RIS312898 Notulen van de raad van 7 juli 2022

Als u zegt 'we willen een extra vrije dag op deze dag', dan moeten we dat ook financieren. Dat gaat ons zo'n € 3 mln. per jaar kosten. Dat lijkt me onder de huidige omstandigheden geen verstandig besluit. Het college zou dus willen blijven inzetten op de landelijke feestdagen. Fatima Faïd (HSP). Dank aan de wethouder voor de beantwoording. Het gaat inderdaad om het laatste wat u zei. Wij willen heel graag dat het een vaste vrije dag voor iedereen is, omdat het ook een inclusieve dag moet zijn. Daar leggen wij de focus op. Iedereen kan wel met kerst bedenken: ik ga toch werken. Dat is voor ons niet de reden voor deze motie. Ik vind het jammer dat het huidige college 84

niet de stap durft te zeggen om daar het voortouw in te nemen, gezien ook het verleden van Den Haag. Want we lopen niet heel erg voorop op dit dossier. Ik vind dat wel jammer. Wethouder Bruines (D66). Ik geef aan wat de overwegingen van het college zijn om niet zo ver te willen gaan als nu in de motie wordt gevraagd. Wel alle begrip en waardering voor het onderwerp, maar onze lijn is: probeer om het landelijk te regelen. Ik kan wel toezeggen namens het college dat we elk jaar, ook intern binnen onze organisatie, aandacht willen besteden aan deze dag, ook als moment om extra stil te staan bij het slavernijverleden van Nederland en van Den Haag. We kunnen ook stimuleren dat mensen zelf op die dag vrij nemen. We zullen daar dan ook niet ingewikkeld over doen. Dat kunnen we doen, binnen de bestaande middelen en binnen bestaande regelingen. Dat kan ik u toezeggen, maar ik moet wel de motie ontraden. Daarmee heb ik, geloof ik, alle punten behandeld. De voorzitter. Er is een interruptie nog van meneer Kruis. Sebastian Kruis (PVV). Mijn tijd loopt steeds door als ik een interruptie krijg, terwijl ik de eerste paar seconden gratis moet krijgen. Nu ben ik weer zes seconden kwijt en ik heb nog niks gezegd. De voorzitter. Het is inmiddels de vijfentwintigste interruptie van u, exclusief de momenten dat ik er niet was. U bent dus behoorlijk aan uw trekken gekomen.

Ik hou het voor u bij, sinds vorige week. Sebastian Kruis (PVV). Ik krijg heel veel enthousiaste reacties van de mensen thuis en daar gaat het om, zoals u weet. Maar mijn punt is: we hoeven mensen toch niet te stimuleren om vrij te nemen? We kunnen er toch voor zorgen dat mensen, als ze vrij vragen, dat gewoon krijgen op die dag? We gaan toch niet stimuleren dat mensen vrij nemen? Wethouder Bruines (D66). Om de gevoelens van veel partijen in de raad en ook van de indieners van de motie tegemoet te komen en vanwege het belang dat wij hechten aan deze dag en het gedenken van het slavernijverleden landelijk en in Den Haag, is het terecht dat we mensen hierop wijzen en dat als ze vrij willen nemen, ze dit van harte gegund is. Het is natuurlijk hun eigen keuze. Dat is wel belangrijk. Als mensen dat niet willen, mag dat ook. Als mensen op een andere dag die voor hen belangrijk is, vrij willen nemen, moet dat ook kunnen. Maar ik denk wel dat er een breed gevoelen is dat het belangrijk is om aan dit onderwerp en aan deze dag aandacht te geven. Het college wil daar binnen de afspraken en regels die wij hebben, zo goed mogelijk invulling aan geven. Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel, wethouder Bruines. Meneer Van der Helm, kunt u even voorzitten? Dan kan ik de vragen beantwoorden. Voorzitter: de heer Van der Helm. De voorzitter.

Het woord is aan de burgemeester voor zijn beantwoording. De heer Van Zanen. Voorzitter. De heer Guernaoui heeft net als in de commissie een vraag gesteld over het tijdig beantwoorden. Met hem ben ik van mening dat schriftelijke vragen, moties en initiatiefvoorstellen tijdig en zo veel mogelijk, eigenlijk altijd, binnen de termijn van een reactie moeten worden voorzien. Dat geldt ook voor het terugkomen op gedane toezeggingen. In het college hebben we daar meerdere keren over gesproken. Sterker nog, het staat iedere week op de agenda en dan staan we er expliciet bij stil. Iedereen doet zijn best. Het lukt niet altijd en dat geldt ook voor mij, maar er wordt stevig op gestuurd. Dank u wel dat u er nog een keer naar heeft gevraagd, meneer Guernaoui. We weten ook welke beloning er anders tegenover staat, namelijk dat we dan mondeling moeten reageren, waar natuurlijk niemand zin in heeft omdat het alleen maar tijd kost. Dan de vraag van de heer Assad van D66 of we de succesvolle aanpak gericht op het tegengaan van ondermijning in bijvoorbeeld de Weimarstraat kunnen uitbreiden. Ja, natuurlijk, en heel graag. Alleen, zoals ik ook in de commissie heb gezegd, is het nogal arbeidsintensief en kost het een 85

heleboel geld. Zoals ik eerder heb toegezegd, gaan we het wel proberen wat betreft de Jan Luykenlaan en de Van Baerlestraat. Waar het gaat om de rest - ik snap uw wens - zoals het oude Centrum, Laak en Transvaal, moeten we kijken of dat lukt, maar dan moeten we prioriteiten stellen. Ik zou zeggen: doe u best! Dat laatste doe ik overigens ook, hoor. Ik ga er dus op toezien. De heer Partiman heeft het gehad over de demonstraties. Terugkijkend op 2021 was het inderdaad een spannend jaar, niet alleen qua aantallen maar ook de sfeer en de intensiteit van de demonstraties waren toch anders dan in andere jaren. Ook afgelopen week was het best weer spannend. Demonstreren is een grondrecht. We zetten maximaal in op het faciliteren ervan in, ook als demonstraties niet actief worden aangekondigd. De politie treedt op tegen strafbare feiten, wat we ook weer de afgelopen dagen hebben gezien. Ik stel voor dat we er in de eerstvolgende werkbespreking die normaal gesproken voor het reces is maar nu na het reces, over spreken met de hoofdofficier van justitie en de politie, want er is vast, ook door andere fracties, meer over te zeggen. De heer Kruis heeft aandacht gevraagd voor bedelen en bedelaars.

Het uitgangspunt van het college is en blijft om waar het gaat om bedelaars allereerst te zorgen voor begeleiding naar zorg en ondersteuning, omdat het allemaal geen zin heeft om te beboeten, althans bijna nooit. Als er sprake is van structurele overlast zal door de politie en handhavingsorganisatie worden opgetreden, maar dat gebeurt dan weer informatiegestuurd en wordt per situatie beoordeeld. Bovendien is er een bedelverbod in diverse gebieden, zodat als we willen optreden dit ook makkelijk kan. Dan de vraag van de heer Partiman ten aanzien van Veteranendag of er voor de ponton op de Hofvijver voortaan niet naar een andere plek gezocht kan worden. Ik ben daar best toe bereid. Ik wil nog wel even schetsen hoe een en ander in zijn werk gaat. Dit is een evenement waarbij geldt dat de organisator een aanvraag doet voor een evenementenvergunning. Dat proberen we zo veel mogelijk te faciliteren. Men had het plan om de ponton in de Hofvijver te situeren. Dat paste waar het gaat om allerlei aspecten, zoals logistiek en veiligheid, binnen de geldende voorwaarden en eisen. Dus daarom hebben we dat zo gedaan. Het is daar overigens al eerder gebeurd, zoals bij het Festival Classique en de vuurwerkshow. Dat neemt niet weg dat we volgend jaar in overleg met de organisator kunnen kijken of er andere plekken mogelijk zijn, zoals Plein 1813 dat u zelf noemde. De voorzitter.

Ik zie dat de heer Kruis nog een vraag heeft. Sebastian Kruis (PVV). Inderdaad, want ik had die vraag gesteld en niet de heer Partiman. Het was dus de vraag van de heer Kruis en niet die van de heer Partiman. Ik heb zelf Plein 1813 niet genoemd, maar blijkbaar is dat via de wandelgangen bij u terechtgekomen. Dat is inderdaad een supergoede suggestie van mijzelf, dus daarvoor dank! De heer Van Zanen. Het spijt me zeer, maar goed. Kavish Partiman (CDA). Inderdaad, die goede vraag was niet door mij gesteld. De voorzitter. Maar volgens mij is het daarmee nu wel opgelost. Ik constateer dat de burgemeester zijn beantwoording hiermee heeft afgerond. Dan is nu het woord aan wethouder Van Tongeren. Wethouder Van Tongeren (GroenLinks). Voorzitter. De eerste motie waarop ik wil ingaan, is motie I.19 van de Partij voor de Dieren. Ik ben ontzettend blij met de systematiek van elk jaar een programmabrief waarin staat wat we duurzaamheidsbreed allemaal gaan ondernemen, en vervolgens een verantwoordingsbrief waarin staat wat daarvan gelukt is. Er komt weer een volgende programmabrief. Die wordt vervolgens met de raad besproken en dat is dan het moment om te beoordelen of de afvaldoelstellingen met de voorgestelde maatregelen gehaald worden. Daarom hoort deze motie niet bij de jaarrekening en moet ik die dus helaas ontraden. Robert Barker (PvdD).

In de systematiek van jaarrekening en begroting past toch ook dat als, terugkijkend, het beroerd blijkt te gaan, je dan vooruitkijkt en zorgt dat het de volgende keer beter gaat? We zien dat de afvalscheiding slechts 34% is, terwijl het doel 38% is en het landelijk is vastgelegd op 75%. Dus het gaat heel slecht. Het afval wordt voor het grootste deel verbrand. Dus

86

waarom wil de wethouder niet toezeggen om meer te gaan doen om te zorgen dat er meer afval wordt gescheiden? Wethouder Van Tongeren (GroenLinks). De programmabrief voor dit jaar is door de raad aangenomen en die wordt nu door het college uitgevoerd. De programmabrief voor het jaar daarop, komt nog in de raad en dat is het moment om te kijken of de raad vindt dat er op dat punt sprake is van voldoende inspanning of niet. We hebben eerder uitgebreide discussies erover gehad dat het landelijk gemiddelde in de grote steden vanwege het type woningbouw en de inrichting van de stad, niet haalbaar is. Dus ik moet deze motie blijven ontraden, maar wel ben ik heel blij dat de systematiek van de programmabrief ingedaald is. Robert Barker (PvdD). Binnen de systematiek die de wethouder zo graag volgt, betekent het toch ook dat we een oproep kunnen doen om dingen mee te nemen in die programmabrief? Een belangrijke oproep daarbij is om meer te doen om het scheiden van afval te stimuleren. Wethouder Van Tongeren (GroenLinks). Dan zou er op alle onderdelen van de hele programmabrief nu een oproep kunnen komen aan het college om de gestelde doelen te halen. De programmabrief wordt neergelegd met uiteraard de bedoeling om de doelen te halen. Daar zitten de acties bij en dat past bij de begroting. Die is al goedgekeurd door de raad en wordt vervolgens in 2022 uitgevoerd.

Dan krijgt u de resultaten weer en vervolgens herhaalt het proces zich. Dus het hoort bij de bespreking van de begroting en de programmabrief, want dan kun je eventueel zeggen: ik wil een verschuiving van die middelen en ik wil dat er bijvoorbeeld minder uitgegeven wordt aan dierenwelzijn en meer aan afvalinzameling. Dat is de afgelopen raad niet gebeurd. Dus het college voert datgene wat vastgesteld is door de raad, zo goed mogelijk uit. Ik moet de motie dus blijven ontraden. Robert Barker (PvdD). De analyse van de wethouder klopt natuurlijk niet, want het is niet zo dat alle doelen niet gehaald worden. Een aantal doelen worden niet gehaald, waarvan dit een belangrijke is. Er wordt nu twee derde van het afval verbrand waarbij waardevolle grondstoffen letterlijk en figuurlijk de lucht ingaan. Dan zou ik de wethouder dus willen oproepen om meer te gaan doen om ervoor te zorgen dat die cijfers gewoon beter worden en er meer afval gescheiden wordt. Dan is het wel heel makkelijk om te zeggen: dat komt over een paar maanden en dan zien we wel. Punt is dat we al jaren moeten constateren dat er niets verandert en verbetert op dit gebied. Wethouder Van Tongeren (GroenLinks). Mijn oordeel over deze motie verandert hier niet mee, want bij de programmabrief is er ook een mogelijkheid om middelen te verschuiven.

Om alleen maar te zeggen 'doe meer met dezelfde middelen', dat gaat 'em niet worden. Als er creatieve oplossingen zijn, wil ik er altijd naar kijken. Ik zag de creatieve motie van Groep de Mos langskomen over de fractiekamers en het gescheiden afval daar. Ik wil met liefde en plezier nog eens in het stadhuis een voorlichting regelen over wat in welke bak hoort en wat je doet als de bak vol is. Wellicht kunnen we die informatie dan over de stad verspreiden. Maar deze motie op dit moment bij de jaarrekening blijf ik ontraden. Dan motie I.28 DENK. Het is een supersympathiek idee: hoe zorg je nou dat iedereen de mogelijkheid heeft om zijn grofvuil in te leveren? Als je belt voor het ophalen van grofvuil is op dit moment de wachttijd vier dagen. We hebben even zitten brainstormen hoe je dat in hemelsnaam zou moeten doen. Je moet dan ergens een centraal depot hebben met die elektrische bakfiets. Dan moeten mensen eerst op de een of andere manier naar dat depot komen om die bakfiets op te halen en vervolgens naar hun eigen huis te gaan om daar hun vuil weer op te halen. Vervolgens moeten ze dat vuil dan brengen naar een vuilinzamelingsplek om daarna weer naar het depot terug te fietsen om die bakfiets terug te brengen. Hoe sympathiek ook, is het wat ons betreft dan ook geen oplossing voor de huidige situatie. Bovendien is de motie niet gedekt.

We willen zeker verder filosoferen over waar we elektrische bakfietsen in kunnen zetten. U heeft wellicht ook gezien dat er in de afgelopen dagen een paar nieuwe initiatieven van het college op het terrein van elektrisch vervoer in de media gekomen zijn, maar de motie in deze vorm gaat helaas niet werken, zodat ik die moet ontraden.

87

Yousef Assad (D66). Ik snap heel goed wat de wethouder zegt. Er is in Rotterdam een pilot gaande, gebaseerd op het hetzelfde voorstel. Is het college bereid de uitkomsten van die pilot af te wachten en om op basis daarvan te kijken of het misschien past binnen Den Haag? Wethouder Van Tongeren (GroenLinks). Het college kijkt graag bij andere colleges hoe zij dat doen. Als er dan bij een volgende begroting ook dekking is om zo'n pilot op te zetten, is dat zeker een van de mogelijkheden. We kijken graag ook naar andere gemeenten. Motie I.28 blijft dus ontraden. Dan motie I.38 CU/SGP die vraagt om in gesprek te treden met het mkb om informatie over duurzaamheid breder te laten verstrekken. Ik kan de raad en de ChristenUnie geruststellen; wij hebben nog nooit zo veel belangstelling gehad voor al onze producten. Je kan het zien als een kroon op mijn werk of je kan zeggen dat we helaas een oorlog nodig hadden waardoor die belangstelling er is, maar voor alle producten die we ten aanzien van duurzaamheid aanbieden in alle wijken, is er zo'n overweldigende belangstelling dat we enorm aan het puzzelen zijn hoe we daar überhaupt aan tegemoet kunnen komen. Dus de bekendheid met wat we aanbieden is onder onze inwoners is all time high. Ook het aantal bezoekers op onze website is enorm hoog.

Echter, extra materiaal, zoals papieren folders, gaan maken om bij de betreffende ondernemers neer te leggen, wil het college op dit moment ontraden. Dus het doel delen we, maar in deze vorm materiaal neerleggen bij bouwmarkten of aannemers gaat het college niet doen. Middels het e-mailadres duurzamestad.denhaag.nl waar alle informatie te vinden is voor bedrijven en voor individuen, proberen we het ook zo veel mogelijk te promoten. Dus over het doel zijn we het eens maar de motie zelf is overbodig zodat ik die moet ontraden. Motie I.39 CU/SGP vraagt om na te gaan of de locaties voor de opruimdagen wel ideaal zijn. We kunnen deze oproep zeker met de stadsdeelkantoren bespreken, waarbij we ook per stadsdeel kunnen vragen wat voor hen de beste plek is. Daar is geen dekking voor nodig en dat kunnen we doen. Deze sympathieke motie kan ik dan ook oordeel raad geven. Nur Icar (DENK). De wethouder heeft onze motie zo-even ontraden; er is nu eigenlijk sprake van een soort afstemming om geen moties in te dienen en een afstemming om alle moties te ontraden. Nee hoor, grapje. Er is zo-even gezegd dat er gekeken gaat worden naar de pilot in Rotterdam. In afwachting daarvan zouden we onze motie I.28 aan kunnen houden. Mijn vraag aan de wethouder is dan wel of er op basis van die pilot een brief kan komen aan de hand waarvan bekeken kan worden of het een optie is om dit toch te gaan doen.

Wethouder Van Tongeren (GroenLinks). Normaal werkt het zo dat als we een suggestie vanuit de raad overnemen, u die verwerkt terugziet in de volgende programmabrief. Daarin staat namelijk welke doelen we met z'n allen willen halen en hoe dat gefinancierd wordt. Dus we kijken heel graag bij andere gemeenten of dat mogelijk is. Als dat dan past, komt dat bij u terug. Als u dan niet tevreden bent hoe het verwerkt wordt, kunt u alsnog een motie indienen. Nur Icar (DENK). Helder. Dan houd ik de motie aan. De voorzitter. Aangezien motie I.28 DENK is aangehouden, maakt ze geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. Dan geef ik het woord aan wethouder Bredemeijer. Wethouder Bredemeijer (CDA). Voorzitter. Motie I.5 Hart voor Den Haag vraagt om meer budget voor een schoon en goed onderhouden buitenruimte. Ik wil hiervoor eigenlijk verwijzen naar een aantal debatjes dat vandaag al is gevoerd over dit type van moties. Er is geen dekking bij. We hebben het nu over de programmarekening. Dit zijn echt moties die bij een begroting ingediend moeten worden. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ik heb u ook gevraagd wat het college extra gaat doen om onze wijken weer schoon te krijgen en te houden. Als u deze motie niet steunt, wat gaat u dan doen om de problemen op te lossen?

88

Wethouder Bredemeijer (CDA). Er zijn een aantal plannen voor gemaakt waarin te lezen is wat we doen om de stad schoon te houden, samen met bewoners en ondernemers. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Die plannen heb ik ook genoemd in mijn bijdrage. Alleen, ze helpen niet voldoende. Mijn vraag aan u is wat u extra gaat doen om te zorgen dat die wijken wel schoner worden. Wethouder Bredemeijer (CDA). Daar zullen we continu aandacht aan blijven geven. We hebben er alle vertrouwen in dat de zaken die we de afgelopen periode in gang hebben gezet, op de langere termijn zullen gaan zorgen voor een schonere stad. Daar werken we als college hard aan, samen met de raad, de bewoners en de ondernemers. We hebben er goede hoop op dat dit op termijn echt zal leiden tot goede oplossingen. In heel grote delen van de stad is het gelukkig al goed op orde, maar er zijn nog steeds wijken waar het helaas nog slecht op orde is, wat vreselijk is om te zien. Dus er is heel veel reden om dit serieus te blijven nemen. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ik begrijp het niet. Er zijn een aantal wijken in de stad die echt vuil en smerig zijn. En dan zegt u: we gaan door met waar we mee bezig zijn. Dat gaat toch niet helpen? Dan moet u toch iets extra's doen? Wethouder Bredemeijer (CDA).

Maar welk type van beleid zou dan wat de heer Guernaoui betreft anders moeten? Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ik zou zeggen: heeft u even? De voorzitter. Nee, u heeft al drie interrupties gepleegd en we gaan nu niet doen aan wedervragen want anders krijgen we een heel interessant debat … (Hilariteit) De voorzitter. Een interessant debat moeten we inderdaad hebben maar ik bedoel dat we dan een debat zonder einde krijgen, wat niet volgens de regels is. Ik snap overigens dat de heer Guernaoui nog even wil reageren. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). We kunnen de ORAC's vaker legen, ook in het weekend. We kunnen meer ORAC's plaatsen. We kunnen meer vegen. Ik heb nog heel veel van dit soort suggesties. Mijn vraag is of u daarmee niet aan de slag kunt, waarvoor u, denk ik, overigens ook die motie nodig heeft. De voorzitter. Dat is nu het woord aan de wethouder voor de beantwoording, maar voor de rest nu hierover geen vragen meer. Wethouder Bredemeijer (CDA). Bij de motie zit helaas geen dekking. Dus om die reden moet ik die ontraden. Motie I.8 Hart voor Den Haag gaat over de taalketenaanpak. Zoals ik al in de commissie heb uitgelegd, is het zo zoals het in de motie is beschreven. Het gaat om een structureel bedrag van € 9 mln. dat we aan taal besteden. We hebben er voor de jaren 2019 tot en met 2022 incidenteel geld bovenop gedaan.

Dat is dus tijdelijk geld dat op den duur ophoudt. Er is geen sprake van een bezuiniging op taal. Sterker nog, er moet enorm in geïnvesteerd worden. Dus wat er in de motie staat klopt niet en om die reden wil ik de motie ontraden. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Maar wat klopt er dan niet precies? Die organisatie krijgt nu € 1,5 mln. en dat wordt € 0,5 mln., dus een € 1 mln. minder. Als dat niet klopt, trek ik de motie zelfs in, maar dat geld is belangrijk om die activiteiten door te kunnen laten gaan. Dus, nogmaals, wat klopt er niet?

89

Wethouder Bredemeijer (CDA). Nou, mooi dat de motie dan ingetrokken wordt. Punt is dat er € 9 mln. beschikbaar is voor de taalaanpak waar we enorm grote prioriteit aan geven. Het is zelfs zo belangrijk dat we er tijdelijk € 1,5 mln. extra bij doen. Dat laatste is tijdelijk geld dat op den duur wegvalt, namelijk pas pas in 2023. Dus bij de begrotingsbehandeling 2023 moeten we opletten met elkaar. Vinden we het zo belangrijk dat we dat tijdelijke geld er nog een keer bij willen doen of niet? Als dat niet zo is, valt dat tijdelijke geld weg. Maar pas in 2023. Dit gaat over de programmarekening van 2021. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Dus u zegt dat het probleem zich pas voordoet in 2023 en dat men zich tot die tijd geen zorgen hoeft te maken? Als dat is wat u zegt, kan ik het er over gaan hebben met mijn collega. Wethouder Bredemeijer (CDA). Ja, zo is het. Sebastian Kruis (PVV). De wethouder legt ons falende integratiebeleid bloot. Halve stadsdelen spreken geen woord Nederlands en dan zitten we hier een beetje onze taal aan hen op te dringen. Laat mensen lekker zelf betalen voor taallessen. Zij wilden hiernaartoe komen, dan gaan ze ook zelf leren en betalen. De voorzitter. Ik hoorde daarin geen vraag. De wethouder. Wethouder Bredemeijer (CDA). Ja, dank, voorzitter. Het college denkt hier anders over dan de heer Kruis.

Motie I.18 van de Partij voor de Dieren gaat over de stadsboerderijen. Zoals het zich laat aanzien heeft zich, zoals weergegeven in een mail, een bepaalde situatie voorgedaan, een situatie die onwenselijk is. We willen dan ook weten wat daar precies is gebeurd en we zullen er ook onderzoek naar doen. Dat betekent echter niet dat het hele beleid rondom deze stadsboerderijen meteen helemaal fout is. Dus de motie wil ik ontraden. Robert Barker (PvdD). Het laat wel zien dat het beleid echt wankelt. In het beleid is gewoon vastgelegd dat in principe niet meer dieren worden gefokt dan waarvoor er plek is in de stadsboerderijen, maar dat gebeurt dus wel. Het gaat om 100 dieren per jaar die te veel gefokt worden. Erkent de wethouder dat dit in strijd is met het beleid zoals is vastgelegd? Wethouder Bredemeijer (CDA). Het beleid is dat we alleen fokken om de stadsboerderijen aan de kinderen die daar komen, te laten zien hoe dat werkt met dieren. Dat staat allemaal netjes op papier in 'Boeren met Beleid'. Wat hier voorligt is een mailwisseling. We moeten nog onderzoek doen naar wat er precies aan de hand is. Ik ben sowieso benieuwd wie de afzender was maar ook wie daarop gereageerd heeft en waarom het heeft kunnen gebeuren. Dus dat gaan we even uitzoeken. Niet het hele beleid is fout. Sterker nog, het staat goed op papier, maar ik wil wel weten wat hier gebeurd is. Robert Barker (PvdD).

Op papier staat dat er alleen gefokt wordt om de populatie op peil te houden en dat het dus niet verder gaat dan dat. Het blijkt echter dat er 100 dieren te veel worden gefokt, dat ze vervolgens op Marktplaats worden verkocht en dat vervolgens wordt gezegd: en over dat halfjaarcontract om ze te houden zijn we ook heel pragmatisch. Dan gaat het dus toch volledig mis? Wethouder Bredemeijer (CDA). Zoals de heer Barker het zojuist beschreef, is niet het beleid. Robert Barker (PvdD). Zoals vastgelegd in 'Boeren met Beleid', is het beleid dat dieren zo veel mogelijk via aanschaf worden verworven en dus niet gefokt worden. Het college kiest ervoor om 100 dieren per jaar te veel te fokken en dan vervolgens kiest het college ervoor om die dieren via Marktplaats eigenlijk aan de hoogste bieder te verkopen, waarbij het zegt heel pragmatisch om te gaan met het zesmaandencontract, dat ook onderdeel is van het beleid, zodat we eigenlijk weten dat die dieren gewoon bij de slacht belanden. Waarom pakt de wethouder dit niet serieuzer op door het beleid

90

zoals vastgelegd, uit te voeren door veel minder dieren te fokken en ze zeker niet op Marktplaats te zetten? Wethouder Bredemeijer (CDA). Het college pakt dit heel serieus op. We willen heel precies weten wat de achtergrond is van die mail ook in relatie tot het beleid dat we voeren. Het beleid zoals de heer Barker dat zo-even beschreef, is niet het beleid dat wij voorstaan. Dat beleid staat gewoon vast. Sebastian Kruis (PVV). Ik snap eigenlijk niet dat er dieren worden geboren op Haags kinderboerderijen. Je kunt toch gewoon de oudere dieren houden? Waarom moeten de mannetjes en de vrouwtjes bij elkaar staan? Houd ze gewoon uit elkaar. Wethouder Bredemeijer (CDA). Dan heb je geen lammetjes en dan kun je dus ook niet aan de kinderen laten zien hoe bijvoorbeeld lammetjes bij hun moeder drinken. Sebastian Kruis (PVV). Dan zien kinderen dat maar op YouTube. Uiteindelijk moeten die hitsige beestjes gewoon uit elkaar worden gehouden. Als het alleen gaat om het educatieve deel dat een lammetje drinkt bij zijn moeder: ik kan mij ook nog wel beelden voor de geest halen, maar die kinderen hoeven ook niet alles te zien. Dan zoeken ze dat maar op YouTube op. We gaan toch niet 100 dieren naar de slacht brengen om een paar kinderen te laten zien hoe een lammetje drinkt bij zijn moeder? Wethouder Bredemeijer (CDA).

Het college heeft het beleid om kinderen zo veel mogelijk vanachter de schermen weg te halen en ze dingen op straat te laten zien, onder andere op de stadsboerderijen. Sebastian Kruis (PVV). Dan zou ik er ook graag aan willen toevoegen dat kinderen dan ook zouden moeten zien dat een lammetje wordt geslacht. Dan maar ook het hele plaatje in plaats van alleen het rooskleurige beeld. Dat is dan misschien ook onderdeel van de educatie. Toch, meneer Barker? Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik denk dat de heer Kruis er gelijk in heeft dat het goed is dat kinderen weten waar hun eten vandaan komt en dat daarvoor dus ook geslacht moet worden. Dat klopt. Mariëlle Vavier (GroenLinks). De wethouder zegt dat het voorbeeld dat aan orde is bij deze motie, ongewenst is en dat hij een en ander gaat onderzoeken. Heb ik dat goed begrepen? Ik zie hem jaknikken. Mocht uit dat onderzoek blijken dat dit veel vaker gebeurt, zou dat dan aanleiding kunnen zijn om het beleid te veranderen? Wethouder Bredemeijer (CDA). Ja, zo is het helemaal. Laat ik de heer Barker dan ook de toezegging doen dat ik er een brief over zal schrijven. Dan kunnen we daar zo nodig een vervolg aan geven. Dan motie I.21 van de Partij voor de Dieren, Monitor ook de bodem. Voor de monitor die we gaan doen, is een bepaald budget vastgesteld. Deze extra opdracht zoals in de motie verwoord, valt daar niet binnen.

Dus om die reden kan ik dit nu ook niet zomaar toezeggen. Het lijkt mij verstandig om eerst in beeld te hebben wat we precies gaan onderzoeken. Dit kan er een onderdeel van zijn maar we weten gewoon nog niet of het überhaupt mooie resultaten oplevert, of het relevant is et cetera. Laten we dat eerst bekijken voordat we hiertoe besluiten. Bovendien levert de motie er ook geen budget bij. Dus deze motie moeten we ontraden. Robert Barker (PvdD). De motie roept op om te kijken naar een monitoringsplan, zoals in Eindhoven, waar bodemleven onderdeel van is. Dat monitoringsplan was sowieso al het idee, alleen zat dat bodemleven er niet in. Denkt de wethouder dat het heel veel extra geld gaat kosten om in het monitoringsplan ook het bodemleven mee te nemen? Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik vind dat de heer Barker zijn eigen motie zeer tekortdoet als hij zegt: alleen maar even het bodemleven. Het is namelijk nogal wat, wat je dan extra gaat onderzoeken. Het bodemleven is niet iets wat je er even in tien minuten bij doet. Voordat we er extra budget voor 91

zouden reserveren, wil ik graag weten of het überhaupt iets oplevert en of het relevant is om te doen. Dan kunnen we ook leren van Amsterdam waarmee we in gesprek zijn, en bijvoorbeeld ook van Eindhoven, maar om het nu sowieso te gaan monitoren, zou weleens weggegooid geld kunnen blijken te zijn. Bovendien levert de motie er geen geld bij. Robert Barker (PvdD). Het is wat kort door de bocht om te zeggen dat het weggegooid geld zou zijn, want in andere gemeentes hebben ze er wel degelijk goede ervaringen mee. Volgens mij zou de wethouder moeten erkennen dat bodemleven juist een heel belangrijk onderdeel is van monitoring van stadsnatuur en dat het niet alleen maar gaat om wat er boven de grond leeft maar ook onder de grond. Dan is het gek om wel een monitoringsplan te maken maar om dan niet ook naar de bodem te kijken. Wethouder Bredemeijer (CDA). Dit is precies waarom we eerst moeten weten wat de definitie is en of het relevant is. Dat is waarover we nu met Amsterdam in gesprek zijn. Ik wil er ook Eindhoven in meenemen. Er is nu namelijk geen heldere definitie, geen helder doel voor. Pas als je dat hebt, zou je het moeten meenemen in die monitor. Robert Barker (PvdD). De wethouder zegt dat er geen helder doel is, maar volgens mij is dat doel er wel degelijk. Het doel van de nota Stadsnatuur is natuur en het doel van een monitoringsplan is monitoren.

Onderdeel is het bodemleven. Alleen, de wethouder kiest ervoor om dat eruit te houden. Dus waarom zou het doel niet helder zijn? Dat is toch om de natuur te volgen, waar het bodemleven onderdeel van is? Wethouder Bredemeijer (CDA). Klopt. Dat is inderdaad het geval, maar, zoals net aangegeven, staat dit onderwerp in alle steden nog gewoon in de kinderschoenen als het gaat om hoe we ermee omgaan, wat we onderzoeken, waar we dat gaan doen et cetera. Voordat we dat weten, vind ik het gewoon zonde om nu al vast te stellen dat we het sowieso gaan monitoren. Want dan ben je iets aan het doen waarvan je nog helemaal niet precies weet waarom, waar, wanneer enzovoorts. Dat moeten we eerst met andere steden in kaart brengen om vervolgens een besluit te nemen, inclusief dekking. Dan motie I.29 van DENK over mbo-studenten. Voor de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt zijn stages heel belangrijk. We hebben heel goed contact met onder andere ROC Mondriaan daarover. Gezien de krapte op de arbeidsmarkt is er op dit moment niet echt sprake van onvoldoende stageplekken, maar als die signalen er wel zijn dan moeten we daarmee aan de slag. Als gemeente hebben we onze rol daarin die we ook pakken, maar hebben we hierin geen regisserende rol als overheid. Dat is aan het bedrijfsleven, mbo-instellingen et cetera.

Het Samenwerkingsverband Beroepsonderwijs Bedrijfsleven is verantwoordelijk voor het organiseren van voldoende stageplekken bij leer-werkbedrijven. Dus deze motie moet ik ontraden. Motie I.30 van DENK over schone scholen moet ik ontraden. We hebben eerder een debat gehad over afval rondom scholen enzovoorts. Alle plekken in de wijken hebben onze aandacht. Er zijn natuurlijk hotspots waar we extra aandacht aan geven. Dat zijn de plekken ook waar de meeste bijplaatsingen worden gedaan. Dat gebeurt ook wel eens op maandagochtenden, waarvan we eerder met elkaar hebben gedeeld dat dit onwenselijk is. De ChristenUnie heeft daarbij gevraagd om wat plekken aan de hotspotkaart toe te voegen, bijvoorbeeld die scholen. Er is ook een suggestie gedaan voor een bepaalde school. Als er een school is waarvan blijkt dat het daar elke maandagochtend raak is, stel ik voor om die dan aan de hotspotkaart toe te voegen want dan kunnen we ook gericht daarvoor de zondag gebruiken om de boel op te halen. Dat is denk ik hoe we het moeten doen, maar om nu in zijn algemeenheid scholen een aparte positie te geven in het beleid in het kader van de 'Schone stad' vind ik onwenselijk. Dus om die reden moet ik de motie ontraden. Nur Icar (DENK). Er wordt heel veel gedaan, maar het blijkt niet te werken.

Het aangeven van bepaalde locaties, zoals u voorstelt, is een mogelijkheid, maar daarmee los je het probleem niet structureel op. Bijvoorbeeld de Groenteweg bij de Haagse Markt wordt heel goed schoongemaakt, maar in het omringende gebied gebeurt totaal niet, terwijl daar hetzelfde schoonmaakregime zou moeten gelden. Als ik scholen moet aanwijzen, kan ik er wel tien aanwijzen maar dan zijn we nog geen stap verder. De motie wil dat er extra op toegezien wordt dat er rondom scholen schoongemaakt wordt. Ik zie dus niet in waarom deze motie wordt ontraden. Het is namelijk een gegeven dat het 92

rondom scholen schoon moet zijn. Als het daar niet schoon is, moet gewoon de instructie worden gegeven dat het gebied rondom die scholen wel netjes en schoon wordt. Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik ben het natuurlijk helemaal met de heer Icar eens dat de hele stad schoon moet worden gehouden. Ik ben ook blij te horen van de heer Icar dat dit ook gebeurt, want dat is wat onze honderden medewerkers in de hele stad doen, de straten schoonmaken. We hebben de hotspotkaart. Op het moment dat een plek op die kaart staat, worden daar dus zeven dagen bijplaatsingen opgehaald. Als zo'n plek niet op die hotspotkaart staat en je constateert dat dit eigenlijk wel nodig is, dan zouden we die er alsnog op moeten zetten. Dus wat in de motie staat, gebeurt eigenlijk al. Er is geen schoonmaakploeg die denkt: laten we dat maar hier liggen want het maakt ons niet zo veel uit of maandagochtend kinderen hier doorheen banjeren. Dat gebeurt natuurlijk niet. Er wordt echt met ziel en zaligheid geprobeerd om dat te doen, ook op zondag tegenwoordig. Dus als die locatie zich op de hotspotkaart bevindt, weten we dat die zeven dagen in de week in het oog is. Als die er niet op staat, moeten we even kijken waarom dat niet het geval is en moet die er eventueel wel aan toegevoegd worden. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag).

Naar aanleiding van de beantwoording van de wethouder over onze motie I.8 over de taalketenaanpak heb ik begrepen dat we ons voor dit jaar in ieder geval geen zorgen hoeven te maken. Dus dan houden we deze motie aan. De voorzitter. Aangezien motie I.8 Hart voor Den Haag is aangehouden, maakt ze geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter, aangezien het college bijna door zijn spreektijd heen is, wil ik vragen of het mogelijk is dat er nog enkel met 'ja, nee of amen' of 'overgenomen of ontraden' wordt geantwoord. Ik vind het namelijk raar dat ik elke keer de secondes van mijn spreektijd moet tellen terwijl het college lekker aan het freestylen is. De voorzitter. Ik weet dat dit een bekende discussie is en dat dit punt vaker wordt aangehaald. Overigens heb ik de indruk dat het college nu redelijk staccato is in het reageren op de moties. Ik snap uw punt en laten we vooral aan het college vragen om dat staccato vast te houden, zodat we met gezwinde spoed door de beantwoording heen kunnen. Dan is nu het woord aan wethouder Balster. Wethouder Balster (PvdA). Voorzitter, ik denk dat ik vrij kort kan zijn. Motie I.7 van Hart voor Den Haag gaat over het oormerken van begrotingsgelden ten behoeve van Zuidwest. Het is uiteraard sympathiek dat u aangeeft dat er meer geld moet komen voor Den Haag Zuidwest. Daar zet het college ook op in.

Daar hebben we de afgelopen periode gelukkig ook veel geld voor binnengehaald. De motie ziet op het samenbrengen van gemeentelijk budget. U weet dat u daarmee wel vooruitloopt op de begroting en de onderhandelingen daarover en daarom moet het college deze motie ontraden. Maar we gaan en blijven onze uiterste best doen om meer geld binnen te halen en ook capaciteit vrij te maken voor Zuidwest. Dat is een belangrijke prioriteit van het college. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Hoe zorgt het college er dan voor dat we die problemen daar kunnen oplossen? Daar is echt extra geld voor nodig. Dan kunt u wel verwijzen naar het programma Leefbaarheid en veiligheid, maar als je ziet hoeveel wijken dat betreft dan is het geld dat daarvoor beschikbaar is onvoldoende. Vandaar deze motie. Wethouder Balster (PvdA). Daar heeft de heer Guernaoui gelijk in. Het is ook heel belangrijk dat we hier geld voor binnenhalen en geld voor vrijmaken. De afgelopen periode hebben we ruim € 30 mln. bij elkaar gekregen uit eigen middelen, Eneco-middelen, en ook geld van het Rijk om woningen op te knappen. Heel recent heeft Den Haag vier keer € 3 mln. gekregen om de ondermijnende criminaliteit aan te pakken. Die middelen zetten we dan ook direct in. Er lopen op dit moment ook aanvragen voor onderwijsmiddelen. Langs die lijnen probeert het college met het kabinet tot afspraken te komen om

93

meer middelen vrij te krijgen om de aanpak die u en ik wensen en die ook broodnodig is, van de grond te krijgen. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Maar heeft het college dan ook een duidelijk beeld van hoeveel geld daarvoor nodig is? Want in ons beeld is daar echt veel meer geld voor nodig dan dat wat het Rijk nu geeft. Wethouder Balster (PvdA). Daar heeft de heer Guernaoui ook gelijk in. Eind vorig jaar heeft u als raad een doorrekening ontvangen van wat de komende twintig jaar nodig is om Zuidwest weer bij het Haagse gemiddelde te krijgen. Dat is veel meer dan wat op dit moment beschikbaar is. We hadden gehoopt dat het Rijk in het coalitieakkoord apart geld zou vrijmaken voor de nationale programma's, maar dat is niet gebeurd. Wat wel gebeurd is, is dat we nu successievelijk vanuit de verschillende departementale begrotingen een beroep kunnen doen op verschillende rijkspotjes. De komende jaren zal duidelijk worden waar die precies uit bestaan. Ik noem als voorbeeld het volkshuisvestingsfonds dat volgend jaar weer ter beschikking wordt gesteld, de woningbouwimpuls, de achterstandsmiddelen voor het onderwijs en de veiligheidsmiddelen. Daar zullen we allemaal een beroep op doen. Deze week is bekendgemaakt dat het kabinet ook rechtstreeks middelen zal uittrekken. Iedere keer zullen we de gelegenheid benutten om geld voor Den Haag Zuidwest binnen te halen.

Motie I.16 van Hart voor Den Haag vraagt om een werkbespreking over de gevolgen van bevolkingsgroei. Dat is geen motie die zich kan richten tot het college, want dit is iets waar uw raad zelf over gaat. Daarom moet het college deze motie ontraden. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Waarom ontraadt u de motie als u zegt dat dit aan de raad is? Dan heeft u toch geen mening? Wethouder Balster (PvdA). Het is niet aan het college, maar ik kan ook zeggen dat ik het oordeel over de motie aan de raad laat; dat is misschien netter. Daar heeft u gelijk in. Het is in ieder geval niet de bevoegdheid van het college om te besluiten over een werkbespreking. Ik laat het oordeel aan de raad. De voorzitter. Dan geef ik het woord aan wethouder Van Asten. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. Hart voor Den Haag heeft gevraagd hoe het staat met de tegemoetkoming in het kader van de OV23-regeling, als die er al komt. Het laatste nieuws van vandaag is, dat het bod van de staatssecretaris is geweigerd door de vervoersautoriteiten, waaronder de Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Dat bod is veel te laag en biedt absoluut geen zekerheid voor een niet afgeschaald ov volgend jaar. Dus we blijven volop in overleg. We hebben zelf een suggestie, een bod op tafel gelegd namens alle vervoersautoriteiten. Dus we zitten er bovenop.

Eigenlijk kan ik wel zeggen dat alle tijd die ik naast het onderhandelen over heb, zo'n beetje volledig hieraan opgaat. Dus we blijven vol onderhandelen. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Maar dan is het dus blijkbaar niet gelukt, wat betekent dat we misschien dan toch iets aan die lijnen moeten doen. Wat gaat de wethouder nog meer doen om het voor elkaar te krijgen? Want we hebben dat geld echt nodig. Wethouder Van Asten (D66). Vandaag zijn er in de Tweede Kamer twee moties aangenomen, van de leden Alkaya en De Hoop, die de staatssecretaris oproepen om met een nieuw bod te komen richting de vervoersautoriteiten. Dus daar gaan de onderhandelingen vol over door. En ons bod ligt daarbij ook nog op tafel. Het is heel erg lastig en moeilijk. We hebben ook wel begrip voor de positie van de staatssecretaris, maar onder deze voorwaarden zien we echt een ernstige afschaling op ons afkomen voor het ov in 2023. Met alle andere vervoersregio's in het hele land hebben we dan ook gezegd: daar kunnen wij niet voor staan. Een actueler antwoord kunt u eigenlijk niet krijgen. Motie I.33 HSP vraagt om Monumentenzorg eerder te betrekken. Dit is een motie die natuurlijk voortkomt uit liefde voor de Haagse architectuur.

De motie vraagt om bij ontwikkelingen rondom gebouwen opgenomen in de inventarisatie '10 met een griffel' en 'Post 65 architectuur', Monumentenzorg vroegtijdig aan tafel te brengen. Dat is eigenlijk al de gangbare praktijk van 94

Monumentenzorg. Als er iets in de stad gebeurt waar karakteristieke gebouwen aanwezig zijn, zeker als die al ergens in een voorinventarisatie zijn opgenomen, zal Monumentenzorg altijd meekijken. Na het zomerreces zullen via de griffie, geleid door de griffier, de stukken ten aanzien van '10 met een griffel' naar de raad komen, zodat u die voorstellen meteen heeft. Dus hoe sympathiek ook, deze motie is overbodig. Motie I.3 van Hart voor Den Haag over aan- en afmeldplekken voor deelscooters in Scheveningen is ingegeven door de situatie waarbij het in de Zwolsestraat ernstig uit de hand is gelopen. We hebben de foto's daarvan ook gezien en hebben toen meteen ook contact gehad met de aanbieders zodat dit niet meer voor kan komen. De motie vraagt om het wijzigen van gebieden voor aan- en afmelden. Dat is ook de continue praktijk van wat wij doen deze zomer. We zijn het dus continu aan het aanpassen. Daarmee is deze motie dus overbodig. De motie is sympathiek maar dit is al gangbare praktijk. Er zal van de zomer wellicht nog wel een keer iets fout kunnen gaan, maar we zitten er bovenop. We hebben er ook voor gezorgd dat we goede afspraken hebben gemaakt met de aanbieders. Dus motie I.3 is overbodig. Motie I.6 van Hart voor Den Haag vraagt te onderzoeken of het braakliggende terrein aan de Harstenhoekweg te huren is van de eigenaar om tijdelijke opvang van deelscooters te realiseren.

Het was ons ook al opgevallen dat dat terrein braak ligt en daarom zijn we al in gesprek met de eigenaar om te kijken of het hiervoor in gebruik kan worden genomen. We zullen u informeren als dat gelukt is. Omdat de motie op dit moment al wordt uitgevoerd is die daarmee overbodig, hoe sympathiek ook. Lesley Arp (SP). Ik ben meestal niet de woordvoerder op dit dossier maar ik ben wel benieuwd hoe dit dan kostentechnisch werkt. De gemeente huurt dan dat terrein, maar dan neem ik aan dat ze de kosten daarvan vervolgens wel vergoed krijgt. Wethouder Van Asten (D66). De afspraak die we nu hebben gemaakt met de aanbieders, ook over de plekken die we nu in de stad gaan realiseren, is dat zij de kosten van de parkeervergunningen betalen. Ik weet nu even niet precies hoe het precies zit met de kostendekkendheid maar het is wel zo dat wat betreft de plekken die we nu gaan inrichten, de aanbieders gaan betalen voor het gebruik van die plekken. De voorzitter. Dan is het woord aan wethouder Kapteijns. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Voorzitter. De mensen die mee hebben zitten strepen, weten dat er nog negen moties en een amendement door het college beoordeeld moeten worden. Daarnaast is er nog een handjevol vragen, waar ik mee wil beginnen. Hart voor Den Haag vraagt of er niet meer bijstandsgerechtigden ingeschreven kunnen worden bij HalloWerk. Dat zijn er nu 2.689.

Het antwoord daarop is dat alleen bijstandsgerechtigden die klaar zijn om rechtstreeks naar een werkgever te kunnen, daar ingeschreven staan. Op dit moment is lang niet iedereen daar klaar voor. Mensen moeten ook werkfit gemaakt worden of zitten in een participatietraject. Dus alle mensen die zich hiervoor lenen, staan ingeschreven bij HalloWerk. D66 heeft een aantal opmerkingen gemaakt over straatintimidatie die het college heel erg onderschrijft. Ik ben ook zeer te spreken over de campagne die we op dit punt doen en volgens mij is de D66-fractie dat ook. De Haagse Stadspartij vroeg naar het onderzoek naar het Haagse slavernijverleden. Er gebeurt heel veel rond dit belangrijke onderwerp. We zijn bezig met een monument, ook op initiatief van uw raad. Er wordt gesproken over een herdenkingsprogramma door een herdenkingscomité. Ook het onderzoek loopt zoals gepland. Op 20 november van dit jaar zal, als alles goed gaat, het onderzoek gepresenteerd worden aan de burgemeester in het Nationaal Theater. Dus schrijf deze alvast in uw agenda. De PvdA heeft gevraagd naar de opvang van Oekraïners op een locatie in Ypenburg, het Hennegras. We vangen op dit moment 2.800 mensen uit Oekraïne op in onze stad, waarvan ruim 900 in gemeentelijke opvanglocaties. Dat zijn ongeveer vijftien locaties. Ook het Hennegras is daarbij in beeld. Dat is een pand van Staedion.

Daar is op zich niks aan de hand. We zijn in overleg met Staedion om te kijken hoe we dit zo snel mogelijk kunnen doen. Iedereen wil eraan meewerken. Ook goed om te merken dat de betrokkenheid van de bewoners daar heel erg groot is, wat ook heel erg wordt 95

gewaardeerd. Kortom, het heeft even zijn tijd nodig en als er meer duidelijkheid is zal ik de raad daarover informeren. Motie I.2 van Hart voor Den Haag gaat over 20.000 kinderen in Den Haag die zonder ontbijt naar school gaan. Ik heb over dit onderwerp al eerder gesproken met mevrouw Verdonk in de commissie. Allereerst ter nuancering: het getal van 20.000 is echt een overschatting. Er zijn 20.000 kinderen in Den Haag die wonen in een minimahuishouden, maar het grootste deel van deze kinderen ontbijt wel degelijk dagelijks. De GGD onderzoekt dat ook. Meer dan 85% van deze kinderen gaat gewoon met ontbijt naar school. Dat wil echter niet zeggen dat het probleem daarom minder urgent is. De motie verzoekt om er snel en concreet een oplossing voor te bedenken. Namens het college moet ik deze motie ontraden. Zoals ik ook heb toegezegd in de commissie, zijn we met de scholen in gesprek om te kijken hoe we de signalen van de scholen nog beter kunnen doorgeleiden naar alle regelingen die we als gemeente hebben om de gezinnen van deze kinderen te helpen bij hun armoedeproblematiek. Maar om nu als college op ons te nemen om deze kinderen van ontbijt te voorzien, gaat ons te ver. Bovendien is er op dit moment geen dekking voor. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Ten eerste: die cijfers komen van Stichting Leergeld. Dan hebben die het blijkbaar mis, wat mij echter sterk lijkt.

Maar al is het 15%, hier moeten we toch wat aan doen? Als wij het niet doen, doet niemand het. Het betekent niet dat u elke dag de boterham moet smeren, maar je kunt wel samenwerken met ondernemers en winkels om ervoor te zorgen dat die kinderen wat te eten hebben zodat ze op school goed hun werk kunnen doen. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Op zich ben ik het met de heer Guernaoui eens dat we dit eigenlijk niet moeten laten gebeuren in deze stad. Er zijn overigens al heel wat initiatieven. Het college ziet de rol van de gemeente in dezen vooral om alle regelingen die we hebben op het gebied van het tegengaan van armoede en kinderarmoede onder de aandacht te brengen, want daar is best nog wel winst te behalen. Al we dat beter doen, komt er binnen die gezinnen ook meer geld vrij om aan voeding te kunnen besteden. Op die manier dragen we eraan bij, maar om, zoals de motie vraagt, met een concreet plan te komen en daar dan een dekking bij te verzinnen, lijkt mij op dit moment niet aan de orde. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Met wat maatregelen voor wat extra aandacht kom je er niet. Dit is een probleem en wij verwachten van het college dat het met een voorzet komt ter oplossing van dat probleem. Dan zien we wel hoe we de dekking realiseren, want daar hebben we ook wel ideeën over.

Punt is dat als we als gemeente niet aan de slag gaan met dit probleem, het niet wordt opgelost. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Dan ga ik mijzelf herhalen. Ook gezien het feit dat er binnenkort een nieuw college komt, althans dat hopen we met elkaar, is dit niet het moment om hier extra budget voor vrij te maken. Dus ontraden. De voorzitter. Meneer Guernaoui, laatste interruptie, want u heeft daarna geen spreektijd meer. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Tijdens de commissievergadering zei u dat u er met de wethouder Onderwijs over zou gaan praten. Dat vindt u blijkbaar ook niet meer? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Dat vind ik nog steeds. Dat is een toezegging die ik heb gedaan. Ik wil die op zichzelf nog wel herhalen maar volgens mij is het niet per se de bedoeling dat alle toezeggingen die gedaan zijn in de commissie, herhaald worden in de raad. Dit is gewoon een staande toezegging. Ikzelf, collega Bredemeijer en de scholen zijn met elkaar in gesprek om vooral de signalen van die scholen beter bij de gemeente te krijgen en vice versa. Motie I.1 van Hart voor Den Haag verzoekt om extra maatregelen voor bijstandsgerechtigden die ouder zijn dan 50 en/of langer dan anderhalf jaar in de bijstand zitten. Ook deze motie moet ik ontraden. Het is overigens niet zo dat maar 0,1% van de bijstandsgerechtigden uit de bijstand wordt gehaald in deze stad.

Het afgelopen jaar zijn van de mensen die langer dan anderhalf jaar in de bijstand zaten 2.915 bijstandsgerechtigden uitgestroomd uit de uitkering. Ook van de groep 50-plussers zijn 96

duizenden mensen daadwerkelijk uitgestroomd. Met die nuancering bij de constatering moet ik deze motie ontraden. We zijn hard bezig met het uit de bijstand helpen van mensen, ook oudere mensen. Den Haag Werkt wordt op dit moment geëvalueerd. Na de zomer komt het Berenschot-rapport naar uw raad, waar ook al een commissiedatum voor is gepland. Dat lijkt mij het goede moment om het bredere debat hierover te voeren. Maar om nu met spoed extra maatregelen nemen, daar voelt het college niets voor. Dus ontraden. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Voorzitter … De voorzitter. U vraagt het woord maar u heeft echt geen spreektijd meer. Bovendien heeft u al ontzettend veel geïnterrumpeerd vandaag waarvoor u ook alle ruimte heeft gehad. Dus ik ga nu niet nog een interruptie toestaan. De wethouder vervolgt zijn beantwoording. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Een punt van orde, voorzitter. De voorzitter. U heeft een punt van orde. Nou, dat kan altijd. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Wij proberen hier een goed debat te voeren. Wij hebben moties ingediend en we hebben vragen gesteld. En dan gaat u mij op 0,1 seconde zeggen dat ik geen interrupties meer heb om de laatste puntjes op de i te zetten? Dat doe ik ook niet bij het college. Anders kan ik net zo goed naar huis gaan. De voorzitter. Het had een een seconde kunnen zijn of het hadden er vijf of tien kunnen zijn.

Feit is dat uw spreektijd voorbij is. Volgens mij heeft u alle ruimte gekregen en ook genomen om veel interrupties te plegen. Dat kan ook omdat interrupties de eerste paar seconden gratis zijn, maar nu bent u echt door uw spreektijd heen. In die zin zijn er daarom geen interrupties meer mogelijk. Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Dan wil ik wat extra spreektijd en als dat niet kan, dan krijgt het college die wat mij betreft ook niet. Dat is mijn punt van orde. Een minuutje erbij en dan kan ik het netjes afronden. En volgens mij ben ik heel netjes bezig vandaag. De voorzitter. Nou dan gaan we daarover stemmen. U wilt een minuut extra spreektijd. Dan moet ik een rondje maken. Robert Barker (PvdD). Het college is door zijn spreektijd heen, de heer Kapteijns moet nog best wat moties bespreken en er komt waarschijnlijk nog een tweede termijn. Ik zie dat D66, Hart voor Den Haag, DENK en de PVV bijna of helemaal door hun spreektijd heen zijn. Het lijkt mij dan best redelijk om er een minuutje bij te doen. Frans de Graaf (VVD). Als het college door zijn spreektijd heen is, kan het staccato de moties becommentariëren zonder uitgebreide toelichting et cetera. Volgens hebben we een heel uitgebreid debat met elkaar gehad en wist iedereen van tevoren hoeveel spreektijd die had. Ik ben tegen uitbreiding van de spreektijd en ik ben ervoor dat de wethouder nu staccato de moties afdoet.

Yousef Assad (D66). We hebben hier met elkaar tijden afgesproken en ik vind dat we ons daar echt aan moeten houden, want anders loopt het iedere keer uit de hand. En inderdaad, de wethouder kan kort nog langs de moties gaan, wat voldoende moet zijn. Als de tijd om is, is de tijd om. Kavish Partiman (CDA). Kortheidshalve kan ik mij aansluiten bij de woorden van collega De Graaf. Sebastian Kruis (PVV). Ik ben echt tegen uitbreiding van spreektijden, maar het is wel oneerlijk dat je als raad elke keer alle secondes moet tellen en dat het college gewoon lekker rustig door kan praten. Dan kan het college nu wel zuchten, maar dit is echt vervelend, want wij controleren jullie; wij zitten steeds op de tijd te letten en jullie zijn lekker door aan het praten.

97

De voorzitter. Er is een ordevoorstel gedaan door Hart voor Den Haag voor een minuut extra spreektijd. Ik heb begrepen dat in ieder geval Hart voor Den Haag en de Partij voor de Dieren voor dat voorstel zijn en dat een aantal partijen daar niet voor zijn. Ik wil graag de handen omhoog zien van de partijen die voor het ordevoorstel van de heer Guernaoui zijn. Ik constateer dat er geen meerderheid is voor dit ordevoorstel. Dan blijven we bij de afgesproken spreektijden. De wethouder gaat nu verder met de beantwoording, met inachtneming van de belangrijke opmerking om dat staccato te doen. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Voorzitter. Motie I.10 van Hart voor Den Haag, Stop met projecten die bijstandsgerechtigden in de bijstand houden, moet het college ontraden. Als we iets hebben geleerd van het Werkoffensief is dat voor heel veel mensen in de bijstand de stap naar werk echt te groot is en dat we projecten zoals Maatschappelijk fit en Instapeconomie heel hard nodig hebben om mensen voor te bereiden … Rachid Guernaoui (Hart voor Den Haag). Voorzitter, als de wethouder dit alles gaat toelichten terwijl ik niks mag vragen, kan ik net zo goed naar huis gaan. Dus staccato, staccato. De voorzitter. Nogmaals, de opmerking richting college en wethouders: we doen een staccatobeantwoording. 'Ja, nee, amen' vind ik iets te kort maar de onderbouwing moet wel staccato zijn.

Het woord is aan de wethouder. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Motie I.10 moet ik ontraden want het beeld dat daarin opgeroepen wordt, strookt niet met de manier waarop het college naar deze groep mensen kijkt. Dan motie I.14 van Hart voor Den Haag, Zorg voor meer banen via social return en social ondernemen. Social return is een belangrijk onderwerp. Er gaat in totaal € 62 mln. in om. Op dit moment wordt 98% van de verplichtingen nagekomen, wat ook allemaal terug te lezen is in de antwoorden op de vragen. Waar de motie vraagt om alle banen inzichtelijk te maken lijkt ons dat niet doenlijk en ook niet doelmatig. Dat zou betekenen dat we voor al die opdrachten - dat zijn er heel veel - dit precies in beeld zouden moeten gaan brengen. Ook voor de ondernemers is dat niet wenselijk want dat leidt tot extra administratieve lasten. Ontraden dus. Motie I.24 DENK, Armoedetafels over heel de stad, vraagt de mogelijkheid te onderzoeken om stadsbreed armoedetafels te gaan organiseren. Zoals staat in de Armoedebrief die we onlangs in de commissie hebben besproken, gaan we heel graag veel in gesprek met allerlei organisaties in de stad. Deze motie kan ik daarom uitleggen als ondersteuning van dat beleid. Ik denk niet dat we armoedetafels als zodanig gaan doen, maar we kunnen wel die gesprekken voortzetten en als de motie wordt aangenomen, kan ik daarover rapporteren.

Motie I.25 DENK, Betrek mbo-scholen bij aanpak kinderarmoede, moet het college echt ontraden omdat die overbodig is. We doen al heel veel met mbo-opleidingen, zoals Schuldenlab070, de app Saldobaas, SchuldZero en gastlessen, juist ook om dat taboe rondom armoede en schulden te doorbreken. De motie is overbodig en moet ik dus ontraden. Dan motie I.26 DENK, Creatieve oplossingen schuldhulpverlening. Deze motie moet het college met klem ontraden. De motie stelt voor om een pilot te organiseren waarbij vrijwilligerswerk voor de stad gewaardeerd wordt met virtueel geld dat gebruikt kan worden om schulden af te lossen. Het klinkt sympathiek maar het lost helemaal niets op, zeker niet voor de schuldenaar. Schulden komen zelden alleen. Mensen hebben gemiddeld dertien tot veertien schuldeisers. De gemeentelijke schulden spelen daar een hele bescheiden rol in. Dus heel kort gezegd, als wij dit gaan doen, zal men niet meer of minder afbetalen. Dat gebeurt namelijk altijd nog steeds naar draagkracht. Dus eigenlijk heeft niemand hier wat aan. Dus moet ik de motie met klem ontraden. Dan motie I.27 DENK, De handen ineen tegen kinderarmoede. De landelijke Alliantie Kinderarmoede doet op zich goed werk maar het verzoek om partijen op te gaan roepen om zich aan te sluiten bij die alliantie, is iets wat het college helaas niet kan toezeggen. Dus ook deze motie moet ik ontraden.

Op zich willen we partijen best wel informeren over het bestaan van deze alliantie maar het is geen gemeentelijk initiatief en is het dus aan de organisaties zelf om zich aan te sluiten. Ze moeten zich daartoe niet verplicht voelen door de gemeente. Dus sympathiek maar ontraden. Amendement I.A van de Partij voor de Dieren en motie I.40 van de ChristenUnie/SGP gaan beide over de permanente winteropvang. Het college moet beide ontraden. Het amendement vraagt om 98

€ 2,6 mln. uit de reserve te oormerken voor het continueren van de permanente winteropvang voor dit jaar. Dat debatje hebben we ook al gevoerd in de commissie. Het is niet doelmatig om nu voor twee maanden een permanente winteropvang te organiseren want de winter duurt veel langer. Bovendien is het iets wat aan het nieuwe college is om erover te besluiten. Zoals eerder gewisseld, houdt dit college er wel rekening mee dat een nieuw college deze ambitie zou kunnen gaan formuleren. Dus de diensten zijn wel bezig met het inventariseren van mogelijk geschikte panden, wat al heel erg ingewikkeld is. We proberen er in ieder geval op te anticiperen als een nieuw college hiertoe gaat besluiten. Hetzelfde geldt eigenlijk voor motie I.40 die vraagt om bij de volgende begroting hiervoor voldoende geld te reserveren. Dat is echter iets voor het nieuwe college. Robert Barker (PvdD). Met ons voorstel leggen we geld dat over was voor de dak- en thuislozen, opzij voor de winteropvang. De wethouder zegt dat het voor twee maanden is, maar wie zegt dat het voor twee maanden is? Het is geld om ervoor te zorgen dat die winteropvang er komt. Ik snap de wethouder niet. Eigenlijk zegt hij 'we gaan het nu niet doen', maar niets doen is dan ook een keuze. Het betekent namelijk dat het waarschijnlijk niet gaat gebeuren.

Dus waarom komt de wethouder niet gewoon in actie door dit geld hiervoor alvast te reserveren? Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Er zitten drie aannames in deze vraag die ik alle drie niet voor mijn rekening zou willen nemen. Dit bedrag is sowieso veel te laag om een permanente opvang voor de hele winter te organiseren. Dus daar moet dan geld bij. Nog even los van een heleboel andere redenen, dat geld heb ik nu niet en het is aan een nieuw college om daarover te besluiten. Dus ontraden. Robert Barker (PvdD). In de reserve zit natuurlijk sowieso meer geld, namelijk € 8 mln., maar dit gaat om geld dat dit jaar is overgebleven, wat er bijna al voor zorgt dat je die winteropvang gewoon kan realiseren. Dus ik snap niet waarom het college zo terughoudend is, terwijl eigenlijk al heel vaak door de raad is opgeroepen om met die permanente winteropvang te komen. En het college kiest ervoor om de bal steeds vooruit te schuiven, wat er uiteindelijk voor zorgt dat die mensen in de kou zitten. Wethouder Kapteijns (GroenLinks). Dit vraagstuk gaat over de aankomende winter. Dan zit er een nieuw college. Dus dan is het aan een nieuw college om hierover te besluiten. Robert Barker (PvdD). Maar de maanden november en december vallen nog gewoon onder de huidige begroting van dit college.