RIS313318 Notulen van de raad van 8 september 2022

De motie is medeondertekend door mevrouw Arp van de SP, meneer Smit van de Partij voor de Dieren en mevrouw Klokkenburg van de ChristenUnie/SGP. De andere motie heet: Geef studenten ook energietoeslag. Het dictum luidt: verzoekt het college de beleidsregel energietoeslag Den Haag 2022 zodanig aan te passen dat studenten aanspraak kunnen maken op de energietoeslag en de raad hierover voor 1 november te informeren. De voorzitter. Door mevrouw Faïd, daartoe gesteund door mevrouw Arp, worden de volgende moties (M.8 HSP en M.9 HSP) ingediend:

Motie M.8 HSP Geef studenten ook Energietoeslag De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 september 2022, ter bespreking van de Brief van wethouder van Sociale zaken en Werk inzake Inkomenssteun bij energiearmoede (RIS311730). 52

constaterende, dat: • er een uitspraak van de rechter is waarin deze stelt dat het uitsluiten van studenten van energietoeslag onrechtmatig en in strijd met het gelijkheidsbeginsel is. • het Rijk de uitvoering van de energietoeslag heeft overgelaten aan de gemeenten en de gemeenten daarin beleidsvrijheid hebben. overwegende, dat: • studenten ook recht op warmte hebben; • de uitspraak van de rechter zeer helder was; • de rechter de route via de bijzondere bijstand een ongelijkwaardig alternatief vindt; • het college beleidsvrijheid heeft om de regeling zelf in te vullen; • andere steden zoals Delft en Zwolle studenten al recht op energietoeslag geven. verzoekt het college: • de BELEIDSREGEL ENERGIETOESLAG DEN HAAG 2022 zodanig aan te passen dat studenten aanspraak kunnen maken op de energietoeslag; • de raad hierover voor 1 november te informeren. en gaat over tot de orde van de dag.

Motie M.9 HSP Hanteer de Haagse normen minimabeleid bij Energietoeslag De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 september 2022, ter bespreking van de Brief van wethouder van Sociale zaken en Werk inzake Inkomenssteun bij energiearmoede (RIS311730). Constaterende, dat: • er veel verwarring is (geweest) over de inkomensgrenzen bij het bepalen van het recht op energietoeslag; • er veel eenoudergezinnen nu geen energietoeslag ontvangen omdat zij worden gezien als alleenstaande; • eenoudergezinnen veel meer energiekosten hebben dan een alleenstaande. Overwegende, dat: • in het Haagse minimabeleid ( beleidsregel Haagse minimavoorzieningen 2015) eenoudergezinnen expliciet worden benoemd als aparte groep met een eigen inkomensnorm; • in de regeling Energietoeslag ook expliciet wordt verwezen naar het Haagse minimabeleid en de daarin genoemde doelgroepen; • het college nu ook al uitzonderingen maakt en de energietoeslag toekent aan eenoudergezinnen die boven de grens uitkomen.

Verzoekt het college: • om bij het bepalen van het recht op Energietoeslag voortaan uit te gaan van de normen zoals vastgelegd in het Haagse minimabeleid voor de verschillende doelgroepen, dat wil zeggen dat voor eenoudergezinnen 90% van de norm voor gezinnen geldt; • om alle eerdere afwijzingen te controleren en eventueel opnieuw vast te stellen aan de hand van de bovenstaande inkomensgrenzen. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging.

53

Lenne Baboeram (GroenLinks). Voorzitter. De stijgende energierekening is voor veel mensen in de stad een steeds groter probleem. We doen als gemeente wat we kunnen om daar een beetje verlichting in te brengen voor de mensen die dat nodig hebben. Energiebesparende maatregelen kunnen ook een beetje verlichting brengen. Dat wordt bevestigd door de Woonbond. Er is meer nodig om de energiecrisis echt aan te pakken, onder andere landelijk en op de energiemarkt. Maar laten we hier doen wat we kunnen doen, ook de kleine stapjes. Daarom de volgende motie, met als dictum: verzoekt het college om mensen die de energietoeslag hebben aangevraagd, te informeren over de initiatieven en regelingen van de gemeente om te verduurzamen die voor deze mensen van toepassing zijn en in het vervolg bij aanvragen van de toeslagen voor energie mensen te informeren over de initiatieven en regelingen van de gemeente. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Is mevrouw Baboeram bekend met de schriftelijke vragen met RIS-nummer 311919 met de titel Regel compensatie voor hoge energierekeningen? Lenne Baboeram (GroenLinks). Kunt u de vraag herhalen? Ik heb het niet goed gehoord. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). De vraag is: bent u bekend met de schriftelijke vragen Regel compensatie voor hoge energierekeningen, met RIS-nummer 311919? Lenne Baboeram (GroenLinks). U noemt nu een RIS-nummer.

Nee, ik zou dat een-twee-drie niet weten. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Het is het RIS-nummer van schriftelijke vragen die mijn fractie afgelopen maart heeft gesteld, waarvan de laatste vraag was: wat doet het college om de mensen die de energietoeslag aanvragen, te helpen om hun energierekening te verlagen dan wel om andere bijstand te verlenen? Het antwoord van het college daarop luidde dat het bij alle aanvragen, of die nou werden afgewezen of niet, de mensen ging informeren. Dus eigenlijk doet het college al precies wat uw motie vraagt. Daarmee is de motie overbodig. Bent u dat met mij eens? Lenne Baboeram (GroenLinks). Ik heb hierover overleg gehad met de BA en ik heb niet meegekregen dat dit een overbodige motie is. De voorzitter. We gaan het straks horen van de wethouder. Die gaat hierover, niet de BA. Lenne Baboeram (GroenLinks). Sorry, ik bedoel het college. Ik heb informatie ingewonnen voordat ik aan de slag ben gegaan. Fatima Faïd (HSP). Klopt het dat uw wethouder, mevrouw Van Tongeren, er eigenlijk drie à vier jaar verantwoordelijk voor is geweest om te zorgen voor die verduurzaming en te zorgen dat mensen die box krijgen? U zegt dat de Woonbond vindt dat er geïsoleerd moet worden, maar ik ga ervan uit dat u begrijpt dat de Woonbond iets anders bedoelt dan de radiatorisolatie, waarvoor u in uw motie pleit.

Wat heeft uw wethouder de afgelopen jaren dan precies gedaan? Lenne Baboeram (GroenLinks). Ik sta hier niet om te praten over mijn wethouder en over wat haar plannen zijn of waren. Met mijn motie wil ik het volgende bereiken. We zien dat de energieprijzen steeds hoger worden. Dat is een van de grote lastenposten waar bewoners last van hebben. We gaan echt naar de koude maanden toe en dit is wel een oplossing. Ik denk zelfs dat dit een structurele oplossing is, want we willen de energiekosten verlagen. Fatima Faïd (HSP). Allereerst staat het mij natuurlijk gewoon vrij om u te vragen wat uw wethouder gedaan heeft in de afgelopen vier jaar, want ik denk dat dat best wel relevant is. Nogmaals, zij gaat over de isolatieboxen, de lampjes en dat soort dingen. Maar een andere vraag is of u denkt dat de mensen die in aanmerking komen voor die energietoeslag, niet al heel lang bezig zijn met besparen om te zorgen dat hun energierekening omlaaggaat. Als je nu te horen krijgt dat je € 600 aan rekeningen

54

moet betalen, ben ik een beetje bang dat uw voorstel niet heel veel gaat bijdragen aan het bieden van comfort aan deze mensen. Lenne Baboeram (GroenLinks). Ik denk dat dit wel degelijk een behoorlijke bijdrage kan leveren aan energiebesparing. In de praktijk blijkt toch dat heel veel huizen gewoon niet geïsoleerd zijn. Fatima Faïd (HSP). Dat is natuurlijk een beetje het punt: die huizen zijn niet geïsoleerd. Ik denk dat we het daar met heel veel partijen over eens zijn, maar dat is toch niet wat u voorstelt in uw motie? U stelt toch niet voor om prestatieafspraken te maken met de woningbouw en om nu als een speer al die huizen te gaan isoleren? Dat vraagt u helemaal niet. U vraagt eigenlijk naar de bekende weg, naar wat uw wethouder al vier jaar heeft moeten doen om überhaupt te verduurzamen om die agenda te vervolmaken. U vraagt toch helemaal niet om prestatieafspraken te maken? Dat maakt toch het verschil? Een boxje met isolatiemateriaal maakt toch niet het verschil? Lenne Baboeram (GroenLinks). U onderschat de maatregelen die ik bedoel. Het zijn behoorlijke maatregelen. Als je de tocht en de kou tegen kan houden, scheelt dat echt in de energiekosten. Ik ben geen wetenschapper, maar uit onderzoek is gebleken - en ook de Woonbond constateert dat - dat ook die kleine maatregelen op termijn toch heel veel kosten kunnen besparen. Robin Smit (PvdD).

Ik hoor GroenLinks zeggen dat we de koude maanden ingaan en ik zie bij de constateringen staan dat ook de Woonbond aangeeft dat isoleren een belangrijk wapen is tegen energiearmoede. Wat voor informatie moet dan volgens GroenLinks in deze campagne worden opgenomen over isoleren? Lenne Baboeram (GroenLinks). Het is vrij technisch. De armoede is een groot probleem; dat hebben we nu van elke partij gehoord. Energiearmoede is een van de grote problemen en energie is een grote lastenpost, maar we hebben structurele maatregelen nodig om die armoede en die hele problematiek echt op te lossen. Dit is dus een manier. U vraagt van mij een technisch verhaal over wat er echt expliciet moet gaan gebeuren. Ik wil hiermee nagaan hoe wij de komende maanden, de koude maanden die we ingaan, alle mensen die moeite hebben en een kleine portemonnee hebben - de kwetsbare groepen - zodanig kunnen helpen dat ze hun energierekening toch kunnen verlagen. Robin Smit (PvdD). Er wordt gezegd dat ik een hele technische vraag heb gesteld. Ik vond het een vrij praktische vraag. Maar goed, dan vraag ik het volgende aan GroenLinks. Mensen die in de minima leven, zijn vaak eigenlijk al heel slim in hoe ze op de kleintjes moeten letten. Hoe gaan we minima dan nog meer helpen, zodat zij die grotere klappen kunnen maken door inderdaad écht te isoleren? Wat gaan we daaraan doen? Lenne Baboeram (GroenLinks).

Dat is inderdaad een goede vraag. Daar moeten we als raad zeker voor gaan zitten. We moeten bij alle woningcorporaties een lik-op-stukbeleid gaan voeren, want hun huizen moeten echt geïsoleerd worden. De voorzitter. Meneer Smit, de laatste keer. Robin Smit (PvdD). Met een campagne voor een tochtstripje ga je geen kieren dichten van vele centimeters. Dus nogmaals de vraag wat GroenLinks gaat voorstellen om die woningcorporaties echt eens op het matje te roepen. Wat doet GroenLinks daaraan? Lenne Baboeram (GroenLinks). Ik heb net al aangegeven dat wij als gemeente de woningcorporaties zeker gaan volgen en wat strenger moeten aanpakken. Dat is al een paar keer besproken in de raad, maar ik heb hier vandaag ook niet de oplossing voor. We weten ook dat we met die kleine maatregelen de problemen inderdaad niet kunnen oplossen. Uiteindelijk moeten de minima, de lonen en ook de uitkeringen omhoog als je dit structureel wil aanpakken.

55

Lesley Arp (SP). Mevrouw Baboeram haalt in haar motie de Woonbond aan. Eén ding waar de Woonbond voor pleit, is het zo snel mogelijk vervangen van enkelglas. Deze week heeft het college in reactie op vragen van de SP laten weten dat het college het ook prima vindt als dat pas in 2028 kan. Ik denk dat deze motie hier helaas geen oplossing voor biedt, maar ik vraag me af of GroenLinks die strijd van de SP gaat steunen, omdat dat enkelglas echt zo snel mogelijk, het liefst volgend jaar, vervangen moet worden. Lenne Baboeram (GroenLinks). Ja, als het aan mij ligt wel. Sebastian Kruis (PVV). Als mensen nog meekijken, denk ik dat ze alvast beginnen met het inslaan van dekens, want dit is natuurlijk echt niet iets wat gaat leiden tot een lekkere warme winter, als ik zo de inbreng van GroenLinks hoor. Maar mijn vraag is waar uw prioriteit ligt: bij de nieuwbouw van woningen of bij het sneller isoleren van de bestaande woningvoorraad. Lenne Baboeram (GroenLinks). Nieuwbouwwoningen zijn vaak al geïsoleerd en hebben deze maatregelen dan niet nodig. Het gaat juist om de oudere woningen, die vaak geen dubbelglas of iets dergelijks hebben. Sebastian Kruis (PVV). Bedankt voor deze info; die is nieuw voor mij. Nee, het punt is dat je geld maar één keer kunt uitgeven.

Mijn vraag is wat de prioriteit is van GroenLinks als u nu moet kiezen tussen nu nieuwbouwprojecten opzetten of het geld dat je daarvoor reserveert, gebruiken voor het isoleren van de woningen. Lenne Baboeram (GroenLinks). Onze prioriteit is hoe we kwetsbare mensen in de samenleving in Den Haag kunnen helpen om hun lasten te verminderen. Dit is een van de maatregelen. We kunnen met de motie die ik nu indien, niet morgen al de problemen oplossen. Ik heb al eerder aangegeven dat er gewoon structurele maatregelen nodig zijn, ook vanuit landelijk. We weten uit onderzoeken en ook gewoon uit ervaring dat de lonen en de uitkeringen structureel te laag zijn. We zien nu ook dat middeninkomens, mensen die een baan hebben, ook niet rondkomen. Ik denk dus dat die hele armoedeproblematiek veel complexer ligt. Ik herhaal het weer: met één motie ga ik dit zeker niet oplossen. Ik zou dat heel graag willen. De voorzitter. De laatste keer, meneer Kruis. Sebastian Kruis (PVV). Wat je als coalitiepartij wel zou kunnen doen, is vervolgens komen met een concreet voorstel. Zeggen dat we in gesprek gaan met de woningcorporaties is niet iets waar de mensen iets aan hebben. Ik zou als coalitiepartij dus toch nog een keertje teruggaan naar de tekentafel en bedenken hoe ervoor gezorgd gaat worden dat die mensen door de winter worden geholpen. Ik denk dat ze hier niet heel veel verder mee komen.

Lenne Baboeram (GroenLinks). Ik denk dat ik weer in herhaling ga treden. Ik heb mijn antwoord daarop al eerder gegeven. De voorzitter. Door mevrouw Baboeram, daartoe gesteund door mevrouw Holman, wordt de volgende motie (M.7 GL) ingediend:

Motie M.7 GL help mensen met een energietoeslag hun kosten te verlagen. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 08-09-2022., ter bespreking van Brief van wethouder van Sociale zaken en Werk inzake Voortgang Energietoeslag Overwegende, dat: • energiearmoede als gevolg van de fors stijgende energierekening een probleem is voor veel Haagse inwoners; 56

•

in Den Haag 9 procent van de huishoudens kampt met energiearmoede en de verwachting is dat dit hoger gaat worden.

Constaterende, dat: • de woonbond aangeeft dat isoleren een belangrijk wapen is in de strijd tegen energiearmoede; • er vanuit het ministerie geld wordt vrijgemaakt voor energiebesparende maatregelen; • energiearmoede een gemeentebrede uitdaging is om op te lossen, waarbij kennisdeling en samenwerking een stap richting de oplossing is; • de gemeente op dit moment vele projecten kent die energiebesparende maatregelen toegankelijk maken voor inwoners. Verzoekt het college: • om mensen die de energietoeslag hebben aangevraagd te informeren over de initiatieven en regelingen van de gemeente om te verduurzamen die voor deze mensen van toepassing zijn; • in het vervolg bij aanvragen van de toeslagen voor energie mensen te informeren over de initiatieven en regelingen van de gemeente. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. De wethouder heeft vijf minuten nodig, want dit was een motie die niet was aangekondigd. Hij moet er dus even op studeren. We gaan intussen door met het volgende onderwerp. De beraadslaging wordt geschorst.

Aan de orde is: N.

Commissiebrief: Aanbiedingsbrief Monitor Toerisme 2020 (RIS311892).

De beraadslaging wordt geopend. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Heel kort een motie onder het motto 'practice what you preach'. Die motie roept het college op geen citymarketing uit te voeren in de VS, China en Japan. De motie wordt mede-ingediend door de Partij voor de Dieren en de Haagse Stadspartij. De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door mevrouw Gerritsen en mevrouw Faïd, wordt de volgende motie (N.1 SP) ingediend:

Motie N.1 SP Geen citymarketing aan de andere kant van de oceaan De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 september 2022, ter bespreking van Aanbiedingsbrief Monitor Toerisme 2020. Constaterende, dat: • het college een aantal doellanden heeft aangewezen waarin het via marketing Den Haag wil gaan promoten om toeristen naar onze stad te krijgen; • het college naast in Europese landen ook in landen aan de andere kant van de wereld (zoals de VS, China en Japan) Den Haag wilde promoten; • dit vanwege reisbeperkingen door corona niet is gebeurd.

57

Overwegende, dat: • nu het internationaal toerisme weer aan begint te trekken het college niet op verkeerde gedachten gebracht mag worden; • Den Haag in 2030 klimaatneutraal wil zijn; • de luchtvaartsector verantwoordelijk is voor 8% van de opwarming van de aarde; • een vliegreis over de oceaan 2000 kilo Co2 uitstoot. Van mening, dat: • de doelstelling om in 2030 klimaatneutraal te zijn niet samengaat met het actief bevorderen van ver vliegverkeer; • een focus op omliggende landen een veel gezondere vorm van toerisme zou vormen. Roept het college op: • geen citymarketing uit te voeren in de VS, China en Japan. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Voorzitter: de heer Van der Helm. Wethouder Bruines (D66). Voorzitter. We hebben hier ook in de commissie over gesproken. Ik denk dat het niet zozeer gaat om citymarketing, want we willen natuurlijk overal in de wereld laten zien welke mooie dingen hier in de stad gebeuren. Ik denk dat het echt om de toeristische promotie en de toeristische marketing gaat. Ik heb u ook uitgelegd dat we dat op dit moment eigenlijk alleen doen in Europa: in Nederland en in de omringende landen. In die zin is deze motie dus overbodig. Ik zou u toch één ding willen meegeven.

Juist de bekendmaking van Den Haag als congreslocatie en laten zien wat hier in de stad aan mooie dingen gebeuren, willen we natuurlijk over de hele wereld doen. Dat maken we ook op beurzen of bijeenkomsten duidelijk. Daarbij laten wij bijvoorbeeld graag zien wat er in Den Haag gebeurt en dat mensen die daarheen komen, van harte welkom zijn; dat is ook de reden waarom we de Invictus Games hier in Den Haag hebben gehad, maar ook de Ocean Race en andere activiteiten. Maar directe toeristische promotie doen we in die verre landen niet. In die zin kunnen we de motie aanvaarden, maar ik zou wel graag de ruimte willen houden om, zeker waar het gaat om business to business of om congressen, die markt breed te kunnen blijven benaderen. Lesley Arp (SP). Een bespiegeling op wat de wethouder zegt: het gaat ons inderdaad om toeristische marketing. Ik weet dat die in de afgelopen jaren vanwege corona niet heeft plaatsgevonden. Tegelijkertijd denk ik dat we gewoon aan de huidige situatie moeten vasthouden, omdat we ook de ambitie hebben om klimaatneutraal te zijn in 2030 en omdat we ook geloofwaardig moeten blijven. Dat is dus mijn bespiegeling daarop. Wethouder Bruines (D66). Ik kan heel goed volgen wat mevrouw Arp zegt.

Daar hecht het college ook aan, want we denken dat er uit Europa voldoende toeristen en bezoekers naar deze stad komen en dat het ook goed is om daarop in te zetten wat promotie betreft. Dat doen we ook zeker. Tegelijkertijd zien we dat er, ook voor de economie en de ontwikkeling van onze stad, ook andere belangen zijn bij het naar onze stad komen van bezoekers en congresgangers. Ik zou die markt dus niet op slot willen zetten, maar het gaat inderdaad om hoe actief je bent in de promotie en de werving. Daarbij wil ik benadrukken dat we zeker de toeristische promotie juist in Europa en in Nederland doen. Ik meen dat het door de raad vastgestelde toerismebeleid tot 2025 loopt. Dan gaan we dat ook weer herzien. Dan moeten we maar kijken. De wereld om ons heen verandert de laatste tijd heel snel, maar ik denk dat er geen reden is om dit op korte termijn anders te gaan doen dan zoals u nu zegt. Leonie Gerritsen (PvdD). Ik wil gewoon duidelijkheid: omarmt de wethouder de motie op dit moment? 58

De voorzitter. Het is inderdaad wel belangrijk dat er een advies komt over de motie. Wethouder Bruines (D66). Ik kan de motie wel ondersteunen en positief beoordelen waar het echt om die toeristische marketing gaat, want die toeristische promotie doen we daar nu ook niet. Ik heb daar wel bij gezegd dat we hier ook dingen doen in de stad, dat we daar ook geld aan geven en dat we het belangrijk vinden om te laten zien voor welke belangrijke dingen de stad allemaal staat. De reikwijdte van dat laten zien gaat soms ook verder dan de grenzen van Europa en iedereen is ook welkom, maar de actieve toeristische marketing doen we niet. Volgens mij wordt daarnaar gevraagd. Als dat wordt beaamd, kan ik de motie omarmen. Als u zegt dat u wilt dat er helemaal niks meer gebeurt en dat we ook op een grote beurs over congressen niet laten zien hoe mooi Den Haag is en hoe graag we willen dat grote congressen hier worden gehouden in deze stad, gaat ons dat te ver. Daar blijven wij wel komen. Daar zijn soms ook partijen uit landen die aan de andere kant van de oceaan liggen; die kunnen daar zelf hun keuzes in maken. Dat wil ik toch gezegd hebben, want anders krijgen we daar onduidelijkheid over. In de zin van toeristische promotie kan de motie worden omarmd, maar we blijven een aantal dingen in breder verband wél doen. Sebastian Kruis (PVV). Ik snap niet waarom iets wordt omarmd wat niet gebeurt.

Uiteindelijk vraagt de motie om het stoppen van promotie in drie landen hier ver vandaan. Dat gebeurt blijkbaar niet. Dan is de motie toch compleet overbodig? Wethouder Bruines (D66). Dat klopt. Dat heb ik ook gezegd. Dan kan je twee dingen doen. Je kan zeggen: de motie is overbodig; dus we ontraden haar. Dat kan ik ook zeggen. Er wordt ook weleens gezegd: dat is een bevestiging van wat we al doen. Soms vindt de heer Kruis, als hij een motie indient, het ook fijn als het college dat doet. Dit lijkt mij overigens wel een belangrijk punt om daar een beleidslijn over af te spreken: overbodige moties doen we niet. Maar ik heb daarover gezegd wat ik daarover gezegd heb. Sebastian Kruis (PVV). Inderdaad, ik heb alleen maar ervaring met moties die worden omarmd. Ik ken deze situatie dus niet, maar in het kader van een soort efficiencyslag zou ik toch gaan voor de variant dat de motie overbodig is en dus buiten de orde. Dan kijken we mevrouw Arp lief, vriendelijk, sympathiek of hoe dan ook aan om die motie in te trekken en om te zeggen: ja, de motie was overbodig; ik wist niet waar het over ging en ik heb een motie ingediend die nergens op sloeg. De voorzitter. Ik zie dat mevrouw Arp iets wil zeggen. Dat lijkt me goed.

De discussie over wat we als raad moeten doen ten aanzien van moties die wel of niet overbodig zijn, vind ik een hele goede, maar ik weet niet of wij dat op dit moment moeten doen. Lesley Arp (SP). Ik dien nooit overbodige moties in, maar ik wil hier graag op reageren. De reden waarom we dit niet hebben gedaan, was niet dat het college dit niet wilde vanwege zijn eigen beleidsvisie, maar vanwege corona. Dat is de reden waarom dit de afgelopen tijd niet is gebeurd. Deze motie vraagt om dit echt inhoudelijk beleid te maken, zodat we, als er geen beperkingen zijn, dit ook niet meer gaan doen. De voorzitter. Het wordt nu eigenlijk een soort driehoeksdebat. Ik weet niet of de wethouder hier nog op wil reageren. Als dat niet het geval is, wil ik dit onderwerp gaan afronden. Volgens mij is met deze uitwisseling in ieder geval duidelijk hoe de motie wordt bekeken en wat het advies erover is. De heer Partiman heeft nog een vraag, tot slot. Kavish Partiman (CDA). Door al die discussies ben ik nu toch een beetje in verwarring geraakt. Ik snap dat we het niet hebben gedaan in het verleden waar het gaat om het Den Haag als toeristische stad neerzetten overzees. Ik begrijp nu dat de motie overbodig is omdat het niet gebeurde, maar dat die wel omarmd gaat worden en dat er wel congressen gepromoot kunnen worden, maar dit gaat dan wel een stap verder.

Mocht het zo zijn dat we in de toekomst Den Haag in de overzeese gebieden willen gaan neerzetten als een mooie plek waar mensen naartoe kunnen komen, dan betekent het dus dat we dat 59

absoluut niet meer gaan doen. Is dat wel een economisch slimme visie? We willen juist mensen hiernaartoe halen. We willen kwaliteitstoeristen hier hebben. We investeren in het Museumkwartier en in een mooie binnenstad en dan gaan we vervolgens een aantal delen van de wereld, eigenlijk het grootste deel van de wereld weren. Ik hoor dan ook graag van de wethouder Economie of dat ook haar visie is op het toeristisch beleid van deze stad. Wethouder Bruines (D66). Daar heeft meneer Partiman natuurlijk gelijk in. We willen heel graag dat mensen naar deze stad komen, wat ook heel erg nodig en belangrijk is voor de economie en de ontwikkeling van onze stad. We hebben een prachtige stad waarvan we ook willen dat heel veel mensen ervan kunnen genieten. Dat is dus ook niet de reden. Iedereen blijft ook welkom, zoals ik ook steeds heb benadrukt. De vraag is wel waar je je meest actieve promotie op richt. Corona is inderdaad een heel belangrijke reden geweest om meer te kijken naar het regionale en het Europese. Ik kan mij dan ook heel goed voorstellen dat we daarmee doorgaan, omdat we zien dat dit een hele grote markt is. Derhalve ligt op de verdere distanties niet de grootste nadruk. Dat doen we dus op dit moment niet wat ik ook heb bevestigd in de commissie. In die zin vraagt de motie om iets wat we al op dit moment niet doen.

Ik heb ook tegelijkertijd gezegd: laten we nou niet voor altijd en eeuwig die lijn hanteren. De reden waarom we wel of niet bepaalde toeristische marketing doen, kan niet alleen zijn ingegeven door milieuaspecten. Daarvan heb ik net gezegd dat er ook andere redenen kunnen zijn waarom je dingen wel wil laten zien. Het is ook niet voor niks dat we de Invictus Games en de Volvo Ocean Race hiernaartoe hebben gehaald en wellicht de Tour de France in de toekomst. We willen namelijk laten zien dat we een stad zijn waar iedereen welkom is. Het betreft dus wel degelijk een promotie van de stad die verder reikt dan Europa. Kavish Partiman (CDA). Nu hoor ik de wethouder zeggen: laten we dit niet voor altijd en eeuwig doen. Waarom omarmt u deze motie dan? Dat is dan toch wel strijdig met wat u zo-even zei? Want die geeft aan dat we het voor altijd en eeuwig niet meer zouden moeten gaan doen. Dat vind ik toch wel iets verder gaan dan: we doen het al een beetje niet, dus is het overbodig maar niet helemaal, dus we kunnen het omarmen. Wethouder Bruines (D66). Ik heb de motie uitgelegd zoals ik die heb gelezen, namelijk dat we dit op dit moment niet doen en dat er in die zin ook geen bezwaar is tegen aanneming van deze motie. Ik heb ook gezegd dat het aan de raad is om zich daarover uit te spreken.

Waar het erom gaat dat we die promotie op dit moment niet doen en dat er ook geen reden is om nu heel actief die toeristische promotie richting deze drie landen te gaan doen, daarover heb ik gezegd wat ik heb gezegd. Dat betekent overigens niet dat u het daarmee eens hoeft te zijn. Ik heb bevestigd, met de uitleg die ik erbij heb gegeven, dat ik geen bezwaar heb tegen aanneming van deze motie. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Maar de indiener van de motie legt die breder uit dan u. Dan kunt u die motie toch niet omarmen? Wethouder Bruines (D66). Ik heb mijn eigen interpretatie eraan gegeven. Als de vraag is of het nou alleen ingegeven is door klimaatdoeleinden en of we nooit meer wat gaan doen aan buitenlandse promotie, heb ik al aangegeven dat ik dat niet kan toezeggen, omdat we die promotie op een aantal vlakken zeker blijven doen. Als je de motie dan letterlijk zou opvatten, zou ik die negatief willen preadviseren omdat die ook deels overbodig is. Als de motie is bedoeld zoals ik die heb geherinterpreteerd, dan is die overbodig en is die ook een bevestiging van hetgeen we nu doen. Maar goed, u bent de baas, u mag erover stemmen zoals u wilt. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Uiteraard, maar we vinden het advies van het college ook heel belangrijk. U geeft echter aan dat u de motie anders interpreteert dan de indiener.

Als de indiener zegt een en ander ook in de toekomst te willen voorkomen, dan kunt u dat gezien uw beleidsopvatting op dit punt toch niet omarmen? Wethouder Bruines (D66). Ik houd zelf nooit zo van het woord 'omarmen', want het college heeft een advies aan de raad. Dat laatste heb ik gegeven met mijn uitleg daarbij. Daarna is aan de orde geweest 60

de vraag hoe een en ander dan verder geïnterpreteerd moet worden. Toen heb ik herhaald wat ik eerder heb gezegd. Ik ben begonnen met te zeggen: het is aan de raad, want we doen het al. Hoe scherper mevrouw Arp de motie maakt, des te meer zal ik zeggen dat die niet moet worden aangenomen. Dat klopt. Overigens heb ik een beetje de indruk dat we nu met elkaar terecht zijn gekomen in een Babylonische spraakverwarring, wat ook niet mijn bedoeling is. Ik heb u het beleid uitgelegd en heb gezegd dat we op dit moment geen actieve toeristische promotie voeren in deze verre landen, maar dat we dat wel doen op het gebied van congressen en dat we de stad wel laten zien in bredere zin. Volgens mij is dat niet strijdig met het huidige beleid. Als de indiener de motie scherper wil formuleren moet het college de motie ontraden. De voorzitter. Goed, er is flink wat gewisseld over deze motie. Ik hoop dat de raad op grond daarvan in staat is om een afweging te maken, hetgeen naar voren zal komen bij de stemmingen. Er komt overigens altijd nog een afdoening van de motie, waar u dan vervolgens ook nog niets van kan vinden. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: M. Brief van wethouder van Sociale zaken en Werk inzake Inkomenssteun bij energiearmoede (RIS311730). De beraadslaging wordt hervat. De voorzitter. Ik geef het woord aan wethouder Kapteijns voor de beantwoording. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Voorzitter. Er liggen negen moties voor over de uitwerking van de landelijke regeling energiearmoede die heel succesvol verloopt. Ik ga ze staccato behandelen, ook omwille van de tijd. Motie M.4 Hart voor Den Haag vraagt onder meer om goede ideeën van andere steden over te nemen. Dat is altijd een goede suggestie. Waar het gaat om de suggestie in de overwegingen betreffende de witgoedregeling in Amsterdam kan ik melden dat we zo'n regeling in Den Haag eerder hadden en dat dit een typisch voorbeeld is van iets wat we in Den Haag hebben bedacht en door andere steden overgenomen wordt. Maar dat kan natuurlijk ook andersom. Wij kunnen ook altijd ideeën van andere steden overnemen. Het eerste deel van het dictum vraagt om de doelgroep van de duurzame cadeaukaart - dat gaat erover dat minima € 250 korting kunnen krijgen bij een energiezuinige koelkast of € 50 bij een energiezuinige stofzuiger - uit te breiden naar alle mensen die nu de energietoeslag hebben gekregen. Welnu, dat is al het geval want iedereen met een Ooievaarspas heeft recht op deze duurzame cadeaukaart. Dus eigenlijk doen we het al. Resumerend het volgende.

Mevrouw Verdonk gaf namens haar partij aan niet zuur te willen doen; ik zal dat namens het college ook niet doen, dus laat ik het oordeel over deze motie aan de raad. Het is op zich altijd goed om te kijken wat er in andere steden gebeurt. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). De wethouder zegt dus eigenlijk: iedereen die de energietoeslag krijgt, heeft de Ooievaarspas en iedereen die de Ooievaarspas heeft, krijgt de energietoeslag en dus geen andere mensen? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Nee, dat zei de wethouder niet. Iedereen die recent een Ooievaarspas heeft gekregen, dus iedereen die op dit moment voldoet aan de criteria voor de Ooievaarspas, heeft recht op de energietoeslag. Kijkend naar uw motie, is die groep dezelfde. Daarnaast kijken we ook heel goed welke mensen nog meer de energietoeslag kunnen krijgen. U vraagt in de motie dat de mensen met energietoeslag in ieder geval gebruik kunnen maken van die duurzame cadeaukaart. Mijn antwoord is dat dit in ieder geval al geregeld is. Met name waar het gaat om het tweede deel van het dictum van de motie ben ik van harte bereid om te kijken wat er in andere steden gebeurt aan goede ideeën. 61

Motie M.3 Hart voor Den Haag, Overschot inburgeringsmiddelen naar inkomenssteun bij energie, moet ik heel stellig ontraden. Het inzetten van de beschikbare € 7 mln. in 2022 die bedoeld is voor inburgering, ten behoeve van de bestrijding van armoede is niet mogelijk. Dat geld is grotendeels geoormerkt en voor het andere deel bestemd voor de uitvoeringskosten van de inburgering. We hebben dit jaar een grotere instroom van statushouders. Dus dat geld hebben we echt heel hard nodig. En wellicht ten overvloede: het college acht dit ook niet wenselijk. Dus we moeten deze motie met kracht ontraden. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Dat betekent in het kader van het verantwoordingsdebat dat de wethouder aangeeft dat al het geld dat er nu op staat, dus die hele € 7 mln., is uitgegeven aan inburgering? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Nee, dat zei de wethouder niet. De wethouder zegt dat het geld in volledige zin is bestemd voor inburgering en dat het daar ook aan besteed gaat worden. Motie M.1 SP vraagt om per heden het aanvullende bedrag van de energietoeslag uit te keren bij toegekende aanvragen van inwoners die vallen in categorie 1. Deze moet ik ontraden, wat mevrouw Arp niet zal verbazen omdat we het over dit onderwerp ook al in de commissievergadering hebben gehad. In november gaan we naar verwachting aan alle 45.000 huishoudens die nabetaling doen. Dat doen we heel zorgvuldig.

We zijn ook al heel druk bezig met de voorbereidingen. De ICT-systemen moeten worden aangepast. Beschikkingen moeten worden gewijzigd en er moet een communicatieplan komen. Bovendien moeten maatschappelijke partners worden geïnformeerd enzovoorts, enzovoorts. Dus dat kan niet per heden. Lesley Arp (SP). In de commissie gaf de wethouder aan dat het pas per november kon worden uitbetaald omdat nog moest worden gecontroleerd of de aanvragers nog in leven waren en of de adressen nog wel klopten. In de motie hebben we twee categorieën genoemd waarvan wij denken dat het niet nodig is om te controleren. De bijstandsgegevens worden goed bijgehouden en nieuwe aanvragen zijn vers, nieuw. Dus waarom zou het niet voor deze twee categorieën kunnen, gegeven de uitleg van de wethouder in de commissie? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Omdat ook van deze groep de gegevens getoetst moeten worden of mensen op dit moment tot die categorie 1 horen. Het is echt een heel omvangrijke operatie om 45.000 huishoudens een nabetaling te doen. Ik vind het jammer dat het dan onvoldoende overgekomen is in de commissie. Het is namelijk echt geen sinecure. Het vergt heel veel ambtelijke capaciteit, ICTcapaciteit en communicatie, waarbij ook beschikkingen moeten worden gewijzigd. We doen het zo snel als het kan. Dus we zijn per heden hier al heel druk mee doende. In november volgt de uitkering.

Het kan niet sneller. Dus moet ik de motie ontraden. Lesley Arp (SP). Het verbaast mij toch wel enigszins waarom het zo veel tijd kost om categorie 1 te toetsen, want dat zijn gewoon de bijstandsgerechtigden. Dat zijn de mensen waar wij als gemeente het meest van af moeten weten. Ik vind het jammer dat de wethouder de motie ontraadt. Ik hoop echt dat er moeite wordt gedaan om voor november uit te keren. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Deze categorie krijgt ambtshalve die extra uitkering. Deze mensen hoeven niks aan te vragen en hoeven zich ook geen zorgen te maken. Dat geld komt er zo snel mogelijk aan. In dat is in het geval van Den Haag in november. Motie M.2 SP die vraagt om het sneller uitkeren van de € 500 extra energietoeslag, moet ik ook ontraden. Er zijn gemeenten die dat inderdaad wel doen maar dat zijn wel kleinere gemeenten. De gemeenten die in de motie worden genoemd hebben bij elkaar een kleinere minimapopulatie dan Den Haag. Als we dit gaan doen, moeten we weer een aparte beleidsregel en instructie gaan maken. Dit vergt eigenlijk een nieuwe manier van werken die we, naast wat we al doen, moeten gaan inregelen. Dat kost meer tijd dan wanneer we in november in een keer iedereen die € 500 betalen. Dus ontraden.

62

Lesley Arp (SP). Bij deze categorie kan de toetsing geen probleem zijn, want dit betreft mensen waarbij heel recentelijk is geconstateerd dat zij recht hebben op de energietoeslag. Dus de toetsing is niet het probleem. Dan vraag ik mij toch af waarom de gemeente er niet van meet af aan voor gekozen heeft om voor deze nieuwe categorie meteen alles in een keer uit te keren. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Nu spreekt mevrouw Arp zichzelf een beetje tegen. Dit is namelijk de groep die wel getoetst moet worden. Dat is op zich geen probleem maar het moet wel even gebeuren. Mensen kunnen verhuisd of overleden zijn. Hiervoor geldt de bestaande procedure en conform die procedure doen we dit zo, wat ook echt het snelst is. Lesley Arp (SP). Volgens mij zijn we nu een beetje in verwarring. Dit is de groep waarvan heel recentelijk is geconstateerd dat ze recht hebben op die energietoeslag. Dan ga je toch niet een paar maanden later eerst een deel betalen en dan weer een paar maanden later kijken of ze verhuisd of nog in leven zijn? Dan doe je dat toch in een keer? Ik snap er werkelijk niks van. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). We moeten daar dan een aparte beleidsregel voor maken. Waar we de bulk er al van binnen hebben, zal het in dit geval gaan om een relatief kleine groep. Dat zijn de mensen die nu nog een aanvraag doen.

Het verdient qua uitvoering veruit de voorkeur om daar geen aparte procedure voor op te starten. Zij krijgen het dus in twee keer, net als alle andere mensen in de stad Den Haag. Dus ik moet die motie echt ontraden. Motie M.6 D66 vraagt om studenten ook een tegemoetkoming te geven voor de stijgende energieprijzen. Ik ben samen met collega-wethouders van andere steden een stevige lobby gestart richting het kabinet om ervoor te zorgen dat studenten via DUO, dus via hun studiefinanciering hiervoor gecompenseerd worden, aangezien dat echt de meest effectieve manier is om studenten die financieel in problemen komen door onder andere de hoge energiekosten, te helpen. Iedereen in Den Haag met financiële problemen kan naar de gemeente stappen in het kader van de individuele bijzondere bijstand. De motie vraagt ervoor te zorgen dat studenten wat betreft de inkomens- en vermogensbepaling binnen de individuele bijzondere bijstand niet anders worden beoordeeld en behandeld dan de doelgroepen voor de Energietoeslag 2022 voor wat betreft de draagkracht in inkomen en vermogen. Eigenlijk vraagt de motie of de toetsing niet wat makkelijker kan worden gemaakt en of de voorzieningen voor het maximaal bijlenen wel rechtvaardig is ten opzichte van andere groepen mensen die recht hebben op individuele bijzondere bijstand. Ik zie inderdaad ruimte om daar heel goed naar te kijken.

Dus we kunnen deze motie omarmen. Natuurlijk blijven we binnen de kaders van de Participatiewet maar ik hoop dat we eind deze maand, begin volgende maand u in de volgende voortgangsrapportage kunnen informeren over hoe we met deze motie aan de slag zijn gegaan als die wordt aangenomen. We kunnen deze motie dus omarmen. Dan motie M.5 D66 die vraagt om de Haagse studenten op de hoogte te brengen van de individuele bijzondere bijstand. Een sympathieke motie. Ik zie zeker mogelijkheden om studenten die door een hoge energierekening in de problemen komen, actief te benaderen. Ik heb nog wel een kleine kanttekening bij het vrij uitgebreide dictum. In de vierde bullet wordt het college verzocht om via de onderwijsinstellingen iedere student een mail te sturen. Los ervan dat wij daar niet over gaan, acht het college een mail naar 15.000 mailadressen te ongericht voor een maatwerkvoorziening als de individuele bijzondere bijstand. Eigenlijk ga je dan met een kanon op een mug schieten, om dat spreekwoord even van stal te halen.

Met eerdergenoemd deel van het dictum en de geest van de motie om samen met onderwijsinstellingen te kijken hoe we meer onder de aandacht kunnen brengen dat ook studenten financieel geholpen kunnen worden en dat studenten die in de financiële problemen komen ook echt recht hebben op die individuele bijstand, zeker in combinatie met de vorige motie om het voor studenten makkelijk te maken, kan het college in ieder geval uit de voeten. Motie M.9 HSP, Hanteer de Haagse normen minimabeleid bij energietoeslag, moet ik ontraden omdat die echt overbodig is. Ik heb al eerder aangegeven dat iemand met een inkomen dat recht geeft op een Ooievaarspas bij een ongewijzigde inkomenssituatie ook recht heeft op de energietoeslag. Dus wat de motie vraagt, doen we al. De constatering dat veel eenoudergezinnen nu geen energietoeslag ontvangen, klopt overigens niet. Ik vind het eerlijk gezegd ook een beetje storend dat de HSP dat blijft roepen. In de beantwoording van de schriftelijke vragen is het college er al uitgebreid op ingegaan. Deze motie wordt dus ontraden. 63

Fatima Faïd (HSP). Het kan zijn dat de wethouder zich daaraan stoort, maar wij storen ons er natuurlijk heel erg aan dat de wethouder bij zijn beleidsregel expliciet verwijst naar het Haagse minimabeleid en hij vervolgens in de uitvoering net doet alsof een eenoudergezin veel minder kosten heeft dan een alleenstaande. U hanteert namelijk gewoon de norm 'alleenstaand'. Dan kunt u nu wel nee schudden, maar het is wel zo. Dat er dan uitzonderingen zijn, komt eigenlijk omdat mensen heel erg geklaagd hebben via onder andere Twitter, waardoor u het een beetje heeft moeten aanpassen. Dat is toch gewoon de gang van zaken geweest? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Nee, dat is niet de gang van zaken geweest. Dit is heel ingewikkeld. Het gaat over de vraag of je toeslagen wel of niet meerekent bij het netto-inkomen. Dat is tevens een indicatie van hoe ingewikkeld we ons sociaal stelsel gemaakt hebben. Wij hebben altijd dezelfde inkomensgrens gehanteerd als voor de Ooievaarspas, wat ook geldt voor alleenstaande ouders. Het heeft een tijdje, tot 1 juli, wat onduidelijk op de website gestaan. Dat was verwarrend en heeft misschien ook verwachtingen gewekt. Daarom heb ik al toegezegd dat alle alleenstaande ouders die een aanvraag hebben gedaan en die op basis van de informatie de verwachting hebben gekregen dat ze hier recht op zouden hebben, alsnog deze energietoeslag krijgen.

Daar hoeven deze mensen niets voor te doen. We gaan dat zelf controleren. We gaan dus zo coulant mogelijk de energietoeslag toekennen. Het klopt dat er eerder wat mensen bezwaar hebben gemaakt waar we nog eens goed naar zijn kijken, waarna de informatie is aangepast, maar dat doet niets af aan de correcte wijze van uitvoering hiervan. Motie M.8 HSP, Geef studenten ook energietoeslag, beoogt eigenlijk hetzelfde als de motie van D66, maar alleen vraagt ze om dit via de beleidsregel energietoeslag Den Haag te doen. Deze motie moet ik ontraden. Allereerst om reden dat er door het Rijk geen rekening is gehouden met de studentenpopulatie bij de bepaling van het budget en het college de middelen niet heeft om deze regeling aan te passen. Daarover ben ik ook nog in gesprek met de minister van SZW. Ik hoop dat er snel een oplossing voor komt maar de oplossing die de motie voorstelt, kan helaas niet. Dus ontraden. Fatima Faïd (HSP). Bent u ervan op de hoogte dat de rechter de route via de bijzondere bijstand eigenlijk helemaal niet oké vindt? Stel dat er morgen een student naar de rechter stapt, hoe gaat u het dan oplossen? Want die kans is natuurlijk heel groot. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Er zijn mij geen gevallen bekend van rechters die zeggen dat uitkering via de individuele bijstand niet goed of niet rechtmatig zou zijn.

U verwijst naar de uitspraak van een rechter in Gelderland naar aanleiding van een casus in Nijmegen. Dat is voor ons ook een aangrijpingspunt om extra aandacht te vragen bij het kabinet, bij de minister om er echt goed naar te kijken. Het ministerie van SZW heeft aangegeven hier snel op te gaan reageren. Ik hoop dat we bij de eerstvolgende voortgangsbrief energietoeslag hierover meer kunnen vertellen. Maar in de tussentijd zie ik geen ruimte om de energietoeslag te verruimen. Ik zie wel ruimte om nog eens heel goed naar die individuele bijstand te kijken, conform de motie van D66. Fatima Faïd (HSP). Ik ben er toch nog even over aan het nadenken. U zegt dat we als gemeente eigenlijk helemaal geen geld hebben om die studenten de energietoeslag te geven. Bijzondere bijstand is natuurlijk ook gewoon Gemeentefonds. Daar hebben we dan wel geld voor. Dus kunt u dat toch nog wat beter uitleggen? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Het antwoord is: daar hebben we eigenlijk ook geen geld voor. Het Gemeentefonds is hier ook niet op ingericht. Dus de oplossing moet echt landelijk gevonden worden. Voor studenten die als gevolg van hoge energiekosten aantoonbaar echt in de financiële problemen komen, is er de bijzondere individuele bijstand.

Ik wil ook kijken of we iets kunnen doen rondom de voorliggende voorziening zodat studenten onder gelijke termen als de energietoeslag, er ook gebruik van kunnen maken. Verder klopt uw constatering dat ik er eigenlijk ook geen geld voor heb. De voorzitter. Mevrouw Faïd, tot slot. 64

Fatima Faïd (HSP). Mag ik dan constateren dat u een motie omarmt die waarschijnlijk iets gaat betekenen voor pak 'm beet tien studenten in de stad en dat we dan hier aan het doen zijn alsof we met iets heel groots bezig zijn? Dat vind ik echt een beetje gek. U zegt: we hebben geen geld hiervoor maar we gaan toch moeite doen om studenten te wijzen op het feit dat ze bijzondere bijstand kunnen aanvragen ten aanzien van die energietoeslag. Maar feitelijk zegt u daarbij: daar hebben we eigenlijk geen geld voor en daar komen heel weinig mensen voor in aanmerking. Die motie omarmt u wel en de motie die vraagt om het via de beleidsregel energietoeslag te regelen wijst u af. Ik begrijp hier helemaal niks van. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Ik leg het met plezier nog een keer uit. U stelt voor om de energietoeslag in zijn algemeenheid voor alle studenten open te stellen. Daar hebben we geen geld voor. In het kader van de individuele bijzondere bijstand zie ik wel mogelijkheden om studenten die echt in de problemen komen, op een gelijkwaardige manier te behandelen als alle andere inwoners van de stad Den Haag. Daar heeft D66 een motie over ingediend, waarvan ik bereid ben te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn. Sebastian Kruis (PVV). De manier waarop nu antwoord wordt gegeven op iets waar mensen letterlijk en figuurlijk wakker van liggen, stemt mij toch wel treurig.

Er worden nu zo veel verschillende antwoorden gegeven op zo veel verschillende voorgestelde manieren om mensen de helpende hand toe steken. Is het niet een idee dat de wethouder een brief toezegt waarin hij uiteenzet welke sporen er mogelijk toe gaan leiden dat mensen gecompenseerd worden in die hoge energiekosten en waarin hij ook aangeeft wat de knelpunten zijn en op welke manier geprobeerd wordt die op te lossen en over welke stromen hij in gesprek is met de minister, zodat wij dat helder hebben als raad en we erop terug kunnen komen als we zien dat dingen ergens vastlopen? Want dit nu is niet heel erg duidelijk, niet voor de raad maar zeker niet voor de mensen thuis. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). De heer Kruis wordt op zijn wenken bediend. Deze brief heb ik al toegezegd; ik heb er overigens al drie gestuurd naar de raad over de voortgang van de uitkering van de energietoeslag die ook allemaal in het RIS terug te vinden zijn. Dat zal dan eind deze maand of begin volgende maand zijn. Ik wil hetgeen er op Prinsjesdag wordt aangekondigd over de koopkracht ook meenemen in de voortgang. Dan kunnen we ook echt even kijken wat we dan kunnen zeggen over de koopkracht van deze hele grote groep mensen in de stad die financieel het water aan de lippen staat. Die toezegging had ik dus al gedaan. Die brief komt eraan.

Dan kom ik op motie M.7 GL, Help mensen met een energietoeslag hun kosten te verlagen. In de brieven die we nu uitdoen, verwijzen we naar de helpdesk geldzaken. Bij de voorlichting die de mensen in dat kader krijgen, zitten ook energiebesparende maatregelen. Het kan geen kwaad om in de brieven die we uitdoen die energiebesparende maatregelen nog wat meer aandacht te geven, zoals de duurzame cadeaukaart. Zo zien we dat er ten aanzien van de Ooievaarspas sprake is van een kleiner bereik dan ten aanzien van bijvoorbeeld de uitkering van de energietoeslag. Er zijn meer mensen in de stad die recht hebben op de Ooievaarspas dan dat mensen ons weten te vinden. Dus in dat opzicht vind ik dit een prima suggestie van GroenLinks, zodat ik de motie kan omarmen. Lesley Arp (SP). Ik heb een punt van orde. Ik zou graag willen dat de motie van de HSP over studenten straks als eerste in stemming wordt gebracht en daarna die van D66 over dat onderwerp, omdat die van de HSP verstrekkender is. De voorzitter. Volgens mij kan dat. Ik zie dat er veel steun voor is. Ik zie dat mevrouw Klokkenburg nog een vraag heeft. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Ik ben wel een beetje verbaasd over de laatste preadvisering van de wethouder gezien de eerdere schriftelijke beantwoording.

Wat heeft het college de afgelopen maanden dan gedaan om de mensen te wijzen op deze energiebesparende middelen? Als in maart is toegezegd dat te gaan doen, vraag ik mij af wat er in die tussentijd is gebeurd.

65

Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Precies wat ik vertelde. In de brief over de energietoeslag, waar ik mij nu eventjes toe beperk, wordt expliciet verwezen naar de helpdesk geldzaken, waar het gaat om energiebesparende maatregelen en alle mogelijkheden vanuit de gemeente om mensen daarbij te helpen en financieel te ondersteunen. Om hieraan nog wat extra aandacht te geven wat betreft de mensen waar we nu nog mee gaan corresponderen, kan helemaal geen kwaad. Dat lijkt mij gezien de gascrisis die alleen maar erger wordt, verstandig. Vandaar dat ik de motie kan omarmen. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: O. Brief wethouder Economie, Internationaal en Dienstverlening, mevrouw Bruines, inzake Urgentiebrief Bedrijfshuisvesting (RIS311819). De beraadslaging wordt geopend. Lesley Arp (SP). Voorzitter. In mijn laatste minuut spreektijd een drietal moties mede namens mijn collega Hoefsloot. Allereerst de motie Controleerbare doelen bedrijfshuisvesting, waarin het college wordt verzocht binnen het doel van 10.000 m2 bedrijfshuisvesting per jaar, voor de komende collegeperiode per jaar een onderverdeling te maken in gebieden en prijsklassen, zodat duidelijk wordt waar en voor welke prijs per m2 het college zijn inzet wil plegen. Deze motie wordt mede ingediend door mevrouw Butt van GroenLinks. Dan de motie Ontwikkel eigen beheer- en exploitatiemaatschappij voor kleinschalige bedrijfshuisvesting, waarvan het dictum luidt: roept het college op verdergaand te onderzoeken hoe een gemeentelijke beheer- en exploitatiemaatschappij voor kleinschalige bedrijfsruimte vorm zou moeten krijgen en de raad voor het tweede kwartaal van 2023 de uitkomsten van het onderzoek te doen toekomen. De motie wordt mede ingediend door mevrouw Klokkenburg.

Ten slotte de motie Betrek ondernemers in de wijken bij invulling toekomstige bedrijfshuisvesting, waarvan het dictum luidt: roept het college op in tenders voor nieuwe bedrijfshuisvesting standaard op te nemen dat bestaande ondernemers uit de omgeving betrokken moeten worden bij de invulling van de bedrijfsruimte. Deze motie wordt mede ingediend door mevrouw Klokkenburg. De voorzitter. Door mevrouw Arp worden de volgende moties (O.1 SP, O.2 SP en O.3 SP) ingediend:

Motie O.1 SP Ontwikkel eigen beheer- en exploitatiemaatschappij voor kleinschalige bedrijfshuisvesting De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 september 2022, ter bespreking van Urgentiebrief bedrijfshuivesting. Constaterende, dat: • het college in haar urgentiebrief bedrijfshuivesting de mogelijkheid noemt voor een beheer- en exploitatiemaatschappij die namens de gemeente panden in eigendom, beheer en exploitatie kan nemen; • dit echter nog in een onderzoekende fase is als onderdeel van een breder palet aan eventuele maatregelen; • het nog niet wil vlotten met het realiseren van kleinschalige bedrijfsruimte, aangezien er ondanks een subsidieregeling en een groot tekort er toch te weinig initiatieven van de grond komen.

66

Overwegende, dat: • de gemeente met een dergelijke beheer-en exploitatiemaatschappij een doorbraak kan forceren door het heft in eigen hand te nemen en voor die groep bedrijfsruimte kan realiseren waar de markt het minste brood in zal zien. Van mening, dat: • de urgentie voor het realiseren van kleinschalige bedrijfsruimte zo groot is dat er snel doorgepakt moet worden. Roept het college op: • verdergaand te onderzoeken hoe een gemeentelijke beheer- en exploitatiemaatschappij voor kleinschalige bedrijfsruimte vorm zou moeten krijgen; • de raad voor het 2de kwartaal van 2023 de uitkomsten van het onderzoek te doen toekomen. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie O.2 SP Betrek ondernemers in de wijk bij invulling toekomstige bedrijfshuisvesting De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 september 2022, ter bespreking van Urgentiebrief bedrijfshuisvesting. Constaterende, dat: • naar aanleiding van de motie ‘Betrek ondernemers in de wijk bij invulling toekomstige bedrijfshuisvesting’ het college bij de tenderprocedure in de uitvraag heeft opgenomen dat bestaande ondernemers in Moerwijk en Den Haag Zuidwest betrokken worden bij de invulling van de bedrijfsruimte. Overwegende, dat: • de te ontwikkelen bedrijfsruimte vanuit de urgentiebrief zal moeten aansluiten op de specifieke behoefte van (potentiële) ondernemers in de wijk of stadsdeel waar het gerealiseerd zal worden; • het hier bijvoorbeeld kan gaan om specifieke wensen wat betreft de exploitatievorm, de prijs per vierkante meter, maar ook de grootte van de te huren ruimtes, de gekozen contractvorm, of wensen wat betreft onderhoud of het gebruik van de algemene ruimtes; • door bestaande en toekomstige ondernemers te betrekken we zeker kunnen weten dat het aanbod aansluit op de behoefte die er is. Roept het college op: • in tenders voor nieuwe bedrijfshuivesting standaard op te nemen dat bestaande ondernemers uit de omgeving betrokken moeten worden bij de invulling van de bedrijfsruimte. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie O.3 SP Controleerbare doelen bedrijfshuisvesting De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 september 2022, ter bespreking van Urgentiebrief Bedrijfshuisvesting. Constaterende, dat: • het college per jaar minimaal 10.000 m2 aan bedrijfshuisvesting wil realiseren; • het college uitgewerkt heeft hoeveel m2 tot 2030 per gebied moeten worden gerealiseerd; • er echter geen onderverdeling is hoeveel m2 per gebied per jaar zal worden gerealiseerd; 67

•

er ook geen onderverdeling is hoeveel van de te realiseren m2 bedrijfshuisvesting betaalbaar, middelduur of duur wordt.

Overwegende, dat: • het nu onduidelijk is waar de prioriteiten van het college liggen, waardoor de raad het college onvoldoende kan sturen op welke gebieden voorrang zouden moeten krijgen of op welke prijsklasse er ingezet zou moeten worden; • de raad het college nu ook alleen kan controleren op het totale doel in plaats van te formuleren tussendoelen. Verzoekt het college: • binnen het doel van 10.000 m2 bedrijfshuisvesting per jaar, voor de komende collegeperiode per jaar een onderverdeling te maken in gebieden en prijsklassen, zodat duidelijk wordt waar en voor welke prijs per m2 het college haar inzet wil plegen. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. In de brief onderschrijft de wethouder gelukkig de urgentie om voldoende bedrijfshuisvesting te realiseren. Betaalbare bedrijfshuisvesting is daar een essentieel onderdeel van. Om dat wat extra kracht bij te zetten, een motie met de collega's Arp, Faïd, Gerritsen, Butt en Guernaoui, met als dictum: verzoekt het college een norm voor betaalbare bedrijfsruimte bij nieuwe ontwikkelingen uit te werken en zich daarbij te laten inspireren door zowel buitenlandse voorbeelden als de norm die de gemeente al voor sociale woningbouw heeft vastgesteld. De voorzitter.

Door mevrouw Klokkenburg, daartoe gesteund door mevrouw Arp, mevrouw Faïd, mevrouw Gerritsen, mevrouw Butt en de heer Guernaoui, wordt de volgende motie (O.4 CU/SGP) ingediend:

Motie O.4 CU/SGP Kom met een norm voor betaalbare bedrijfshuisvesting De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 september 2022, ter bespreking van de Brief wethouder Economie, Internationaal en Dienstverlening inzake Urgentiebrief Bedrijfshuisvesting (RIS311819), constaterende, dat: • de wethouder EID in de Urgentiebrief Bedrijfshuisvesting aangeeft dat er voor “startende ondernemers die op zoek zijn naar betaalbare bedrijfsruimte in de wijk vrijwel geen geschikt aanbod [is]; overwegende, dat: • de motie Grinwis c.s. (RIS303743) is aangenomen waarin het college wordt verzocht voldoende goedkope bedrijfshuisvesting te realiseren, bijvoorbeeld door middel van ‘sociale huisvesting’; • in andere (wereld)steden zoals Londen (https://www.iceniprojects.com/the-rise-of-affordableworkspace-in-london/) bij nieuwbouw een norm wordt gehanteerd voor zogenaamde “affordable workspaces”; • in de woningbouw al gewerkt wordt met normen voor nieuwbouwwoningen, te weten 30% sociale woningbouw en 20% middeldure huur;

68

verzoekt het college: • een norm voor betaalbare bedrijfsruimte bij nieuwe ontwikkelingen uit te werken en zich daarbij te laten inspireren door zowel buitenlandse voorbeelden als de norm die de gemeente al voor sociale woningbouw heeft vastgesteld. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Bruines (D66). Voorzitter. Het college kan positief adviseren over motie O.3 SP over controleerbare doelen bedrijfshuisvesting. Onderverdeling in gebieden en prijsklassen is al onderdeel van de urgentiebrief. Bij het programma hoort een ontwikkelkaart wat betreft de verdere verdeling van de opgaven voor gebieden. Het geven van harde cijfers per plek is overigens niet mogelijk. We hebben namelijk ook niet altijd de positie of het bezit om hier zelfbepalend in te kunnen zijn. Wat we wel gaan doen, is monitoren. He lijkt het college verstandig dit te doen met een onderverdeling sociaal, middensegment en topsegment. Met die uitleg kan het college deze motie positief preadviseren. Dan motie O.1 SP over het ontwikkelen van een eigen beheer- en exploitatiemaatschappij voor kleinschalige bedrijfshuisvesting. In de brief die ik gestuurd heb, staat een onderzoek naar instrumentarium genoemd, waarbij ook expliciet een vorm van een gemeentelijke beheer- en exploitatiemaatschappij als voorbeeld is genoemd.

Er wordt gevraagd om dat nu verdergaand te onderzoeken, speciaal voor kleinschalige bedrijfsruimte. Het college wil dat graag wel breder bekijken, want het gaat er wat ons betreft echt om dat dit voor bedrijfsruimten in algemene zin een nuttig instrument kan zijn. Dat is het college van plan te gaan doen. Ik wil graag positief blijven vandaag door de motie te interpreteren als steun voor de koers van het college, met inachtneming van de daarbij gemaakte kanttekening. Motie O.2 SP vraagt om de ondernemers in de wijk te betrekken bij de invulling van toekomstige bedrijfshuisvesting. Het klinkt en is ook sympathiek om altijd mensen te willen betrekken maar toch adviseert het college niet positief over deze motie. Dat heeft ermee te maken dat wij als gemeente niet heel veel posities en bezit hebben in deze stad en er dus ook meestal bij ontwikkeling van bedrijfsruimte helemaal geen sprake is van een tender of een ontwikkeling die door de gemeente wordt begeleid of geïnitieerd. De motie die is aangehaald door mevrouw Arp ging over de Twickelstraat. Daarbij ging het wel om een gemeentelijke ontwikkeling, waar je op dit punt dus wel wat kan doen, wat straks overigens ook geldt voor de Beatrijsstraat, maar dan hebben we het ongeveer ook wel gelijk een beetje gehad.

Misschien komen er in de toekomst nog een paar van dit soort panden, maar verder zullen we het toch echt met marktpartijen moeten doen. De schaalgrootte maakt ook nog wat uit. Kleinschalig in de wijken maakt het misschien ook wat makkelijker om mensen uit de omgeving erbij te betrekken dan wanneer het gaat om grote ontwikkelingen, zoals op de Westvlietweg. We kijken natuurlijk altijd met ondernemers en de betrokken partijen, waaronder die welke vandaag hebben ingesproken, over wat de goede dingen zijn, maar standaard in alle ontwikkelingen dit zo opnemen, lijkt het college niet verstandig. Dus negatief geadviseerd. Motie O.4 CU/SGP vraagt om een norm voor betaalbare bedrijfshuisvesting. We hebben inderdaad al eerder over dit onderwerp gesproken. Ik wil de motie positief preadviseren, omdat die in ieder geval de geest onderschrijft van maatregel 2 uit de brief. Een norm is in een of andere vorm ook in andere gemeenten wel aan de orde. We hebben ook wel bedacht dat het belangrijk is om te kijken hoe dat daar dan gaat. De uitwerking zal waarschijnlijk op gebiedsniveau moeten plaatsvinden en ook zullen we dan nog aanvullend onderzoek moeten doen naar de beste vorm, maar de intentie dat het verstandig is om dit te doen, wordt zeer onderschreven. De beraadslaging wordt gesloten.