RIS313415 Notulen van de raad van 26 september 2022

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op maandag 26 september 2022 (Geopend te 18.00 uur) Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda A. Vaststelling agenda B. Stad in de raad C. Vaststelling van de Besluitenlijst C.1 Voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS313222) Beraadslaging over: D. Debat over het Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026 De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

Presentielijst Aanwezig zijn 42 leden: Arp (SP), Assad (D66), Van Asten (D66), Baboeram (GroenLinks), Balster (PvdA), Barker (PvdD), Van Basten Batenburg (VVD), Bom (Hart voor Den Haag), Bos (GroenLinks), Bredemeijer (CDA), Butt (GroenLinks), De Vuyst (GroenLinks), Van Doorn (D66), Dubbelaar (Hart voor Den Haag), Van Esch (D66), Faïd (HSP), Gerritsen (PvdD) tot 21.00 uur, De Mos (Hart voor Den Haag), De Graaf (VVD), Groenewold (D66), De Groot (CDA), Guernaoui (Hart voor Den Haag), Van der Helm (VVD), Holman (PvdA), Icar (DENK), Klokkenburg-Reedeker (CU/SGP), Kruis (PVV), Mahmood (DENK), Martinez van Andel (Hart voor Den Haag), Martini (Hart voor Den Haag), Van Meijeren (FVD), Meinesz (Hart voor Den Haag), Mostert (D66), Mulder (VVD), Noorlander (D66), Parbhudayal (VVD), Partiman (CDA), Roep (VVD), Sluijs (Hart voor Den Haag), Smit (PvdD), Vavier (GroenLinks), Verdonk (Hart voor Den Haag). Afwezig: Tseggai (PvdA), Peeck (VVD), Verduin (D66). De voorzitter. Aangezien het vereiste aantal leden aanwezig is, kan de vergadering voortgang vinden. Hartelijk welkom, allemaal. Hartelijk welkom ook, dames en heren op de tribune en mensen thuis. Het is een beetje eenzaam hier, maar daar komt binnenkort weer verandering in. Tenminste, dat hoop ik. Dat zeg ik mede namens de griffier, want we hebben er lang op gewacht, maar het komt er nu aan.

Bericht van verhindering voor deze vergadering is ontvangen van de leden Tseggai en Peeck in verband met gezondheidsperikelen, en Verduin in verband met familieomstandigheden.

Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

1

Aan de orde is: B.

Stad in de raad.

De voorzitter. Er zijn zeven insprekers aangemeld. Ik heb een lijst. U weet: drie minuten maximaal en 30 seconden voor het einde vraag ik of u wilt afronden. Dat weet u dat u bijna moet afronden. Ik geef als eerste inspreker over het debat over het Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026 het woord aan A. Benali. Gaat uw gang. Mevrouw Benali (D). Goedenavond, voorzitter. Ik ben Ahlam Benali. Ik ben vandaag hier namens Actiecomité Zuidwest. U herinnert zich vast wel dat wij op 19 mei het Manifest Zuidwest hebben aangeboden. We zien dat u geluisterd heeft, dank daarvoor, maar we maken ons nog steeds wel zorgen. Toen ik nog op de basisschool zat, kwamen regelmatig gastdocenten ons vertellen dat fruit gezond is. Ik voelde als kind dat ik een hokje werd geplaatst. Hoe kon het dat Den Haag Zuidwest het stempel 'ongezond' opgeplakt kreeg? Wij wisten echt wel dat fruit gezond is. Dat werd dagelijks door onze ouders verteld. Daar hadden we echt geen gastlessen voor nodig. Elk kind had een eigen verhaal. Daarom gaat het veel dieper dan met enkel broccoli slingeren voor de klas. Het zijn juist de persoonlijke verhalen die onbekend zijn bij de onderzoekers. Het raakt me diep dat men zonder voorkennis ervan uitgaat dat mensen uit Den Haag Zuidwest per definitie ongezond zijn.

Natuurlijk zal er een relatie zijn tussen die twee, maar het is evengoed een kwestie van noodzaak om prioriteiten te stellen. Zonder kennis van die noodzaak is het onzinnig om constant op te leggen dat Den Haag Zuidwest gezond moet worden. Ik denk dat het vooral van belang is om mentaal gezond te zijn. Want als dat niet goed zit, volgen al snel minder gezonde en onverstandige keuzes. Dan is het niet zozeer een kwestie van niet kunnen, maar eerder van niet willen. De vraag is dan wat bewoners helpt met betrekking tot hun mentale gezondheid. Waar worden ze vrolijk van? Waar zit de energie? Leven met het gevoel dat hoogopgeleiden je de les komen spellen, draagt daar niet aan bij. De bewoners zijn ondertussen allergisch geworden voor alle onderzoekers en hun onderzoek in de wijken. Er wordt wel een interview gegeven, maar daar horen ze dan toch nooit meer wat van terug. En de focus is altijd hetzelfde: bewegen, sport en gezondheid. Maar wanneer puntje bij paaltje komt, zijn er systeembelemmeringen of is er geen geld. Het voelt telkens alsof we tegen een bureaucratische muur aanlopen, en dan is het wachten tot het volgende onderzoek zich aandient.

Uiteindelijk voelt het aan alsof de professional het allemaal beter weet en over de enige, echte waarheid beschikt, terwijl de bewoners worden neergezet als 'bewoner van Den Haag Zuidwest, een hulpeloze, ongezonde groep', alsof we geen ouders, vrienden of buren van elkaar zijn, maar enkel dragers van een probleem. Regelmatig voelt het alsof de mens niet gezien wordt. De huidige situatie vergelijk ik met een auto die op een brug staat in de garage: er wordt gas gegeven, maar dat leidt niet tot beweging. Laat onderzoekers en beleidsmakers kort presenteren en de bewoners zelf uitkiezen met wie ze in zee willen gaan. Want wat voor de onderzoekers en beleidsmakers werk is, is voor ons ons leven. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik het woord aan A. Helmling. De heer Helmling (D). Beste burgemeester, beste wethouders, beste gemeenteraadsleden. Allereerst wil ik u feliciteren met het nieuwe coalitieakkoord. Een mooi plan dat investeert in een beter leefbare samenleving, met aandacht voor duurzaamheid, diversiteit en mensen die het moeilijk hebben. Daar ben ik blij mee voor de stad. Mijn naam is Akiem Helmling, zakelijk leider van West Den Haag, het museum voor hedendaagse kunst in het Museumkwartier. Graag wil ik kort toelichten waarom ik verheugd ben met het akkoord.

Ik ben vooral blij dat de coalitie ervoor gekozen heeft om de voorheen Amerikaanse ambassade in eigen bezit te houden en er een museale functie voor te ontwikkelen. Dit creëert veel kansen en mogelijkheden voor de stad. Ten eerste wordt het unieke pand hierdoor voor de lange termijn voor de stad en haar bewoners gewaarborgd. Ten tweede komt het oorspronkelijke plan, de combinatie van een Eschermuseum en hotel, hierdoor te vervallen. Het lijkt mij vanzelfsprekend dat er 2

door het wegvallen van het hotel ruimte ontstaat voor twee musea, namelijk Escher en West. Dit creëert een meerwaarde voor alle betrokken partijen. De musea kunnen krachten bundelen door faciliteiten zoals horeca, educatie en receptie, en elkaars publiek delen. Dit is in lijn met de vraag om meer samenwerking in het culturele veld. Voor de gemeente worden de financiële risico's aanzienlijk lager. Zo is de huidige structurele subsidie voor West met bijna € 700.000 jaarlijks twee keer zo hoog als die voor het Eschermuseum. Dit is mede dankzij de structurele subsidie van het Rijk. Maar het allerbelangrijkste is de meerwaarde voor de stad, haar bewoners en de bezoekers. Door meerdere instellingen in één gebouw te huisvesten, wordt het aanbod breder en diverser. Met hedendaagse kunst maakt West het Museumkwartier compleet. Aangezien het college in verbreding en vernieuwing van kunst en cultuur investeert, ben ik van mening dat de huisvesting van twee instellingen in de voormalige Amerikaanse ambassade volledig in lijn met uw akkoord is. Daarom wil ik het college graag de vraag stellen: bent u bereid om West bij de ontwikkeling van de ambassade te betrekken? De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik het woord aan J. Snijders. De heer Snijders (D). Goedenavond. Velen van u kennen mij en ook het Bezuidenhout als pleitbezorgers voor leefbaarheid.

Wat zijn we blij met dit coalitieakkoord! 'Leefbaar' in dit akkoord kent ten opzichte van het vorige akkoord een stijging van meer dan 350%; 350%! Dat is een mooi resultaat na al die jaren pleitbezorging. Wel met een kleine kanttekening: de 350% betreft het gebruik van het woord 'leefbaar'. Het komt vaker voor. Papier is echt geduldig, denken we dan maar. Wat ook mooi is, is dat voor de derde keer in het coalitieakkoord de leefbaarheidseffectrapportage staat. Voor de derde keer, maar nu daadwerkelijk ingezet voor bestaande wijken. Mogelijk hebben we iets gemist, want wij weten niet van nieuwe wijken. Misschien u wel? Dan een ander punt dat opviel in het coalitieakkoord. In woord is de LER inzetbaar. In de begroting zien we de LER niet terug. Misschien een gebrek van ons, maar als dat werkelijk het geval blijkt, dan is dat toch heel sneu voor alle bewoners en vooral voor veel dierenliefhebbers, want dan zijn we weer blij gemaakt met een dooie mus. Er staat natuurlijk veel meer in dit akkoord over ruimtelijke ordening en waar u het zo over gaat hebben: regie, gebiedsgericht werken, cofinanciering, investeringsbegroting et cetera. Zaken waar we wellicht vanavond of in de nabije toekomst inhoudelijk meer over te horen krijgen. Vooral de investeringsbegroting en de cofinanciering lijken een oplossingsrichting voor de voorzieningen.

Maar een daadwerkelijke invulling hiervan op korte termijn is ons inziens broodnodig, anders lopen we nog verder achter op het voorzieningenniveau dat nu al tekortschiet. Onder het motto 'houd Den Haag leefbaar' wens ik u namens het Wijkberaad Bezuidenhout wijsheid en sterkte toe vanavond en de komende drieënhalf jaar. De voorzitter. Dank u wel. Dan geef ik het woord aan A. El Hadioui. De heer El Hadioui (D). Mijn printer heeft het vandaag begeven. Ik moet dus op mijn telefoon kijken en ik word oud. Ik heb geen leesbril. Geachte aanwezigen, beste burgemeester. Ik ben Ahmed El Hadioui, voorzitter van Bewonersorganisatie Transvaal Noord-Midden. Ik spreek vandaag in over het coalitieakkoord. Als trotse Transvaler sta ik hier. Zoals iedereen weet, staat Transvaal voor grote uitdagingen: overbewoning, verloedering, achterstallig onderhoud, toenemende criminaliteit, vuil, verborgen prostitutie, steekpartijen, schietincidenten, toenemende armoede ondertussen. Zo kan ik nog doorgaan. Maar Transvaal kent ook positieve ontwikkelingen. Afgelopen jaar zijn bewoners actief mee gaan doen, mee gaan denken aan oplossingen en leuke initiatieven. Wijkbewoners willen hun wijk terug. De samenwerking in de wijk, maar ook met het stadhuis, wordt steeds beter. Eilandjes zoals in de wijk heb je blijkbaar ook op het stadhuis. We hebben toch wel wat met elkaar gemeen.

Hier valt nog wel heel veel te winnen. Elkaar vinden, samen optrekken voor een veilige en leefbare wijk. Transvaal heeft meer stabiliteit nodig. Ambtenaren komen en gaan, maar zoals in Transvaal is ongekend. Beste aanwezigen. Er zijn een aantal zaken die voor de wijk Transvaal heel erg belangrijk zijn. Het college heeft geld vrijgemaakt voor het Kaapseplein. We zien nu bij de verbouwing al dat het wijkpark steeds drukker wordt en dat bijvoorbeeld de winkelstraat Paul Krugerlaan en overige pleinen, 3

zoals het Ruth Firstplein, steeds meer verloederen. Is het college bereid om ook in Transvaal Noord te investeren? Het college wil wat doen aan de versteende wijken, door vergroening. In Transvaal hebben we slechte ervaringen hiermee. Het groen op bijvoorbeeld het Kaapseplein maar ook in andere delen van Transvaal is vaak van slechte kwaliteit. Ook het onderhoud laat te wensen over. We vragen het college Transvaal op dezelfde manier te behandelen als andere wijken. Als ik bijvoorbeeld het groen zie in de Bloemenbuurt, dan word ik daar jaloers op. Bewoners willen dit graag samen doen. Daarom mijn verzoek om de bewoners meer erbij te betrekken. Vele handen maken licht werk. Het college en de gemeenteraad hebben een manifest aangeboden gekregen van de bewoners. De voorzitter. Uw tijd is om, meneer El Hadioui. Uw tijd is om. De heer El Hadioui. O, mijn tijd is om. Ik dacht dat u zei 'kijk eens op'. De voorzitter. Nou, er is niks mis met uw ogen hoor, volgens mij. De heer El Hadioui. Ik maak het af. Wij hopen dat Transvaal Noord niet vergeten wordt. Mijn dank! De voorzitter. Uw boodschap is helder. Dank u wel. Tot ziens in Transvaal of op een andere plek, ook aan uw collega op de tribune. Ik geef het woord aan I. Rosiek. Die is er niet. Als die later nog komt, zien we het. Dan geef ik het woord aan A. Haryouli. O, dat is de collega. De heer Haryouli (D). Goedenavond, aanwezigen.

Mijn naam is Abdoel Haryouli. Ik spreek vandaag in over het coalitieakkoord. Gezien de tijd zal ik mij beperken tot een aantal onderwerpen. Zoals bekend is bij velen, gaat de onroerendzaakbelasting met 14,5% omhoog. De afvalstoffenheffing gaat omhoog. De parkeervergunning en de bezoekersvergunning worden duurder. De burger in de stad, die volgens het college wel tegen een stootje kan, gaat bloeden. Maar wie nog meer zullen lijden, zijn de mensen in kwetsbare wijken. Kijk bijvoorbeeld naar de huisvesting van arbeidsmigranten. Daar heeft het college wederom niets voor geregeld. Terwijl wordt verwezen naar aanbevelingen van het aanjaagteam van Roemer, dat, als het gaat om huisvesting, juist een belangrijke rol voor de gemeente ziet weggelegd, laat het college het weer afweten. Over groepslocaties voor tijdelijke arbeidsmigranten wordt in het collegeakkoord met geen woord gerept. Dit zal betekenen dat het college op dezelfde voet verder zal gaan, waardoor de situatie van de tijdelijke arbeidsmigranten en kwetsbare wijken niet zal worden verbeterd. Daar maak ik me grote zorgen over, want de problemen die bijvoorbeeld ontstaan op het Kaapseplein, kunnen alleen opgelost worden als er iets wordt gedaan aan de huisvestingssituatie. Het college wil huisvesting voor internationale organisaties blijven faciliteren en trekt daar zelfs geld voor uit.

We zien hotel na hotel naar de stad komen, maar het college weigert om groepslocaties voor arbeidsmigranten aan te wijzen of te laten realiseren. Dat er wordt verwezen naar het Rijk vanwege het gebrekkige systeem van arbeidsregistratie is volkomen terecht, maar het college moet meer doen. Het Rijk moet de gemeente financieel compenseren, bijvoorbeeld in de vorm van een nationaal programma, voor dit falen. Niet alleen de arbeidsmigranten zelf, maar ook wijken als Laak, Schilderwijk, Transvaal en Rustenburg en Oostbroek hebben al jaren te lijden onder de problematiek van overlast door ongeregistreerde bewoners. Een ander punt dat ik wil aansnijden, is de hardnekkige segregatie in de stad. Daar lees ik in het coalitieakkoord vrijwel niets over. Er wordt de aankomende jaren grootschalig gebouwd in Laak, Centrum en Zuidwest, in de rijkere buurten, oftewel in de bestaande wijken niet. Het college wil bouwen aan een toekomstbestendige stad, maar dat kan niet als er vrijwel niets wordt gedaan aan de segregatie en wij koploper segregatie in Nederland blijven. Ik lees meerdere keren dat er iets gedaan gaat worden aan de situatie van versteende wijken. Dit horen we al jaren. Maar feit is dat een aantal wijken nog steeds zucht onder hittestress. De voorzitter. Gaat u afronden?

4

De heer Haryouli. Het is niet alleen een kwestie van groen toevoegen. Ik liep gister in de Hertzogstraat in Transvaal. Het groen is echt niet om aan te zien. Dus de vraag is of het college echt werk gaat maken hiervan. Mijn laatste punt gaat over de energietransitie. Heel veel bewoners van onze stad hebben een slecht geïsoleerde woning en worden door de huidige energieprijzen nog meer gestraft. We zien vaak dat duurzaamheidssubsidies in de betere wijken terechtkomen. Het college wil 10.000 woningen per jaar verduurzamen. Ga daarmee aan de slag. Er is Eneco-geld dat daarvoor kan worden gebruikt. Dus, nogmaals, ga aan de slag. De voorzitter. Dank u wel. Ten slotte geef ik het woord aan J. Oudshoorn. De heer Oudshoorn (D). Voorzitter. Ik spreek namens Den Haag Fossielvrij. Om te beginnen realiseren wij ons dat dit een enorm moeilijke opdracht geweest is, omdat Den Haag er financieel echt heel slecht voor staat. Gezien die situatie zijn we dus ook wel blij dat de duurzaamheids- en klimaattransitie financieel niet echt geraakt is. We zijn ook blij met de nieuwe opstelling tegenover de WarmtelinQ, waar eindelijk gezien wordt dat die WarmtelinQ lokale bronnen in de weg zit en de negatieve invloeden daarvan dus tegengegaan zullen gaan worden. Over de manier waarop hebben we nog twijfels, maar daarover komen we ongetwijfeld te spreken.

Wat ons minder bevalt, is het isoleren van de 10.000 woningen. We merken op dat dit eigenlijk niet meer is dan wat er landelijk moet gebeuren. Er komt dus helemaal geen extra inspanning vanuit Den Haag op dat isoleren. En dat in een tijd waarin juist al die bewoners hun geld de stad uit zien vliegen. De energierekeningen zijn gigantisch hoog. Als er iets is wat ervoor zorgt dat het geld in de stad blijft, dan is dat nú verduurzamen. Dat geldt ook voor de hele economische structuur. We hebben een olie- en gassector die heel groot is en waarvan we weten dat die de komende jaren zal gaan decimeren dan wel verdwijnen. De duurzaamheidssector zou dus ook, in mkb-termen, een enorme boost moeten krijgen om de stad economisch overeind te houden. Wij zien ook veel meer mogelijkheden dan er in het collegeakkoord staan, ook met het beperkte geld dat er is. Wij hopen dan ook dat dit de bodem is, dat wat het college heeft afgesproken, gaat gebeuren, maar dat er daarnaast nog alle ruimte is om de verduurzaming te gaan versnellen. Daar wil Den Haag Fossielvrij heel graag bij helpen. Wij hopen regelmatig met het college in gesprek te gaan, net zo goed als dat we dat de vorige periode met de raad hebben gedaan, waar in de raad altijd een goede meerderheid is geweest voor versnellen.

We gaan ervan uit dat dit nu ook al in het college kan, zodat niet elke keer de raad aan het eind nog moet corrigeren. De voorzitter. Dank u wel. Ik kijk nog even of I. Rosiek inmiddels gearriveerd is. Dat is niet het geval.

Aan de orde is: C.

Vaststelling van de Besluitenlijst.

C.1

Voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS313222)

Dit voorstel wordt zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming aangenomen.

Aan de orde is: D.

Debat over het Coalitieakkoord Den Haag 2022-2026 (RIS313189).

De voorzitter. U weet, de sprekersvolgorde is als volgt. De grootste partij eerst en dan wisselen de voorziene oppositie- en coalitiepartijen elkaar af. De heer De Mos vroeg net ook nog even aan me hoe we het gaan doen. De partijen spreken. De reguliere spreektijden gelden. U mag maximaal drie interrupties plegen. Die gaan niet - tot mijn spijt overigens, maar daar ga ik niet over - van uw 5

spreektijd af, omdat dit een bijzondere vergadering is, dus dat doen we gewoon. Interrupties mogen dus. Dat betekent dat er wordt gesproken. Dat betekent dat u kunt interrumperen. Dan kan het zijn want dat kunt u natuurlijk individueel doen, met fracties en noem maar op, want het debat vindt tussen u plaats - dat er aan het eind van de eerste termijn toch nog wat vragen over zijn die aan de hele beoogde coalitie worden gesteld. Dan kan het zijn, maar dat is echt aan de heer Van Asten zelf, en misschien is daar ook eerst nog even een schorsing voor nodig, dat hij na de eerste termijn daarop reageert, als er nog dingen overblijven. Daarna beginnen we aan een tweede termijn. Die doen we in dezelfde volgorde. Dan kunt u elkaar ook weer interrumperen, of niet. U kunt moties indienen. Aan het eind van de vergadering gaan we over de moties stemmen. Dit hebben we vanochtend vroeg in het fractievoorzittersoverleg volgens mij besloten. Sebastian Kruis (PVV). Even voor de zekerheid: het zijn toch wel gewoon drie interrupties per keer? Het zijn er toch niet drie in totaal, over de gehele linie? De voorzitter. Meneer Kruis kent me, en hij kent mijn ambities op mijn vlak. Ik zal er ruimhartig mee omgaan, maar drie keer is drie keer. Het is niet dat u er nu al twaalf heeft, weet u.

Ik ga er dus gewoon drie toestaan op één onderwerp, en als u dan nog eens heel erg verderop nog een keer … weet u wel, zo. Want die terreur doen we niet, hè? Ik kijk u nu toevallig aan, omdat u het woord vroeg. Ik kijk even de kring rond. Als er onduidelijkheid is, doe ik dit liever aan het begin even. Oké, dan gaan we nu beginnen met het debat. Ik geef als eerste het woord aan Hart voor Den Haag, meneer De Mos. De beraadslaging wordt geopend. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ik ben er helemaal klaar voor. Leuk om hier weer te zijn midden in het huis van de democratie. Hoe mooi had het kunnen zijn? Recht doende aan de verkiezingsuitslag is de wethoudersploeg van Hart voor Den Haag, D66 en VVD in een waterstof aangedreven Cadillac op weg naar het stadhuis om energiek en daadkrachtig de problemen van deze stad aan te pakken. Met iedere partij twee wethouders hadden er ten opzichte van nu twee wegbezuinigd kunnen worden. Maar daar krijg je dan met Rita en Constant ook daadkracht en een brok ervaring voor terug. In de kofferbak lag een koffer geld die we bij het Rijk hadden weten binnen te halen. Maar het is anders gelopen. Het liefdeloze, gedwongen huwelijk tussen D66, VVD, GroenLinks en de twee splinterpartijen PvdA en CDA heeft een doorstart gekregen.

Als het niet ging over de toekomst van Den Haag, dan kon je pret hebben om dat clubje hulpelozen dat angstig door de beslagen ruit van de oude elektrische auto van Van Asten naar buiten kijkt, hopend dat iemand ze kan vertellen welke kant ze op moeten. Als je goed kijkt naar de inzittenden van het duurzame autootje, zie je dat het slechte huwelijk niet meer te redden is. Ze hebben op papier gezet dat ze de basis op orde willen hebben en geven daarbij toe dat ze de laatste drie jaar met tal van foute beslissingen een beetje op de winkel hebben gepast. Robert zit achter het stuur. Anne mag, omdat hij alles best vindt en het niet zo nauw neemt met verkiezingsbeloften, voorin zitten. Op de achterbank telt Saskia haar 66 stemmen nog eens even stevig na, zit Kavita te puzzelen waar ze de bezuinigingen op de Wmo gaat weghalen en delen Mariëlle en Arjen samen een vegaburgertje. Vanuit hun babyzitje laten Martijn en Hilbert wat melkboertjes, uiteraard biologische. En terwijl het huwelijk slecht is, en Anne en Hilbert zich onbegrepen voelen bij zo veel linkse doctrine, was het rampgezin zwanger van een coalitieakkoord. Om de ruzies, misnoegen, jaloezie en ander huwelijksleed te verzachten, werd bij een verlaten oplaadpunt relatietherapeut Piet Hein Donner het autootje binnengelaten.

Hij snauwde naar de o zo vervelende buitenwacht over de lange bevalling van het coalitieakkoord - en ik citeer: 'Vragen waarom het niet opschiet en of het niet sneller kan, is zoveel als een man die aan het kraambed van zijn vrouw tijdens een uiterst moeizame en pijnlijke bevalling zijn vrouw vraagt waarom het niet opschiet en of het niet sneller kan en met wat minder misbaar. Op dat moment geldt eenvoudig tanden op elkaar, persen en steun bieden.' Maar toen er een kind met een waterhoofd geboren werd, was het formateur Piet Hein Donner die als een dief in de nacht de pleiterik heeft gemaakt. Mijn eerste vraag aan pappa Van Asten: waar is Donner? Waarom werd zijn ik-ben-op-vakantie-en-zoek-het-verder-maar-uitbrief pas zes dagen later naar de raad gestuurd? En waar blijft de zilvervloot die Piet Hein ons had beloofd?

6

Van de door hem genoemde oorlogskas in het voorliggende rampenplan is geen spoor te bekennen. Of toch? Had Donner het toen over een meevaller? Robert van Asten (D66). Ik was even benieuwd waarom de heer De Mos wilde weten waar de begeleider van onze gesprekken is gebleven. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Als je iemand met zo veel bombarie binnenhaalt om de boel draaiende te krijgen en de gesprekken te leiden, dan is het misschien ook wel aardig dat die man of vrouw hier, net als de vorige keer, in 2018, even uitleg komt geven hoe het gegaan is en dat wij hem vragen hadden kunnen stellen. Nu krijgen we een brief, die overigens ook nog zes dagen is blijven liggen. Daarmee is het ook een schoffering van de raad. Hij is hier gepresenteerd als dé man, de mastodont, de man die de boel in beweging ging krijgen. Nou, hij zat ergens in Italië, bij te komen waarschijnlijk van al die ruzies onderling, en hij is hier niet om tekst en uitleg te geven. Dat vind ik een heel rare zaak. Robert van Asten (D66). Het is belangrijk dat partijen hier verslag doen. Het geeft geen pas om de heer Donner hier te pas en te onpas te noemen. Als u vragen heeft, kunt u die bij een van de vijf coalitiepartijen kwijt. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Wat de heer Van Asten daarvan vindt, dat zal mij verder wat.

U bent het zelf geweest die hier met ontzettend veel bombarie zei dat de heer Donner de roestbak aan het rijden zal gaan krijgen. U heeft hem zelf aangesteld. Als hij er dan vervolgens niet is bij het feestje, mag ik daar vragen over stellen. Ik vind het raar als een formateur van de coalitie van de derde stad van Nederland niet acte de présence geeft. Dan vraag ik me af: hoe gezellig was het daar aan tafel? Nou, waarschijnlijk niet, want de man is ondergedoken en nooit meer teruggekomen. De voorzitter. Laatste keer, meneer Van Asten. Robert van Asten (D66). Ik vind dit wel een heel nare manier van praten over de heer Donner. Overigens was de heer Donner geen formateur, maar hebben wij hem als onderhandelende partijen zelf gevraagd om bij de gesprekken te gaan zitten. Dat weet de heer De Mos volgens mij ook heel goed. De voorzitter. De heer De Mos zet zijn betoog voort. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ja, en bij die gesprekken is hij vervolgens met piepende banden weggereden. Ik heb daar de conclusie over dat het waarschijnlijk niet zo gezellig was bij die gesprekken. Ik heb daar vragen over gesteld. U wilt daar niet op antwoorden. Dat is uw keuze. Ik ga weer even vrolijk verder, als u het niet erg vindt. De voorzitter. Meneer Kruis heeft nog een aanvulling. Sebastian Kruis (PVV). Ik voelde deze bui al hangen.

Ik was de enige in deze raad die niet voor het aanstellen van de heer Donner heeft gestemd. De volgende keer zou ik de heer De Mos adviseren om mijn voorbeeld te volgen. Dat is in dit geval wel handig, want ik voelde deze bui allang hangen. Dat geef ik meneer De Mos mee. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik had vooraf niet kunnen voorspellen dat de weersverwachting van de heer Kruis zo ontzettend goed was. Dit keer had ik inderdaad u moeten volgen, want het is nogal vreemd dat de formateur er niet is. Maar meneer Kruis, als ik u in heb gegriefd, dan spijt me dat verschrikkelijk. U heeft gelijk gekregen. Maar we hadden het dus over die meevaller, wat een beetje raar was. We lezen namelijk in het akkoord dat de actualisatie van de accresraming vele tientallen miljoenen extra oplevert: € 63 mln. in 2023, wat oploopt naar € 118 mln. structureel in 2026. Wanneer zijn deze cijfers voor het eerst gepresenteerd aan de onderhandelaars? We vragen dit niet zomaar. Rachid Guernaoui heeft van de 7

week bij de ambtenaar die bij de onderhandelingen betrokken was, technische vragen gesteld over de financieel-technische toelichting van het akkoord, maar wij kregen geen antwoord op deze accresvraag. Het is een miljoenenmeevaller. Het is toch raar dat wij daarover geen openheid van zaken krijgen? Zo veel miljoenen meer, wist meneer Donner dat al? Ik heb een motie Openbaarheid onderhandelingen: verzoekt het college alle stukken die geleverd zijn ten behoeve van het tot stand komen van het collegeakkoord 2022-2026 ter beschikking te stellen van de raad. De motie is medeondertekend door de heer Barker van de Partij voor de Dieren en mevrouw Fatima Faïd van de Haagse Stadspartij. Robert van Asten (D66). Ik vraag me af waarom hier een motie wordt ingediend over iets wat allang is toegezegd. Dit wetende kan de heer De Mos deze motie eigenlijk gelijk weer intrekken. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik heb helemaal nog geen toezegging gezien. Ik wil graag alle communicatie rondom de onderhandelingen, de briefjes, de achterkamertjes; alles wat vastligt willen we hebben. We willen ook heel graag weten wanneer bekend is geworden dat die accresmeevaller dat is nogal wat, die € 63 mln. in 2023, oplopend naar € 118 mln. - is binnengekomen.

We hebben hier een formateur of een gespreksleider of wat de beste man ook was, gehad, die zei dat er een financiële ramp was en dat er een oorlogskas nodig was. Het is heel gerechtvaardigd om te vragen of meneer Donner toen al wist van die enorme meevaller. Dat is een gerechtvaardigde vraag. Wij willen alle stukken zien. Dan kunnen wij dat zelf beoordelen. Robert van Asten (D66). Ik begrijp de vraag van de heer De Mos natuurlijk heel goed. Hij wil de stukken daarvan zien. Maar er is allang toegezegd dat alles in een dossier aan de raad wordt gegeven. Dus daarom de vraag: waarom dan een motie? Het is allang toegezegd door de partijen. Ik zou bijna zeggen: haalt u de motie weer van tafel, u krijgt dat sowieso. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik ben niet zo heel zeker van wat wij krijgen. Daarom willen we het officieel aftikken met een motie. Ik zie hier een formateur, 'gespreksleider' in uw woorden, staan, die het heeft over een enorme financiële crisis, terwijl die accres, een miljoenenmeevaller, misschien al bekend was. Ik wil dat weten. Dus ik wil alle communicatie daaromtrent, alle communicatie rondom de formatie van dit coalitieakkoord, hebben. Daar roept de motie, medegetekend door twee andere partijen, toe op. Als u zegt 'dat doen we toch al', dan is het ondersteuning van beleid, zou ik zeggen als oud-wethouder.

Dan kunt u de motie omarmen, komt alles perfect naar ons toe en kunnen we dat rustig tot ons nemen. Voorzitter. Terwijl de rek eruit is, hebben de softe onderhandelaars geweigerd om de boel bij het Rijk, de veroorzaker van al dit financiële leed, eens flink op te schudden. Terwijl ze zelf opschrijven dat het Rijk onze stad in de financiële problemen brengt op de gebieden jeugdhulp, jeugdzorg, de bijstandsverlening en het Gemeentefonds, komen ze niet verder dan de zin: 'We zetten de lobby richting het Rijk onvermoeibaar voort.' Mijn fractie heeft inmiddels via de Wet open overheid een verzoek ingediend om alle communicatie tussen de gemeente Den Haag en het Rijk met betrekking tot de weinig succesvolle lobby van de afgelopen drie jaar inzake meer rijksgelden, ter beoordeling in handen te krijgen, met daarbij ook nadrukkelijk de communicatie tussen de leden van het college en het kabinet. Want met loze kreten zoals 'beste Rijk, kom over de brug' - citaat wethouder Mulder - en 'alsjeblieft, parlement, schiet een beetje op' - citaat burgemeester Van Zanen in zijn rol als VNG-voorzitter - komen wij er niet. Robert van Asten (D66). Ik was nog even getriggerd door de toekomstdroom van de heer De Mos over de waterstofauto waar wij met zijn zessen in zouden gaan zitten, met de achterbak gevuld met geld van het Rijk.

Nu heeft de heer De Mos kritiek op de manier waarop de afgelopen jaren de lobby is gepleegd. Ik ben even benieuwd hoe u die bak geld dan in de achterbak had gekregen. En natuurlijk dan nu even niet iets over loze woorden en dergelijke, wat u net anderen verweet, maar gewoon even heel concreet: hoe had u die achterbak vol met geld gekregen?

8

Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Als de heer Van Asten het goed vindt, dan zal ik dadelijk vertellen hoe wij dat hadden gedaan. Als u dan de vraag nog open heeft staan, kunnen we daar natuurlijk naar hartenlust nog een robbertje over boksen. Voorzitter. Het was stuitend - daar hebben we het over gehad - dat de onderhandelaars, waarschijnlijk met de accresmeevaller in het achterhoofd, de inmiddels verdwenen formateur Donner gebruikten om net te doen of men niets wist van de belabberde financiële situatie. En nu komt ie, meneer Van Asten. Dit terwijl onze fractie het college in april 2021 per brief verzocht om tijdens de kabinetsformatie flink te lobbyen voor onze stad. Conclusie van de brief: de financiële situatie wordt onhoudbaar en er moeten in het regeerakkoord miljarden voor Den Haag worden vrijgespeeld. Wat is aan de orde? Het sluiten van politiebureaus, bejaardencentra en ziekenhuis Bronovo - gelukkig lijkt dat een beetje door onze inzet voorlopig van de baan - investeringen in infrastructuur, de personeelstekorten in de zorg, het onderwijs en bij de politie, en onbegrijpelijke kortingen op het Gemeentefonds. Keer op keer wordt er gemarchandeerd met de kwaliteit van de directe leefomgeving en komen steeds meer gemeenten in ons land financieel ernstig onder druk te staan en zakken ze daarbij door een ondergrens.

Hoe zit het in dat kader met het dreigement van een grote groep Nederlandse gemeenten om de werkzaamheden neer te leggen als er niet snel extra geld komt vanuit het Rijk? Dat is dus een hefboom, meneer Van Asten: je kan tegen het Rijk zeggen dat je taken gaat neerleggen als er geen geld komt. Want nu komt ie: de motie Zonder geld geen gemeenten van het actiecomité Raden in Verzet werd op 16 juni 2021 tijdens de algemene ledenvergadering van de Vereniging Nederlandse Gemeenten met 98% van de stemmen aangenomen. Daaronder staat ook de handtekening van de gemeente Den Haag. Hoe hebben de onderhandelende partijen dit dreigement, waar het college dus zijn handtekening onder heeft gezet, handen en voeten gegeven? Gaat u eindelijk eens taken neerleggen en/of teruggeven aan het Rijk? Gaat u eens bijten of blijft u, zoals het coalitieakkoord laat zien en met het oog wellicht op verdere carrières op het Binnenhof, keffen als een schichtig schoothondje? Robert van Asten (D66). Nu heb ik nog steeds niet gehoord hoe de achterbak van die waterstofauto vol met geld komt te zitten. Het enige wat u blijkbaar wilt doen, is taken teruggeven.

We hebben er tijdens de verkiezingscampagne - het is alweer een tijd geleden - wel een debat over gehad, maar was u dan echt van plan om kinderen jeugdzorg te gaan ontzeggen? Is dat dan het plan om geld te krijgen: om het Rijk onder druk te zetten over de ruggen van de kinderen van Den Haag? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik wist natuurlijk dat deze interruptie zou komen. Ik heb een klein citaatje. Ik zal het voorlezen: 'Als het kabinet niet bereid is om gemeenten voldoende tegemoet te komen, is het de vraag of wij onze inwoners kunnen geven waar zij recht op hebben. In uw belang moeten wij dan serieus overwegen of wij de gedecentraliseerde taken weer bij het Rijk terugleggen. Dat zullen we nooit zomaar doen, we willen onze jeugd niet in de steek laten. Maar er moet wat gebeuren.' Dat schrijven VNG-voorzitter Jan van Zanen - daar zit hij - en vicevoorzitter Hubert Bruls in een open brief over de jeugdzorg. De jeugdzorg is er ook heel slecht aan toe. De gespecialiseerde jeugdzorg - daarom is het zo jammer dat mevrouw Verdonk geen wethouder wordt, want zij weet er alles van - is aan herijking toe. Dat moet door het Rijk gebeuren. Nu komt er te weinig geld. U hapt niet. Dit zijn allemaal stoere woorden, nota bene van de voorzitter van uw college. U heeft niet gehapt, u heeft niets geregeld en dan gaat u mij de maat nemen.

Wij hadden als Hart voor Den Haag wel de slag met het Rijk aangegaan. De voorzitter. Meneer Van Asten, laatste keer. Robert van Asten (D66). Dan moet ik nog steeds concluderen dat het een hoop loze woorden zijn. U zegt: als we maar heel hard richting het andere Den Haag hadden geschreeuwd, dan hadden ze de achterbak van die auto volgestort. Ja, zo werkt het niet, meneer De Mos. U bent wethouder geweest. U weet dat donders goed, want ook in uw tijd kwamen niet plotseling de auto's van Brink's voorrijden om het geld hier op het gemeentehuis uit te storten.

9

Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ook daar hebben we natuurlijk een leuke anekdote over. Maar laat ik het eerst even hebben over die handtekening. Die handtekening heb ik niet onder die motie gezet, hè? Die 98% van de Nederlandse gemeenten die de motie hebben gesteund bij de algemene ledenvergadering van de VNG, is gesteund door het college waar ú in zat. Dus u tekent een motie, zomaar lukraak, en vervolgens moet er actie komen, en dan geeft u niet thuis. Dan zijn precies de slappe knieën die u heeft en wij niet. Wij hadden die taken wel teruggegeven. 'We stoppen met het opvangen van statushouders. We leggen de rekening voor de gespecialiseerde jeugdzorg terug bij het Rijk. Het uitrollen van de Omgevingswet? U kunt onze rug op.' Zo hebben we een hele lijst van dingen die we richting het Rijk kunnen doen. U heeft niks gedaan. Daarom vragen wij ook via de Woo op wat er nou de afgelopen drie jaar gedaan is, want de lobby die 'onverminderd wordt voortgezet' heeft nog helemaal niks opgeleverd. De stad zag, kijkt en ziet u een beetje, ja, niks doen eigenlijk. Hilbert Bredemeijer (CDA). Ik zat even te wachten tot de heer De Mos aangekomen was bij het moment waarop hij zou gaan aangeven hoe de grootste partij van Den Haag haar verantwoordelijkheid zou nemen, maar ik ben nu toch wel geschrokken.

De vorige keer, toen mevrouw Verdonk namens uw fractie het woord voerde, hadden we een heel prettig debat over het nemen van verantwoordelijkheid en groeide het vertrouwen dat het CDA daarin had ook. Dat neemt nu weer wat af, zeker als ik hoor dat de oplossing van de heer De Mos het teruggeven van taken is. U kunt toch niet serieus menen dat dit een oplossing is, dat u als grootste partij van Den Haag zó uw verantwoordelijkheid neemt? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Nog een keer zou ik aan de heer Bredemeijer willen zeggen: die handtekening onder die motie heeft ú gezet, ik niet! U heeft geblaft, gekeft en u bijt niet door. Dat adresseer ik hier. U kunt taken neerleggen. U heeft nota bene de voorzitter van de Vereniging Nederlandse Gemeenten in huis, die het gezegd heeft. Bijt dan ook een keer door. Dat is mijn oproep. En dan doet u natuurlijk een heel valse insinuatie, alsof wij geen verantwoordelijkheid zouden willen nemen. Wij waren er helemaal klaar voor! En nog steeds. U heeft helemaal niet uw poot stijf gehouden, samen met de VVD: wij willen met Hart voor Den Haag en dan vinden we ergens nog wel twee andere partijen die willen meedoen. Nee, u ging met uitsluiters in zee. U vindt het prima dat D66, de Partij van de Arbeid en GroenLinks zeggen tegen 30.000 kiezers - een aantal waar u alleen maar van mag dromen: u mag niet meedoen. Dat vindt u prima.

En dan gaat u mij de maat nemen dat wij geen verantwoordelijkheid willen nemen? Even hoor … Hilbert Bredemeijer (CDA). Ik zou aan de heer De Mos willen vragen: legt u dit uit aan die kinderen in de stad, zoals de heer Van Asten ook terecht zei, die die hulp nodig hebben van ons? Wij zijn als stadsbestuur toch geen weglopers? Wij gaan toch niet alleen maar wijzen en grote woorden gebruiken? Wij moeten toch onze verantwoordelijkheid nemen daar waar het nodig is, en ondertussen, inderdaad, het Rijk aanspreken hierop? Dat moeten we blijven doen. Maar legt u het uit aan die kinderen die onze hulp nodig hebben? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). U maakt weer een denkfout. Dat is jammer, want ik had u toch wat hoger ingeschat. Ik heb niks uit te leggen aan al die kinderen die de jeugdzorg niet krijgen, dat is het Rijk. Het Rijk legt meer taken neer bij de gemeente Den Haag met minder geld. Wie moet er dan wat uitleggen? Het Rijk, en dan moet u, als u om die kinderen geeft, daar aan de bel trekken en zeggen: 'Rijk, dit flikt u ons niet. U komt nu met meer geld over de brug, anders gaan wij een robbertje boksen.' Ik had dat wel gedaan, u niet. Dat is een keuze. De voorzitter. Meneer Bredemeijer, laatste keer. Hilbert Bredemeijer (CDA).

Ik vind het stuitend dat de heer De Mos de oplossing zoekt in gewoon maar stoppen met zorg voor de kinderen, omdat daarmee een duidelijk signaal zou worden gegeven aan het Rijk. Dat is ongelooflijk stuitend en dat is ook echt niet de manier waarop ik zou willen besturen. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Weet u wat ik stuitend vind? Een heel stoere motie ondertekenen en vervolgens niks doen, heel stoer zeggen dat u al jaren lobbyt en dat u die lobby lekker 10

voortzet, en vervolgens helemaal niks regelt. Dat vind ik stuitend, met een jeugdzorg die onderhevig is aan betonrot, waar de kinderen het slachtoffer van zijn. Het zou u hebben gesierd om veel harder richting het Rijk te zeggen: u maakt er een zooitje van. Open brieven, taken neerleggen, zeggen: er komt geen een statushouder meer in bij ons, zolang u ons niet helpt met de jeugdzorg. Dan bent u dapper, niet mij hier de maat nemen. Anne Mulder (VVD). Ik denk dat we de heer De Mos juist wel eens even de maat moeten nemen. Want wat zegt hij nou eigenlijk? 'Leg de taak van de specialistische jeugdhulp terug'. Dan gaat het over kinderen met een ernstige psychiatrische stoornis. De heer De Mos zegt hier: leg die taak maar terug. Wat gebeurt er dan met die kinderen? Voert u niet gewoon uw oppositie over de rug van kinderen en is dat niet heel droevig? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Je kan zien dat de heer Mulder een traininkje heeft gehad om woorden te verdraaien. Ik lees hier net een citaat voor. Ik wil het nog een keer voorlezen, hoor, een citaat van de voorzitter van de VNG, die dat zegt. Ik neem aan dat u dan de heer Van Zanen ook zo kapittelt als u mij nu doet. Ik lees het nog een keer voor, om even alle ellende boven tafel te krijgen.

'Als het kabinet niet bereid is om gemeenten voldoende tegemoet te komen, is het de vraag of wij onze inwoners kunnen geven waar zij recht op hebben.' Dat kan niet, want we zakken door het Rijk door een ondergrens, vul ik maar even in. Dat weet u ook. U loopt altijd te jammeren: o, het Rijk, o, het Rijk. Het hele coalitieakkoord geeft u het Rijk de schuld van alle problemen, maar u hapt niet naar het Rijk, kwalijk. En dan zegt de voorzitter van de VNG - dat is een held, meneer Van Zanen - gewoon: we gaan die taken van de jeugdzorg teruggeven. Ik zeg het niet, de heer Van Zanen zegt het. In plaats van dat u hem dan steunt als college, gaat u mij de maat nemen. Dat is mooi! Anne Mulder (VVD). De heer De Mos kan het heel vocaal vertellen, maar het komt erop neer dat hij zegt 'leg die taken terug' over de ruggen van kinderen met gedragsproblemen en psychiatrische stoornissen. Dat is toch wel erg, erg jammer. Het is één grote roeptoeter van de heer De Mos en als hij dan zijn zin niet krijgt, komt er een nog grotere roeptoeter, maar het levert geen cent op. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Over het roeptoeteren: daar bent u onwijs goed in. Maar daar kom ik zo nog verder op in mijn inbreng, maakt u zich geen enkele zorgen. Wij zeggen: als we blaffen, bijten we. U bent dat schichtige keffertje, dat schoothondje, dat een beetje blaft en niks regelt.

Als u als derde stad van Nederland richting het Rijk een grotere broek aantrekt, gaat u dat geld regelen. Maar dat doet u niet. Ik heb nog een voorbeeld. We hebben hier de verbouwing van het Binnenhof. Toen ik in het college zat, heb ik gezegd: die knakkers van het Rijksvastgoedbedrijf mogen hier gaan bouwen, maar die gaan wel betalen aan de stad Den Haag, die gaan wel een paar miljoen afdragen omdat ons Binnenhof jarenlang een bouwkeet is. Uw college heeft gezegd: joh, bouw maar raak voor een knaak; weet je wat, je krijgt er nog een paar ton bij. U regelt niks voor de stad. Wij zitten als lokale partij hier voor de belangen van de stad. U zit voor de eigen belangen. De voorzitter. De laatste keer, meneer Mulder. Anne Mulder (VVD). Ik begrijp wel wat de heer De Mos doet. Hij probeert het onderwerp nu te veranderen naar het Binnenhof en al dat soort zaken. Maar laten we even constateren dat Hart voor Den Haag over de rug van kinderen met een psychiatrische stoornis een heel grote mond opentrekt. Ga niet afleiden met het Binnenhof, maar geef hier gewoon eens antwoord op. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik kan het verhaal herhalen. Meneer Mulder zet nu in een frame dat wij willen dat kinderen het slachtoffer zijn van. De kinderen zijn niet het slachtoffer door Hart voor Den Haag. De kinderen zijn het slachtoffer door het Rijk. Het Rijk heeft gedecentraliseerd.

Het Rijk, uw partij, uw partij, meneer Mulder, de VVD, heeft ervoor gekozen om te bezuinigen op jeugdzorg. Dus wie gaat er nou over jeugdzorg? Het Rijk heeft met minder geld de taken neergelegd bij de gemeente. Dan is het Rijk hier degene die over de rug van de kinderen beleid voert. Daar maakt u onderdeel van uit. Ook weer een keuze van het kabinet-Rutte - twaalf jaar ellende - geweest. Ga Rutte kapittelen en niet Hart voor Den Haag. 11

De voorzitter. Ik weet dat u eigenlijk aan de beurt bent, meneer Van Asten, maar u bent al negen keer geweest. Dus ik geef nu meneer Balster het woord. Martijn Balster (PvdA). Ik hoor de heer De Mos aangeven dat we naast blaffen moeten bijten. Maar wat betekent dat nou concreet? Daar ben ik oprecht benieuwd naar. U zegt: geef de jeugdzorgtaken terug. Bent u er dan echt voor dat Den Haag, als enige gemeente, de jeugdzorgtaken teruggeeft? Wat voor consequenties heeft dat dan? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). We kunnen een ding met zijn allen vaststellen. U bent nu drie jaar lang aan het keffen geweest. Nogmaals, u heeft die motie ondertekend, ik niet. Dat heeft uw college gedaan, namelijk om de taken neer te leggen. Het komt niet uit de koker van De Mos, hè? Want De Mos is maar een simpele passant. Die leest eens wat. Die leest: hé, een motie, 98% van de gemeenten steunt die, handtekening van het college Den Haag - ú, u zegt dat. In de uitwerking van de motie - als u een motie ondertekent, moet u die wel even lezen - staat dat het teruggeven van jeugdzorgtaken een van de opties is. Als je dat doet naar het Rijk, dan gaat hopelijk de kassa een keer open bij het Rijk, want het Rijk geeft te weinig geld voor het uitvoeren van de jeugdzorg. Dus het Rijk laat die kinderen in de steek. Dan kunt u dat accepteren. 'Oh, Rijk, u laat de kinderen in de steek. We doen verder niks.

We zeggen af en toe eens wat. Ja, het Rijk brengt ons in de problemen, maar we happen verder niet.' Daar is het Rijk na drie jaar niet van onder de indruk. Het Rijk is niet onder de indruk van hoe u de boel regelt. Het Rijk is niet onder de indruk van dit college, dat zegt: ja, het Rijk brengt ons in de problemen, maar verder, Rijk, doen we niks, want we durven niks. Dus uw lijn heeft zeker niet geholpen. Martijn Balster (PvdA). Dan toch even antwoord op de vraag. Betekent dit dat u vindt dat Den Haag eenzijdig de jeugdzorgtaken terug moet geven, wetende - want daar zijn we het met zijn allen over eens - dat we te weinig geld krijgen om die belangrijke taken uit te voeren? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Wat hier gebeurt, is dat hier woorden in de mond … Ik snap het, hè? Je moet verdedigen. Ik begrijp het helemaal. Je moet je verdediging dat je drie jaar niks hebt geregeld, staande houden. Ik begrijp dat. Maar drie jaar lang zeg je 'we zetten de lobby onverminderd voort' en je regelt nul punt nul. Dan is die lobby qua uitvoering teleurstellend. Daar kun je ook nog een leuke afkorting van maken. Die lobby is dus niet goed. Dan kan je een aantal dingen doen. Dan kan je eens een keer gaan zeggen: 'Beste Rijk, als u nou niet over de brug komt financieel, dan gaan wij bijten. Dan komen hier geen statushouders meer binnen.

Die wettelijke taakstelling voor het opvangen van statushouders? U kunt mijn rug op. De omgevingswet invoeren? U zoekt het maar uit. Bekeuringen innen die richting het Rijk gaan? Doen we niet meer. De jeugdzorg, waar het Rijk een bende van gemaakt heeft, leggen we bij u terug, want wij kunnen het niet meer aan, want we hebben te weinig geld.' Dat is het eerlijke verhaal. Helaas gaat u er niet in mee. Dat is jammer. Maar zo kennen we u, een college dat niet doorbijt. Martijn Balster (PvdA). Als dat doorbijten betekent dat Den Haag de jeugdzorgtaken terug moet geven en daarmee zo veel kinderen in de ellende worden gestort, dan ga ik niet bijten. Dan wil ik liever niet bijten. Dat lijkt me heel verstandig. Wij zullen volop die lobby moeten voeren met elkaar om ervoor te zorgen dat wij voldoende geld krijgen voor die taken, maar u stelt de facto voor om die belangrijke taak, die gaat om levens van kinderen, terug te geven aan het Rijk. Dat is buitengewoon onverstandig. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik wil toch een klein punt van orde maken. Er wordt nu gezegd dat ík dat voorstel. Ik wijs u nogmaals erop, meneer Balster, dat ú die motie heeft ondersteund. Als er iets in de oren zit, haal het eruit. U heeft gekrakeeld. 98% heeft dat ondersteund. U heeft in de uitwerking van de motie gezegd dat de jeugdzorgtaken teruggegeven kunnen worden. Vervolgens heeft u wat geroepen.

Het Rijk dacht: nou, die komen nooit. Dat hebben ze goed gedacht. En het Rijk zit op de schatkist, omdat u blaft als een keffertje en niet bijt. Zo zit het en niet anders.

12

De voorzitter. Oké, dit punt hebben we nu, dacht ik, meerdere keren gewisseld. Ik snap het zelfs. Ik kijk nu naar meneer Bredemeijer. U mag, hoor, maar graag over een ander onderwerp. Uw punt is duidelijk, denk ik. Hilbert Bredemeijer (CDA). Voorzitter, sta me toe toch nog één vraag over de jeugdzorg te stellen. Het is namelijk een belangrijk genoeg onderwerp en niet een onderwerp dat zich leent om keihard over te gaan staan schreeuwen tegen elkaar, maar een onderwerp dat zich leent om even een goed gesprek met elkaar over te voeren. Ik heb eigenlijk maar een vraag aan de heer De Mos. Ik hoop niet dat u de woordvoerder bent van uw fractie op dit dossier? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). U bent een valse man, zeg ik via de voorzitter tegen de heer Bredemeijer. De voorzitter. 'U geeft een valse voorstelling van zaken.' Zullen we het zo doen? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Die wordt hier gegeven, ja. Maar dan ben je een valse man, als je een valse voorstelling van zaken geeft. De voorzitter. Nee, kom op! Je weet wat ik bedoel. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Oké, maar goed, we gaan hier toch niet op de woordendoctrine letten, hoop ik, in dit huis van de democratie? De voorzitter. Wel als het gaat om mensen, hè? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik ga een en al over mensen. De heer Bredemeijer moet geen dingen insinueren die er niet zijn.

Wij hadden, meneer Bredemeijer - daar zit ze - mevrouw Verdonk in de aanbieding. Die heeft zich bij het ministerie van VWS nogal vastgebeten in de jeugdzorg. Die had slagen kunnen maken. Maar, helaas, dankzij uw uitsluitende vrienden is dat niet gebeurd. En ik ken mevrouw Verdonk ook als iemand die bijt. Als we geen zaken doen met het Rijk, met een motie die u ondertekend heeft - het CDA maakte ook onderdeel uit van de coalitie - waarin de uitwerking stond 'we geven jeugdzorg terug', weet u het nog, dan moet u mij niet de maat nemen. Het is uw eigen motie waar ik u aan herinner. De feiten zijn hard, maar … Hilbert Bredemeijer (CDA). Ik ben gerustgesteld. Ik ben blij dat mevrouw Verdonk de woordvoerder wordt. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ja, zeker. Ze kijkt ernaar uit om gehakt te maken van dit collegebeleid. De voorzitter. U heeft al negen keer gehad, hè, meneer Van Asten? En u als u er negen heeft, mag iedereen er negen. Ik kijk even naar meneer Kruis. Ja, gaat uw gang, meneer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Ondertussen is de sfeer in het elektrische autootje van Van Asten om te snijden. Nadat hij de declaratiebonnetjes van Van Drimmelen in het dashboard heeft weggemoffeld, roept Robert genoegzaam naar Saskia dat het uitsluiten van die De Mos toch maar mooi twee zetels heeft opgeleverd. Maar Sas hoort het niet.

Ze baalt omdat ze net heeft gehoord dat Arjen maar liefst 80 stemmen heeft gehaald, met veertien stemmen meer een écht mandaat van de kiezer. Ondertussen kibbelen Martijn en Anne over de vraag wiens schuld het is dat de broodnodige woningbouw in deze stad onderhevig is aan ernstige vertragingen. De emoties lopen bij Martijn zo hoog op dat hij de auto vijf maal heeft moeten verlaten voor het verschonen van een volle protestluier. Mariëlle en Arjen kijken elkaar high van de groene kruidenthee nog eens tevreden aan dat het ze toch maar mooi gelukt is om een groot deel van die Eneco-miljoenen te verbrassen aan duurzaamheidsgeneuzel. Hilbert peutert nog eens in zijn neus en stelt tevreden vast dat niets doen de beste remedie is om in het stadsbestuur te blijven zitten. 13

Ondertussen roept het TomTommetje in de auto 'linksaf, linksaf'. En eerlijk is eerlijk, er is bij de afslag links veel bereikt. Zo is onder aanvoering van de VVD incassobureau Binnen zonder kloppen in het leven geroepen. Betaald parkeren wordt in vrijwel alle wijken ingevoerd. Aftikken wordt het bij de parkeermeter van VVD-graaiwethouder Anne Mulder, die ook zijn beloftes van lastenverlichting bij het grofvuil heeft gezet. Nou, zo ruimen we de stad niet op, natuurlijk. Onder het credo 'alles voor het pluche' gaan de ozb omhoog, de parkeertarieven omhoog, de rioolheffing omhoog, de afvalstoffenheffing omhoog. De door de VVD geveinsde onderhandelingsstrategie van een aantal weken geleden werd in de praktijk tekenen bij het door Van Asten aangewezen kruisje. Koning, keizer, admiraal, D66 bepaalt het allemaal. Huizenbezitters vrezen al met grote vreze wat er straks met de nieuwe erfpachtcanon gaat gebeuren. Graag duidelijkheid of het nieuwe college voornemens is om die straks flink te verhogen. Oud-VVD-raadslid Jan Pronk verbastert 'Voor de stad die tegen een stootje kan', de titel van het coalitieakkoord, in 'De VVD-kiezer lijkt tegen een stootje te moeten kunnen'. Maar het is een complete knock-out voor de VVD-kiezer. Naast de lastenverzwaringen is van de hele VVDstofkamoperatie subsidies niets, maar dan ook helemaal niets terechtgekomen.

Vraag aan Mulder: hoe zit dat? Als er ergens hard bezuinigd is, is het bij de afdeling 'concreet'. Er staan her en der best mooie plannen in het akkoord; laten we eerlijk zijn. Zonder keiharde pecunia is papier echter geduldig. En op zoete lieve Gerritje hoeven we ook al niet te rekenen in deze crisis. Wat voorbeelden. Welke twee coffeeshops in de Weimarstraat gaan weg? Hoe, wanneer en met welk budget verdwijnt de raamprostitutie? Over de gigantische troep op straat zalvende woorden, maar waar is de creatieve, grondige oplossing voor dit probleem? U stelt de Beatrixlaan samen met Rijswijk te gaan ontsluiten. Hoe? Met een tunnel? Wie gaat die betalen? Gaat u nou wel of niet akkoord met de komst van een smeerpijp die honderden bomen slacht en vele volkswijken open zal leggen? De Zevensprong gaat ongelijkvloers worden. Mooi, maar met welk budget? Die € 7 mln. die staat gereserveerd is nooit genoeg voor een ongelijkvloerse tunnel. Ondergrondse parkeergarages worden bewierookt. Top, maar waar mogen we ze verwachten en op hoeveel kunnen we er rekenen? Robert van Asten (D66). Ik hoorde de heer De Mos ook in het programma Spuigasten erover spreken dat € 7 mln. niet genoeg is voor de Zevensprong. Dat is natuurlijk waar. Voor € 7 mln. bouw je geen tunnel.

Maar u heeft toch ook wel gelezen dat dit gaat om kapitaallastenfinanciering? Vindt u het niet een goed iets dat we hiermee structurele middelen vrijmaken om te investeren in dit soort ongelijkvloerse kruisingen? Dat levert een veelvoud van die € 7 mln. op. U staat te knikken. U weet dit. Waarom stelt u het dan op een andere wijze voor aan deze raad? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Daar ga ik op antwoorden. Dat cofinancieringsfonds is nog niet echt lekker gevuld. Ik geloof, uit mijn hoofd, € 30 mln. De dekking, gewoon de definitieve dekking voor hoe het betaald wordt, staat er niet in, meneer Van Asten. Als u nu zegt dat die ongelijkvloerse kruising er binnen vier jaar ligt, dan neem ik mijn woorden terug. Dan ben ik de eerste die meneer Mulder een bos bloemen komt brengen omdat het gelukt is, want het is een enorme hinder. Ik ben ook benieuwd, bijvoorbeeld, of de heer Maasbach is gekend. Die wil daar zijn grond verkopen. Hij zou daar graag woningbouw willen realiseren. Hij heeft het college brieven gestuurd. Die zijn nooit beantwoord. Robert van Asten (D66). We weten dat de heer De Mos de heer Maasbach een warm hart toedraagt, dus laten we daar maar niet op ingaan op deze wijze. Ik wil graag even toelichten vanaf deze plek dat het cofinancieringsfonds een heel ander instrument is dan financiering met kapitaallasten.

Het mooie van die kapitaallasten, waarmee we een heleboel infrastructuur in deze stad kunnen gaan realiseren, is dat die betaald worden vanuit die door u verguisde, maar door ons verwelkomde verhoogde opbrengst van de parkeerinkomsten. Die zetten we dus een-op-een zo goed mogelijk door naar de bereikbaarheid van de stad. Bent u in dat licht niet blij dat dit een verhoging oplevert waar de hele stad wat aan heeft? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik gun meneer Van Asten ook zijn feestjes. Ik wil hier ook geen partypooper zijn. Het gaat allemaal geregeld worden, uw plannen zijn superconcreet, er is overal een heel goede dekking bij en het komt allemaal dik in orde. Nou, ik zet daar mijn vraagtekens bij. Ik 14

durf met u de weddenschap af te sluiten hier - u kunt het allemaal terugkijken over vier jaar - dat die Zevensprong, die ongelijkvloerse kruising, er nooit komt. Net als het Hildebrandplein dat u zou ontkluizen. Dat stond in het vorige coalitieakkoord. Dat is ook niet gelukt, weet je wel. Dus de afdeling 'concreet' mis ik gewoon. Dat is jammer. Ik vraag daarnaar. Maar u heeft straks in uw inbreng een heel goede uitleg. De voorzitter. Laatste keer, meneer Van Asten. Robert van Asten (D66). Nu slaat u, meneer De Mos, toch wel de ene plank na de andere mis. Ik zou geen timmermansbedrijf beginnen, als ik u was. Ik heb u net uitgelegd dat u helemaal fout zat omdat u niet snapte wat kapitaallastenfinanciering is. Daar gaat u een beetje grappend overheen, om vervolgens nog eens te overtoepen met het Hildebrandplein, waarvoor de financiering juist in het vorige coalitieakkoord geregeld is en het schetsontwerp al klaarligt, zeg ik even met de pet op van iemand die daar tot een tijdje geleden zat. Dat gaat dus gewoon in de uitvoering. Dat is allang geregeld. Bij dit punt kunt u dus gewoon een vinkje zetten, applaudisseren en dan drinken we daar samen een borrel op. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Ik heb het collegeakkoord goed bestudeerd. Overal zitten er losse eindjes aan. U heeft voorlopig gereserveerd € 7 mln. Dat is voor het ontkluizen van een tunnel niet genoeg.

Ik maak met u de afspraak: hij ligt er gewoon. Als ik fout zit, ben ik de eerste om te zeggen dat het geregeld is en dat u gelijk had. Ik denk zomaar dat het anders kan lopen. Hilbert Bredemeijer (CDA). Ik had alleen even de vraag of u alstublieft antwoord wilt geven op de vraag van de heer Van Asten. Het gaat over kapitaallasten. Wilt u antwoord geven op de vraag van de heer Van Asten? Richard de Mos (Hart voor Den Haag). U hoort het cynisme vanuit mijn fractie. We kennen al die stoere woorden. We kennen ook de lobby die u doet richting het Rijk, weet u wel, die u onverminderd voortzet en nul euro heeft opgeleverd. Het wantrouwen richting u en wat u zegt, druipt ervan af. U zult dadelijk ook van de andere oppositiepartijen horen dat de afdeling 'concreet' er gewoon nog niet is. We gaan het allemaal doen uit de kapitaallasten. We gaan u nauwlettend in de gaten houden. Ik durf een goede fles wijn erop te verwedden. De voorzitter. De heer De Mos zet zijn betoog voort. Richard de Mos (Hart voor Den Haag). Dank u. Ik ben wel toe aan een wijntje inmiddels. Voorzitter. Komt er dan helemaal niks voort uit dat slechte huwelijk? Natuurlijk niet, want ze proberen het echt wel. Het autootje werd voor relatietherapie vaak geparkeerd op de hei.

Overleg voeren met elkaar in een zweethut, flink wat bomenknuffelwerk, linzensoep slurpen bij een niet brandend kampvuur en het wegwerken van 0.0-tjes na uitgebreide yogasessies wil soms ook best wat opleveren. Het Escherplan van De Mos wordt eindelijk uitgevoerd, hulde. Het verbouwen van het Haags Historisch Museum, top. Eindelijk aandacht voor wapenbezit onder jongeren, goed. Wat meer geld naar economie, super. De ambitie voor meer groen juichen we toe. Meer geld naar Zuidwest, eindelijk. Allemaal een dikke prima, maar nu de uitwerking nog. Twee hoofdpunten uit het Hart voor Den Haag-verkiezingsprogramma, bevolkingsgroei en het oplossen van de woningnood, komen helemaal niet of niet goed uit de verf in het coalitieakkoord. Deze coalitie dweilt met de beste bedoelingen. Het wil de leefbaarheid verbeteren, het signaleert de gevolgen van overbewoning en investeert miljoenen in armlastig Zuidwest. Maar daar waar een goed huisman weet dat je voor het dweilen eerst de kraan moet dichtdraaien, noemt de nieuwe wethoudersploeg het woord 'bevolkingsgroei' niet een keer in het coalitieakkoord. Maar of we het nu leuk vinden of niet, bevolkingsgroei is een onderwerp dat we bij de horens moeten vatten. Ons land piept en kraakt onder de forse bevolkingsgroei: alleen al over het eerste halfjaar van 2022 200.000 nieuwkomers.