RIS311910 Notulen van de raad van 9 februari 2022 voortgezet op 10 februari 2022

De voorzitter. Zo is het maar net. Sebastian Kruis (PVV). Ik was laatst zelf bij de Mall of the Netherlands. Ik ging een keertje kijken, voor de eerste keer. Ik was gewoon echt in shock over wat ik daar aantrof. Je kon er goed met de auto naartoe. Er waren allemaal prachtige winkels, niet allemaal van die louche telefoonzaken, niet een binnenstad bezaaid met bedelaars. Daar moeten we wat van leren als Den Haag. Wethouder Van Asten (D66). Daarmee is in het midden of de heer Kruis daar met de auto, de fiets of de tram naartoe is gegaan. Maar los daarvan, de Mall of the Netherlands is iets prachtigs. We hadden ons ook kunnen afvragen of zo'n enorm groot winkelcentrum daar had moeten komen, want het trekt ondernemers weg uit andere binnensteden. Dat is natuurlijk zonde. Je kan beter samenwerken, zodat je een prachtige binnenstad hebt die goed bereikbaar is met zowel trein, ov, fiets als met de auto. Dan hoef je geen nieuw winkelcentrum te bouwen. De voorzitter. Heeft u een nieuw punt, meneer Meinesz? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Ik had gewoon een vraag. Heeft meneer Van Asten zelf weleens een onderneming of een zaak gehad? Wethouder Van Asten (D66). Ik ben korte tijd zzp'er geweest, als u dat precies wil weten. Maar ik zit me ook even af te vragen wat nou de waarde is van een vraag als deze.

De ondernemersvereniging van de Prinsestraat is naar mij toegekomen en zei: wij willen dat. Wie ben ik dan om te zeggen 'ja, maar ik ben geen ondernemer, dus ik kan hier geen mening over vormen'? Het gaat er toch om dat je luistert naar de mensen? Iets waarvan de heer Meinesz zelf net zei dat dat eigenlijk moest gebeuren. De voorzitter. Daar voeren wij dit debat voor. Wellicht dat de heer Meinesz dat nog kan toelichten. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Dat is wel grappig. Toen bij de Goudsbloemlaan zei u ook dat u naar de winkeliersvereniging luisterde, maar er waren zeventien winkeliers die het plan niet wilden en twee die het wel wilden, en u luistert naar die twee. Dat is dus het grote verschil. Je moet gewoon een goede enquête houden voordat je zulke dingen uit gaat rollen over de stad. Wethouder Van Asten (D66). De winkeliersvereniging van de Prinsestraat wilde niets liever dan dit een fijn verblijfsgebied maken. Je ziet het ook. Er zijn veel terrasjes, veel restaurants. Ik fiets er tegenwoordig dagelijks doorheen. Het is echt een prachtige straat. Nu rijden de vrachtwagens er nog dwars doorheen, omdat ze dan afsteken van het Centrum. Als we voor elkaar kunnen krijgen dat de vrachtwagens er niet meer dwars doorheen denderen, dan hebben we een prachtig stuk binnenstad erbij gemaakt, wat er ook nog eens voor zorgt dat het daar economisch een stuk beter gaat.

Dat is weer goed voor banen in de Haagse samenleving. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Mooi om te horen dat de wethouder naar de ondernemers luistert, prima, maar ik miste dat wel dat luisterend oor bij de pollerafsluiting bij de Hoefkade en de Parallelweg, en ook de enquête. Waar was het luisterend oor van de wethouder als het om de pollers aan de Hoefkade en Parallelweg gaat? De voorzitter. Ik parkeer 'm heel eventjes. Meneer De Vuyst heeft een punt van orde. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ja, voorzitter. We hebben een gigantisch lange raad van twee dagen, met heel veel punten. We hebben het nu over Centrum-Noord, wat op zich al een vrij groot gebied is. Ik hoor er nu toch onderwerpen bij komen die echt niet bij Centrum-Noord horen. Mijn oproep aan u is om daar toch even wat strakker op te handhaven. Dit is een debat dat korter had gekund, wat mij betreft.

50

De voorzitter. Daar wil ik wel eventjes op reageren. Dat geldt voor heel veel debatten. Iedereen heeft de spreektijd gekregen die ze gekregen hebben en die benutten ze op de manier zoals ze die willen benutten. Dat is ook politiek. Met elkaar kunt u het debat voeren over datgene wat u wel relevant vindt en wat u niet relevant vindt. Het lijkt me niet aan mij om mensen te beknotten in wat ze wel en wat ze niet mogen zeggen. Het lijkt me goed om naar de wethouder te gaan om te reageren op de interruptie van de heer Çetinkaya, tenzij u een ordevoorstel wilt doen natuurlijk. Anders geef ik het woord aan de wethouder. Wethouder Van Asten (D66). Met gratis interrupties wordt het nog een heel lange dag. Maar laat ik snel antwoorden. Natuurlijk is er ook geluisterd daar. Ik ben zelfs op pad geweest op de Hoefkade en de Koningstraat om daar met ondernemers te spreken. Die hebben we ook gehoord in de enquête. Gelukkig spreken we daar, niet volgende week, maar de week daarop, over. Dan hebben we het uitgebreid over de enquête, over de afsluiting en wat de voordelen daarvan zijn, wat ook nadelen zijn, maar wat overall is gewogen als beter voor de stad en beter voor de mensen in de stad. Det Regts (VVD). Deze opmerking is misschien ook wel een heel klein beetje buiten de orde van dit onderwerp.

Mijn collega hiernaast zal daar ook wel een opmerking over maken, maar het is mijn allerlaatste raadsvergadering en ik wil die opmerking toch even gemaakt hebben jegens meneer de wethouder, meneer Van Asten, die natuurlijk in de volgende raad terugkomt, gezien de voorspellingen over de verkiezingsuitslagen. Ik zou ervoor willen waarschuwen dat we deze verblijfsgebieden, die we nu mooi gaan maken zonder auto's, niet helemaal laten 'terrassificeren', dat er alleen maar horeca komt en terrassen op straat zijn. We moeten denken aan branchering van de ondernemers die daar zitten. Ik ben al heel vaak in allerlei steden in Europa geweest waar een totale 'terrassificering' heeft plaatsgevonden en waar je alleen maar op een stoeltje kunt zitten en een glaasje bier kunt drinken of een kopje koffie, en je nergens anders kunt verblijven. Ik zou Den Haag ervoor willen waarschuwen dat we dat niet moeten laten gebeuren en dat we dat verspreiden over de hele stad. Dat is een oproep van mij in deze laatste raadsvergadering. Wethouder Van Asten (D66). Dat zijn prachtige woorden van mevrouw Regts. Ik denk dat ze daar ook helemaal gelijk in heeft. We moeten zuinig zijn op de openbare ruimte in onze stad en niet alles commercieel willen uitbaten. De voorzitter. U vervolgt uw betoog. Wethouder Van Asten (D66). Ik ben bij wellicht dan wel de laatste motie van mevrouw Regts.

Ik weet niet of er nog meer komen in andere debatten, maar in ieder geval voor dit debat wel. De motie Echte bomen in de Prinsestraat gaat over de olijfbomen die nu in de bakken staan. Ik zag ze vanochtend ook nog even. Ik zag ook dat er nog vijgenbomen bij staan. Die komen volgens mij een beetje uit dezelfde contreien, dus die nemen we er maar gelijk bij. Een sympathieke motie; daar willen we ook zeker naar gaan kijken. Het lastige is dat we op dit moment niet weten wat er in de ondergrond ligt. Tenminste, dat weet ik hier niet. Dat weten ze ongetwijfeld verderop in dit stadhuis wel. Ik weet niet wat er daar echt in de bodem kan staan en wat niet, maar deze motie kunnen we omarmen om in ieder geval zo veel mogelijk in de geest van deze motie te leven, dat als het eventueel een bak zou moeten zijn, we toch iets meer werken met inheemse soorten. Dat vindt ongetwijfeld ook uw medeindiener fijn. Det Regts (VVD). Mag ik daar nog iets aan toevoegen? Kijk, het is de bedoeling dat er hoge bomen komen te staan, waar vogels in fluiten, dat we 's avonds de merels horen zitten als we daar op een terrasje of op een bankje zitten, en dat die bomen ook de hittestress verminderen, dat we in het lommer van de bomen kunnen lopen op een zomeravond. Dat is natuurlijk prachtig.

Ik wil ervoor pleiten dat we dat in deze straten gaan doen en ons best doen om om die kabels heen bomen in de grond te zetten, zoals dat hiernaast ook gebeurd is. Daar zijn grote sleuven gemaakt, waar gewoon bomen in de grond komen te staan. Daar wil ik een pleidooi voor houden, voor dat systeem.

51

De voorzitter. Het is uw laatste raad. Het is u toegestaan om iets ruimer in uw interrupties te zijn. Dan zien we dan maar door de vingers. Ik geef het woord aan de wethouder. Wethouder Van Asten (D66). Het mooie van de bijdragen van mevrouw Regts is dat zij ons altijd meeneemt in een beeld. Nu ook weer: de lommerrijke bomen waar we de merels horen fluiten op een zomerse avond. Je ziet het zo voor je. Ik leef daar helemaal in mee. Ik zei al dat deze sympathiek motie is dat we die graag overnemen om er zo veel mogelijk in de geest naar te handelen. Wat we uiteindelijk kunnen gaan realiseren, weet ik niet. Maar als we niet dromen, komen we er ook niet. Ik zou u dus willen voorstellen te stemmen voor deze motie. De voorzitter. Dat is dan toch een poëtisch einde van dit agendapunt, mensen. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Er zal morgenavond over de stukken worden gestemd.

Aan de orde is: L.

Voorstel van het college inzake Aanwijzing lokale omroep Den Haag (RIS311097).

De beraadslaging wordt geopend. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. Ik kan het kort houden. Ik heb al tijdens de commissievergadering geuit dat het een beetje ongemakkelijk voelt om een maand voor de gemeenteraadsverkiezingen een voorkeur uit te spreken voor het type journalistiek dat ons moet controleren. Maar goed, dat was nou eenmaal het gegeven. Wij steunen het voorstel van het college om Den Haag FM opnieuw aan te wijzen voor de concessie om de komende jaren onze stadsomroep te zien. Ik hoop trouwens ook zelf over een jaar of acht, als ik klaar ben in de gemeenteraad, een late night talkshow te hebben op Den Haag FM, waarin ik dan 's avonds laat gasten uit Den Haag ontvang met verhalen uit de stad, soms met een lach, vaak met een traan. Dat lijkt me mooi. Maar dat is dan iets voor over acht jaar. De voorzitter. Blijf dromen, hebben we net geleerd. Dit is een hele mooie. Dan is die cirkel ook weer rond. Bülent Aydin (PvdA). Voorzitter. Het belang van lokale media, waar de stadsomroep er een van is, kan wat mij betreft niet onderschat worden. We hebben ook een uitvoerig debat gehad in de commissie, een prettig debat, waarin we ook de kern van een aantal dingen besproken hebben. De drie essentiële functies, het informeren van bewoners, het kritisch volgen van het bestuur, ook dit bestuur, en het zorgen voor verbinding in de stad, zijn van wezenlijk belang.

Ik hoop dat we dat de komende jaren met deze concessie nog kunnen verbeteren. Ik heb wel één aandachtspunt, waarover ik een motie wil indienen. We zien vaak dat de media veel gebruikmaken van vrijwilligers en freelancers. Die worden vaak ook niet betaald, omdat het wordt gezien als 'joh, dat doe je erbij', terwijl radio maken, tv maken een ambacht is. Het kost veel tijd. Daarom de motie, waarin ik het college vraag het gesprek aan te gaan met de lokale omroep die de komende vijfjaar de zendmachtiging krijgt en hierbij met klem te verzoeken om nu maar ook na wisselingen van bestuurders, commissarissen, leden van het programmabeleidbepalend orgaan en de hoofdredacteur, fatsoenlijk met iedereen om te gaan die (vrijwillig) werk verricht voor de omroep, wat betekent dat werknemers in principe een dienstverband krijgen aangeboden en vrijwilligers een vrijwilligersvergoeding en reiskostenvergoeding. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Deze motie komt ergens vandaan. Welke aanleiding heeft de heer Aydin? Heeft hij geruchten of geluiden gehoord dat het niet goed is geregeld? 52

Bülent Aydin (PvdA). Dank voor deze vraag. Het zijn geen geruchten. Ik heb zelfs individuen gesproken die soms urenlang radio maken - ik ga geen namen noemen - en die zelfs geen vrijwilligersvergoeding of reiskostenvergoeding krijgen, terwijl de vorige directeur zich aan het eind van het jaar wel fors wist te belonen. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Is de heer Aydin dan ook bereid om extra geld vrij te maken? Want het moet ook allemaal betaald worden. Bülent Aydin (PvdA). Daarom heb ik net de aanvulling gedaan dat de vorige directeur zich fors wist te belonen. Ik denk dat er dus niet eens extra geld nodig is. Dat zou wellicht aan de orde kunnen zijn, maar laten we eerst het onderzoek afwachten en ervan uitgaan dat mensen, vrijwilligers, radiomakers zo goed mogelijk behandeld worden, zoals iedereen behandeld dient te worden. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Gister werd er een motie rondgestuurd namens de Partij van de Arbeid over het uitgeven van een fysieke nieuwsuitgave door de lokale omroep, maar die motie is niet ingediend? Nee? Oké, heel fijn; foute motie. De voorzitter. Waarvan akte. Door de heer Aydin wordt de volgende motie (L.1 PvdA) ingediend:

Motie L.1 PvdA Eerlijke behandeling vrijwilligers werknemers De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 en 10 februari 2022, ter bespreking Voorstel van het college inzake Aanwijzing lokale omroep Den Haag (RIS311097). Constaterende, dat: • de (lokale) media veel gebruik maakt van vrijwilligers en freelancers; • vrijwilligers bij Den Haag FM geen vrijwilligersvergoeding en/of reiskostenvergoeding krijgen terwijl vrijwilligers hierom vragen; • Den Haag FM in het verleden alleen gebruik maakte van freelancers; • Den Haag FM nu naast freelancers ook medewerkers in vast dienstverband heeft, maar dit in de toekomst niet is te garanderen vanwege een wissel van de bestuurder en eventuele toekomstige wisselingen van de commissarissen, leden van het programmabeleidbepalend orgaan en hoofdredacteur. Overwegende, dat: • radio een ambacht is; • ook het vrijwillig maken van radioprogramma's veel tijd kost; • radioprogramma's gemaakt door vrijwilligers, zoals Kunstlicht, een meerwaarde hebben voor de stad; • Den Haag FM genoeg budget krijgt om medewerkers een eerlijk dienstverband aan te bieden en vrijwilligers een eerlijke vergoeding.

Verzoekt het college: • het gesprek aan te gaan met de lokale omroep die de komende vijfjaar de zendmachtiging krijgt en hierbij met klem te verzoeken om nu maar ook na wisselingen van bestuurders, commissarissen, leden van het programmabeleidbepalend orgaan en de hoofdredacteur, fatsoenlijk met iedereen om te gaan die (vrijwillig) werk verricht voor de omroep, wat betekent dat werknemers in principe een dienstverband krijgen aangeboden en vrijwilligers een vrijwilligersvergoeding en reiskostenvergoeding; • de raad te informeren over de uitkomst van dit gesprek.

53

En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Frans Hoijnck van Papendrecht (Groep Hoijnck van Papendrecht). Voorzitter. Ik constateer dat het college voorbijgaat aan het belang van de pluriformiteit van pers. Ook de geraadpleegde commissieBakker gaat op geen enkele wijze in haar beschouwing en advies in op het bijzondere van de betekenis van die pluriformiteit van pers in een stad als Den Haag. B en W van Den Haag hebben klaarblijkelijk zelf ook geen visie op het belang van die pluriformiteit. Ten slotte nog de constatering dat beweringen in de stukken over de gebrekkige lokale programmering van Omroep Den Haag wat mij betreft onzin zijn. Die zijn en waren juist veel beter uitgewerkt dan die van Den Haag FM c.q. Omroep West, is mijn mening. Ik overweeg dat het gemeentebestuur nalatig is geweest in de wettelijk gewenste afdwingen van een samenwerking tussen beide kandidaten voor de lokale zendvergunning, dus enerzijds West/FM en anderzijds Omroep Den Haag. Terwijl, wat mij betreft, het voor het college zeldzaam eenvoudig zou zijn geweest om een nieuwe stichting te eisen waarin beide prima hadden kunnen gaan samenwerken.

Daarom mijn motie met de titel Pluriformiteit lokale RTV, waarvan het dictum luidt: verzoekt het college zijn aanwijzing van Den Haag FM als lokale zendgemachtigde op te houden; te bevorderen dat er een coöperatieve stichting wordt opgericht waarin Omroep Den Haag en Den Haag FM gezamenlijk als zendgemachtigde zullen optreden in de komende vijf jaar. De voorzitter. Waarvan akte. Door de heer Hoijnck van Papendrecht wordt de volgende motie (L.3 Groep HvP) ingediend:

Motie L.3 Groep HvP Pluriformiteit lokale RTV De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 en 10 februari 2022, ter bespreking van het voorstel van het college inzake de aanwijzing van de lokale omroep (RIS311097); Constateeert dat, • het college volledig voorbij gaat aan het belang van de pluriformiteit van pers; • de geraadpleegde 'commissie Bakker' met geen woord in z'n advies is ingegaan op het enorme belang op de pluriformiteit van pers in Den Haag; • B&W van Den Haag klaarblijkelijk geen visie hebben op het belang van pluriformiteit van pers; • beweringen over de gebrekkige lokale programmering van Omroep Den Haag onzin zijn, die zijn en waren juist veel beter uitgewerkt dan die van Den Haag FM / Omroep West. Overweegt dat, • het gemeentebestuur zeer nalatig is geweest in de wettelijk gewenste afdwinging van een samenwerking tussen beide kandidaten voor de lokale zendvergunning (West/FM en Omroep Den Haag); • het voor het college zeldzaam eenvoudig zou zijn geweest om een nieuwe stichting te eisen waarin beiden prima zouden kunnen samenwerken. Verzoekt het college, • z'n aanwijzing van Den Haag FM als lokale zendgemachtigde op te houden; • te bevorderen dat er een coöperatieve stichting wordt opgericht waarin Omroep Den Haag en Den Haag FM gezamenlijk als zendgemachtigde optreden. En gaat over tot de orde van de dag.

De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. 54

Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. We hebben een mooie discussie gehad in de commissie over de twee voorstellen die voorlagen. We hebben toen ook beide omroepen tijdens de inspraak gehoord. De PVV benoemt dat het ongelukkig is dat dit vlak voor de verkiezingen valt. Dat erkennen we. Dit moet alleen elke vijf jaar gebeuren van het Commissariaat voor de Media. Deze periode zitten we daar net vlak voor. U wilde een late night talkshow over acht jaar. Ik zat gelijk een beetje te denken aan de titel. 'Op het Kruispunt' kan natuurlijk al een hele mooie zijn! Laat ik het daar even bij laten. Maar wellicht iets om over na te denken. Meer serieus; de motie van de heer Aydin van de Partij van de Arbeid vraagt om over de vrijwilligersvergoedingen te gaan spreken. Wij kunnen niet zozeer op de stoel zitten van de bestuurder van de lokale omroep. Dat is ook niet de bedoeling. We kunnen dus ook geen dwingende maatregelen opleggen. Maar we horen u wel. We gaan dus graag het gesprek aan over hoe de omroep dit zelf ziet, hoe ze dit eventueel kunnen verbeteren om in die geest te handelen. We laten deze motie aan de raad; een sympathieke motie. De motie van de heer Hoijnck van Papendrecht, Pluriformiteit lokale RTV, zegt eigenlijk dat wij nalatig zouden zijn geweest om samenwerking af te dwingen. De voorzitter. Voordat u verdergaat, zie ik een interruptie van de heer Dubbelaar.

Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). De wethouder laat de motie aan de raad, maar de motie is dus gewoon onuitvoerbaar voor het college? Wethouder Van Asten (D66). Nee, want wij kunnen prima een gesprek aangaan met de lokale omroep. Wij kunnen de lokale omroep alleen niet dwingen iets te doen. Dan zouden we ons te veel met de media bemoeien. We hebben natuurlijk vaker gesprekken met Den Haag FM. Daarin kunnen we dit zeker adresseren. De voorzitter. Gaat u verder. Wethouder Van Asten (D66). We zijn druk bezig geweest om ervoor te zorgen dat partijen aan tafel kwamen. Wij hebben de heer Bakker ook gevraagd om die gesprekken te gaan begeleiden om ervoor te zorgen dat ze samenkwamen. Dat is alleen, zelfs na verschillende gesprekken, niet gelukt. Wij kunnen dat natuurlijk niet afdwingen. Zelfs in een stichting of een coöperatie duwen is simpelweg onmogelijk. Het college wordt verzocht de aanwijzing op te houden. Dat kan niet. We moeten ons advies aan het Commissariaat voor de Media nu geven. Daar hebben we uw uitspraak vandaag voor nodig. U vraagt te bevorderen dat er een coöperatieve stichting wordt opgericht. Dat hebben we geprobeerd te doen. Dat is niet gelukt. Daarmee ontraden we dus deze motie. Frans Hoijnck van Papendrecht (Groep Hoijnck van Papendrecht). Als we het hebben over pluriformiteit, dan hebben we het ook over gescheiden rechtspersoonlijkheden.

Het feit dat de samenwerking tussen Den Haag FM en Omroep Den Haag niet tot stand is gekomen, heeft bij mijn weten gelegen in de weigering van FM/Omroep West om een separate stichting op te richten. Als de gemeente dat had gewild, had je daar naar mijn idee toch meer druk op kunnen zetten. Maar daar bent u het niet mee eens, begrijp ik? Wethouder Van Asten (D66). De heer Hoijnck van Papendrecht gaf zelf al de conclusie. Daar zijn wij het inderdaad niet mee eens. Er zijn verschillende redenen waarom partijen niet bij elkaar kwamen. Daar hebben we het in de commissie uitgebreid over gehad. Spijtig, uiteraard, want wij hebben daadwerkelijk geprobeerd om deze twee omroepen via één aanvraag tot zendmachtiging te verleiden. Dat is helaas niet gelukt. Daar kunnen we dan heel veel van vinden, maar dat is de situatie die voorligt. Dan moet er gekozen worden uit de twee plannen die er zijn. Om ons moverende redenen hebben we gekozen voor het plan van Den Haag FM. De voorzitter. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn.

55

De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. De digitale stemmingen zullen morgenavond plaatsvinden. We gaan kort schorsen, want het voorzitterschap wordt overgenomen door meneer Van der Helm. De vergadering wordt van 13.52 uur tot 13.56 uur geschorst. Voorzitter: de heer Van der Helm.

Aan de orde is: M.

Gewijzigd initiatiefvoorstel 0.0% Alcoholreclame (RIS308637).

De voorzitter. Ik geef gelegenheid aan de heer Mahmood voor een korte toelichting op zijn initiatiefvoorstel. Adeel Mahmood (NIDA). Voorzitter. Ons voorstel zet in op een ban op alcoholreclame in de buitenruimte van Den Haag. We geven met dit voorstel ook gehoor aan de oproepen van vele gezondheidsexperts wereldwijd. Ongeveer een op de tien Hagenaars en Hagenezen is een problematische drinker. Bijna de helft van de volwassenen drinkt meer dan de norm van de Gezondheidsraad. Gelukkig nemen de gemeente Den Haag en andere overheden al stappen en zetten zij in op het terugdringen van overmatig en problematisch alcoholgebruik. Minder alcoholgebruik heeft veel voordelen en gelukkig neemt het besef over de schadelijke effecten van alcohol sinds een aantal jaren steeds meer toe, onderbouwd ook met wetenschappelijke studies. Bij bijna 27% van de geweldsdelicten speelt alcoholgebruik een rol, 16% bij huiselijk geweld en 22% bij seksueel geweld en 12% tot 13% bij verkeersslachtoffers. Gezondheidsorganisaties en adviesraden wijzen op deze verontrustende statistieken. Het overmatig alcoholgebruik vraagt om een nuchtere aanpak voor de kansrijke, veilige en gezonde stad die we willen zijn.

Wij geloven erin, hierbij ondersteund door wetenschappers en gezondheidsorganisaties, dat het niet mogelijk is verschil te maken in preventie terwijl er aan de andere kant een miljoenenindustrie alcoholgebruik juist promoot. De ontmoedigingscampagnes staan in schril contrast met de miljoenenpromotie en is als dweilen met de biertap open. In het bijzonder bij jongeren speelt de exposure aan reclame een essentiële rol bij drankgebruik en -misbruik. Net zoals de tabaksindustrie schadelijk is voor de gezondheid waarvoor geen reclame gemaakt mag worden, is de alcoholindustrie schadelijk voor de gezondheid. Een tweede beoogd effect van dit voorstel is om alle problemen die zich voordoen door het gebruik van alcohol, te doen verminderen. Voorbeelden van deze problemen staan in het voorstel beschreven. We hebben het preadvies van het college met veel interesse gelezen en nemen dit uiterst serieus. Het college geeft aan dat het het dictum met betrekking tot het inzichtelijk maken in hoeverre we lokaal alcoholreclame kunnen verbannen uit het straatbeeld, steunt. Zoals het college aangeeft, kan eind 2022 de nieuwe reclamenota verwacht worden. Het college geeft aan momenteel geen standpunt in te willen nemen over het tweede dictum en dat het dit wil overlaten aan de dan zittende raad.

Wij vinden dit zeker jammer, omdat we liever hebben dat de raad nu al een principieel standpunt inneemt, maar we vinden ook dat er ruimte moet zijn voor de volgende raad om zich hierover te buigen. Dat is ook de grootste reden geweest om het tweede dictum uit het voorstel te schrappen; dat hebben we ook gemaild aan de fracties en de wethouder. Natuurlijk hoop ik straks op een nieuwe raad met meer lef en steun voor een gezond Den Haag. De uitwerking van het eerste dictum lijkt ons voor nu een goede eerste stap, zodat de volgende raad een goede afweging kan maken over de nieuwe reclamenota die naar verwachting eind 2022 komt. De beraadslaging wordt geopend.

56

Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. Wie dacht dat het wel zou meevallen met islamitische partijen in de raad, is bedrogen uitgekomen. Met als voorlopig slotstuk vandaag het verbieden van reclames voor alcohol. Eigenlijk net als de taliban. Meneer Mahmood vond het onlangs passen bij zijn raadslidmaatschap om een hele raadsvergadering te skippen en een bruiloft te vieren in Pakistan. Een meevaller was dat hij die vergadering er niet was, een tegenvaller was dat hij weer is teruggekomen. We moeten - en dat is een belangrijk punt voor de PVV - partijen als NIDA of binnenkort DENK altijd politiek bestrijden. Daarom zeg ik: een stem op de PVV is een stem tegen DENK. Wij zijn het thuisfront en dat geldt voor niemand anders meer hier. Robert Barker (PvdD). Een punt van orde, voorzitter. De heer Kruis maakt het weer heel persoonlijk, terwijl we juist met z'n allen hebben afgesproken dat het over partijen gaat en dat we op een fatsoenlijke manier met elkaar praten, terwijl ik moet constateren dat de heer Kruis zich daar nu niet aan houdt. De voorzitter. Ik zie veel instemmend geknik in de raad. Ik denk dat het signaal naar de heer Kruis ook wel helder is. Het gaat nu gewoon over het initiatiefvoorstel over 0.0 alcoholreclame. Volgens mij is het handig om ons daarop te richten. Sebastian Kruis (PVV). Het gaat gewoon over 0.0 alcoholreclame? Het gaat over de islamisering van onze stad.

Dat is wat hier gebeurt en niets anders dan dat. Hij kan het wel met allemaal mooie praatjes over gezondheidseffecten proberen te verhullen, maar uiteindelijk is dit een voorstel om bij te dragen aan de islamisering van Den Haag. De PVV is opgericht tegen islamisering. Dus dat meneer Barker invliegt om even te wijzen op wat er allemaal persoonlijk is: ja, dit is inderdaad persoonlijk want ik ben inderdaad iemand die trots is op ons Den Haag met onze vrijheden, waar je dus ook gewoon drankjes kunt drinken. Het gaat om onze persoonlijke vrijheid. En dit voorstel is nog maar het begin. De voorzitter. U kunt uw punt inhoudelijk maken, maar u gaf zonet in het debat een aantal persoonlijke dingen aan. Dat is volgens mij onnodig en dat geeft de raad ook aan. Wat u inhoudelijk vindt, geeft u nu al voor een deel aan en dat is verder prima. Nogmaals, ik wil de opmerking maken dat het niet persoonlijk wordt. Joris Wijsmuller (HSP). Ik wilde vragen aan de heer Kruis of hij bekend is met de drooglegging die in de Verenigde Staten plaatsvond. Sebastian Kruis (PVV). Ja, en ik ben ook bekend met de islamisering van onze stad en de gevolgen die dat heeft gehad en hoe hard Den Haag inmiddels is veranderd in halallistan. Daar ben ik in het recente verleden nog meer mee bekend geraakt dan met de drooglegging in de VS. Maar als we kijken naar de islamitische wereld is alles drooggelegd.

Dus dat is waar de heer Mahmood op aanstuurt met zijn voorstel en dat is waarop ik reageer. Inderdaad, is het persoonlijk of niet? Ik zie dit voorstel van een islamitische partij als een aanval op mij persoonlijk en op heel veel mensen in Den Haag. Dus reageer ik dan ook persoonlijk en dat blijf ik altijd doen. Daar neem ik geen millimeter afstand van, want dit is namelijk wel de essentie voor mij als raadslid hier namens de PVV. En je moet dat gewoon kunnen zeggen. Dat dan de heer Barker invliegt als een soort pleitbezorger van de islam, is niet mijn probleem. De voorzitter. Nee, nee, dat gaan we zo niet doen. U gaat zich nu herhalen. De heer Barker heeft net een punt van orde gemaakt. Ik zag daarvoor veel instemmend geknik en ik ben het er ook mee eens, want de regel in dit huis is: inhoudelijk reageren en niet persoonlijk maken. Zonet kwamen een aantal persoonlijke punten langs. Daar spreek ik u nu op aan en ten aanzien van wat u inhoudelijk vindt heeft u alle vrijheid om dat aan te geven. Ik zou u dan ook vooral willen verzoeken om door te gaan met uw inhoudelijke bespiegeling over dit initiatiefvoorstel. Sebastian Kruis (PVV). Waarvan akte, voorzitter. De islamisering die doorgaat onder onze ogen moeten we een halt toeroepen. De rode loper waarmee de islamisering en moslimkolonisten onze stad binnenkomen, is de weg naar onze 57

ondergang. En die wordt geflankeerd door andere partijen in uw raad die applaudisserend langs de kant staan. Tegen hen die denken dat het wel zal meevallen met de islam, zou ik zeggen: drink er nog eentje zolang het nog kan. Het is triest dat ik dit moet zeggen anno 2022. Ik heb een motie en die is misschien eigenlijk wel de belangrijkste die ik dit jaar zal indienen. Dat is de motie 'Den Haag is onderdeel van het vrije Westen', waarin de raad uitspreekt dat Den Haag onderdeel is van het vrije Westen en niet van de islamitische wereld. Het is eigenlijk te gek voor woorden dat ik dit soort moties moet indienen, maar het is helaas wel de realiteit en wij zullen er alles aan doen om dit in de toekomst te verbeteren. De voorzitter. Door de heer Kruis wordt de volgende motie (M.1 PVV) ingediend:

Motie M.1 PVV Den Haag is onderdeel van het vrije westen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 februari 2022, ter bespreking van Initiatiefvoorstel 0.0% Alcoholreclame (RIS308637). Spreekt uit, dat: • Den Haag onderdeel is van het vrije westen en niet van de islamitische wereld. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Een mooi voorstel van collega Mahmood om alcoholreclame in de buitenruimte te verbieden. Uit onderzoek blijkt dat er een rechtstreeks verband bestaat tussen blootstelling aan alcoholmarketing en het drinkgedrag van jongeren. Daarom wil ik dit initiatiefvoorstel van harte steunen. Al vaker hebben we in deze raad gevraagd om een verbod op de grote stickers van alcohol op ramen van bijvoorbeeld avondwinkels en slijterijen. Volgens het college was het altijd moeilijk maar in Groningen loopt momenteel een proef om alcoholgerelateerde raambestickering onder gevelreclame te laten vallen waardoor er regels aan deze uitingen verbonden kunnen worden. In aanloop naar de nieuwe nota Reclamebeleid buitenruimte kunnen we onderzoeken hoe we dit ook in Den Haag aan banden kunnen leggen.

Daarom dien ik samen met collega Mahmood een motie in met als dictum: verzoekt het college in aanloop naar de nieuwe nota Reclamebeleid buitenruimte te onderzoeken hoe raambestickering met afbeeldingen van alcoholische dranken middels lokale wetgeving aan banden kan worden gelegd. De voorzitter. Door mevrouw Klokkenburg, daartoe gesteund door de heer Mahmood, wordt de volgende motie (M.2 CU/SGP) ingediend:

Motie M.2 CU/SGP Geen alcoholreclame op gevels De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 februari 2022, ter bespreking van het Initiatiefvoorstel 0.0% Alcoholreclame (RIS308637), constaterende, dat: • bij met name avondwinkels en slijterijen hele ramen en muren van buiten beplakt zijn met grote stickers c.q. posters met daarop alcoholische dranken; overwegende, dat: • in Groningen momenteel een proef wordt gedaan om te kijken of reclame in winkels, zoals raambestickering, onder het juridisch regime van gevelreclame kunnen laten vallen; • het mogelijk is om aan gevelreclame restricties op te leggen; 58

verzoekt het college: • in aanloop naar de nieuwe nota ‘Reclamebeleid buitenruimte’ te onderzoeken hoe raambestickering met afbeeldingen van alcoholische dranken middels lokale wetgeving aan banden kan worden gelegd, en gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Bredemeijer (CDA). Voorzitter. Veel dank aan de initiatiefnemer voor dit voorstel. In de commissie en ook na afloop daarvan hebben we er inderdaad al over gesproken. Ik denk dat het goed is dat de initiatiefnemer het voorstel zodanig heeft aangepast dat we in de aanloop naar het nieuwe reclamebeleid dit aan de nieuwe gemeenteraad mee kunnen geven als overweging. Dat is eigenlijk hoe ik het voorstel nu namens het college interpreteer. Vandaar dat ik het nu voorliggende initiatiefvoorstel van harte kan omarmen. Sebastian Kruis (PVV). Mijn vraag aan deze CDA-wethouder is, waarom hij meewerkt aan de islamisering van Den Haag. Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik heb aangegeven dat het initiatiefvoorstel zoals het er nu ligt, de nieuwe gemeenteraad handvatten geeft om het reclamebeleid zoals dat in de nieuwe collegeperiode vormgegeven zal worden, naar believen in te vullen. We zullen op een rij zetten welke mogelijkheden de gemeenteraad heeft om allerlei vormen van reclame die men al dan niet gewenst vindt, in die nieuwe nota vorm te geven. Sebastian Kruis (PVV).

Dat zal allemaal wel, maar we moeten niet wegkijken van de intenties van zo'n partij om dit soort voorstellen te doen. We kunnen er niet voor weglopen dat dit voorstel geen enkel ander doel heeft dan Den Haag te islamiseren. Dat een wethouder dan in kaart gaat brengen voor de volgende raad wat de mogelijkheden zijn om de stad te helpen islamiseren, vind ik onbestaanbaar. Ik vind het onbegrijpelijk dat de wethouder dat aspect niet meeneemt in zijn beoordeling van dit soort voorstellen. Het kan toch niet waar zijn dat een CDA-wethouder meegaat met die islamiseringsagenda van NIDA c.q. DENK? Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik was van plan de motie van de heer Kruis aan het eind te preadviseren maar dat zal ik dan nu direct doen, ook in reactie op deze verwijtende opmerking. Ik denk dat de heer Kruis zich diep moet schamen voor het indienen van deze motie. Als stadsbestuur moeten we ons ook diep schamen dat een lid van de gemeenteraad en van dit stadsbestuur in staat is om dit soort teksten hier serieus in de arena te werpen en om, wanneer het over serieuze onderwerpen gaat, een hele bevolkingsgroep of een hele religie weg te zetten. Dat accepteer ik absoluut niet als medelid van dit stadsbestuur. Het lijkt mij helder dat deze motie wordt ontraden door het college. Sebastian Kruis (PVV). Ik weet niet waar de wethouder het over heeft.

Deze motie vraagt niet om een beoordeling van het college maar om een raadsuitspraak. Daarom staat er ook: 'spreekt uit dat'. Dus wat deze wethouder daarvan vindt interesseert mij echt helemaal niets. Dan het tweede punt. Als ik een motie indien die zegt dat Den Haag onderdeel is van het vrije Westen en niet van de islamitische wereld en een CDA-wethouder vervolgens zo reageert, dan is dat te gek voor woorden. Ik weet niet of hij denkt dat 0.0 slaat op het percentage dat het CDA gaat halen bij de verkiezingen maar op deze manier gaat dat wel bewaarheid worden. Wethouder Bredemeijer (CDA). Als bestuurder en als lid van een politieke partij, in dit geval het CDA, ben ik bezig de stad te besturen en dat voor iedere inwoner van deze stad, ongeacht religie en afkomst, op dezelfde manier vorm te geven. Dat is waar we volgens mij als stadsbestuur voor verantwoordelijk zijn. Het is gewoon schandalig dat op deze manier een bevolkingsgroep, een religie

59

weggezet wordt op dit thema. En dat accepteer ik niet. Of ik nou lid ben van het CDA of een andere partij, doet er niet toe. De voorzitter. De heer Kruis, tot slot. Sebastian Kruis (PVV). Dan is mijn vraag aan de wethouder of hij van mening is dat Den Haag onderdeel is van de islamitische wereld of van het vrije Westen. Wethouder Bredemeijer (CDA). Den Haag is een veelkleurige stad, een stad waar iedereen welkom is en zijn of haar eigen eigen religie kan bezigen of praktiseren. Of je nou christen, Hindoe, moslim of anderszins bent, dat staat iedereen gelukkig vrij in deze stad. De voorzitter. Nee, meneer Kruis, u hebt al drie interrupties gehad. Sebastian Kruis (PVV). Maar ik krijg geen fatsoenlijk antwoord op mijn vraag. De voorzitter. Maar het college gaat over zijn eigen antwoord. De wethouder vervolgt zijn beantwoording. Wethouder Bredemeijer (CDA). Dan kom ik op de motie van de ChristenUnie. In Groningen gaat het niet per se om bijvoorbeeld posters voor de ramen maar meer om lichtbakken en dat type zaken. Dus het ligt net wat genuanceerder dan in de motie wordt gesteld. Op zich geeft dat niet want de gedachte achter die pilot is wel een interessante, namelijk of je als gemeentelijke overheid belemmeringen kunt opleggen aan een ondernemer ten aanzien van wat hij of zij aan reclame maakt. Via landelijk beleid is de tabaksreclame aan banden gelegd.

Je mag tabaksgebruik niet actief promoten door het te laten zien. Er zijn dus mogelijkheden om dat ook voor alcohol te laten gelden. Zoals gezegd, ziet die pilot in Groningen op een ander element, waarbij het ook nog maar helemaal de vraag is wat er precies uit die pilot komt. Het is in ieder geval niet mogelijk om als gemeentelijke overheid te doen wat de motie vraagt. Dat staat artikel 121 van de Gemeentewet niet toe. De regeling is neergelegd in artikel 2 van de Drank- en Horecawet en valt onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van VWS. Als dat aangepast zou moeten worden, is het aan de staatssecretaris van VWS om daar eventueel voorstellen voor te doen. Dus we kunnen gemeentelijk geen beleid maken dat hierop ziet. Dus om die reden moet ik deze motie ontraden. Sebastian Kruis (PVV). Een nieuwe poging. Is deze wethouder van mening dat Den Haag onderdeel is van het vrije Westen? Een ja- of neevraag. Wethouder Bredemeijer (CDA). Den Haag is een van de meest veelkleurige steden van Nederland, wat iets is om trots op te zijn. Het is onderdeel van Zuid-Holland, van Nederland en van Europa. Het is ook een stad waar iedereen zijn of haar geloof mag belijden. De voorzitter. Ik ga even ingrijpen. Meneer Kruis, u heeft deze vraag net ook gesteld. Daar heeft u antwoord op gekregen.

U heeft deze vraag nu nog een keer gesteld en krijgt hetzelfde antwoord als de wethouder zojuist gaf. Kijk, u kunt het niet eens zijn met het antwoord, maar dit is het antwoord dat het college geeft. U was ook door uw interrupties heen. Als u opnieuw de vraag stelt, gaan we pingpongen met steeds dezelfde vraag en hetzelfde antwoord. Sebastian Kruis (PVV). Mag ik nog een vraag stellen? De voorzitter. Als u echt een nieuwe vraag hebt, kunt u die stellen, maar als ik merk dat u toch weer dezelfde vraag stelt maar dan op een andere manier, grijp ik in. Sebastian Kruis (PVV). Dan stel ik echt een compleet andere vraag. Is deze wethouder van mening dat Den Haag onderdeel is van de islamitische wereld? Dit was overigens nu met een klap tegen de microfoon maar dat gebeurt wel vaker in de islamitische wereld. 60

De voorzitter. En u lacht daarbij, wat volgens mij ook wel een klein beetje verraadt dat u ook zelf wel snapt dat dit een vraag is die eigenlijk dezelfde is als daarnet. U heeft ook nog een tweede termijn als u nog een punt wil maken, maar ik wil nu door met de beantwoording van de wethouder. Ik zie dat mevrouw Klokkenburg nog een interruptie heeft en daarna krijgt ook de heer Mahmood nog de gelegenheid om iets te zeggen. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Is de wethouder bereid om bij het ministerie aan te dringen op mogelijkheden dat we hier lokaal wel regels over kunnen gaan maken? Wethouder Bredemeijer (CDA). Nee, dat is denk ik niet nodig. Het staat mevrouw Klokkenburg zelf natuurlijk ook vrij om er bijvoorbeeld landelijk initiatieven voor te nemen. We kunnen hiervoor landelijk regels vaststellen met elkaar. Het lijkt mij echter niet wijs om los van wat er landelijk gebeurt, eerst ernaar te streven om gemeentelijk dingen te doen terwijl je ook de Drank- en Horecawet landelijk kunt aanpassen. Dus dit lijkt mij echt iets waar je landelijk beleid voor moet maken. Dat beleid ligt vast in artikel 2 van de Drank- en Horecawet. Dat lijkt mij de plek om, als we dat al zouden willen, het aan te passen. De voorzitter. Dan geef ik nu het woord aan de heer Mahmood als initiatiefnemer. Adeel Mahmood (NIDA). Voorzitter.

Ik wil mevrouw Klokkenburg bedanken voor haar bijdrage en de wethouder voor zijn reactie. Ik zal nog kort ingaan op de bijdrage van de heer Kruis. Natuurlijk is het een trieste bijdrage maar tegelijkertijd zie ik het eigenlijk ook als een compliment dat de heer Kruis zo afgeeft op het voorstel en dat hij er zulke conclusies aan verbindt. Ik kan begrijpen dat ik als persoon een nachtmerrie ben voor partijen als de PVV, maar ik neem dat compliment van harte tot me. Om inhoudelijk in te gaan op zijn zorgen, wil ik hem vooral wijzen op de woorden in het voorstel zelf, namelijk dat uitsluitend experts vanuit het vrije Westen aan de noodrem trekken; en voor zover ik heb kunnen nagaan zijn zij nog niet bekeerd. Statistieken en goede gezondheid doen er misschien niet toe voor de PVV maar dat is een afweging die de partij zelf dient te maken. Blijkbaar heeft de partij hier geen nuchtere kijk op, wat ik respecteer. Daar wil ik het bij houden, voorzitter. De voorzitter. Dan gaan we naar de tweede termijn. De heer Kruis. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. Het punt is dat ik hier als enige niet trap in de gladde praatjes van een NIDA, om dan toch maar een partij te noemen. Het gaat ze helemaal niet om de gezondheid. Het gaat ze om het doorvoeren van een islamiseringsagenda.

Als ik dan een motie daartoe indien, is het absurd dat ik zo'n reactie krijg van het college en dat ze niet eens durven of willen uitspreken of Den Haag onderdeel is van het vrije Westen of van de islamitische wereld. Want heel veel Hagenaars en Hagenezen vragen zich af wat er gebeurt met hun stad, hoe het toch kan dat 60 jaar geleden heel Den Haag Haags was en nu in meerderheid niet meer Haags is en daarmee in feite bijna veranderd is in halallistan. Dus de reden dat ik die vraag stel, is vanwege het feit dat heel Den Haag dit bezighoudt. Dus wederom: wat is eigenlijk de agenda van dit gemeentebestuur voor onze stad, onze cultuur, onze tradities en onze veiligheid? De islam is een van de belangrijkste oorzaken van het verdwijnen van deze punten. Ik vind het dan ook heel zorgwekkend dat een CDA-wethouder van wie ik echt nog wel een hoge pet op had, in de zin dat ik dacht dat hij er een helder antwoord op zou geven, met zo'n repliek komt. Dan is die islamiseringsagenda, ingegeven door partijen als NIDA en DENK, nog vele malen succesvoller gebleken de laatste jaren dan ik eigenlijk al vreesde voordat ik aan dit debat begon. En dan zie ik wéér meneer Barker die wil interrumperen. Robert Barker (PvdD). Ik ben benieuwd hoeveel keer het woord 'islam' in het voorstel voorkomt. Heeft de heer Kruis dat gecheckt? Sebastian Kruis (PVV).

En dit is dus precies het probleem en dit is ook precies waarom we hier alert op moeten zijn. In de gehele islamitische wereld geldt een verbod op reclame voor alcohol. Dus het feit dat dit niet wordt genoemd in het voorstel en dat jullie er allemaal in trappen als makke schapen en 61

niet zien dat we meehelpen aan de islamisering van Den Haag en aan de islamiseringsagenda van een islamitische partij, vind ik zorgwekkend, omdat jullie niet verder kijken dan jullie neus lang is. Robert Barker (PvdD). Ik hoorde geen antwoord op mijn vraag. Ik dacht dat de heer Kruis bij een jaof neevraag graag een antwoord kreeg. Dus wat is het antwoord? Sebastian Kruis (PVV). Het antwoord is dat ik als enige hier niet lijk te vallen voor de gladde praatjes van NIDA. Dat zij inderdaad nul keer het woord 'islam' daarin laten vallen, is om partijen als de uwe zand in de ogen te strooien en om mevrouw Klokkenburg zand in de ogen te strooien; nu heeft ze gelukkig een bril, maar anders zat het zand in haar ogen. Het punt is dus dat al die partijen daar niet doorheen prikken en ik de enige lijk te zijn die dat wel doet. Het feit dat ik de enige ben die dit punt maakt, vind ik echt een trieste en zorgwekkende constatering. De voorzitter. De heer Barker, tot slot. Ik zeg er ook maar meteen bij dat de heer Kruis over zijn eigen antwoord gaat. Robert Barker (PvdD). Ja, voorzitter, dat klopt helemaal.

De heer Kruis is wel creatief in antwoorden, maar dan constateer ik in elk geval dat de heer Kruis het met mij eens is dat het woord 'islam' er helemaal niet in voorkomt, dat het stuk gaat over het beschermen van bijvoorbeeld de jeugd tegen alcoholmisbruik, dat de heer Kruis het misschien met mij eens is dat dit een probleem is en dat er met dit voorstel in ieder geval een plan komt om dit aan te pakken en het dus eigenlijk helemaal niks met de islam te maken heeft. Hopelijk is de heer Kruis dat met mij eens. Sebastian Kruis (PVV). Nee, ik ben het totaal niet met de heer Barker eens, nog niet eens met een begin daarvan. Het gaat de heer Mahmood helemaal niet om de gezondheid van onze kinderen. Hij laat ook toe dat wekelijks in Den Haag honderden, zo niet duizenden kinderen worden vergiftigd in moskeeën met een ideologie die niet de onze is en die haaks staat op onze samenleving. Met het feit dat hij geen een keer het woord 'islam' noemt in een voorstel dat heel duidelijk een islamiseringsvoorstel is, sorteert hij precies het effect waar ik al bang voor was, namelijk dat anderen in plaats van hijzelf eigenlijk mij gaan aanvallen op de kritiek die ik heb op zijn islamiseringsvoorstellen. Hij is in dit debat eigenlijk een beetje de puppet master en jullie zijn de marionetten. De voorzitter. Het lijkt mij goed om dit debat nu af te ronden.

Meneer Mahmood, u bent de indiener, dus het is eigenlijk een beetje apart … U heeft een punt van orde? Adeel Mahmood (NIDA). Ik weet dat ik verdediger en indiener van het voorstel ben en hier niet zit met een eigen bijdrage vanuit mijn partij, maar de heer Kruis beschuldigde mij er zo-even van dat ik jongeren in onze stad vergiftig. Ik hoop dat de voorzitter daarop echt wil ingrijpen, want dat trek ik mij wel aan. Die woorden die de heer Kruis gebruikte, zijn geen lichte woorden. Dus ik wil dat hij daar afstand van neemt en anders met bewijzen komt en onderbouwt op welke manier ik mensen vergiftig en wat ik daar persoonlijk mee te maken heb. De voorzitter. Het is goed dat u dat aangeeft. Met alle respect, maar het debat begon al heel persoonlijk. Daar maakten de raad en ik als voorzitter terecht opmerkingen over. Dan gaat het even goed. Vervolgens gaat het tussen het college en u een kant op waarbij ik mij afvraag of dat nu nodig is. Maar goed, die vrijheid is er, want het ging netjes via de voorzitter tussen partij en college. Nu gaat het echter weer de verkeerde kant op, in de zin dat er over en weer gereageerd wordt. Ik wil dat gewoon niet hebben. Het is in deze raad niet de bedoeling dat het debat persoonlijk wordt of dat er hele persoonlijke verwijten worden gemaakt.

Ik heb al meerdere malen gezegd dat hier de inhoudelijke behandeling aan de orde is en dat de gedachtewisseling dus ook inhoudelijk is. U heeft uw punt nu gemaakt. De heer Mahmood heef zijn punt van orde gemaakt en heeft aangegeven hoe hij er tegenaan kijkt. Ik wil dit debat nu gaan afronden. Ik ga er niet over of de heer Kruis zijn woorden terugneemt want daar gaat hij zelf over. Dus daarom wil ik hem daarover het woord nog wel geven, maar we gaan

62

nu niet weer een hele discussie beginnen waarin weer allerlei verwijten over en weer gedaan worden, want dan zet ik gelijk de microfoon uit. De heer Kruis mag nog een korte, inhoudelijke reactie geven. Sebastian Kruis (PVV). Hartelijk dank, voorzitter. Ik heb niet gezegd dat de heer Mahmood zelf kinderen vergiftigt met een ideologie die niet de onze is. Dat heb ik niet gezegd, dus dat vind ik ook niet. Ik zeg alleen wel dat de heer Mahmood toestaat dat kinderen worden vergiftigd met een ideologie die niet de onze is in moskeeën in Den Haag. Dat is dus iets anders dan dat de heer Mahmood daar persoonlijk verantwoordelijk voor is. Of hij moet in zijn vrije tijd ook imam zijn geweest, dat weet ik niet. Dus wat de heer Mahmood zegt, heb ik niet gezegd. De voorzitter. Goed, volgens mij heeft u dan zelf ook door dat die opmerking niet handig is als die persoonlijk zou zijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Morgen wordt er gestemd over de stukken.

Aan de orde is: N. Gewijzigd voorstel van het college inzake vaststelling bestemmingsplan Maestro (RIS311222). De beraadslaging wordt geopend. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. De Partij voor de Dieren is natuurlijk nooit blij als bomen worden gekapt. Dat wil ik hier dus eerst gezegd hebben, wat ik overigens ook al in de commissie heb gezegd, maar waar we ook niet blij mee zijn in dit plan is dat de winteropvang dakloos wordt. Juist een kwetsbare groep komt onder druk te staan. We hebben al vaker aandacht gevraagd voor de winteropvang, maar eigenlijk verwachten we dat als er een plan ligt om de huidige locatie te slopen, er dan een vervangende locatie komt, die er echter nog niet blijkt te zijn. Dus vandaar een motie met als dictum: verzoekt het college uiterlijk in april de raad te informeren over hoe en waar de permanente winteropvang in de winter van 2022/2023 wordt gerealiseerd. Deze motie dien ik in samen met de HSP. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Op zich heeft de heer Barker hier een goed punt, want ook Hart voor Den Haag/Groep de Mos vindt dat uiteindelijk niemand in deze stad op straat hoeft te slapen. Je kunt er dus ook maar tijdig genoeg over nadenken, want voordat je het weet is het weer winter, al heb ik meer zin in de lente en de zomer die nog gaan komen. Mijn vraag aan de heer Barker is wel of twee maanden dan niet een beetje kort zijn.

Zouden het ook locaties mogen zijn zodat er een beetje spreiding is en het college iets langer de tijd krijgt? Robert Barker (PvdD). Volgens mij is het niet te kort, maar ik ben in ieder geval blij dat Groep de Mos het ook met ons eens is dat niemand op straat zou moeten slapen. Er wordt voor gekozen om het gebouw waar de huidige locatie van de winteropvang is, te slopen, zodat er in de winter niks is. Dan zou je direct een vervangende locatie moeten regelen, zodat je het op orde kunt krijgen. We merken elk jaar dat er weer een discussie over winteropvang is. Op zichzelf staan we ervoor open als het wat kleinschaliger is, maar het gaat ons erom dat daklozen in de winter een dak boven hun hoofd krijgen. En dan moeten we dat niet vooruitschuiven. Dat is ook een beetje het probleem dat we met dit plan hebben, dat eigenlijk de keuze waar daklozen terechtkomen, wordt vooruitgeschoven. De voorzitter. Door de heer Barker wordt de volgende motie (N.1 PvdD) ingediend:

63

Motie N.1 PvdD Maak Winteropvang niet dakloos De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 10 februari 2022, ter bespreking van het voorstel van het college inzake vaststelling bestemmingsplan Maestro. Overwegende, dat: • de Lozerhof nu de locatie is van de permanente winteropvang voor daklozen; • met het plan Maestro de Lozerhof wordt gesloopt en de nieuwbouw niet voor de winteropvang wordt gebruikt; • het college geen vervangende locatie heeft voor de permanente winteropvang dit jaar. Verzoekt het college: • uiterlijk in april de raad te informeren over hoe en waar de permanente winteropvang in de winter van 2022/23 wordt gerealiseerd. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Isabel Bos (GroenLinks). Voorzitter. Heel kort. Ik ben benieuwd naar de reactie van het college op de motie van de Partij voor de Dieren. De voorzitter. Dan geef ik het woord aan de wethouder voor de beantwoording. Wethouder Balster (PvdA). Voorzitter. Ik zal antwoorden mede namens collega Kapteijns die over de winteropvang gaat. We snappen de strekking van de motie. Het college gaat uiteraard ook op zoek naar een nieuwe locatie voor de winteropvang. Voor een permanente winteropvang is op dit moment nog geen structureel geld. Daar zullen de wethouders dan over moeten gaan. Dus daar kunnen we op dit moment nog niet op vooruitlopen.

Uiteraard gaat het college op zoek naar een locatie voor winteropvang volgend jaar, nu deze niet meer beschikbaar is. U weet dat we de afgelopen jaren ook verschillende locaties hebben gebruikt voor de winteropvang. Dus het is op zich niet een nieuw fenomeen dat we op zoek moeten naar een andere en nieuwe locatie. Zoals de motie nu echter is verwoord, pint u het college vast aan een termijn en aan alvast een structurele financiering van de permanente winteropvang. En daar kan ik op dit moment nog niet op vooruitlopen. Daarom moet ik op dit moment de motie ontraden. Robert Barker (PvdD). Eigenlijk vragen we het college om de raad daarover te informeren. De wethouder zegt eigenlijk dat er geen geld is - dat wisten we natuurlijk al - maar ook dat er nog niet begonnen is met zoeken, omdat het afhankelijk is van een nieuw college. Klopt het dat de wethouder dat net zei? Wethouder Balster (PvdA). Er is nog geen structureel geld voor een permanente winteropvang. Een volgende coalitie, een volgend college moet besluiten of dat een goed idee is. Daar kan ik nu dus niet over besluiten, zoals u zult snappen. Uiteraard zijn we al op zoek naar een nieuwe locatie voor de winteropvang en de keuze voor een permanente winteropvang is aan een volgend college, inclusief de financiële paragraaf. Vandaar dat ik daar niet op vooruit kan lopen en de motie moet ontraden. Robert Barker (PvdD).

Dus de wethouder zegt: we zijn wel aan het zoeken. Mijn motie zegt eigenlijk: als je de huidige locatie sloopt, zoek dan snel naar een nieuwe locatie. Maar als we de wethouder zouden volgen, wanneer horen we dan dat er een nieuwe locatie gevonden is?

64

Wethouder Balster (PvdA). Als die gevonden is, zo snel mogelijk. En het helpt daarbij als er een besluit is over het al dan niet voortzetten van de permanente winteropvang en er daar ook middelen voor zijn. Dat laatste is natuurlijk cruciaal, ook voor de omvang van zo'n locatie. Ik kan niet anders zeggen dan dat dit aan een volgend college is. Robert Barker (PvdD). Dan constateer ik eigenlijk dat we de huidige locatie slopen en dat we het probleem doorschuiven naar een volgend college. Wat de Partij voor de Dieren betreft komen we op voor deze kwetsbare groep en zorgen we echt dat we snel een nieuwe locatie vinden. Wethouder Balster (PvdA). Het is feitelijk juist dat deze locatie niet meer beschikbar is de volgende keer. Ook het college zal zich inspannen om voor volgend jaar weer een winteropvang gevonden te hebben en is er al mee begonnen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Ik ben toch wel benieuwd waar dan precies het knelpunt zit voor de wethouder om de raad hierover nader te informeren. Ik vermoed namelijk dat er zomaar wel breed draagvlak is in de raad om iets te doen voor deze mensen en dat we willen voorkomen dat er straks in Q4 een discussie komt alsof die mensen uit de lucht zijn komen vallen. Wethouder Balster (PvdA). Het college heeft er natuurlijk helemaal geen bezwaar tegen om u in april een update te geven van hoe het staat met de zoektocht.

Wellicht weten we dan ook al meer over een nieuwe coalitie en over eventuele middelen die beschikbaar zijn. Misschien moeten we met elkaar afspreken dat u in april een update krijgt van de zoektocht naar een nieuwe locatie voor de winteropvang. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Morgen wordt er gestemd over het voorstel en de motie. De vergadering wordt enige ogenblikken geschorst.

Aan de orde is: O.

Voorstel van het college inzake beleidskader Verbonden partijen (RIS310950).

De beraadslaging wordt geopend. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Een hele constructieve inbreng van mijn kant. In de Rekeningencommissie en in de commissie Bestuur hebben we uitgebreid gesproken over de jaarrapportage over verbonden partijen en over het nieuwe beleidskader Verbonden partijen. Er is veel over te zeggen, bijvoorbeeld dat de evaluatie pas na dit beleidskader zal komen omdat daar het toetsingskader in zit, maar dat is allemaal al gewisseld. Ik denk dat een van de meest belangrijke punten is dat we de afgelopen jaren steeds kritischer zijn gaan kijken naar verbonden partijen en dat dit nieuwe beleidskader duidelijker handvaten geeft over wanneer we wel of niet beginnen met de verbonden partijen en wanneer we er ook mee ophouden. Daarbij waren we vooral op zoek naar hoe we als raad meer positie kunnen krijgen bij het aangaan of het tot stand komen van de verschillende soorten verbonden partijen. De wethouder heeft toegezegd met een briefje te komen over de positie van de raad. Ondertussen moet die evaluatie aan het eind van dit jaar plaatsvinden. Dat alles roept een soort tussenfase op, waartoe ik een motie heb opgesteld. Het doet mij heel veel deugd dat die wordt ondertekend door de voltallige Rekeningencommissie. Dat is toch wel een heel mooi momentje van eenheid in deze soms verdeelde raad.

Laat dat ook een manier zijn om eens mijn waardering uit te speken voor die mensen in de Rekeningencommissie die vaak onzichtbaar werk doen. Het dictum van de motie luidt: roept het college op tot de voorgenoemde evaluatie uitgevoerd is, geen nieuwe verbonden partijen aan te gaan alvorens de raad om instemming gevraagd te hebben, in navolging op de evaluatie van de verbonden partijen en het eerdergenoemde onderzoek van de 65

Rekeningencommissie met een voorstel te komen hoe de aanbevelingen uit evaluatie en onderzoek verwerkt kunnen worden. Ik dien deze motie in met de heer Peter Bos van de Haagse Stadspartij, de heer Cees Pluimgraaff van het CDA, de heer Bülent Aydin van de PvdA, de heer Ralf Sluijs van Hart voor Den Haag/Groep de Mos, mevrouw Lesley Arp van de SP, de heer Frans de Graaf van de VVD en de voorzitter van de Rekeningencommissie, de heer Daniël Scheper van D66. De voorzitter. Door de heer De Vuyst, daartoe gesteund door de heer Bos, de heer Pluimgraaff en de heer Aydin, wordt de volgende motie (O.1 GL) ingediend:

Motie O.1 GL Verbindt nadat ge bezint De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 9 en 10 februari 2022, ter bespreking van Voorstel van het college inzake beleidskader Verbonden partijen (RIS310950). Overwegende, dat: • het oprichten van verbonden partijen consequenties heeft voor de directe invloed en controle van de gemeenteraad op uitvoering van de taken door de verbonden partijen; • het stoppen met of opheffen van een verbonden partij net zo goed gevolgen kan hebben voor de taken van de gemeente met effect voor inwoners, organisaties en ondernemers in Den Haag; • de evaluatie van de verbonden partijen nog niet geweest is en deze in 2022 uitgevoerd zal worden; • ook de Rekeningencommissie een onderzoek naar de invloed van de raad bij verbonden partijen geïnitieerd heeft. Van oordeel, dat: • verbonden partijen een meerwaarde kunnen hebben voor uitvoering van gemeentelijke taken, maar dit een zorgvuldige afweging vereist door de gemeenteraad ; • dit ook geldt voor het opheffen van een verbonden partij of het besluit om uit een verbonden partij te stappen.

Constaterende, dat: • de wettelijke kaders (gemeentewet en wet op gemeenschappelijke regelingen) in verschillende bewoordingen de bevoegdheid om een gemeenschappelijke regeling op te richten uitdrukken; • dit tot verwarring en geharrewar kan leiden over deze bevoegdheden; • het college bij monde van de wethouder Financiën heeft toegezegd de raad schriftelijk te informeren over hoe de positie van de raad versterkt kan worden. Roept het college op: • tot de voorgenoemde evaluatie uitgevoerd is, geen nieuwe verbonden partijen aan te gaan alvorens de raad om instemming gevraagd te hebben; • in navolging op de evaluatie van de verbonden partijen en het eerder genoemde onderzoek van de Rekeningencommissie met een voorstel te komen hoe de aanbevelingen uit evaluatie en onderzoek verwerkt kunnen worden. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Wij komen met een amendement en dat gaat over het sturen op duurzaamheid. We hebben als gemeente deelnemingen waarbij we ook kunnen sturen op publieke belangen. Een van die belangen is natuurlijk duurzaamheid. Met dit amendement beogen we te sturen op een duurzame bedrijfsvoering en een route naar klimaatneutrale bedrijfsprocessen en een 66