die zeggen: dat regelen wij wel; maak jij je maar niet druk. Hoeveel mensen zitten dus in een situatie waarin ze zich afvragen waar ze naartoe moeten en wat ze moeten doen, en dan in paniek raken? Het valt mij ook op dat wij vandaag een heel mooi debat hebben, waarin verschillende partijen een beetje jij-bakken hier en daar, maar dat we eigenlijk vergeten waarom we hier zijn. De onderhandeling vindt plaats ergens in dit gebouw, waarbij partijen samenkomen met een bepaald referentiekader. In mijn optiek is dat geen weerspiegeling van de stad. Ze kennen de pijnpunten van bepaalde bevolkingsgroepen niet. Dat kun je ze niet kwalijk nemen, maar dat zijn wel de mensen die aan zo'n onderhandelingstafel zitten.

Daardoor krijg je bepaalde uitkomsten in een akkoord. Als ik aan D66 vraag waar zij het meest trots op zijn, is dat automatisch het programma van D66, terwijl ik eigenlijk wil horen: het programma van de stad, dat is waar ik trots op ben. Maar goed, ik heb niet zo veel tijd meer, dus ik ga erdoorheen. Voorzitter. Voor € 800.000 … De voorzitter. Er is een interruptie van de heer Bredemeijer. Hilbert Bredemeijer (CDA). Ik had de heer Icar hoog zitten als het gaat om het hebben van een constructieve kijk op dit akkoord. Ik heb ook een aantal best constructieve reacties van hem gelezen in de afgelopen dagen. Ik ben dus nogal verbaasd over deze inbreng en met name over het laatste gedeelte daarvan. Hij lijkt aan te geven dat zijn partij het primaat heeft op het hebben van een goede afspiegeling in deze stad. Wat geeft hem het recht om dat te denken met twee zetels? 43

Nur Icar (DENK). Ik ben vrij in het denken en ik wil dat geen recht noemen, maar het gaat mij erom wat de prioriteiten zijn. Als de prioriteiten duurzaamheid, klimaatdoelen et cetera zijn, denk ik toch: weet je wel wat er leeft in de samenleving? Als ik in een paragraaf van het akkoord lees dat er € 150.000 wordt besteed aan 150 jaar immigratie van de hindoestaanse gemeenschap, denk ik: wacht effe, waar zijn we mee bezig? Wat zijn de problemen van de stad en hoe komen die terug in het akkoord? Ik wil wel benadrukken dat ik heel constructief van aard ben. Ik ben een verbinder; ik wil mensen samenbrengen. Maar ik ben ook iemand die de waarheid spreekt en die zegt: hé jongens, jullie gaan de verkeerde richting op; die koelkast daar moet gevuld worden. Dat is dus weer de andere kant van de coin. Hilbert Bredemeijer (CDA). Nee, dat begrijp ik heel goed. Overigens bedoelde ik die twee zetels helemaal niet weg te zetten als weinig. Zo bedoelde ik het helemaal niet. Alleen is dit akkoord gesloten met 26 zetels. Dat bedoelde ik aan te geven. Wij zijn ook maar een partij van drie zetels en wij zijn er onderdeel van, maar ik bedoel aan te geven dat de brede raad hier de hele stad vertegenwoordigt. Dat is niet alleen maar een enkeling. U noemt bijvoorbeeld dat feest over de hindoestanen. 50.000 mensen in deze stad voelen zich wel degelijk aangesproken door zo'n passage in het akkoord.

Het is toch echt belangrijk om naar het brede geheel van de hele stad te blijven kijken. Nur Icar (DENK). Dat snap ik heel goed, maar tegelijkertijd krijgen we een brief in de inbox van de nazaten van slachtoffers van de slavernij, die boos zijn en zeggen: wat gebeurt er nou, wat lezen wij hier, wat is er gekomen van onze oorspronkelijke plannen en waar zijn de monumenten die we afgesproken hebben? Wij nemen dus niet aan dat alles wat er staat prima is. Nee, we houden alles even onder een loep en zeggen: hé, het kan beter. De voorzitter. Laatste keer, Bredemeijer. Hilbert Bredemeijer (CDA). Ik ben blij dat we dit interruptiedebatje even hebben, want ik denk dat we het op zich eens zijn over de uitdagingen die we daarin hebben. Maar laten we ook proberen om dezelfde toon daarin te spreken en de verbinding met elkaar en met die verschillende groepen te blijven zoeken, want terecht stelt de heer Icar hier dat ook zo'n mail serieus moet worden genomen. Laten we alstublieft met elkaar afspreken dat we in die toon ook proberen om de verbinding uit te spreken, samen. Nur Icar (DENK). Ik ben het daar deels mee eens, maar ik denk ook dat we de toon af en toe even moeten parkeren en gewoon naar de inhoud moeten luisteren. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Het is een heel goed idee van de heer Icar om het vooral over de inhoud te hebben. Daar heb ik toch ook wel even een opmerking over.

Ik vraag me soms af of de heer Icar het akkoord wel goed gelezen heeft. We investeren juist ongekend veel in de aanpak van armoede. Daar gaat extra geld naartoe. Er gaat extra geld naar gesubsidieerde banen voor mensen in de bijstand. We gaan ongelofelijk veel investeringen doen. We stellen extra normen voor betaalbare woningen. Ziet de heer Icar deze zaken dan niet? Nur Icar (DENK). Ik wil niet weggezet worden of overkomen als iemand die niks aan het akkoord goed vindt, maar ik heb wel een kritische kijk op dingen. Ik heb wel een kritische kijk op € 30 mln. voor STiP-banen, omdat ik uit de praktijk weet dat die niet altijd even effectief zijn. Ik heb ook een kritische blik op incidentele uitgaves aan armoede, omdat ik denk dat we daar iets structureels voor moeten bedenken. Dus ik denk dat er heel veel waardering moet zijn voor deze kritische blik, want die houdt iedereen scherp en geeft ruimte voor verbetering. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Jazeker heb ik heel veel waardering juist voor die kritische blik van de heer Icar, omdat ik ook weet waar die vandaan komt en welke zorgen hij adresseert. Ik denk ook dat het heel goed is dat we met elkaar de plannen in dit coalitieakkoord aanscherpen, om het zo goed mogelijk te kunnen laten werken voor de stad. Maar ik maak wel bezwaar tegen de presentatie van de 44

heer Icar hier nu, alsof het allerbelangrijkste maar één ding is, terwijl dit akkoord nou juist een heel breed gedragen aantal maatregen bevat die juist de problemen in de stad adresseren. Nur Icar (DENK). Ik ben eigenlijk wel heel blij met die presentatie. Ik merk dat heel veel bewoners van Den Haag bij mij komen aankloppen met 'Help ons. Wat moeten we doen? We weten niet waar we terechtkunnen.' Dat krijgen wij allemaal mee, maar daar ga ik straks nog op in met betrekking tot een motie die we hebben. En geloof mij, ik sta hier met tegenzin. Ik wilde nooit de politiek in. Het was een noodzaak, een bepaald gevoel dat ik had: dit moet ik doen. Daarom sta ik hier, omdat een bepaald referentiekader of bepaalde inzichten blijkbaar ontbreken. Daar is aanvulling op nodig. En dat betekent niet dat ik zeg: je weet niet waar je het over hebt. Zo werkt het leven niet. Iedereen heeft een bepaald referentiekader en kijkt door een bepaalde bril naar het leven zelf, naar Den Haag zelf, en heeft daarbij mensen nodig die de meest kwetsbare groepen ziet en op een andere manier met ze omgaat dan de meesten. De voorzitter. Meneer Icar zet zijn betoog voort. Nur Icar (DENK). Ja, met het oog op de tijd. Voorzitter. Voor € 800.000 zal in 2023 de zogenaamde succesvolle inzet van straatcoaches op het gebied van welzijn voortgezet worden.

Dit zou ervoor moeten zorgen dat jongeren die dreigen af te glijden, op het rechte pad blijven. Ik juich deze intentie toe - blijkbaar moet ik dat altijd zeggen - maar helaas is dit geen structurele oplossing. In de praktijk zijn straatcoaches 70% van de tijd bezig met outreachend werk. Ze worden met name ingezet op veiligheid en niet op welzijn; correctie. Oftewel, ze moeten jongeren op straat aanspreken. 30% van die tijd gaat zitten in daadwerkelijke begeleiding van de jongeren. Ik wil iedereen eraan herinneren dat we een coronapandemie achter de rug hebben en dat heel veel jongeren in deze stad mentale problemen hebben. Friendly reminder. Het zijn jongeren die het leven niet meer zien zitten, jongeren zonder perspectief die niet welwillend zijn om hulp te zoeken. Ik zeg niet dat de straatcoaches weg moeten, maar ik zeg wel dat we het takenpakket anders moeten invullen. Zoals we over de zorg zeggen dat er meer handen aan het bed moeten en minder naar wat afleidt, moeten we exact dezelfde bril ook hier opzetten. We moeten preventief te werk gaan en staan voor de mentale gezondheid van onze jongeren. Graag een reflectie hierop … Of nee, iedereen is al aan de beurt geweest. Laten we niet dezelfde fout maken die al decennialang wordt gemaakt: vanuit de overheid bedenken wat werkt en hier in ons IJspaleis allerlei leuke plannen bedenken en uiteindelijk de plank misslaan.

Zij zijn ten slotte waarom we dit doen. Dit is de toekomst van Den Haag. Even kijken … Ik ga schrappen, jongens, want de tijd lijkt het gemeenteapparaat in te halen. We hebben een probleem met drugsgebruik naar aanleiding van die mentale problemen. Lachgasgebruik is hier bekend, maar we hebben tegenwoordig ook snus. Dat komt volgens mij uit Zweden. Het zijn nicotinezakjes die ze in hun mond stoppen. Dit gebeurt op hele jonge leeftijd al. Dit is een nieuw probleem, waarover we over vijf of tien jaar gaan zeggen: hadden we dat maar eerder geweten. Dit is iets waar we echt scherp op moeten zijn en waar we een concrete aanpak voor moeten gaan bedenken, die eventueel ook past binnen het takenpakket van de straatcoaches. Hilbert Bredemeijer (CDA). Het is terecht dat de heer Icar aandacht vraagt voor jeugdpreventie. Ik wil hem vragen waarom hij zich enkel richt op de jeugdstraatcoaches, want in het programma zitten toch ook een flinke investering in jeugdpreventie van € 4 mln. structureel en een preventieaanpak op het gebied van gezondheid van € 6,4 mln. structureel. En er komt nog incidenteel € 10 mln. bij bij de jeugdpreventie. Dat zijn toch serieuze middelen, waarmee we volgens mij de problemen kunnen aanpakken die de heer Icar hier terecht noemt. Nur Icar (DENK). Ik wil even benoemen dat dit nu acht velletjes zijn. Het waren er zestien. Ik heb het jullie gegund, wat dat betreft.

De reden waarom ik hier specifiek voor kies, is dat er een bepaalde social return on investment moet zijn op alles wat we doen. Het kan niet meer zo zijn dat we miljoenen investeren - in dit geval dan acht ton - in projecten of initiatieven die ineffectief zijn. We moeten creatief zijn met wat er gebeurt - ik zie meneer Balster al nee schudden - en ook creatief zijn met wat we precies doen, en dat moeten we effectiever maken dan het is op basis van huidige problematiek. 45

De voorzitter. Prima. Gaat uw gang, meneer Icar. Nur Icar (DENK). Allright. In het kader van vertrouwensherstel, want we willen allemaal dat de burgers wat dichter bij ons komen en wij dichter bij hen, en het dichten van de kloof tussen Hagenaars en het IJspaleis hebben we een motie, met als dictum: verzoekt het college het coalitieakkoord toegankelijk te maken door het te vertalen voor burgers naar begrijpelijke taal, het coalitieakkoord bereikbaar te maken door het te delen via meerdere mediakanalen, waaronder socials en TikTok, de belangrijkste punten of een samenvatting van het akkoord te vertalen naar meerdere talen en dit eventueel te gaan verspreiden - het kan via religieuze instellingen et cetera; het maakt niet uit hoe zodat de burger weet wat het akkoord is waar we aan zullen werken en op de hoogte is, en het niet alleen iets is wat we hier binnenshuis doen. Sebastian Kruis (PVV). Wat een vreselijk verhaal. Maar echt, wat een vreselijk verhaal. Meneer Icar heeft het eerst over de doelmatigheid van een bepaalde beleidsdoelstelling en nu zegt hij dat we het coalitieakkoord in begrijpelijke taal moeten brengen naar de mensen thuis. Dan doelt hij, denk ik, op Turks en Marokkaans voor zijn achterban, maar dat is juist wat we niet moeten doen.