RIS313415 Notulen van de raad van 26 september 2022

Tussen 2010 en 2019 groeide onze stad met 50.000 nieuwkomers en tot 2040 komen er 80.000 tot 100.000 mensen bij. Dat is het inwonersaantal van de stad Schiedam.

15

Deze groei heeft grote gevolgen voor de leefbaarheid en de bereikbaarheid, ons onderwijs, de sociale voorzieningen, onze economie en onze woningvoorraad. Het college geeft zelfs aan dat het de problemen in de oude volkswijken niet alleen kan oplossen. Het is dus een verwijtbaar gebrek aan daadkracht dat het coalitieakkoord wegblijft bij de demografische ontwikkelingen in onze stad. Dan blijven VVD'ers zoals Rutger de Ridder verbaast dat bevolkingsgroei ons overkomt. Hart voor Den Haag vindt dat we wel moeten nadenken over hoe we de al onder druk staande verzorgingsstaat moeten beschermen. En zo vlak voor de verkiezingen, zoals altijd - de Provinciale Statenverkiezingen komen eraan - krijgen we daarbij steun van huisvestingsminister Hugo de Jonge. Hij wil minder migranten opnemen. We willen voor de begrotingsbehandeling antwoord van het college op de vraag met hoeveel inwoners het denkt dat de stad nog verantwoord kan groeien. Een motie Beleidsmatig richtgetal bevolkingsgroei: roept het nieuwe college op om voor de begrotingsbehandeling te komen tot een Haags beleidsmatig richtgetal, waarmee het aangeeft met hoeveel personen Den Haag nog verantwoord kan groeien. Voorzitter. Ik wil nog even los inzoomen op de hoge woningnood in onze stad. Het nieuwe college heeft de ambitie om 4.000 woningen per jaar te bouwen, waarvan ook nog eens 30% sociaal.

Maar de pijnlijke realiteit is dat het ene na het andere bouwproject afketst of teruggaat naar de tekentafel. Projectontwikkelaars stellen dat de gemeente afspraken niet nakomt en een onbetrouwbare overheid is. Erg, hè? Zowel ontwikkelaars als beleggers geven aan niet meer in Nederland en Den Haag te willen bouwen. Graag een reactie van de onderhandelende partijen. Bouwend Nederland heeft gesteld dat er tijdens de vorige crisis veel ambtenaren die bij de gemeente verantwoordelijk waren voor bouwen, zijn vertrokken of ontslagen. Vanuit de branche heeft mijn fractie vernomen dat door een gebrek aan ambtenaren de bouw van duizenden woningen niet op gang komt. Een motie Taskforce Woningbouw: roept het nieuwe college op om voor de begrotingsbehandeling samen met de bouwwereld te komen tot een Taskforce Woningbouw; daarbij te onderzoeken of het ambtelijk apparaat genoeg in staat is om de bouwopgave te faciliteren; daarbij te onderzoeken of een flexpool van planjuristen, onderhandelaars en mensen met specifieke kennis op het gebied van wonen voor de Haagse regio geschikt kan zijn. Robert van Asten (D66). Er was een vraag van de heer De Mos aan de onderhandelaars. Die krijg ik dus op mijn bordje aan het eind van deze termijn. U had iets gehoord en u wilde een reactie namens de onderhandelaars.

Dat wordt natuurlijk lastig, want ik weet niet wat u allemaal hoort; een heleboel, aan uw inbreng te horen, waar wij als onderhandelaars niet direct een mening over hebben. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Een klein puntje van orde. We hadden afgesproken dat u aan het eind van de rit de openstaande vragen zou beantwoorden. Dan is de vraag dus aan u. Ik zie het antwoord met zeer veel vertrouwen tegemoet. Het is vanmorgen in het fractievoorzittersoverleg zo besloten. Dus maak uw borst maar nat. Robert van Asten (D66). Dat was me helder. Dat is de afspraak. Die heb ik goed op papier staan. Maar van uw vraag begreep ik eerlijk gezegd niets. U had iets gehoord en wilde een reactie. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Het is jammer dat het van mijn spreektijd afgaat als ik vragen moet gaan herhalen. Ik heb vernomen, en niet alleen vernomen, dat bijvoorbeeld Orange, een grote belegger van pensioenfondsen, heeft gezegd niet meer te gaan investeren in Nederland. Door de regeldruk van minister De Jonge, maar ook door de onbetrouwbare overheid. We zien het met The Grace, we zien het met Bellevue, we zien het aan het KJ-plein. Er wordt niet echt lekker gebouwd op dit moment. Ik maak me zorgen dat we die 4.000 woningen - super ambitie, steun ik, 30% sociaal, toppie - niet gaan realiseren.

Zeker niet omdat de mensen die die woningen moeten bouwen, zeggen: ja, jongens, daar gaan we niet meer aan beginnen, want die regeldrift van de minister zien we niet zitten en ook niet de onbetrouwbare overheid. Ik noem bijvoorbeeld de Laaktorens, 240 meter hoog. Oud-wethouder Boudewijn Revis heeft de rode loper uitgerold, de man gaat investeren en vervolgens wordt de rode loper weer ingetrokken. Onbetrouwbaar; daar heb ik vragen over. Ik ben benieuwd naar het antwoord.

16

Robert van Asten (D66). Ik heb geprobeerd door deze hele tirade heen te luisteren om de vraag te noteren, maar die vraag is niet gekomen. Dan ga ik ervan uit dat er dus ook geen vraag gesteld is. Ik probeer het ook bij te houden voor een goed debat aan het einde. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Als u nu al niet de handelingssnelheid van de oppositie aankunt, dan moet u zich afvragen of u wel capabel bent voor het wethouderschap. Volgens mij spreek ik geen Spaans. Ik praat wel snel. Ik kom uit Den Haag, jij ook. De voorzitter. Laatste keer, meneer Van Asten. Robert van Asten (D66). Volgens mij is de heer De Mos geboren in Delft. Ik ben geboren in Voorburg. Technisch gezien ben ik dus nog wat dichter bij Den Haag geboren dan de heer De Mos. Maar laten we daar los van gaan. Ik heb nog wel een vraag. In de tirade van de heer De Mos kwam hij met het verhaal van The Grace en dat het een onbetrouwbare overheid is die ervoor zorgt dat er nu bij The Grace niet gebouwd wordt. Kunt u dat nogmaals zeggen? Want u zei dat zojuist en volgens mij heb ik daar een heel andere reden voor gehoord. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Maar ik verwees dus niet naar The Grace. Ik heb een aantal bouwprojecten genoemd die niet soepel lopen. Daar is The Grace er een van. Ik kan in een andere bubbel leven, maar The Grace is nou niet echt een soepel lopend dossier.

Ik heb genoemd de torens, waarvan een van 240 meter, in Laak, in de Laakhavens. Ik kan u de contactgegevens geven van iemand - we worden nog weleens benaderd door deze of gene - die zegt: 'Alles stond op groen. Het PUK was akkoord. Vervolgens wordt het ingetrokken. Wij hebben dus ook een claim van miljoenen ingediend bij de gemeente Den Haag, omdat een afgesproken deal niet doorgaat.' Ik had het dus over de Laakhaventorens, die drie mooie torens met, ik geloof, uit mijn hoofd, 1.500 woningen, 30% sociaal. Ik zie Martijn Balster gniffelen; hoe mooi dat was geweest. Maar het gaat dus niet door. Er ligt nu een schadeclaim. De voorzitter. Meneer De Mos, u zet uw betoog voort. De heer Van Asten is nu drie keer geweest en in totaal vijftien keer. Gaat uw gang, meneer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Voorzitter, ik rond af. Den Haag zou er zonder dit college veel beter uitzien: rijker, veiliger, leuker en vooral eerlijker. De elite denkt Hart voor Den Haag door uitsluiting en gebruik van een politiek proces te kunnen breken. Maar het volk is niet gek. Zij geloven na pure uitsluitingspolitiek niets van praatjes over het herstel van vertrouwen van de burger in de politiek. Zij spugen op het faken dat men het opkomstpercentage bij de volgende verkiezingen wil bevorderen en dat men dan de uitslag wel serieus zal nemen.

Straks, met vrijspraak in de hand, worden wij nog groter dan we nu al zijn. De mensen die nu belazerd worden, zullen in beweging komen. Daar zorgen wij wel voor. Je proeft de onvrede overal. Iedereen ziet het. Ook de mensen in het autootje van Van Asten horen het getoeter achter hen van de velen die zich niet gehoord voelen. Ze weten dat het autootje zal vastlopen op de door de Van Asten versmalde wegen, want wie een kuil graaft voor een ander … afijn. Binnen de kortste keren zal de accu leeg zijn. Er plast nog een hondje tegen het linkervoorwiel en dan komt er aan het onderling gekrakeel een einde. De stilte wordt alleen doorbroken door het duurzame TomTommetje dat zegt 'eindpunt bereikt'. Op dat moment staan wij natuurlijk volgaarne klaar om een nieuwe coalitie aan een meerderheid te helpen. Ten slotte. Er werd op 16 juli jongstleden een motie door de raad aangenomen om het hoogste orgaan te versterken. Het presidium had een fantastische afdoening, waarmee zowel de fractieondersteuning, de griffie, de Rekenkamer als de ombudsman wordt versterkt. We zien in de financiële paragraaf van het akkoord niet dat de aangenomen motie volledig wordt uitgevoerd. Ik vraag de onderhandelende partijen óf aan de heer Van Asten, die namens de onderhandelende partijen spreekt, hoe serieus zij de raad en het presidium nemen. In afwachting van het antwoord: dank u en een fijne voortzetting.

De voorzitter. Door de heer De Mos, daartoe gesteund door de heer Barker en mevrouw Faïd, wordt de volgende motie (D.4 Hart voor Den Haag) ingediend: 17

Motie D.4 Hart voor Den Haag Openbaarheid onderhandelingen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 september 2022, ter bespreking van het coalitieakkoord 2022. Gelet op, • het collegeakkoord 2022 is het van belang om kennis te dragen van de ingebrachte stukken. De door alle partijen ingebrachte stukken, de notities van de heer Donner, de ambtelijke stukken en doorrekeningen, de notulen of aantekeningen en besluitenlijstjes; • artikel Gemeentewet 155 e.v.; Verzoekt het college, • alle stukken die geleverd zijn ten behoeve van het tot stand komen van het collegeakkoord 2022 - 2026 ter beschikking te stellen van de Raad. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer De Mos worden de volgende moties (D.5 Hart voor Den Haag en D.6 Hart voor Den Haag) ingediend:

Motie D.5 Hart voor Den Haag Beleidsmatig richtgetal bevolkingsgroei De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 26 september 2022, ter bespreking van het coalitieakkoord 2022. Constaterende dat bevolkingsgroei grote gevolgen heeft voor o.a. • de leefbaarheid; • de bereikbaarheid; • ons onderwijs; • onze sociale voorzieningen • onze economie; • onze woningvoorraad; • kortom, op ons voorzieningenniveau. Constaterende dat in het regeerakkoord van Rutte IV staat dat wordt overwogen met een 'beleidsmatig richtgetal' te gaan werken voor arbeids-, en kennis-, en asielmigratie, mede om daarmee meer grip te krijgen op migratie. Roept het nieuwe college op om voor de begrotingsbehandeling te komen tot een Haags beleidsmatig richtgetal, waarmee het aangeeft met hoeveel personen Den Haag nog verantwoord kan groeien. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie D.6 Hart voor Den Haag Taskforce Woningbouw De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 september 2022, ter bespreking van het coalitieakkoord 2022. Constaterende dat, • veel woningbouwprojecten in onze stad vastlopen; 18

• •

door de huidige krapte op de arbeidsmarkt veel gemeenten staan te dringen om een beperktaantal aan specialisten; projectontwikkelaars en beleggers aangeven vanwege regeldruk niet meer in Nederland (Den Haag) te investeren.

Van mening dat, • we ons, gezien de huidige woningnood, geen bouwinfarct kunnen permitteren. Roept het nieuwe college op, om voor de begrotingsbehandeling samen met de bouwwereld: • te komen tot een Taskforce Woningbouw; • daarbij te onderzoeken of het ambtelijk apparaat genoeg in staat is om de bouwopgave te faciliteren; • daarbij te onderzoeken of een flexpool van planjuristen, onderhandelaars en mensen met specifieke kennis op het gebied van wonen voor de Haagse regio geschikt kan zijn. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Robert van Asten (D66). Voorzitter. Ik ben nog nooit zo blij geweest dat ik altijd op de fiets zit en nooit in een auto. Maar goed, dat waren de woorden van de heer De Mos. Dames en heren. Ik heb voor mij het Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026, 'Voor een stad die tegen een stootje kan'. Hoewel het lang geduurd heeft voordat we dat aan de raad en de stad hebben kunnen presenteren, ben ik er heel trots op. Ik heb ook het volle vertrouwen in de partners met wie wij dit akkoord hebben gesloten. Het was soms een bumpy road, om het in goed Nederlands te zeggen, maar dat zorgde er wel voor dat we nog sterker over de finish zijn gekomen. Ik ben ook blij dat dit een akkoord is dat niet ervan uitgaat dat alleen de coalitie aan zet is.

Ik vind juist dat we het de komende jaren samen met de hele raad en met de hele stad moeten gaan doen. Vandaar ook dat, ondanks dat het toch een lijvig document is geworden, het niet dichtgetimmerd is. Als je daar wat zwartgallig naar kijkt, zou je dat natuurlijk kunnen zien als niet concreet, maar de doelen liggen klaar. De weg daarnaartoe gaan we samen op en gaan we samen vinden. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Je zou het bijna niet verwachten, maar er was iets wat me vrolijk maakte in de inbreng van de heer Van Asten, namelijk dat hij het samen met de oppositie wil doen. Morgen hebben we de stemmingen over het presidium, het dagelijks bestuur. Mogen we ervan uitgaan dat de oppositie wordt gegund om in de persoon van Ralf Sluijs het presidium te mogen leiden? Als u dan die handreiking doet aan de oppositie, kunnen we het meteen even aftikken. Robert van Asten (D66). Dat zullen we morgen zien als we bij de bespreking zitten van de stemmingen daarover. Het gaat daar nu hier niet over. Het gaat hier nu over het coalitieakkoord. Laten we het hebben over wat we de komende drieënhalf jaar gaan doen. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Zo zijn we natuurlijk niet getrouwd. U zegt dat u een handreiking wil doen naar de oppositie. Nou, we zitten te popelen om die handreiking. We zitten er echt om te popelen. Ralf staat in de startblokken. Doe die handreiking dan.

De kijker thuis is ook reuze benieuwd hoe u die handreiking gaat bewerkstelligen. De eerste handreiking kunt u morgen doen. Mogen we op uw steun rekenen voor het voorzitterschap van Ralf Sluijs voor het presidium? Robert van Asten (D66). Nogmaals, ik heb het hier over een programma dat we drieënhalf jaar samen moeten gaan uitvoeren, samen met de hele raad en met de hele stad. Dat waren mijn woorden precies. Of dat uitmondt in een voorzitterschap van het presidium voor de heer Sluijs, zullen we morgen zien. Daar ga ik nu geen antwoord op geven. Dat hoort bij de stemmingen morgen. De voorzitter. Laatste keer, meneer De Mos. 19

Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik haak niet aan op het coalitieakkoord. Ik haak aan op de woorden van de heer Van Asten, die zegt een handreiking te willen aan de oppositie. Ik noem één voorbeeld van hoe hij die handreiking direct kan doen: gewoon, meteen een warme handdruk, geregeld, u kunt op ons rekenen. Daar moet u dan een dag van tevoren nog over nadenken. Vindt u het heel gek dat ik niet zo heel veel vertrouwen heb dat de oppositie serieus genomen wordt? Maar we zien het morgen. Ik laat me graag verrassen. Robert van Asten (D66). Mijn woorden worden hier behoorlijk verdraaid. Ik vind het allemaal leuk wat de heer De Mos doet. We hebben net al gehoord in zijn inbreng dat hij geen enkele keer antwoord geeft op de vragen die hem gesteld zijn en een hoop misbaar daarbij maakt. Zo zij het. Sebastian Kruis (PVV). Ik wil toch wel mijn collega De Mos bijvallen. Waarom wordt er altijd zo vaag gedaan op zo'n moment? Er wordt gevraagd of u die handreiking wilt doen. De enige handreiking die we nu zien, is een middelvinger naar de oppositie. Geef gewoon eens antwoord op de vraag. Hoe moeilijk is dat? Als je zegt een constructieve relatie met de oppositie te willen, geef dan gewoon antwoord op de vraag, ook voor de mensen thuis. Robert van Asten (D66). Dan zou ik bijna de echte vraag moeten beantwoorden. Ik heb morgen waarschijnlijk niet eens stemrecht in deze verkiezing.

Sebastian Kruis (PVV). Ik weet niet wat dat betekent, maar daar zullen heel veel mensen thuis heel erg blij mee zijn. Robert van Asten (D66). Daarmee bedoelde ik dat ik hopelijk morgen weer als wethouder hier aan de slag mag gaan, maar ik weet niet of de heer Kruis dát bedoelde met dat mensen daar thuis blij mee zijn. Ik geloof wel een heleboel. De voorzitter. Laatste keer. Sebastian Kruis (PVV). Ik denk heel veel mensen thuis niet. Dat wil ik even for the record gemarkeerd hebben, zoals u begrijpt. De voorzitter. De heer Van Asten zet zijn betoog voort. Robert van Asten (D66). Wat we belangrijk vinden, is dat we deze stad weerbaarder maken. Dat wordt bedoeld met 'Voor een stad die tegen een stootje kan'. We hebben met een coronapandemie te maken gehad. Mensen hebben nu met een gascrisis te maken. Mensen kunnen niet rondkomen. Dat zorgt er allemaal voor dat je je niet optimaal kan uiten, dat je niet optimaal jezelf kan zijn. Dat willen we beter maken. Daar staat het akkoord 'Voor een stad die tegen een stootje kan' voor. Robert Barker (PvdD). De heer Van Asten zegt dat hij het met de hele raad wil doen. Opmerkelijk, want dat heb ik nog niet gemerkt. Maar waarom heeft de coalitie ervoor gekozen om niks te doen met de breed gedragen motie om de raad als orgaan te versterken? Voorzitter: de heer Van der Helm. Robert van Asten (D66).

We hebben de motie gehad en bekeken of we die kunnen honoreren, gelet ook op de structurele aard van waar de motie om vroeg, die versterking. We hebben alles moeten afwegen, want we hebben echt enorme lijsten gehad van knelpunten, van zaken die we eigenlijk structureel hadden willen financieren. Uiteindelijk hebben we elkaar gevonden op het punt om de ombudsman extra geld te geven en ook om het programma Raad in de Stad structureel te financieren. Gedeeltelijk kunnen we dus aan de motie tegemoet komen. Daarmee denken we dat we de stad en de instrumenten van de raad ook echt versterkt hebben.

20

Robert Barker (PvdD). Wat ik daar opmerkelijk aan vind, is het volgende. Er wordt een motie aangenomen door de raad. Vervolgens zegt het presidium, waarin D66 zit, maar ook heel veel andere partijen vertegenwoordigd zijn, 'laten we die uit gaan voeren op deze en deze manier', gewoon unaniem. Vervolgens wordt gewoon een beetje geshopt daarin. Kunt u zich voorstellen dat de oppositie zich dan afvraagt of er echt sprake is van samenwerking? Want we hebben eerst samen gedacht erover, we hebben een voorstel gedaan en vervolgens wordt er geshopt uit de stukjes die uitkomen. Robert van Asten (D66). We waren als onderhandelaars blij dat we juist wel delen van de motie konden uitvoeren. Ik vind 'shoppen' dus te negatief gesteld. Kijk, we hebben ons voor een enorme opgave gesteld zien staan. De eerste jaren dat het accres nog leuk oploopt, worden in 2026 gevolgd door een keihard financieel ravijn waar alle gemeenten in Nederland, maar Den Haag in het bijzonder, mee te maken hebben. Met dat laatste jaar hebben we moeten rekenen. Dat betekent dat je niet alle wensen die op tafel komen, kan honoreren. Hoeveel geld hadden we nog extra willen hebben voor veiligheid, voor verkeersveiligheid, voor het vergroten van de armoederegelingen en de bereikbaarheid van de stad, noem maar op? We hebben dus afwegingen moeten maken.

Zelf vind ik dat we er echt heel goed in zijn geslaagd om die afwegingen goed en breed te maken tussen vijf coalitiepartijen die allemaal hun eigen wensen hadden. Vervolgens hebben we ook goed kunnen kijken naar deze motie. Daar hebben we niet alles van kunnen doen op dit moment, maar we hebben die wel zo belangrijk gevonden dat we daar twee elementen uit hebben gehaald: de ombudsman en het programma om de raad vaker in de stad te laten zijn. Een mooi programma, waar volgens mij ook de hele raad achter staat. Dat hebben we kunnen doen. De voorzitter. De heer Barker, tot slot. Robert Barker (PvdD). Ik denk dat als de heer Van Barker echt nadenkt over de relatie met de raad, hij niet verbaasd is over het feit dat als je als gehele raad en het gehele presidium iets uitspreekt en daar eigenlijk niks mee gedaan wordt, dat best over kan komen als niet heel erg meedenken met de oppositie over de raadsrol. Want uiteindelijk gaan we de raad niet versterken, we gaan gewoon de ombudsman wat extra geld geven. Op zich een goed idee, maar er wordt niks gedaan met bijvoorbeeld het versterken van de griffie en de fracties. Robert van Asten (D66). Natuurlijk hadden alle partijen graag deze motie volledig uitgevoerd, maar zoals u in het hele akkoord heeft kunnen lezen, hebben we echt moeten kiezen.

We hebben moeilijke beslissingen genomen over waar geld van af moest, wat we niet hebben doorgezet, waar extra lastenverzwaring voor is gekomen. Dan is het ook een afweging om te kijken wat we kunnen doen om de instrumenten van de raad te versterken. Daarover hebben we met vijf partijen gezegd dat we het belangrijk vonden dat de ombudsman meer geld kreeg - dat is belangrijk ook voor de Haagse burger en ook het programma Raad in de Stad, dat ook gaat over hoe de gemeenteraad, wij met zijn allen, functioneert richting alle Haagse inwoners. Hadden we er graag meer geld naartoe gebracht? Uiteraard. Je moet het ook absoluut niet zien alsof we de raad daarmee zouden willen schofferen, verre van dat. We hebben juist geprobeerd om u tegemoet te komen. De voorzitter. De heer De Mos met een nieuwe vraag? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Nog even voortbordurend op dit onderwerp: begrijpt de heer Van Asten dat de raad hier het hoogste orgaan is? Robert van Asten (D66). Dat is mij bekend, ja. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). De raad heeft u een opdracht gegeven, namelijk het uitvoeren van de aangenomen motie, die nota bene door het presidium unaniem is omarmd, om die fractieondersteuning te vergroten, om te zorgen dat de griffie beter wordt en om de capaciteit van de Rekenkamer en ombudsman uit te breiden. Dan is het niet aan u om te shoppen. Dan is het gewoon

21

aan u om de wens van het hoogste orgaan uit te voeren. Zo werkt het in een normale raad. Dat was ook een goed teken, een handreiking richting de oppositie geweest dat u echt samen wilt gaan werken. Robert van Asten (D66). Daar hoorde ik weer geen vraag in. Aan de heer Barker heb ik precies uitgelegd hoe dit proces is gegaan en wat de beweegredenen waren om elementen uit de motie over te nemen. De voorzitter. De heer De Mos, tot slot. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). De heer Van Asten heeft niets uitgelegd, want de heer Van Asten snapt dus kennelijk niets van het feit dat de raad het hoogste orgaan is en dat de raad een opdracht heeft gegeven om de motie uit te voeren. Dan is het niet aan anderen om de opdracht van de raad naast zich neer te leggen. Maar goed, klaarblijkelijk werkt de democratie niet meer in Den Haag en worden aangenomen moties gewoon terzijde geschoven. Robert van Asten (D66). Als deze motie opnieuw in stemming wordt gebracht bij de begrotingsbehandeling en er dan met dekking gevraagd wordt om een aanpassing, dan wordt die uitgevoerd. Nu ligt het op de onderhandelingstafel, waar, nogmaals, zó'n stapel ligt. U weet dat. In 2018 lag er ook een enorme stapel aan wensen en knelpunten om aan tegemoet te komen. Daar kan je in bepaalde mate aan tegemoet komen. We weten allemaal dat de financiële situatie van Den Haag absoluut niet rooskleurig is.

Daar heb je dan in te moeten kiezen. Als u een andere besteding heeft voor de middelen om deze motie volledig uit te voeren, dan kunt u daar een motie voor indienen bij de begroting, want zo werkt dat in de gemeenteraad. De voorzitter. Heel kort, de heer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Het is natuurlijk heel raar als we over iets wat aangenomen is, vervolgens nieuwe moties gaan indienen. Dan hoeven we net zo goed geen moties meer in te dienen, want dan doen moties er niet meer toe. U stond zelf met uw handtekening onder de motie. Het is een aangenomen motie. Het is heel gebruikelijk - we vragen ook niet om hogere wiskunde qua bedragen dat een motie wordt uitgevoerd. Ze is nota bene omarmd door het presidium, door mensen die morgen ook weer kandidaat zijn voor het presidium. Wat is het presidium, het dagelijks bestuur, nog waard, als een motie die opgedragen is, die wordt omarmd door het presidium, niet wordt uitgevoerd? Ik weet het antwoord al: helemaal niets. Robert van Asten (D66). Nogmaals, ik wacht graag het amendement op de begroting af. Ik zei net al dat de financiële situatie van de gemeente Den Haag verre van rooskleurig is. Als je daarin de opbouw ziet: de komende jaren komt er nog net geld bij om vervolgens in 2026 echt vol in het ravijn te storten.

Dat is echt een groot financieel probleem voor ons, maar daar hebben we gelukkig wel een oplossing voor weten te vinden, namelijk bezuinigingen en lastenverzwaringen. Aan beide kanten is dat natuurlijk niet een fijne boodschap om te brengen naar de inwoners, maar wel eentje die we kunnen verantwoorden. Want daar staat een programma tegenover waarmee we investeren in de stad, waarin we aan de slag gaan met de klimaatdoelen, met de vergroening, met gelijke kansen. Zo komt er een taaloffensief, de Rijke Schooldag, preventie op het gebied van gezondheid. We zetten in op sport en bewegen, op cultuur, op bibliotheken, zaken waar de stad echt beter van wordt. We hebben ook gezorgd dat we met dit coalitieakkoord grip op de ontwikkeling van de stad vergroten: meer voorzieningen, echt een goede stad bouwen, doorgaan met de mobiliteitstransitie. Natuurlijk met de fiets, zeg ik dan als D66'er. Het is gericht op uitvoering. We willen deze periode echt veel meer de stad in om ervoor te zorgen en te laten zien dat we er zijn voor de inwoners, dat we hun problemen ook daadwerkelijk gelijk oppakken. Dat wordt de inzet van deze coalitie, en hopelijk dus ook van het hele stadhuis, dat we daarin mee willen nemen. Nur Icar (DENK). Wat ik me afvraag, is waar D66 het meest trots op is in het akkoord.

22

Robert van Asten (D66). Dan zijn toch echt wel een aantal zaken. Dat we de klimaatdoelen nog scherper hebben kunnen definiëren om ervoor te zorgen dat we die stappen echt kunnen zetten, want dat is belangrijk in deze stad. Tegelijkertijd is ook de vergroening van de stad belangrijk. Er werd al gezegd dat deze stad ontzettend versteend is, zeker bepaalde wijken. Daar moeten we echt zo snel mogelijk mee aan de slag. Daar is nu meer geld voor beschikbaar. En natuurlijk die kansengelijkheid: meer ruimte op scholen voor die Rijke Schooldag, dat er meer bibliotheken komen, dat we echt kunnen zorgen dat de kinderen uit onze stad echt betere kansen krijgen. Dat gaan we dus ook met dit akkoord realiseren. Daar zijn we als D66 zeker trots op. Nur Icar (DENK). Het is een helder antwoord. Maar de reden waarom ik dit vraag, is om een beeld te schetsen van de prioriteiten van D66 en van dit akkoord. Ik hoor klimaatdoelen, cultuur, vergroening, kansengelijkheid, wat ik wel prima vind. Begrijp me niet verkeerd. Ik kom uit de duurzaamheidssector. Ik heb daar meer dan vijf jaar gewerkt. Ik ben pro duurzaamheid. Maar als ik kijk naar bewoners die een lege koelkast hebben, die de rekening niet kunnen betalen, die hun kinderen niet kunnen voeden of kleden, dan denk ik dat we onze prioriteiten moeten bijstellen en dát bovenaan het lijstje moeten zetten.

Kan de heer Van Asten daar even op reflecteren? Robert van Asten (D66). Natuurlijk heeft de heer Icar daar volledig gelijk in. We willen niemand met een hongerige maag naar school of naar bed sturen. Dat kan niet in een rijke stad als Den Haag tóch is. Ook dat hebben we in dit akkoord weten te vangen. We zorgen ervoor dat de kinderen echt alle kansen krijgen om in goede gezondheid op te groeien. Natuurlijk is dat een prioriteit. Maar je kan het niet los zien. U vroeg waar ik trots op ben, dus ik gaf de punten waar ik trots op ben. Maar het is wel onderdeel van een heel akkoord, dat niet voor niks heet 'Voor een stad die tegen een stootje kan'. Dat betekent dat we heel die stad weerbaarder moeten maken. Dat kan op klimaatniveau door te zorgen dat de hittegolven die hier zijn, geen slachtoffers vragen. Maar het gaat er ook over dat huisgezinnen zelf tegen een stootje kunnen, dat die klaar zijn om economisch slechtere tijden ook op te vangen, dat we er dan voor ze zijn en dat we er ook op het gebied van energie voor zorgen dat zij nog steeds de verwarming deze winter aan kunnen zetten, zodat ze niet koud naar bed gaan. De voorzitter. De heer Icar, tot slot. Nur Icar (DENK). Den Haag kan wel tegen een stootje. We hebben dat vaker gezegd. Alleen kwetsbare groepen kunnen niet meer tegen een stootje. Kunnen we een garantie krijgen dat niemand onder water komt? Robert van Asten (D66).

Ik wou dat ik die kon geven. Ik wou echt dat ik die kon geven, maar die kan ik niet geven, want daarvoor zijn we van zo veel factoren afhankelijk. Ook de beperkingen van wat een gemeente kan doen, beangstigen mij soms wel. Je kan er niet altijd zijn voor iedereen. Je moet dan hopen dat je samen met het Rijk de wijk zelf, alle instellingen in de stad zelf sterk genoeg hebt gemaakt om elkaar te helpen. Ook dat is die weerbaarheid die we hiermee willen vergroten. Lesley Arp (SP). De heer Van Asten gaf aan dat er in het coalitieakkoord bezuinigingen en lastenverhogingen zitten, maar dat hij die kan uitleggen en verantwoorden. Ik vraag me af of de heer Van Asten van mening is dat dit coalitieakkoord een begin van een antwoord is op de vraag hoe wij € 12 mln. op de zorg gaan bezuinigen en op een gegeven moment in 2026 € 9 mln. op het ambtelijk apparaat gaan bezuinigen. Vindt de heer Van Asten dat het coalitieakkoord dat hier ligt voldoende duidelijkheid geeft aan de inwoners over hoe we dat gaan doen? Robert van Asten (D66). Er zijn twee grote bezuinigingsposten ingeboekt, allereest het ambtelijk apparaat, in een langzaam oplopende reeks. Tegelijkertijd zien we ook dat er extra wordt geïnvesteerd in sommige delen van het ambtelijk apparaat om die weer met structurele middelen te versterken, en zeker de uitvoering daarin te versterken. Dus ja, dat kan ik zeker goed uitleggen.

De bezuiniging op de Wmo is ook een oplopende reeks. Het is dus niet een strakke bezuiniging van € 12 mln., maar een die langzaam oploopt naar € 5 mln. We gaan op zoek naar hoe we die het beste kunnen invullen. We hebben het daarbij onder andere gehad over het draagkrachtprincipe. We weten allemaal dat 23

bijvoorbeeld de huishoudelijke hulp tegenwoordig voor iedereen tegen het abonnementstarief beschikbaar is, ook al kan je die prima zelf goed betalen en heb je dat eigenlijk altijd gedaan. Het is eigenlijk ook weer gewoon een vorm van solidariteit met de hele stad dat we daar een einde aan maken. Iedereen moet de hulp krijgen die hij verdient, maar op het moment dat je het zelf kan betalen, zullen we ook vragen om dat te doen. Lesley Arp (SP). Als het gaat om de zorg, ben ik nog steeds oprecht benieuwd hoe we dat gaan doen, want het abonnementstarief van het Rijk geldt gewoon tot 2025. Ik ben dus benieuwd hoe je dan denkt daar al miljoenen op te kunnen gaan bezuinigen. Maar wat mij opvalt is dat de bedragen al zijn afgesproken, maar de weg ernaartoe niet. Dat vind ik dus echt heel erg zorgwekkend, want je hebt het hier wel over kwetsbare mensen. Het vorige coalitieakkoord had 800 woorden over de zorg. Voor de kijkers thuis: zó'n zorgparagraaf in het coalitieakkoord gaat wel over € 12 mln., hè? Vindt de heer Van Asten dat oprecht voldoende uitleg? Robert van Asten (D66).

Ik denk dat dit dus ook zo'n voorbeeld is van dat je dus wel samen met de hele raad met plannen moet gaan komen om dat te gaan behalen, om die zorg dusdanig in te richten dat dit bedrag te halen valt en dat het volledige bedrag dat we voor de rest nog in de zorg investeren, overeind blijft en afdoende is om mensen hier ook van goede gezondheidszorg te voorzien. De voorzitter. Mevrouw Arp, tot slot. Lesley Arp (SP). Snapt de heer Van Asten dat na vier maanden onderhandelingen mijn fractie niet genoegen neemt met alleen maar het woordje 'draagkracht' ter onderbouwing van die € 12 mln.? Denkt hij dat hij bij de begroting voor 2023 wat meer duidelijkheid hierover kan presenteren? Robert van Asten (D66). Die reeks wordt vanaf 2024 ingeboekt, dus we hebben nog enige tijd om te bekijken hoe we die zorgbezuiniging gaan doen. We moeten dus zorgen dat we de plannen voor in de begroting voor die tijd met u hebben besproken. Robert Barker (PvdD). Ik snap de vraag van de SP wel. Het is niet heel concreet, maar tegelijkertijd kunnen kwetsbare mensen flink geraakt worden door zo'n miljoenenbezuiniging. Maar ik had een vraag over concreetheid. De leider van D66 zei: we gaan de klimaatdoelen concreter maken met dit akkoord. Waaruit blijkt dat het beter gaat nu? Vond D66 dan dat de voorgaande periode duurzaamheid niet heel concreet was? Robert van Asten (D66).

Ik denk dat we de afgelopen vier jaar een goed duurzaamheidsbeleid hebben gevoerd dat alles in gang heeft gezet, waardoor we nu de volgende stap kunnen zetten. Juist nu willen we werken met heel concrete, afrekenbare doelen op weg naar 2030 en 2050 om ervoor te zorgen dat we stap voor stap kunnen controleren of reducties ook echt worden gehaald. Robert Barker (PvdD). Dit klinkt natuurlijk goed, maar dat van concrete, afrekenbare doelen staat volgens mij niet in het akkoord. Misschien kan D66 even aangeven waar dat dan stond. Opvallend is dat wat de heer Van Asten nu zegt precies is wat Van Tongeren vier jaar geleden zei en wat in het coalitieakkoord van vier jaar geleden stond, maar ik heb bar weinig gezien van die concreetheid en die doelen. Ik vraag me dus af wat we dan extra gaan doen om te zorgen dat we nu wel fatsoenlijk duurzaamheidsbeleid gaan voeren. En waarom is dit akkoord beter dan het vorige akkoord, waarvan we hebben gezien dat er weinig is gebeurd? Robert van Asten (D66). Waar we het in de onderhandelingen over hebben gehad en wat wij ook als D66 belangrijk vinden, is dus dat we nu wel gaan werken met afrekenbare doelen die je elke keer weer kan gaan ijken. Dat betekent dat je als raad daarop ook meer kan sturen. Dat is wat wij beogen met dit akkoord. De voorzitter. De heer Barker, tot slot.

24

Robert Barker (PvdD). Ik heb de vraag vorige keer geprobeerd te stellen, maar ik ga hem nog een keer stellen. Waar staat dan dat punt van die concrete, afrekenbare doelen en het concreet maken van de klimaataanpak? Waar kan ik de passage die Van Asten nu aanhaalt, terugvinden? Robert van Asten (D66). Vergeef me dat ik hier niet mee ga bladeren, maar dat moet staan in het hoofdstuk over duurzaamheid. Het is in ieder geval beoogd om zo te gaan werken. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voordat dit interruptierondje begon, zei de heer Van Asten dat het college meer de stad in gaat, maar dat ook vooral de ambtenaren in het stadhuis meer de stad in moeten gaan. Hoe rijmt de heer Van Asten dat precies met de bezuinigingen op het ambtelijk apparaat, oplopend tot € 9 mln. in 2026? Robert van Asten (D66). We willen dat alle ambtenaren die hier werken, die hier gelukkig ook heel goed werken, meer zichtbaar zijn op straat. Wij willen er echt zijn voor de inwoners van de stad. Samen met het hele ambtelijke apparaat gaan we kijken hoe we dat op de meest efficiënte wijze kunnen gaan doen, want het moet natuurlijk niet zo zijn dat we iedereen die hier gewoon iets belangrijks moet doen, vanachter het bureau wegjagen om in de stad te zijn. Nee, allebei moet het gebeuren. We hebben er vertrouwen in dat dat goed gaat lukken. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP).

De heer Van Asten kan natuurlijk niet alle ambtenaren afvallen die hier nu in dit stadhuis goed werk leveren. Dat ga ik hier ook niet doen. Maar zij moeten voor een heel groot deel de stad in, maar het werk moet ook gedaan worden ergens. Dus hoe wordt die bezuiniging van € 9 mln. dan ingevuld? Gaan er mensen uit? Of gaan die mensen toch niet de stad in? Robert van Asten (D66). Gelukkig vallen we inderdaad allebei de mensen die hier op het stadhuis werken niet af. Dat zou zeker geen recht doen aan hen. Hoe zorg je ervoor dat de mensen die bezig zijn met de projecten in de stad, of dat nou een verkeerskundig project is of juist een sociaal project, meer zichtbaar zijn en we het veel meer vanuit de stadsdelen doen en daar vaker op aanspreekbaar zijn? Daarmee hopen we ook dat plannen nog beter worden en ook beter gedragen worden. Ik denk dat je dan ook laat zien aan de stad dat je veel met hun input aan de slag gaat. Hoe rijm je dat met een taakstelling op het ambtelijk apparaat? Door te kijken waar functies over zijn, te kijken waar kun je dingen slimmer doen, samen doen, beter doen? We hebben ook nog een heleboel functies die op dit moment niet worden ingevuld. Ook de gemeente heeft te maken met een grote vacaturebank.

Dus ook daar kan je zeggen: als die vacatures een tijdlang niet worden ingevuld, dan worden ze blijkbaar op een andere wijze al opgelost, en is dat onderdeel van die taakstelling. De voorzitter. Mevrouw Klokkenburg, tot slot. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Als we zeggen dat er functies hier op het stadhuis zijn die eigenlijk niet noodzakelijk zijn, dat mensen misschien werk doen dat niet noodzakelijk zou zijn, dan denk ik toch dat die € 9 mln. uiteindelijk ten koste gaat van mensen hier op het stadhuis die toch misschien overbodig werk doen. Ik rijm 'm nog niet helemaal. Robert van Asten (D66). Nee, ze doen zeker geen overbodig werk, maar soms kan wel werk op een andere wijze of slimmer, of dat er toch misschien afdelingen zijn waar, op het moment dat ze samen worden gevoegd, er functies dubbel zijn, waar wellicht dan geen vervanger voor gevonden hoeft te worden. Maar ook daar is het aan het nieuwe college om met een plan te komen hoe dit op een verstandige wijze te doen. Dat doen we graag met het gemeentelijk managementteam, want we willen hier juist wel aan alle kanten in rust aan werken, want het zou heel vervelend zijn als het ambtelijk apparaat, dat hier zo goed werk doet op het stadhuis, hier de zenuwen van krijgt, terwijl het juist iets zou moeten zijn waardoor het stadhuis uiteindelijk ook beter zou moeten functioneren. Richard de Mos (Hart voor Den Haag).

Even terug alweer - er wordt heerlijk gebruik gemaakt van de interrupties - viel de term 'kansengelijkheid'. Daar worden we natuurlijk supervrolijk van. Alleen zie ik - een aantal insprekers had het ook daarover - dat de gemeente Den Haag zelf begin juni heeft gezegd 25

niet langer in staat te zijn 'om de problemen in een groot aantal traditionele volkswijken als Laak, Transvaal, Rustenburg-Oostbroek en Morgenstond op te lossen'. Er gaat nu wel wat geld naar Zuidwest. Dat is mooi. Maar het wordt nog erger. 'Voor het aanpakken van bijvoorbeeld overbewoning, ondermijning, criminaliteit en overlast op straat is hulp van het Rijk nodig.' Nou, we kennen die lobby. Dat lukt niet zo goed. Hoe gaat u zorgen voor kansengelijkheid in deze wijken waarvan u zegt dat u ze al opgegeven heeft? Robert van Asten (D66). Ik heb totaal niet gezegd, niemand, dat we die wijken hebben opgegeven. Sterker nog, daar gaan we juist vol voor aan de bak met het nationaal programma Zuidwest, om juist in die wijk een flink sociaal programma neer te zetten, naast het woningbouwprogramma. Maar ook in de andere wijken komen we met plannen. We hebben sowieso de prioritaire gebieden die we gaan doorzetten. Daarnaast hebben we ook nog extra geld uitgetrokken, € 10 mln. incidenteel, € 3 mln. structureel, juist voor wijken waar de problematiek zich opstapelt. Dat is precies bedoeld om die wijken aan te pakken. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Het zijn niet mijn woorden. Ik wil nog wel een keer citeren.

'De gemeente Den Haag is niet langer in staat om de problemen in een groot aantal traditionele volkswijken als Laak, Transvaal, Rustenburg-Oostbroek en Morgenstond …' - die liggen allemaal niet in Zuidwest, maar dat even ter info - '… alleen op te lossen. Voor het aanpakken van bijvoorbeeld overbewoning, ondermijning, criminaliteit, overlast op straat is hulp van het Rijk nodig.' Mijn vraag is: komt die hulp van het Rijk? En hoe gaan we nou ervoor zorgen dat we die kansengelijkheid waar u de mond van vol heeft, gaan regelen daar in die wijken, waar de mensen het water tot aan de lippen staat? Robert van Asten (D66). Natuurlijk hebben we daar hulp van het Rijk voor nodig. We kunnen niet zonder. Sterker nog, dat nationaal programma komt er ook niet voor niets. We hebben juist de hulp van het Rijk nodig. Het Rijk ziet dat ook in en levert daarvoor. En er wordt natuurlijk ook gekeken naar de wijken eromheen. Ook het Rijk denkt daarin mee. We hopen op het geld, of rekenen op, kunnen we eigenlijk wel zeggen, bijdragen van het Rijk. U heeft het over kansengelijkheid. Dat zit in zoveel meer zaken.

Dat zit ook in punten als: hoe ga je om met het onderwijs? Hoe ga je ervoor zorgen dat die Rijke Schooldag een succes wordt? Hoe ga je ervoor zorgen dat sport en cultuur belangrijk worden in die wijken, zodat kinderen na schooltijd goed worden opgevangen en daardoor ook meer kansen krijgen, meer van de stad zien en daarmee uiteindelijk een mooie carrière maken in wat ze ook maar willen. De voorzitter. Meneer De Mos, voor de laatste maal. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik hoor een college dat heeft gezegd niet in staat te zijn om de problemen op te lossen. Ik hoor meneer Van Asten zeggen dat hij erop rekent dat het Rijk wel wat gaat doen. Nou ja, kunt u rekenen? Reken er maar niet op. Robert van Asten (D66). Die oneliner viel, geloof ik, een beetje dood. Dit coalitieakkoord, 'Voor een stad die tegen een stootje kan', gaat natuurlijk over die wijken flink weerbaar maken, om ervoor te zorgen dat tegenslagen opgevangen kunnen worden, dat we de mensen in die wijken, die dagelijks keihard werken om van hun wijk een succes te maken en het gezin op koers te houden, gaan steunen. Wij staan naast die mensen om ervoor te zorgen dat Den Haag daarmee een betere stad wordt voor alle inwoners. De voorzitter. Ik stel voor dat u uw betoog vervolgt. Robert van Asten (D66).

Met de vele, vele interrupties - wat goed is, want daarvoor bespreken we tenslotte een akkoord - ben ik wel redelijk aan het eind van het betoog. Nogmaals, het gaat om een akkoord gericht op de uitvoering. Als het gaat over afval, als het gaat over overbewoning, als het gaat over ondermijning, over alles waarvan de mensen op straat merken 'het is hier niet meer goed', willen we daar actie tegen ondernemen. We staan zij aan zij met de inwoners. Die kunnen op ons rekenen

26

tijdens de volle tijd dat ons Coalitieakkoord Den Haag 2022-2020, 'Voor een stad die tegen een stootje kan', geldt. De voorzitter. Dank u wel. Ik zie nog wel een nieuwe vraag van de heer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik was getriggerd door de laatste woorden: daar willen we actie op gaan ondernemen. U heeft een maand of tig op de hei gezeten. Als we dan nu horen 'de afdeling concreet is dicht' en 'we komen te zijner tijd met een oplossing', dan vind ik dat veelzeggend. Maar goed, dat is meer een stelling dan een vraag. De voorzitter. Ik hoor daarin geen vraag, maar ik kijk of de heer Van Asten daar nog op wil reageren. Dat is het geval. Robert van Asten (D66). Nogmaals, aan oneliners bij de heer De Mos geen gebrek, maar er klopt natuurlijk helemaal niets van. Leest u het akkoord. Dan ziet u ook de acties die erbij staan. Waar het nog niet concreet is, betekent dat simpelweg dat we het niet hebben dichtgetimmerd, omdat we het hier samen met de raad en met de stad willen gaan doen. Dat zullen we ook uitstralen, ongeacht uw houding, meneer De Mos. De voorzitter. Meneer De Mos met écht een laatste opmerking. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Een persoonlijk feit: 'ongeacht uw houding'. Degene die 30.000 mensen uitsluit, gaat het hier over houding hebben. Even serieus. Dat is een vraag aan de heer Van Asten via de voorzitter. De voorzitter.

Ja, graag via de voorzitter. Robert van Asten (D66). Misschien ligt het aan mij, maar elke keer als de heer De Mos mij aanspreekt, hoor ik gewoon geen vraag. Tenzij 'even serieus' een vraag is, maar dan zou ik bij God niet weten wat het antwoord hierop is. Wij hebben met vijf partijen een akkoord gesloten. Die hebben 26 zetels in deze raad. Waarbij ik ook nog uitspreek dat we het met de hele raad moeten gaan doen. Er zijn veel problemen in de stad. Die zitten op het financiële vlak. Die zitten op het menselijke vlak. We moeten die stad klaarmaken voor een betere toekomst. We moeten die stad weerbaarder maken. Daar hebben we echt iedereen in deze raad bij nodig. Want als wij het al niet goed met elkaar kunnen vinden, kunnen we dat ongetwijfeld niet vragen aan de rest van de stad. Dus dat is de houding die ik heb, die deze coalitie zal hebben om er echt voor te zorgen dat deze vier jaar in het teken staan van goede samenwerking. De voorzitter. De heer De Mos, tot slot. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Wat is samenwerking bij een partij, nogmaals, die 30.000 mensen uitsluit? De grootste partij wordt uitgesloten, ook als we geloven in een systeem van dualisme; de heer De Mos zit in de raad en niet in het college, was de heer De Mos ook helemaal niet van plan. U heeft die kiezer uitgesloten. Dan moet u nu niet aankomen met 'we gaan het samen doen'.

U heeft die 30.000 mensen keihard laten vallen. Robert van Asten (D66). Daar neem ik echt afstand van. Dat heb ik namelijk nooit zo gezegd. Elke keer als we dit debat hebben, heb ik altijd duidelijk gesteld dat we het met de hele stad moeten doen, met alle kiezers, en vooral ook met de mensen die niet hebben gestemd. Ik heb mijn redenen om te zeggen dat wij niet met Hart voor Den Haag in zee willen gaan, zolang de rechtszaak tegen u loopt. Daar laat ik het op dit moment trouwens bij. Voorzitter: de heer Van Zanen.

27

Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Na een halfjaar kunnen we eindelijk over dit akkoord spreken. We kunnen eraan afzien dat de coalitie er niet uit kon komen, want het compromis is eigenlijk vooral gekocht door cadeautjes uit te delen. De denkbeeldige auto die net werd genoemd, zit er vol mee. Zo krijgt de VVD extra geld voor parkeergarages, D66 krijgt budget voor bibliotheken en de PvdA krijgt geld voor Zuidwest. Er staan veel intenties zonder dekking, waardoor het de vraag is of er iets van komt. Ik hoef maar te verwijzen naar het plan rond sekswerken, waar nu gestuurd wordt op het sluiten van raamsekswerkplekken. Wat de Partij voor de Dieren echt het meest zonde vindt - daar had ik net ook een debatje over met D66 - is dat eigenlijk niemand zich echt verantwoordelijk voelt voor het aanpakken van de klimaatcrisis. Het woord 'klimaatcrisis' wordt niet genoemd. Ook die concrete afrekenbare doelen die er in zouden staan, staan er niet in. De PvdA zei terecht bij de ledenvergadering, begreep ik, dat het akkoord ook wat tegenvalt. Als we het akkoord lezen, dan zien we dat we weer vier jaar ongeveer hetzelfde gaan doen, terwijl een flinke versnelling nodig is na vier jaar weinig doen.

Waarom verwacht de coalitie nu dat een versnelling mogelijk is, terwijl ongeveer hetzelfde beleid weer wordt uitgevoerd? Waarom wordt de huurder aan zijn lot overgelaten? Om hier wat aan te doen, zijn we vandaag met een initiatiefvoorstel gekomen, met de titel Help huurders uit de kou. Verder valt op dat de donkere wolken rond de begroting als sneeuw voor de zon zijn verdwenen, net als Donner trouwens. De coalitiepartijen deden alsof de gemeente een gigantisch financieel probleem had en toch wordt er voor meer dan € 300 mln. aan extra geld uitgegeven. Erkent de coalitie dat de voorstelling van de gemeentefinanciën niet heel erg accuraat was? Klopt het verder dat er de komende vier jaar niets wordt gedaan om de algemene reserve op het wenselijke niveau te krijgen? In het akkoord lijkt dit probleem onder het tapijt geschoven te worden, maar dat was toch juist het financiële probleem, of in ieder geval een van de financiële problemen? Naast deze donkere wolken zien we ook wat lichtpuntjes. Zo komt er geld voor het bieden van winteropvang aan dakloze mensen, wordt fossiele reclame verboden en komt er extra geld voor het vergroenen van de stad. Met dit groene geld zijn we natuurlijk blij. Tegelijkertijd lijkt het geld vooral bedoeld om het tekort op het onderhoudsbudget te stutten.

Blijft er dan ook geld over voor de beloofde vergroening? Hoe ligt de verdeling van het geld bijvoorbeeld rond buitenruimte? Als er gekozen wordt om te vergroenen en bomen aan mensen met een tuin uit te delen, waarom kiest de coalitie er dan ook meteen voor om bomen in de achtertuin vogelvrij te verklaren? Een echt groene coalitie zou dit toch niet doen, gratis bomen uitdelen en vervolgens laten kappen zonder kapvergunning? We missen daarbij echt de inzet op het versterken van de natuur. Waarom wordt een deel van het extra budget hier niet voor bestemd? Ook op mobiliteitsgebied lijken er geen duidelijke keuzes gemaakt te worden, want de parkeerbelasting gaat omhoog, maar tegelijkertijd komen er meer parkeergarages en wordt geïnvesteerd in de doorstroming van de auto. De vraag is daarom of de noodzakelijke transitie naar groen vervoer van de grond komt. Ik hoorde D66 daar ook over vertellen. Wij denken van niet, want we zien weinig actie voor de echt duurzame mobiliteitsvormen en vrezen weer vier jaar stilstand. Ook zien we bijvoorbeeld niks over water en het verbeteren van de waterkwaliteit. Robert van Asten (D66). Nu triggerde de heer Barker mij toch wel door te zeggen dat er op mobiliteitsgebied niets meer wordt gedaan aan de mobiliteitstransitie die we zojuist hebben ingezet.

Het mooie is, wanneer je zo'n kruispunt als de Zevensprong aanpakt, waar je kan kijken of je daar nou een onderdoorgang voor de auto's dan wel voor de trams maakt, wordt het natuurlijk veel veiliger voor de fietser. Die fietser komt er overigens bepaald niet bekaaid vanaf, want daar wordt flink in geïnvesteerd. Er staat ook een voetgangersparagraaf om ervoor te zorgen dat juist ook de meest kwetsbaren de ruimte krijgen. De voorzitter. Ik hoorde geen vraag. Robert van Asten (D66). Daar kom ik op. Ik heb geleerd van de heer De Mos hoe je een pleidooi houdt zonder vraag. De voorzitter. U doet het wel iets vaker vanavond.

28

Robert van Asten (D66). Voorzitter, u heeft gelijk. Ik houd het kort. Ik kom tot de vraag. Doet de heer Barker daarmee het akkoord niet een beetje tekort? Robert Barker (PvdD). Volgens mij is het korte antwoord 'nee' ... De voorzitter. Gaat u gauw door! Robert Barker (PvdD). … maar ik kan er wel iets meer over zeggen. Volgens mij wordt er vooral gestuurd op doorstroming van het autoverkeer. Dat zorgt ervoor dat meer mensen de auto gaan pakken. Als er meer parkeergarages komen, gaan mensen ook meer de auto pakken. Dat is de duidelijke zorg die de Partij voor de Dieren heeft rond de mobiliteitsparagraaf in dit akkoord. De voorzitter. Wilt u gaan zitten? Wilt u op uw plaats gaan zitten? Als u wilt praten, wilt u dat buiten doen, zeg ik tegen de leden. Robert Barker (PvdD). Ik dacht dat u het tegen mij had, maar ik sta hier net lekker. (Hilariteit) Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Ik was met dierenwelzijn bezig, iets wat de Partij voor de Dieren natuurlijk altijd met belangstelling leest. Het was een vrij kort stukje. Ik zag dat mevrouw Arp het over zó'n stukje had, maar dierenwelzijn had een nog korter stukje. Daar is eigenlijk gewoon geen aandacht voor. Wel wordt aangegeven dat er twee ton extra per jaar komt. Dit is hetzelfde bedrag dat nu in de begroting incidenteel staat.

Echter, wat schetst onze verbazing? De vertaling van het coalitieakkoord naar de financiële paragraaf is toch wel misgegaan. Want eerst is het geld bij het verkeerde programma terechtgekomen en vervolgens is dat geld niet structureel maar incidenteel geworden. Iets wat best relevant is, lijkt mij. Wij gaan ervan uit dat de hoofdtekst geldt, maar om hier zeker van te zijn, dien ik een motie in. Die dien ik in samen met de HSP, SP en Hart voor Den Haag. Het dictum luidt: verzoekt het college bij de implementatie van het coalitieakkoord in de begroting het uitgangspunt te nemen dat jaarlijks € 0,2 mln. aanvullend beschikbaar komt voor het uitvoeren van de dierenwelzijnstaken. Zo blijft in elk geval de uitvoering van de wettelijke taak in stand. Wat blijft hangen is dus dat veel onderwerpen vooral bij het oude blijven. Dit terwijl de klimaatcrisis, de ecologische crisis en ook de energiecrisis erom schreeuwen om aangepakt te worden. We hadden graag gezien dat de hoge gemeentelijke lasten hierin zouden worden geïnvesteerd, en dus niet in die automobilist, want we zien vooral dat daarin en in andere conservatieve plannen geïnvesteerd wordt. Er wordt bijvoorbeeld ook geld besteed aan het bestrijden van dieren. Waarom, en waar is die € 1 mln. überhaupt voor bedoeld? Verder maken we ons zorgen over het maatregelenpakket Wmo.

Dat is best wel een leuke benaming voor iets wat kwetsbare ouderen vooral gaat raken. Wij maken ons daadwerkelijk zorgen, want er is best veel geld ingeboekt. Daardoor kunnen mensen in de knel komen. Dus graag een reactie daarop. Al met al zien we veel intenties zonder dat het concreet wordt. Ik noemde het vergroenen, maar dat geldt zeker ook voor mobiliteit en cultuur. Er wordt geld uitgetrokken voor de Amerikaanse ambassade, maar de vraag is of dit genoeg is. Bovendien wordt alleen met Escher gesproken en niet met de huidige gebruiker West, die ook insprak. Waarom niet? Er wordt aangegeven dat er meer regie komt op bouwprojecten, maar dan is de vraag: hoe dan? Want de afgelopen tijd werd ook gezegd dat er meer regie komt, maar we hebben alleen bouwblunders gezien. Wat wordt gedaan om de LER nu echt in te voeren? En wat wordt gedaan om de stroom aan bouwblunders te voorkomen? De seksstraten worden bovendien gesloten. Maar ook hier de vraag: hoe dan? Afgelopen tijd zijn er allerlei plannen geweest, maar het is niet gelukt. Hoe gaan we dat anders doen? Snapt de coalitie dat het zoveelste plan ook heel veel onzekerheid biedt aan alle sekswerkers en dat dit wat de Partij voor de Dieren betreft geen goed plan is? Verder wordt gezegd dat de samenwerking met de rest van de raad wordt gezocht. Ik vroeg me af in interrupties hoe dit wordt vormgegeven.

Waarom is juist gekozen om een breed gedragen motie bij het oud papier te leggen? 29

Voorzitter. Al met al hadden we op meer ambitie van een nieuw college gehoopt. We hadden gehoopt op een coalitie die niet alleen geld uitstrooit, maar dit ook met visie en plannen doet. De stad had dit na zes maanden wel verdiend. Dierenleed wordt niet aangepakt, bomen kappen worden makkelijker, de aanpak van de klimaatcrisis moddert voort en het is pijnlijk dat wordt weggekeken van dier, natuur en toekomstige generaties. De voorzitter. Door de heer Barker, daartoe gesteund door de heer Smit, mevrouw Faïd, mevrouw Arp en de heer De Mos, wordt de volgende motie (D.1 PvdD) ingediend:

Motie D.1 PvdD Vergeet de dieren niet De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 26 september 2022, ter bespreking van het coalitieakkoord 2022. Constaterende, dat: • in het coalitieakkoord staat “Dieren zijn van wezenlijk belang voor een levende stad en we gaan door met het bevorderen van het dierenwelzijn in de stad. We voeren onze wettelijke taken goed uit met hulp van de Haagse dierenorganisaties en maken hiervoor € 0,2 miljoen per jaar beschikbaar.” • tegelijk in de financiële bijlage (onder het verkeerde programma) staat dat er slechts incidenteel 0,2 miljoen extra naar dierenwelzijn gaat. Overwegende, dat: • er een verschil zit tussen de hoofdtekst en de bijlage; • van belang is dat de hoofdtekst bij de implementatie van het coalitieakkoord wordt gevolgd aangezien anders de wettelijke dierenwelzijnstaken in gevaar komen; • dit jaar ook € 0,24 mln extra in de begroting staat voor deze wettelijke taak. Verzoekt het college: • bij de implementatie van het coalitieakkoord in de begroting het uitgangspunt te nemen dat jaarlijks € 0,2 miljoen aanvullend beschikbaar komt voor het uitvoeren van de dierenwelzijnstaken. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Anne Mulder (VVD). Voorzitter. Een debat over een nieuw coalitieakkoord is altijd een speciaal moment.

Dat voeren we op dit moment ook onder een bijzonder gesternte, want er is de afgelopen twee jaar veel gebeurd in Nederland en in Den Haag. Denk aan de coronapandemie, die veel heeft gevraagd van onze mensen. Veel mensen hebben nu ook, door de mondiale ontwikkelingen, te maken met stijgende energierekeningen. Tegelijkertijd heeft Den Haag ook nog een aantal andere grote opgaven. Het is al vaak gezegd: de financiën staan er niet florissant voor. Mensen maken zich zorgen over leefbaarheid en veiligheid in hun wijk. Mensen willen dat de stad goed bereikbaar is, zodat ze snel thuis kunnen zijn om aan de aardappels te zitten en met hun gezin te kunnen eten. Mensen vragen zich af of ze nog wel een huis kunnen vinden in deze stad, als ze hier werken of als ze hier opgroeien en later een huis willen hebben. En we hebben te maken met een energietransitie die in goede banen moet worden geleid. En de zorg om bestaanszekerheid, zeker nu de energierekeningen stijgen. Kortom, veel opgaven. Maar het overgrote deel van de Hagenaars slaat zich door deze moeilijke tijden heen. Ze maken er elke dag weer het beste van. Ze kunnen tegen een stootje. Elke keer, elke dag dragen ze weer bij aan onze stad. Ze gaan naar hun werk of ze gaan naar hun bedrijf, ze zijn klassenouder of in het weekend coachen ze een sportteam. De meeste mensen maken er dus echt het beste van, elke dag 30

weer, met elkaar. Voor deze mensen moeten we als gemeente onze kerntaken op orde hebben, zorgen dat ze kunnen wonen in een schone, hele en veilige buurt. Want mensen willen graag wonen in een straat en buurt die veilig is, die schoon, die groen is en, niet te vergeten, die bereikbaar is. Hun woonen leefomgeving moet prettig zijn. Maar wil de gemeente deze problemen kunnen aanpakken, dan moet de basis op orde zijn. De financiële situatie is niet rooskleurig. Het Rijk kort op het Gemeentefonds. We hebben te maken met tekorten op de bijstand en op de jeugdzorg. Een aantal taken die eigenlijk structureel gefinancierd zouden moeten worden, worden incidenteel gefinancierd. Als we niks doen, loopt een groot aantal activiteiten in 2023 af. Bijvoorbeeld als het gaat om veiligheid: elke vier jaar moet gekeken worden of we dat kunnen doorbetalen. En elke vier jaar moet de burgemeester met zijn pet in de hand naar de onderhandelende partijen om te vragen of dat alstublieft weer doorgefinancierd kan worden. De heer Van Zanen kijkt peinzend naar zijn papier! De voorzitter. Ik moet zeker nog knikken en dankbaar zijn ook? Anne Mulder (VVD). Maar niet voor uzelf, maar voor de stad. Kijk, en dat veranderen met deze coalitie. Daarom brengen we de basis op orde. Daarom is het nodig de lasten te verzwaren en te bezuinigen op de uitgaven van de gemeente.

Van daaruit kunnen we investeren in veiligheid, in leefbaarheid en in de Haagse economie. We kunnen ook - het is al een paar keer gezegd vandaag - de doorstroming van de auto verbeteren. Wat gaan we nou concreet doen? We gaan investeren in de veiligheid van onze stad. Zo pakken we ondermijning en criminele jeugdbendes aan. Als je de deur uitloopt, wil je prettig over straat. Daarom pakken we … De voorzitter. Interruptie van de heer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik werd getriggerd door de term 'de basis op orde'. Je mag er toch van uitgaan, als je de stad drie jaar bestuurd hebt en doorgaat met de oude, gevestigde coalitie, dat die basis op orde was? Gaat u nu vertellen dat u de basis niet op orde had en eigenlijk drie jaar vliegen heeft zitten vangen of wat is er gebeurd? Want de basis was klaarblijkelijk niet op orde. Hoe zit dat? Anne Mulder (VVD). Ik heb daar iets over gezegd. De heer Donner heeft er ook iets over gezegd. Je ziet dat de gemeente Den Haag de afgelopen jaren de reserves op zijn kop heeft gehouden, zaken incidenteel heeft gefinancierd. Ook in 2018 - misschien kan de heer De Mos mij helpen wie toen het college vormden - is er heel veel incidenteel gefinancierd, bijvoorbeeld veiligheid. Nou, die zaken moet je oplossen, structureel. Dat is wat deze coalitie gaat doen, zeg ik tegen de heer De Mos, die ook een klein kuipje boter op zijn hoofd heeft.