RIS312262 Notulen van de raad van 21 april 2022

De heer Smit zei dat ook. Dat is ook de reden dat ik deze motie moet ontraden. Ik kom bij de inbreng van mevrouw Klokkenburg van de ChristenUnie. We hebben een aantal debatten gevoerd over het gigantische belang van de voorscholen en de taalontwikkeling van kinderen vanaf tweeënhalf. We willen het bereik vergroten, maar uiteraard ook het aanbod. Daar zijn we nu echt stappen in aan het zetten. Dat werkt ook. Er worden steeds meer locaties geopend, tientallen de afgelopen tijd. Dus dat is hartstikke mooi, want we kunnen wel heel erg sturen op toeleiding, maar als we geen locaties hebben, dan heeft dat geen zin. Daarom wil ik waardering uitspreken voor de beide moties, die elkaar versterken. De motie Prioriteer voorschoolse educatie in kwetsbare wijken zou ik willen omarmen. De motie Help kinderen sneller aan voorschoolse educatie wil ik, ook vanwege de nuance die daarin gekozen is, ook omarmen. Wel wil ik drie dingen zeggen, als het mag. We moeten wel altijd blijven kijken hoe we ervoor kunnen zorgen dat het CJG de kinderen blijven zien. Want als wij alleen maar zeggen 'ieder kind in die wijk mag naar de voorschool', dan raken ze ook uit beeld bij CJG's. Ik wil dat hier wel aangetekend hebben. Ik zal er in mijn afdoening uiteraard ook even bij stilstaan. Dat is één. Twee.

We moeten ook wel ervoor zorgen dat het niet als een perverse prikkel wordt gezien door de aanbieders, van: hoe meer kinderen, des te hoger de financiële middelen. Die perversiteit moet daar niet in komen. Daar zal ik ook op terugkomen. En we moeten goed opletten dat het aanbod voldoende op peil is, anders hebben we straks een probleem van te veel vraag en te weinig aanbod, maar dat zei ik aan het begin al even. Die drie aantekeningen wil ik hierbij maken. Daar zal ik uiteraard in mijn afdoening ook bij stilstaan, maar ze zijn misschien belangrijk om mee te geven aan de raad in het oordeel over deze motie. Met die drie aantekeningen wil ik de motie omarmen. 66

De HSP heeft ook aangegeven zich zorgen te maken over de systematiek van de HEA. Op zich begrijp ik dat. Aan de andere kant is er nooit een ideaal moment - of het is altijd het ideale moment om de HEA vast te stellen, want, zoals ik net al even beschreef in antwoord op de vraag van de heer Guernaoui, is dit een agenda die we samen opstellen. Daar hebben een jaar over gedaan. Het is een uitgebreid proces. Is het ideaal dat een nieuw college meteen daarmee moet beginnen? Ja, kan, hoeft niet; dat is gewoon even de vraag. Ik zou willen waken voor al te veel veranderingen nu in de systematiek, ook gezien de oproep die is gedaan bijvoorbeeld door de platforms. Ook de heer Hendriks, die insprak, zei: probeer nou niet al te veel daaraan te veranderen nu. Het staat de raad uiteraard vrij om dat wel te doen, maar ik vind nu gewoon niet het verstandige moment. Dus eigenlijk ontraden, maar even met misschien een opmerking daarover. Laat ik proberen op een goede manier invulling te geven aan de toezegging die ik gedaan heb in de brief die ik gestuurd heb tussen de commissie en de raad. Daarin heb ik gezegd: de fout die we gemaakt hebben, die ik als wethouder gemaakt heb, is dat we iedere keer - dat had ook met corona te maken, maar dat doet er niet toe - iets te laat voor het zomerreces de brief hebben gestuurd, waardoor we eigenlijk altijd ná het zomerreces pas dat ding behandelden.

Dat moet gewoon eerder, zodat we vóór de zomervakantie dat ding kunnen vaststellen. Misschien ben je er dan al wel en heb je veel meer comfort bij de systematiek. Fatima Faïd (HSP). Ik wil het amendement dan intrekken. De voorzitter. Aangezien amendement M.C HSP is ingetrokken, maakt het geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. Wethouder Bredemeijer (CDA). Dank daarvoor. Ik kom, bijna tot slot, bij de moties van het CDA. Ook daar zijn echt wel wat kanttekeningen bij te maken als het gaat om de huisvestingsplannen et cetera en de mogelijkheden daartoe. Laat ik daar in de afdoening wat uitgebreider op terugkomen. Ik zou ze wel graag willen omarmen, omdat het college de ambitie om te komen tot de Samen naar Schoolklassen kan omarmen, dus de moties ook om die reden. Mevrouw Arp van de Socialistische Partij vroeg nog twee zaken. Over het achterover leunen heb ik hopelijk wel uitgelegd dat daar geen sprake van is. Er is gevraagd of stagediscriminatie in de eerstvolgende rapportage terug kan komen. Die toezegging doe ik. De voorzitter. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: N. Voorstel van het college inzake Concept-Nota van Uitgangspunten voor de realisatie van een tramremise Ypenburg op een deel van de GAVI-kavel (fase 1a) (RIS311712). De voorzitter. Ik merk wat rumoer in de zaal. Dat komt door de wisseling van de wacht. Ik wil wel gelijk doorgaan met dit agendapunt, omdat we echt nog wel een fiks aantal dingen te bespreken hebben en het inmiddels ook alweer kwart over twee is. Het woord is aan de heer Barker om te beginnen met agendapunt N. De beraadslaging wordt geopend. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Dank aan de wethouder voor de duidelijke toelichting in de commissie. Ik had de nodige vragen, omdat ik vond dat het stuk niet echt heel duidelijk was over het vervolg. Toen ik de stukken teruglas, dacht ik: eigenlijk had het wat scherper verwoord kunnen worden in het dictum. Dat is voor ons een belangrijk punt om te snappen hoe we nu verdergaan, en de raad moet ook zijn handen vrij hebben na het instemmen, omdat er nog heel veel onduidelijk is. Daarom dien ik een amendement in om duidelijk te maken dat de raad dus die ruimte nog heeft tot het voorlopig ontwerp en dan kan beslissen op basis van de risico's, financiële risico's maar ook 67

ecologische risico's. Het amendement dat ik indien, heeft de titel Duidelijkheid over raadsrol. Deze dien ik in samen met de SP. Dan de plannen in de omgeving. Er staan woningen ingetekend in de ecologische zone. Daar schrikken we natuurlijk van. De wethouder zei dat die niet bij het plan hoorden, maar er stond wel een plaatje in. Dan denken we: als dat een ecologische zone is, waarom zou daar dan in gebouwd moeten worden? Want een ecologische zone is bij uitstek iets wat van de natuur is. We hebben als raad er ook nooit iets eerder over gehoord. Daarom dachten we: we kunnen er beter zo snel mogelijk bij zijn als er in de ecologische zone wordt gebouwd. Daarom de motie met als dictum: verzoekt het college niet mee te werken aan bouwplannen in de Plas van Reef, maar hier in te zetten op het behoud van de natuur. Dus wij staan voor de ecologische zone. De voorzitter. Door de heer Barker, daartoe gesteund door mevrouw Arp, wordt het volgende amendement (N.A PvdD) voorgesteld:

Amendement N.A PvdD Duidelijkheid over raadsrol De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 april 2022, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Concept-Nota van Uitgangspunten voor de realisatie van een tramremise Ypenburg op een deel van de GAVI-kavel (fase 1a). Besluit om het volgende nieuwe punt toe te voegen aan het dictum: • Voorafgaand aan het Voorlopig Ontwerp wordt o.a. het meervoudig ruimtegebruik verder uitgewerkt en worden verdere onderzoeken zoals geluidhinder, duurzaamheid, kapvergunning, Milieu Effect Rapportage (MER) enz. uitgevoerd ten behoeve van de ruimtelijke onderbouwing. De keuzes binnen het Voorlopig Ontwerp (uitwerking meervoudig ruimtegebruik, waterbergingsopgave, impact op de buitenruimte en resultaat van aanvullende onderzoeken enz.) worden ter instemming aan de gemeenteraad voorgelegd. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door de heer Barker wordt de volgende motie (N.1 PvdD) ingediend:

Motie N.1 PvdD Geen bouw in natuurplas Van Reef De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 april 2022, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Concept-Nota van Uitgangspunten voor de realisatie van een tramremise Ypenburg op een deel van de GAVI-kavel (fase 1a). Constaterende, dat: • de plas Van Reef tezamen met het aangrenzende deel van de GAVI-kavel onderdeel vormt van de ecologische verbindingszone; • deze natuurplas een belangrijke plek voor vleermuizen vormt; • in de plas op p.45 van de NVU gebouwen staan ingetekend, terwijl het gebied nu natuur vormt. Van mening, dat: • het wenselijk is dat ecologische verbindingszones niet worden bebouwd of anderszins aangetast. Verzoekt het college: • niet mee te werken aan bouwplannen in de plas Van Reef, maar hier in te zetten op het behoud van de natuur. 68

En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Voor ons ligt het plan voor de realisatie van een tramremise Ypenburg op een deel van de GAVI-kavel. Wij van Hart voor Den Haag vinden dat ook een mooie plek om een nieuwe remise te realiseren. We zien natuurlijk ook niet zo snel waar dat anders zou kunnen, want de ruimte is behoorlijk beperkt in onze stad. Men houdt in deze nota van uitgangspunten rekening met allerlei voorwaarden die gelden voor bijvoorbeeld waterberging en het opstellen van een milieueffectrapportage. Ook houdt men rekening met de doorontwikkeling van het ov, want dat is een belangrijk onderdeel van de Haagse mobiliteitstransitie. Daarom vinden wij ook, als je je zo'n mooie plek hebt om een remise te realiseren, dat je ervoor moet zorgen dat je dat meteen goed doet. Daarom vinden wij dat hier meteen een van de grootste P+R-locaties van Den Haag moet komen. Een transferium waar je heel veel auto's af kan vangen en kan plaatsen aan de rand van de stad, en die dan de mogelijkheid geeft om meteen over te kunnen stappen op de tram, met een directe verbinding naar de stad en naar Scheveningen. Ook bijvoorbeeld voor het ADO-stadion, dat op een steenworp afstand ligt, zou dit een enorme verlichting kunnen geven.

De wethouder had wel interesse in dit idee, zei hij tijdens de commissievergadering Leefomgeving, maar gaf aan dat er geen remise bij de halte is. Nou, even out of the blue: dan bouw je er gewoon één. Daarom de motie met als dictum: verzoekt het college om in de NVU een grote P&R op te nemen en die te realiseren op het dak van de nog te bouwen remise. Ook bestaat er een Initiatiefgroep Huygenstunnel. Die wil betrokkenen inspireren en verbinden om een prachtig te gebied te ontwikkelen dat ontstaat door de realisatie van de Huygenstunnel, die de A12 en het spoor rond Voorburg en in Den Haag ondergronds wil brengen. Een mooi, breed gedragen initiatief dat ook bekend is bij de wethouder. Tijdens de commissie heeft de wethouder gezegd, dit naar aanleiding van mijn vragen, dat bij de ontwikkeling van de GAVI-kavel rekening gehouden wordt met de nog aan te leggen tunnel. Maar dat zien we nog graag op papier. Daarom de motie met als dictum: verzoekt het college om in gesprek te gaan met de Initiatiefgroep Huygenstunnel over de eventuele aansluiting van de GAVI-kavel met de Huygenstunnel. Dan nog een ander punt. Op deze kavel zijn momenteel wat andere bedrijven actief, te weten Camperpark Den Haag, een kippenboerderij genaamd Haagse Eitjes, en een imker, Het Bijen ABC.

Wij vinden dat deze kavel genoeg ruimte biedt en zich er bij uitstek voor leent om een heel mooie camperparkeerplaats te maken. Het afgelopen weekend stond dit park ook helemaal vol. Er is volgens ons ook wel behoefte aan een camperpark in Den Haag. Hoe leuk zou het zijn als op die camping een kippenboerderij en een imker zijn gevestigd? Wij weten, zeg ik tegen de dierenpartij, dat bijen heel belangrijk zijn. Zeker nu de hoornaar langzaam onze voorraad bijen gaat zitten oppeuzelen. Daar zijn we niet blij mee! Het zou dus een enorm leuke toevoeging zijn voor onze stad. Je zou bijvoorbeeld ook een afspraak kunnen maken met deze partijen dat zij verantwoordelijk zijn voor het onderhoud van dit gebied, van die mooie ecologische zones. Dan weet je zeker dat het goed zit met het onderhoud, want dat geeft weleens problemen, links en rechts een boompje water geven in Den Haag. Daarom de motie met als dictum: verzoekt het college om te onderzoeken of er ruimte is voor een soort stadscamping met de invulling van de drie tijdelijk gesitueerde initiatieven, te weten het Camperpark (Camperpark Den Haag), de Imker (Het Bijen ABC) en de kippenboerderij (Haagse Eitjes). Sebastian Kruis (PVV). Ik merk in al het enthousiasme van de heer Meinesz dat hij helemaal niet heeft gezegd dat ik al zijn moties heb medeondertekend. Dat is voor de geschiedschrijving toch wel leuk om ook erbij te noemen.

De voorzitter. Dat kan natuurlijk niet. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Daar heeft meneer Kruis helemaal gelijk in, maar in mijn enthousiasme over de bijtjes vergat ik helemaal meneer Kruis te noemen. Sorry, meneer Kruis. Uiteraard staat meneer Kruis onder al deze fantastische moties. 69

De voorzitter. U reageerde als door een wesp gestoken. Om bij de bloemetjes en bijtjes te blijven: volgens mij is het weer helemaal goed. Door de heer Meinesz, daartoe gesteund door de heer Kruis, worden de volgende moties (N.2 HvDH en N.3 HvDH) ingediend:

Motie N.2 HvDH Maak grote P&R onderdeel van Gavi Kavel De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 21 april 2022 ter afronding debat van agendapunt B Voorstel van het college inzake Concept-Nota van Uitgangspunten voor de realisatie van een tramremise Ypenburg op een deel van de GAVI-kavel (fase 1a) Constaterende dat: • men nog geen bestemming heeft voor de ruimte boven de nog te realiseren tramremise op de Gavi-kavel; • men voornemens is een Koningscorridor te bewerkstelligen en er een verbinding komt vanaf de Gavi-kavel naar onze binnenstad en Scheveningen; • in Scheveningen een groot parkeerprobleem heeft; • de dóórontwikkeling van het OV een belangrijk onderdeel is van de Haagse mobiliteitstransitie. Overwegende, dat • dit de perfecte locatie is voor een transferium aan de rand van Den Haag; • men op deze manier veel verkeer af kan vangen voordat zij onze stad willen doorkruisen; • deze P&R wellicht ook deels gebruikt kan worden om het verkeer te ontlasten tijdens wedstrijden in en om de wijken van het ADO stadion. Verzoekt het college: • om in de NVU een grote P&R op te nemen en die te realiseren op het dak van de nog te bouwen remise. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie N.3 HvDH Houdt rekening met de aanleg van de Huygenstunnel De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 21 april 2022 ter afronding debat van agendapunt B Voorstel van het college inzake Concept-Nota van Uitgangspunten voor de realisatie van een tramremise Ypenburg op een deel van de GAVI-kavel (fase 1a) Constaterende dat: • er al vergevorderde plannen zijn om een Huygenstunnel die de A12 en het spoor rond Voorburg en in Den Haag ondergronds wil gaan brengen; • het belangrijk is dat als deze tunnel er komt deze ook aansluit op de nieuw te ontwikkelen Gavi-kavel. Overwegende, dat • men rekening moet houden met de aansluiting naar andere regio’s; • samenwerking met andere gemeenten en in dit geval Voorburg gewenst is; • dit tot betere verbindingen leidt in de toekomst.

70

Verzoekt het college: • om in gesprek te gaan met de Initiatiefgroep Huygenstunnel over de eventuele aansluiting van de Gavi-kavel met de Huygenstunnel. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Meinesz wordt de volgende motie (N.4 HvDH) ingediend:

Motie N.4 HvDH Maak een Campercamping op de Gavi-kavel De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 21 april 2022 ter afronding debat van agendapunt B Voorstel van het college inzake Concept-Nota van Uitgangspunten voor de realisatie van een tramremise Ypenburg op een deel van de GAVI-kavel (fase 1a) Constaterende dat: • er al een tijdelijk camper, imker-plek en kippenboerderij op de Gavi-kavel zitten, waar anders nieuwe plekken voor gezocht moeten worden; • deze drie in combinatie goed samen zouden kunnen gaan als er een soort campercamping gerealiseerd zou worden. Overwegende, dat • men deze drie ter compensatie het gebied kunnen laten onderhouden; • deze stadscamping ook voor de stad een leuke aanwinst zou zijn. Verzoekt het college: • om te onderzoeken of er ruimte is voor een soort stadscamping met de invulling van de drie tijdelijk gesitueerde initiatieven, te weten: Het Camperpark(Camperpark Den Haag), de Imker (Het Bijen ABC) en de kippenboerderij(Haagse Eitjes). En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Dan gaan we naar mevrouw De Groot. Zij houdt haar maidenspeech. Hinke de Groot (CDA). Voorzitter. Ik zal het redelijk kort houden. Voor het CDA staat buiten kijf dat deze tramremise er moet komen. De GAVI-kavel lijkt daarvoor een geschikte locatie, met de komst van de trams.

Maar dan moet het wel gebeuren in goede afstemming met het gebied en in aansluiting op de toekomstplannen breder in de omgeving, ook van de kavel. Naast dat ik de papieren plannen heb gelezen, ben ik ook naar het gebied toegegaan - dat doe ik regelmatig met mijn racefiets - om te kijken waar die GAVI-kavel verstopt zit achter dat stukje snelweg. Dan zie je dat het een mooi stukje groen is, met voorzieningen zoals de kampeerplaats, vlakbij een nieuw stukje woonwijk, groen en speeltuinen. Vlakbij de Vlietzoom is het belangrijk dat er bij de ontwikkeling goed wordt gekeken naar de kansen om het gebied beter te ontsluiten voor de rest van de stad. De CDA-fractie vindt het belangrijk dat bij het voorlopig ontwerp en de nota van uitgangspunten voor het bredere gebied onze raad in staat wordt gesteld om regie te voeren over de keuzes die moeten worden gemaakt. Aangezien de wethouder vorige week al uitgebreid heeft aangegeven dat deze definitieve plannen terug gaan komen bij de raad, kan onze fractie het voorstel steunen. Eén aandachtspunt zou ik nog mee willen geven. Er gaan onderzoeken gestart worden om de plannen voor het gebied uit te werken. Onze fractie gaat ervan uit dat er aandacht is voor de beperkingen van het gebied, zoals de veiligheidscirkels, warmtekrachtcentrale en toekomstplannen in het gebied.

Is bij de onderzoeken ook nog mogelijkheid om te verkennen hoe delen van de tramremise 71

zo efficiënt mogelijk een plek kunnen krijgen binnen deze cirkels, ondanks dat er al een locatie op de kavel voor ogen is? Het kan bijvoorbeeld effectief én efficiënt zijn om een deel van de opstelruimte van de tramremise juist op die plek te zetten in die hindercirkels waar andere functies zoals bedrijvigheid geen plek kunnen krijgen. We zijn benieuwd naar de reactie van de wethouder. Voorzitter, ik zal het niet uitgebreider maken dan nodig is, maar ik heb toch nog een paar afsluitende woorden, want zoals u aankondigde, is het mijn maidenspeech. Dit is mijn eerste gemeenteraadsvergadering. Ik kijk uit naar de samenwerking met alle collega's hier in deze raad, van links tot rechts. Dat hoop ik te doen op constructieve wijze door te kijken naar wat ons verbindt op de inhoud en niet te kijken wat ons op de persoon verdeelt. We zijn al een van de meest gesegregeerde steden in Nederland. Volgens mij is de stad er niet bij gebaat dat wij ook de meest gesegregeerde raad worden. Juist deze tijden, waarin leven in vrijheid ver te zoeken is, bijvoorbeeld aan de randen van Europa, in Oekraïne, moeten ons aanzetten om zuinig te zijn op onze waarden van lokale democratie en samenwerking in de politiek. Ik kijk dan ook heel erg uit naar alle debatten die hier nog gaan komen. Dank u wel. (Geroffel op de tafels) De voorzitter. Van harte gefeliciteerd met uw maidenspeech.

De laatste op de sprekerslijst is de heer De Vuyst. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. De GAVI-kavel, waar ooit helikopters landden, maar nu niet meer, waar straks trams rijden, heen en weer. U ziet, de nota van uitgangspunten voor de tramremise heeft me geïnspireerd. Er stonden dan ook mooie vergezichten in. Mag ik dan toch nog een keer de volgende zin citeren? 'De kans doet zich voor om het slagenlandschap en de Tedingerbroekplaspolder met een krachtig landschapsontwerp te vieren.' Dan gaat zo'n document toch leven! De voorzitter. Ik zie een levendige interruptie van de heer Barker. Robert Barker (PvdD). Is de heer De Vuyst er al achter wat het slagenlandschap is? Heeft het misschien iets met de HEA te maken, dat men mensen doet slagen, of waar heeft het mee te maken? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dat is een goede vraag, hè? Wat is nou dat 'slagenlandschap'? Het zijn die dunne strookjes die door herverkaveling tot stand zijn gekomen. Dus ook daar komt het woord 'kavel' weer in terug. Dank voor die vraag! We hebben in de commissiebehandeling over deze nota van uitgangspunten goed gesproken. Er komt nog veel terug bij het voorlopig ontwerp. Collega De Groot - gefeliciteerd met uw maidenspeech - had het daar ook over. Daarom nu geen motie van onze kant.

Wel hooggespannen verwachtingen over het groene, natuurinclusieve multifunctionele gebouw dat er komt, dat nu al de bijnaam heeft 'de hangende tuinen van de GAVI-kavel' en waar gedichten over gemaakt zullen worden in de toekomst. Onze fractie zal voorstemmen. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. Dank aan de raad. We hadden al een heel mooie commissievergadering, vaak in poëtische sferen, zoals de heer De Vuyst net nog aanhaalde. Omwille van de tijd ga ik er rap doorheen. Mooi dat we hier een tramremise kunnen maken voor de nieuwe trams die zullen worden besteld en dan in de stad kunnen rijden, waarmee uiteindelijk iedereen in de stad ook met het openbaar vervoer kan reizen. De Partij voor de Dieren had het onder andere over de Plas van Reef. Daar zal collega Mulder op ingaan, omdat het buiten het plangebied valt, maar ik snap uw punt. Tekeningen kunnen soms rare dingen doen. Goed dat u daar oog voor had. Op mijn kamer staat nog een heel grote uitvergroting waar die dingen dan weer niet in staan, maar goed. Misschien hadden we die mee moeten nemen. U heeft een amendement ingediend waarmee u de tekst van het document eigenlijk in het dictum zet. Dit is natuurlijk hoe we met de NvU's werken. Die leggen we hier voor ter bespreking om dan daarna door te werken, om al die onzekerheden en risico's die we hebben aangegeven in de NvU, te onderzoeken.

Dan krijgt u uiteindelijk het hele projectdocument met het voorlopig ontwerp weer in 72

de commissie en in de raad ter uiteindelijke instemming. Maar u zegt 'dat zien we graag terug in het dictum' en dat kunnen wij omarmen. Mevrouw De Groot, gefeliciteerd met uw maidenspeech op dit prachtige onderwerp van het openbaar vervoer. Dat er nog maar vele mogen volgen, niet zozeer maidenspeeches als wel bijdragen. U had in uw bijdrage in de commissie extra aandacht gevraagd voor fietsveiligheid en sociale veiligheid langs de kavel, waar we naar gaan kijken. U had nu de vraag of de remise wel op de juiste plek ligt, als we kijken naar wat er nog meer in de omgeving ligt. We hebben daar inderdaad naar gekeken bij de inpassing. Bijvoorbeeld om meer naar het TNO-complex op te schuiven, want daar zit je dan in milieucontouren. Alleen dan kom je ook weer vrij dicht bij de woningbouw van deelplan 20, die dan weer in de geluidscontouren komen te liggen. Dat wilden we de bewoners van deelplan 20 dan weer niet aandoen. Uiteindelijk zijn we op deze plek geland, die dan ook nog eens direct naast de snelweg ligt, maar ook de beste ontsluiting heeft richting station Ypenburg. Hart voor Den Haag had enkele moties, waaronder Maak grote P&R onderdeel van GAVIkavel. Dat zou alleen kunnen als die daarop kan. We hebben nu in de NvU opgenomen dat we voor het meervoudig ruimtegebruik gaan kijken naar bedrijvigheid dan wel sport, dus niet per se naar parkeren.

Wat ik in de commissie heb gezegd, is dat natuurlijk in dit gebied wel gekeken moet gaan worden of er rond het station Ypenburg mogelijkheden zijn om P+R's toe te voegen. We gaan deze motie dus ontraden, omdat deze locatie pas interessant zou zijn als echte P+R op het moment dat je een directe tramlijn de stad in hebt. Nu tak je eigenlijk aan op de 19. Dat is leuk voor bezoeken aan Delft of aan Leidschendam, maar er zijn dan betere plekken voor een P+R daarvoor. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Het kan aan mij liggen, maar er gaat toch heel veel rails straks daarnaartoe? Er is toch wel een mogelijkheid om daar een halte te plaatsen en dan aan te sluiten? Wethouder Van Asten (D66). Een P+R moet ook ergens naar leiden. Je wil met een auto snel van de snelweg bij een plek komen waar je dan op een tram stapt en direct de stad in gaat. Die tramlijn ligt er niet. Die tramlijn ligt er voorlopig ook nog niet, want zoals u weet zijn we druk bezig om de tram over de Binckhorst heen te leiden. We hopen in het najaar in het MIRT daar een afspraak over te maken. Maar voordat we die Koningscorridor vervolgens van Voorburg door kunnen laten steken richting Zoetermeer, hebben we het echt over een lange termijn, waardoor nu een functie van een P+R bovenop die remise echt niet de beste oplossing zal zijn. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag).

U heeft toch wel een beetje toekomstvisie? Bij ieder terrein dat je straks gaat ontwikkelen, zit je ook met wachttijden. Nu moet je vooruit gaan kijken. Er is nu een mooie mogelijkheid om er een te bouwen. Doe dat dan gewoon. Ze liggen niet voor het oprapen. Dat zegt u zelf. Wethouder Van Asten (D66). Nee, maar wil een P+R ook goed functioneren, dan moet die ook een goede aansluiting hebben op een lijn naar het centrum van de stad. Die is er hier niet en komt er voorlopig ook niet. Het zou dus zonde zijn dit meervoudig ruimtegebruik op deze wijze in te vullen. De voorzitter. De heer Meinesz, tot slot. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Dan weet u waar u nu aan moet gaan werken dan, totdat het wel in orde komt. Wethouder Van Asten (D66). Het college dankt de heer Meinesz voor de extra aanmoediging om de Koningscorridor verder te ontwikkelen. Maar deze motie wordt ontraden. Dan heeft u de motie Houdt rekening met de aanleg van de Huygenstunnel. Ik complimenteer de heer Meinesz met de toekomstvisie, maar dit is wel echt, echt heel ver in de toekomst kijken. Er is nu een groep mensen die het een goed idee vindt om de Utrechtsebaan en verder Voorburg in plus de trein ondergronds te brengen. Het is natuurlijk prachtig als dat zou lukken, maar u weet ook allemaal wat dat soort plannen voor kostenplaatjes met zich brengen. Ik denk dat die Huygenstunnel er nog niet zal komen.

U spreekt van vergevorderde plannen. Daar moet u zich echt nog even laten informeren: die zijn er nog niet. U vraagt om in gesprek te gaan met de initiatiefgroep over de eventuele 73

aansluiting van de GAVI-kavel op de Huygenstunnel. Dat is echt nog veel en veel te ver weg. De Huygenstunnel zal ook verder weg beginnen. Daar hebben we hier op deze locatie dus nog helemaal geen last van. De motie is dus overbodig. Er is overigens al veel contact met de omliggende gemeenten over de inpassing van goed openbaar vervoer. Ook dat maakt de motie met name overbodig. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Dus ik begrijp dat de wethouder iets gaat bouwen daar en als het klaar is, gaat hij misschien eens een keertje praten met de initiatiefnemers van de Huygenstunnel? Dat is toch een rare werkwijze? Als je in de toekomst kijkt, dan ga je je daarop toch aanpassen? Wethouder Van Asten (D66). We zijn continu in overleg met de gemeente Leidschendam-Voorburg, met de gemeente Rijswijk, met de provincie, met de MRDH en met IenW op dit dossier. Van de week heb ik nog een keer gezeten over de ontwikkeling van de Binckhorstlijn. Daar heeft dit ook mee te maken. We zijn dus continu volop in overleg over dit gebied. Dat maakt deze motie echt overbodig. De voorzitter. U vervolgt de beantwoording. Wethouder Van Asten (D66). Dank. Ik ben bij de laatste motie: Maak een Campercamping op de GAVI-kavel. U vraagt om te onderzoeken of er ruimte is voor een stadscamping met daarbij het Camperpark, de imker en de kippenboerderij.

Als fervent kampeerder kan ik de combinatie van een kippenboerderij, zonder hanen weliswaar, en een camping waarderen, voor de eitjes in de vroegte. Ik weet niet of een imker met veel bijenvolken naast mijn tent zeer enthousiast zou zijn. Maar goed, dat is een persoonlijke beschouwing. Ik heb uiteraard nagevraagd wat er al voor onderzoek is gedaan. We hebben het namelijk vaker gehad over het camperpark. Er heeft een locatieverkenning plaatsgevonden hiervoor en er is aangegeven dat er geen ruimte is voor een camperpark, noch op de GAVI-kavel noch elders in de stad. De toekomstige tramremise heeft een redelijke impact op die kavel door de ruimtebehoefte en de ontsluiting van de trams. Een stadscamping ernaast is dan ook niet logisch en inpasbaar. Op deze plek zal dat dus niet kunnen. Dat is al eerder onderzocht en met de raad besproken. Deze motie moeten wij dus ook ontraden. Voorzitter. Dat waren de moties. Ik dank nogmaals de commissie en de raad voor een fijne bespreking. Ik hoop dat we zo snel mogelijk aan de slag kunnen gaan met de verdere onderzoeken om uiteindelijk deze remise hier te realiseren. Hinke de Groot (CDA). Ik wil graag nog een verduidelijkende vraag stellen naar aanleiding van de onderzoeken die worden gestart. Zojuist in antwoord op mijn vraag kreeg ik te horen dat als we deze locatie verplaatsen, we in de knel komen met woningen.

Kan de wethouder dat verhelderen? Ik snap niet helemaal waarom, als je een deel van de tramremise bijvoorbeeld op de hindercirkel plaatst, dat impact kan hebben en kan knellen met de woningen in het gebied. Wethouder Van Asten (D66). We hebben dat allemaal goed bekeken; de ambtenaren van dienst zogezegd. Wat ik heb begrepen is dat er dan met de geluidscontouren problemen komen met de aanliggende woningbouw, onder andere van deelplan 20 op Ypenburg. Dat gaat niet goed samen. Daarom is dit de beste plek om te bouwen, direct naast de snelweg. Die twee kunnen elkaar prima hebben daar. De voorzitter. U was aan het einde gekomen van de beantwoording. Dank u wel. Ik geef het woord aan wethouder Mulder voor zijn reactie op de motie van de Partij voor de Dieren. Wethouder Mulder (VVD). Voorzitter. Ik ga over de motie Geen bouw in natuurplas Van Reef van de heer Barker. Die was bang dat ie er niet snel genoeg bij zou zijn. Ik kan hem geruststellen. Hij is er snel genoeg bij. Eerst over de omgeving; om de omgeving goed weer te geven van de tramremise op de GAVI-kavel is er een tekening aan de NvU, de nota van uitgangspunten, toegevoegd van de naastliggende kavel aan de Plas van Reef. Op deze tekening staan per abuis woningen ingetekend. Dat heeft de collega-wethouder net ook gezegd. Er zijn namelijk geen concrete, ingediende plannen voor woningen in dit gebied.

Wel is de Plas van Reef vorig jaar gekocht door een ontwikkelcombinatie die 74

heeft aangegeven dat zij het gebied wil gaan ontwikkelen. Het college wil niet bij voorbaat uitsluiten dat het meewerkt aan een eventuele ontwikkeling in dit gebied, gezien de verschillende opgaven waar de stad voor gesteld staat. Uiteraard zal dan voor de invulling en programmering in dit geval een PUK, een planuitwerkingskader, moeten worden opgesteld, waarbij al het gemeentelijk beleid dat van toepassing is op deze ontwikkeling, wordt meegenomen. Ik ontraad dus deze motie. Robert Barker (PvdD). Ik snap het niet helemaal. Ik snap dat zo'n ontwikkelaar een natuurplas koopt die de gemeente heeft aangewezen als ecologische zone, en dan zegt de gemeente 'we zijn best bereid om te praten over bouwen in de ecologische zone'. Dat is toch een gekke volgorde? Als we als gemeente dit hebben vastgesteld als ecologische zone, dan zouden we toch gewoon tegen die ontwikkelaar moeten zeggen 'nee, de ecologische zone is er niet om bebouwd te worden, die is er voor de natuur'? Wethouder Mulder (VVD). De heer Barker gaat net te snel. We hebben nog geen plan gezien. Er moet eerst een vraag komen om een plan. Dan kunnen wij een PUK maken, een planuitwerkingskader. Daarin wordt dan zo'n plan getoetst aan het gemeentelijk beleid. Dat is de volgorde der dingen. Wat ons betreft is de heer Barker er op tijd bij, maar ook weer net te vroeg, want er zijn nog helemaal geen plannen voor het gebied.

Robert Barker (PvdD). Dat willen we graag zo houden natuurlijk, dat er geen plannen voor het gebied zijn en dat er geen planuitwerkingskader wordt uitgewerkt, want dat zou betekenen dat er gebouwd wordt in de ecologische zone. Die hele plas is namelijk aangewezen als ecologische zone. Dus hoe komt de wethouder er dan bij om in gesprek te gaan met een ontwikkelaar over het bebouwen van de ecologische zone? Dan moet de wethouder toch gewoon terugduwen en zeggen 'nee, we hebben vast beleid om niet te bouwen in de ecologische zone'? Wethouder Mulder (VVD). Zoals ik net zei, willen we dat als college niet bij voorbaat uitsluiten, gegeven de opgaven, bijvoorbeeld een bouwopgave en een woonopgave, waar we voor staan. Maar er is nog geen concreet plan. Zodra dat er is, wordt dat getoetst en komt er ook een PUK. Zoals de heer Barker weet, is hij er dan op tijd bij, want uiteindelijk stelt de raad zo'n PUK vast. De voorzitter. De heer Barker, tot slot. Robert Barker (PvdD). Het is wel heel makkelijk als de wethouder zegt dat hij het niet bij voorbaat wil uitsluiten, want dat clasht gewoon met het staande beleid van de ecologische zones. Daarin is vastgelegd dat we juist die ecologische zone borgen en niet bebouwen.

Dus als de wethouder zegt dat hij er best wel over wil praten, dan geeft hij toch een heel slecht signaal over hoe je met de natuur omgaat in de stad? Daarom vraag ik me af waarom het college niet wat duidelijker is en niet uitspreekt: een ecologische zone is niet om te bebouwen; de GAVI-kavel is geen ecologische zone, daar zien we ontwikkelruimte. Waarom wil het college niet gewoon een duidelijk signaal afgeven? Wethouder Mulder (VVD). Ik begrijp de vraag van de heer Barker, maar zodra er een plan is, gaan we toetsen hoe dat zich verhoudt tot onze bestaande beleidskaders. Daar willen we nu niet op vooruitlopen. Stel, er komt een PUK. Dan heb ik het gevoel dat we de heer Barker dan wel weer vocaal horen in de raad. De voorzitter. Ik zie ook nog een vraag van de heer Kruis. Sebastian Kruis (PVV). Meer een soort tip aan de wethouder om misschien meneer Barker erop te wijzen dat we wonen in de Randstad en niet in de jungle. De voorzitter. Dat is een heel creatieve manier om te reageren op de interruptie van een ander. Lesley Arp (SP). Ik was wel benieuwd. De wethouder verwijst naar de bouwopgave en de noden. Daarom wil hij die optie openhouden om erover te praten dat er gebouwd kan worden. Maar als ik dan 75

de beruchte afbeelding zie, dan gaat het over waterwonen, woningen in het water. Dan vraag ik me toch wel af in hoeverre dat broodnodige woningen zijn waar mensen heel erg op staan te wachten en die ook betaalbaar zijn? Want het lijkt me eigenlijk net zo realistisch dat woningen op de Pier betaalbaar zouden zijn. Ik ben benieuwd hoe de wethouder daartegen aankijkt. Wethouder Mulder (VVD). Die neemt kennis van de opvatting van mevrouw Arp over de woningen, maar ik zei al dat ze daar per abuis staan getekend. Er zijn geen concrete plannen op dit moment. Wij moeten zien, als er een plan komt, wat voor type woningen dat dan zullen zijn. Dennis Groenewold (D66). Toch even in aanvulling op de heer Barker. Als wij ecologische verbindingszones hebben, dan hebben we die van tevoren juist vastgesteld omdat we daar de natuur ruimte willen geven en de natuur willen behouden. Waarom zouden we dan toch aan de voorkant zeggen 'nou ja, er is wel van alles mogelijk'? Wat voor precedent scheppen we daarmee richting de andere ecologische verbindingszones, is mijn vraag aan de wethouder. Wethouder Mulder (VVD). Ook deze vraag begrijp ik, maar er ligt op dit moment nog geen plan dat we kunnen toetsen. Zodra er een plan is, dan gaan we dat zorgvuldig toetsen op basis van het bestaande beleid. Maar we willen daar nu als college nog niet op vooruitlopen. Dennis Groenewold (D66).

Maar we kunnen toch ook zeggen 'er hoeft ook geen plan te komen, u hoeft niet met een plan richting ons te komen, want we vinden de natuur daar gewoon zo belangrijk'? We hebben ecologische verbindingszones omdat we de natuur ook willen beschermen. We hebben inderdaad een enorme bouwopgave, maar dat betekent dat we ook een balans moeten hebben tussen natuur en wonen. Als u nu al gaat zeggen 'ja, maar hier kunt u gewoon met een bouwplan komen', dan betekent dat dat we de ecologische verbindingszones en natuur in deze stad niet meer gaan beschermen. Wethouder Mulder (VVD). Ook dat zeggen we niet. We zeggen niet: kom maar met elk bouwplan. Nee, zodra er een initiatief is, gaan we dat toetsen aan de hand van het bestaande beleid. Dat is dan ook het moment om die afweging te maken. Dus het college wil het niet op voorhand uitsluiten, maar we gaan dat natuurlijk toetsen aan het bestaande beleid. Ik heb D66 en ook de heer Barker goed gehoord. Zij nemen daar al een voorschot op. Maar het college wil dat niet doen. De voorzitter. De heer Groenewold, tot slot. Dennis Groenewold (D66). Ik wil een statement maken. Ik vind het toch wel teleurstellend dat de wethouder hier aangeeft dat iedereen in de stad kan komen met een plan om in de natuur en de ecologische verbindingszones te bouwen. De voorzitter. Ik hoorde daarin geen vraag.

De wethouder was aan het einde gekomen van zijn beantwoording. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De vergadering wordt van 14.48 uur tot 14.53 uur geschorst.

Aan de orde is: O. Voorstel van het college inzake Investeringsbesluit herontwikkeling Beatrijsstraat 8-12 voor de maakindustrie (RIS311871). De beraadslaging wordt geopend.

76

Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. Een stad maak je niet achter een bureau. We weten inmiddels echt wel beter. Een stad, dat zijn de mensen. De Blauwe Aanslag bood mensen een alternatieve plek om te werken, te leven en, jawel, ook om te feesten. Ook dat is de stad. En nu? Wat is daar nu? Een extra rijbaan en een advocatenkantoor op de hoek. De Blauwe Aanslag baarde gelukkig ook vele kinderen. De Vloek was daar eentje van. Een bruisende hotspot van alternatieve cultuur in de haven van Scheveningen. En nu? Wat is daar nu? Een saai internationaal zeilcentrum. Gaan we bij de Samenscholing dezelfde fout maken? Het lijkt er wel op. Sinds 2019 werkt het college in het geniep aan een plan voor bedrijfshuisvesting in de Samenscholing, zonder enige inbreng van de stad. Het college is er niet eens binnen geweest, heeft niet eens kennisgemaakt met de vele groepen die er actief zijn. Na zeven jaar pionieren in een aftands gebouw heeft de Samenscholing zich bewezen. De buurt vindt er een plek. De stad vindt er een plek. Het biedt broodnodige ruimte voor rafelranden en initiatieven die tegen het heersende marktdenken en geld als hoogste doel ingaan. Wat de gemeente wil met de Beatrijsstraat, zit er al voor een groot deel in. Alleen wordt het straks zo duur dat niemand het nog kan betalen.

En waarom nog meer huisvesting als we de Titaan bouwen, er in de Binckhorst nog ik-weet-niet-hoeveel duizenden vierkante meters bedrijfsruimte bij moeten komen en er heel veel leegstand in de omgeving is? Kijk onder andere naar Zichtenburg. Als Haagse Stadspartij willen we zo'n geslaagd tijdelijk experiment helpen om verder te bouwen aan de toekomst. Daarom dienen we het amendement Samen met Samenscholing de plannen uitwerken in, zodat de gemeente samen met de Samenscholing en Helicopter de plannen uitwerkt tot een broedplaats met een toekomst. Dit voorstel doe ik samen met de SP en de Partij voor de Dieren. Er is namelijk geen enkele dringende reden om nu te beslissen, behalve een paar ton mogelijke cofinanciering die de wethouder al in 2019 had kunnen melden bij de raad. Waarom is dat toen eigenlijk niet gebeurd? Dan waren de raad en de Samenscholing niet zo tegen de muur gezet zoals nu. De staat van onderhoud van het gebouw is volgens het bouwkundig onderzoek redelijk, dus helemaal niet zo slecht als de wethouder ons probeerde wijs te maken in de commissie. Dus waarom, wethouder, geven we de gebruikers niet zes maanden de tijd om zelf met een alternatief plan te komen? Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). In het onderhoudsrapport van de firma Planon uit Nijmegen staat gewoon dat de kozijnen verrot zijn en vervangen moeten worden.

Dus hoe bedoelt u dat het wel meevalt met het onderhoud? Fatima Faïd (HSP). Zei u nou dat de kozijnen verrot waren? Die kan je toch gewoon vervangen? Er zijn heel veel dingen in de Samenscholing vervangen. Dat is dus niet zo'n groot punt. Ik vervolg mijn betoog. De voorzitter. Ik zie toch nog een vraag van de heer Dubbelaar. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Mevrouw Faïd van de Stadspartij zegt dat de staat van het pand wel meevalt. Maar dat valt niet mee. De kozijnen zijn verrot en moeten vervangen worden. Ik begrijp dat mevrouw Faïd vindt dat de gemeente dat dan maar moet doen, maar dat was toch niet de afspraak? Fatima Faïd (HSP). Ik heb helemaal niet gezegd dat de gemeente dat per se moet doen. Maar het is natuurlijk zo dat de Samenscholing daar zit. De boekwaarde van het gebouw is nul. Het onderhoud heeft de gemeente niet zelf gedaan. Dat hebben de mensen in de Samenscholing tot nu toe gedaan. Wij dienen een amendement in ook om te kijken wat we samen zouden kunnen doen. De voorzitter. De heer Dubbelaar, tot slot. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Weet mevrouw Faïd wel het verschil tussen boekwaarde en de daadwerkelijke waarde van het pand, bijvoorbeeld de WOZ-waarde? Fatima Faïd (HSP). Natuurlijk weet ik dat, maar wat is uw bedoeling? 77

De voorzitter. Dat is nou weer een wedervraag aan de heer Dubbelaar. Gaat u verder met uw betoog. Fatima Faïd (HSP). Het is niet te verkopen dat het pand straks weer leeg komt te staan. Met het amendement Geen stappen voordat de plannen definitief zijn, dat we wederom indienen met de SP en de Partij voor de Dieren, leggen we als raad vast dat initiatieven die nu in de Samenscholing en Helicopter plaatsvinden, zo lang mogelijk door kunnen gaan. Er is een enorm tekort aan ruimte voor cultuur in Zuidwest. De Samenscholing en Helicopter vervullen nu al deel van die behoefte. Met het collegeplan neemt het tekort nog veel verder toe. Met het amendement Behoud culturele m2 draagt de raad het college op om in ieder geval met alternatieve vervangende ruimte te komen voor Helicopter en de Samenscholing, mocht dit plan niet doorgaan. Tot slot wil ik een dringende oproep doen aan het college. We hebben heel veel insprekers vandaag gehoord, die allemaal met hun persoonlijke verhaal hier zijn gekomen, die allemaal hebben aangegeven hoe belangrijk die plek voor hen is. Laten we nou eens een keertje kiezen voor de stad en niet alleen maar kiezen voor geld. De voorzitter. Door mevrouw Faïd, daartoe gesteund door mevrouw Gerritsen, wordt het volgende amendement (O.A HSP) voorgesteld:

Amendement O.A HSP Behoud culturele m2 De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 april 2022, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Investeringsbesluit herontwikkeling Beatrijsstraat 8-12 voor de maakindustrie Besluit aan het dictum de volgende punten toe te voegen: V. draagt het college op met 4500 m2 alternatieve culturele ruimte te komen voor de Samenscholing en Helicopter. De voorzitter. Door mevrouw Faïd, daartoe gesteund door mevrouw Arp en mevrouw Gerritsen, worden de volgende amendementen (O.C HSP en O.D HSP) voorgesteld:

Amendement O.C HSP Geen stappen voordat de plannen definitief zijn De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 april 2022, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Investeringsbesluit herontwikkeling Beatrijsstraat 8-12 voor de maakindustrie Besluit aan het dictum de volgende punten toe te voegen: V. draagt het college op de overeenkomst met de huidige gebruikers niet op te zeggen totdat er duidelijkheid is over de daadwerkelijke verbouwingskosten. VI. draagt het college op de overeenkomst met de huidige gebruikers niet op te zeggen totdat de bestemmingsplan wijziging definitief is.

78

Amendement O.D HSP Samen met Samenscholing de plannen uitwerken De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 april 2022, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Investeringsbesluit herontwikkeling Beatrijsstraat 8-12 voor de maakindustrie Besluit dictumpunt I t/m IV te schrappen en te vervangen door I.

In te stemmen met het opknappen van het gebouw Beatrijsstraat 8-12;

II. Daartoe samen met de Samenscholing en Helicopter een plan op te stellen dat uitgaat van een duurzame en langjarige exploitatie tegen broedplaats-tarieven; III. Voor de uitvoering van de plannen gezamenlijk met de Samenscholing en Helicopter op zoek te gaan naar financiering. De amendementen maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Leonie Gerritsen (PvdD). Voorzitter. De huidige invulling van het oude schoolgebouw aan de Beatrijsstraat is uniek voor Den Haag. Een kunstplek waar kunst tot leven komt, waar mensen elkaar helpen, waar mensen die zich nergens anders veilig voelen, zich veilig voelen. Een plek met authentieke rauwe randjes, met maatschappelijke en culturele meerwaarde. Een plek die we als stad zouden moeten koesteren, maar die toch op het punt staat om platgewalst te worden. Een aantal zaken zijn wat de Partij voor de Dieren betreft echt niet goed gegaan in de totstandkoming van dit plan. De participatie, zeker met de huidige gebruikers van het pand, was onvolledig en minimaal. Dat is vervolgens niet naar waarheid gecommuniceerd met de raad en dat is zeer kwalijk. Daarnaast is echt de menselijke maat uit het oog verloren, omdat er haast gemaakt moest worden om de subsidie van Europa binnen te kunnen harken; omgekeerde wereld. Haastige spoed is zelden goed. Daarom steunen wij alle amendementen van de Haagse Stadspartij.

Nu weet ik dat niet al mijn collega's in deze zaal enthousiast worden van de activiteiten en de muzikale invulling van de Samenscholing. Dat snap ik, maar ze verdienen op zijn minst wel respect voor wat zij, zonder subsidie, hebben opgebouwd de afgelopen jaren. Ik hoop echt dat veel partijen zullen stemmen voor deze amendementen. In 2014 werd de Samenscholing, toen nog de Vloek, al uit haar locatie in de Scheveningse haven gezet. Nu dreigt datzelfde te gebeuren, omdat deze organisatie tussen schip en wal strandt. Net geen culturele broedplaats, net geen bewonersorganisatie en net geen maatschappelijke instelling. Zo veel meerwaarde, maar niet in één hokje te plaatsen, en valt daardoor buiten de boot. De Partij voor de Dieren wil dat organisaties en initiatieven zoals deze juist een goede plek krijgen in de stad. Daarom dienen we mede met de Haagse Stadspartij binnenkort ook een voorstel in om de Samenscholing te behouden. Ik wil me even richten tot mijn collega's van D66. Ik weet dat u straks een maidenspeech houdt en ik ga u niet interrumperen, maar ik wil u oproepen, alstublieft, als cultuurpartij, laat deze unieke culturele plek niet vallen. Laat iedereen vrij, maar niemand vallen. Laat deze vrijplaats alsjeblieft niet vallen. En wethouders, kijk al deze mensen op de tribune eens aan, want met dit plan zijn al deze mensen hun plek, hun community en hun thuis kwijt.

Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. We spreken vandaag over het plan van het college om het schoolgebouw aan de Beatrijsstraat om te bouwen tot kleinschalige bedrijfsruimtes. Een plek waar de afgelopen jaren de Samenscholing is ontstaan, waar tal van initiatieven onderdak hebben gevonden: een betaalbaar veganistisch restaurant, een concertzaal, een opnamestudio, een weggeefwinkel en nog veel meer. We hebben het allemaal kunnen horen. Maar het is vooral een plek van en voor mensen. Dat we in deze raad langlopende actieprogramma's en beleidskaders met elkaar vaststellen, zoals voor kleinschalige bedrijfsruimtes, verzaakt ons niet van de plicht om ook te kijken wat er 79

daadwerkelijk in onze stad gebeurt. De stad is altijd in beweging en daar waar mooie, goede en waardevolle initiatieven opbloeien, waar mensen samenkomen, waar buurtbewoners een plek vinden, ook al stond het niet in een beleidskader, of juist wanneer het niet past in een beleidskader, moeten we dat koesteren. De Samenscholing is natuurlijk zo'n plek. Ja, er is behoefte aan kleinschalige bedrijfsruimte voor de maakindustrie, juist in Zuidwest. Maar er is ook behoefte aan ontmoeting, cultuur en vrijplaatsen. We hebben van de insprekers kunnen horen wat de Samenscholing voor hen betekent, hoe hard ervoor gewerkt is, dat een alternatief plan geen serieuze kans is gegund en dat de buurtbewoners niet bepaald optimaal betrokken zijn. Daarom zullen we verschillende moties en amendementen van andere partijen steunen die vragen om de Samenscholing een plek te blijven bieden, samen met hen een plan te maken, en bewoners te betrekken. Om die reden zijn wij ook medeindiener van het initiatiefvoorstel De Beatrijs van de HSP. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Voorzitter. Ik wil even beginnen met een reactie op een van de insprekers, namelijk dat opgroeien in Waddinxveen best oké is! Lekker veel groen en lekker veel bomen om in te klimmen, maar inderdaad, heel erg braaf en aangeharkt. Dat is ook precies de reden waarom ik, zodra het kon, niet wist hoe snel ik naar Den Haag moest verhuizen.

De stad waar toen nog onder andere de Zwarte Madonna en de Blauwe Aanslag stonden. Wie na vanochtend uit de persoonlijke verhalen niet heeft begrepen hoe belangrijk de Samenscholing en de Helicopter zijn voor de vele mensen in Moerwijk en in de hele stad, heeft niet goed geluisterd. In het commissiedebat vorige week heb ik aangegeven dat de GroenLinksfractie betaalbare bedrijfshuisvesting in de stad en zeker in dit stadsdeel heel erg belangrijk vindt, maar dat dit niet ten koste mag gaan van dit soort initiatieven. Realiseer meer betaalbare bedrijfsruimte in leegstaande andere panden, is onze oproep. Trek harder ten strijde tegen de leegstand, tegen de commerciële leegstand waar private partijen vooral aan verdienen en die ten koste gaat van de mensen in de stad. Ik vind het echt niet uit te leggen dat een burgerinitiatief dat van onderaf is opgebouwd, met als enige faciliteit een tijdelijke plek, wordt opgeheven om een nieuw soort broedplaats op te bouwen en daar nota bene nog professionele ondersteuning voor in te zetten van een community builder ook. Dat is echt de wereld op zijn kop. De verhalen vorige week en ook vanochtend weer onderstrepen onze weerstand tegen dit plan nog meer. Het is al een broedplaats met makers, een restaurant, bedrijvigheid, een weggeefwinkel en een poppodium. Niettemin zie ik ook dat het voorstel een meerderheid lijkt te gaan halen in de raad.

De VVD zei vorige week dat ze het zelf niet beter hadden kunnen verzinnen en Hart voor Den Haag wil liever gister dan vandaag de krakers eruit. Ik zou iedereen willen oproepen om de amendementen van de Haagse Stadspartij te steunen om in elk geval dit plan een menselijkere richting op te duwen. Het college gaat na vandaag dus zeer waarschijnlijk verder met hopelijk een geamendeerd en dus beter investeringsbesluit. Wie de insprekers heeft gehoord, moet concluderen dat de participatie in de praktijk echt heel erg veel verschilt van de theorie in de stukken. In de commissie was de wethouder welwillend om de huidige initiatieven te betrekken bij de verdere planontwikkeling. Daar heeft mijn fractie heel veel waardering voor. Maar ik hoor helaas ook terug dat er heel erg weinig vertrouwen is bij de betrokkenen. Daarom heb ik gemeend om een motie te moeten indienen: verzoekt het college in gesprek te gaan met de Samenscholing en Helicopter en te inventariseren welke randvoorwaarden en mogelijkheden er zijn van alle betrokkenen om volwaardig deel uit te maken van de transformatie van de Beatrijs; in het voorstel voor transformatie mee te nemen op welke wijze het kunstwerk wordt beschermd; in het voorstel voor transformatie mee te nemen welke mogelijkheden er zijn om het aantal parkeerplaatsen te beperken; de raad hierover te informeren voordat er onomkeerbare stappen worden gezet.

Deze motie is medeondertekend door de Partij van de Arbeid en de Partij voor de Dieren. Ik heb nog drie vragen aan de wethouder. Op het plein van de Helicopter is een kunstwerk bevestigd. Ik kan in de stukken niet terugzien hoe dat wordt beschermd. De kunstenaar heeft daar recht op ingevolge de Auteurswet, artikel 25. Kan de wethouder hierover inzicht verschaffen? Ik begrijp dat de tijdelijke vervangende ruimte op de Twickelstraat met de dag moeilijker wordt, dat er gedoe ontstaat over welke ruimte voor wie beschikbaar is en dat het eigenlijk ook niet groot genoeg is. Dat baart mijn fractie grote zorgen. De brandveiligheid is ook nog niet op orde. De GroenLinksfractie vindt dat onacceptabel. Graag een toezegging van de wethouder dat hier goed regie op gevoerd wordt, 80

dat de tijdelijke gebruikers geholpen en serieus genomen worden. Als laatste zou ik van de wethouder graag een reactie willen horen op een van de insprekers vanochtend die vertelde dat een van de partners een behoorlijk malafide bedrijf lijkt te zijn dat zichzelf jaarlijks failliet laat verklaren. Dat lijkt me toch geen geschikte partner om mee samen te werken. Graag een verklaring daarvoor. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag). Ik moest 'm even laten zakken. Ik hoorde mevrouw Vavier vragen hoe we een kunstwerk gaan behouden. We hebben een pand, een oud pand. We wisten eigenlijk toen al dat het herontwikkeld moest worden, dat het in niet zo'n beste staat was. Daar heeft iemand dus iets opgeschilderd en nu zegt u: nu moeten we het behouden. Begrijp ik dat goed? Mariëlle Vavier (GroenLinks). Het is een kunstwerk in de buitenruimte. Het is dus niet aan het gebouw, maar in de buitenruimte bevestigd. Daar geldt nog steeds auteursrecht op. De voorzitter. Door mevrouw Vavier wordt de volgende motie (O.3 GL) ingediend:

Motie O.3 GL Een eerlijke kans voor de ondernemende (levens)kunstenaars De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 april 2022, ter bespreking van Raadsvoorstel Herontwikkeling Beatrijsstraat. Overwegende, dat: • na het nemen van dit investeringsbesluit het ‘concept Economische Broedplaats’ nog wordt uitgewerkt; • dit “te ontstane concept moet bestaan uit activiteiten/bedrijvigheid die goed mengen met de omliggende woonomgeving”; • de activiteiten van De Samenscholing divers zijn en goed blijken te passen in de woonomgeving, zoals de weggeefwinkel, een restaurant, een podium/theater waar ook de buurt gebruik van kan maken, diverse werkplekken voor makers etc; • er een groot tekort is aan betaalbare bedrijfsruimte voor kleinschalige, startende makers; • een heel nieuw concept voor transformatie van de Beatrijsstraat niet nodig hoeft te zijn, wellicht wel een concept waarin verschillende functies (cultuur, maatschappelijk, economisch) heel goed naast elkaar kunnen bestaan en elkaar kunnen versterken; • er in de buurt vele andere panden langdurig leegstaan die weliswaar niet in eigendom zijn van de gemeente maar waar wel in samenwerking met de eigenaar gezocht zou kunnen worden naar tijdelijk gebruik, zodat ook op andere manieren meer vierkante meters bedrijfsruimte gevonden kunnen worden.

Constaterende, dat: • in het concept ontwerp van Motus rekening gehouden wordt met 50 parkeerplaatsen op eigen terrein; • de huidige gebruikers helemaal geen parkeerruimte innemen; • op het terrein een kunstwerk is gemaakt waarop auteursrecht van toepassing is cf art 25 lid 1 sub d; • er nog veel onzekerheden zijn over de financiële haalbaarheid van het concept voor de transformatie (oa door stijgende bouwkosten); • het concept uitgaat van nieuwe ondernemers en dat een community builder moet worden ingezet om te verbinden, ook met de wijk; • deze binding al prima geregeld is in de huidige situatie; • de huidige gebruikers ook een plan hebben voor de ontwikkeling van de locatie dat als waardevolle input kan dienen voor de transformatie; • in het huidige raadsvoorstel onvoldoende aanknopingspunten zitten die de bestaande initiatieven echt een kans bieden om (al dan niet aangevuld met andere functies) terug te keren.. 81

Van oordeel, dat: • het inefficiënt is om een initiatief dat van onderaf is opgebouwd en op allerlei manieren van betekenis is voor de samenleving, de wijk en de wijkeconomie, in te ruilen voor een hele nieuwe groep waarvoor ook nog extra inzet nodig is om diezelfde binding weer opnieuw op te bouwen; • we initiatieven uit de wijk moeten koesteren. Verzoekt het college: • in gesprek te gaan met De Samenscholing en Helicopter en te inventariseren welke randvoorwaarden en mogelijkheden er zijn van alle betrokkenen om volwaardig deel uit te maken van de transformatie van de Beatrijs; • in het voorstel voor transformatie mee te nemen op welke wijze het kunstwerk wordt beschermd; • in het voorstel voor transformatie mee te nemen welke mogelijkheden er zijn om het aantal parkeerplaatsen te beperken; • de raad hierover te informeren voordat er onomkeerbare stappen worden gezet. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Het pand aan de Beatrijsstraat is van grote waarde voor de gebruikers en voor de buurt. Dat bleek ook wel uit alle insprekers vanochtend en vorige week tijdens de commissievergadering. Een van de insprekers vorige week zei terecht: dit is een van de weinige plekken in de buurt waar activiteiten voor de buurt kunnen worden georganiseerd.

Het is daarom belangrijk om dat in het oog te houden bij de plannen voor de herontwikkeling van dit pand. Het pand moet zijn functie voor de buurt kunnen behouden. Er was tijdens de commissievergadering nog veel onduidelijk over de vervolgstappen van het plan en hoe de buurt en de gebruikers hierbij betrokken zouden worden. Daarom dien ik een amendement in met collega De Groot van het CDA, waarvan het dictum luidt: 'Besluit om een dictumpunt aan het besluit toe te voegen: bij de uitwerking van de herontwikkeling van de Beatrijsstraat 8-12 en het concept voor het bedrijfsverzamelgebouw de wijkondernemers, buurtbewoners, buurtorganisaties en de gebruikers van het pand te betrekken. De voorzitter. Door mevrouw Klokkenburg, daartoe gesteund door mevrouw De Groot, wordt het volgende amendement (O.E CU/SGP) voorgesteld:

Amendement O.E CU/SGP betrek de buurt en de gebruikers van het pand écht bij de ontwikkeling Beatrijsstraat De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 april 2022, ter bespreking van het Voorstel van het college Investeringsbesluit herontwikkeling Beatrijsstraat 8-12 voor de maakindustrie (RIS311871). Besluit om een dictumpunt aan het besluit toe te voegen: V

bij de uitwerking van de herontwikkeling van de Beatrijsstraat 8-12 en het concept voor het bedrijfsverzamelgebouw de wijkondernemers, buurtbewoners, buurtorganisaties en de gebruikers van het pand te betrekken.

Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging.

82

Lesley Arp (SP). Voorzitter. In de commissie Ruimte van vorige week heeft mijn fractie al duidelijk gemaakt dat wij het plan van het college zoals dat er nu ligt, niet zullen steunen. Hoewel wij ook zien dat er grote behoefte is aan betaalbare bedrijfshuisvesting, juist ook in Den Haag Zuidwest, is het leegvegen van een vrijplaats wat ons betreft niet de manier. De sociale meerwaarde van de Samenscholing moeten we koesteren, al helemaal als ze samen met de buurt een plan gaan maken om nog meer te wortelen in de wijk. Onze oproep aan het college is daarom simpel: geef de huidige gebruikers van de Beatrijsstraat de kans om met de buurt een alternatief plan te ontwikkelen. Als de situatie van tijdelijk naar langdurig gaat, kan natuurlijk eventueel ook wat van de gebruikers gevraagd worden aan eigen inkomsten. Maar geef ze deze kans en besluit samen met hen in plaats van over de buurt. Wij staan daarom ook van harte onder alle amendementen van de Haagse Stadspartij. Hinke de Groot (CDA). Voorzitter. Een fijne buurt is meer dan een plek waar je anoniem woont en werkt. Het wordt bepaald door of je je er thuis voelt, door de mensen om je heen, de plekken waar je samenkomt en door er met de buurt wat moois van te maken. Dat gaat niet vanzelf. Daar moet je verantwoordelijkheid voor nemen.