RIS311910 Notulen van de raad van 9 februari 2022 voortgezet op 10 februari 2022

Wethouder Van Tongeren (GroenLinks). Ik heb een duidelijke bedenking gehoord van de raad. De raad wil zeker weten en graag op papier hebben dat er voldoende financiële dekking is voor eventuele schade. Dat is iets wat het college op papier gaat zetten: hoe ziet de structuur van de verschillende bv's rond de Gasunie eruit, wie zijn de vennoten en hoe zit het met de onderlinge verantwoordelijkheid voor eventuele schades? Ik weet zeker dat onze juristen dit zo op kunnen hoesten, maar hier zittende heb ik die informatie niet voor me en niet paraat. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Als de voorzitter mij een punt van orde toestaat? We hebben het over de wensen en bedenkingen van de raad. Dat heeft de wethouder een paar keer gezegd. Ik heb dus ook het gevoel dat ik nu iets moet doen en dat dat iets een amendement is op het document dat voorligt, maar dat heb ik dus nog niet. De voorzitter. Ik wil u wel helpen daarbij. Er ligt een voorstel van het college ten aanzien van wensen en bedenkingen. Dat voorstel van het college kunt u amenderen als raadsleden. Als u daar iets in wilt hebben of iets uit wilt hebben of daar richting aan wilt geven, dan kunt u dat doen met een amendement.

33

Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik heb volgens mij nu gehoord dat de raad graag meer duidelijkheid wil over de cv en over wie garantstaat voor de schadevergoeding. Ik ga daar dan een amendement op dichten, waarmee ik, denk ik, ook een tweede termijn aankondig. De voorzitter. Dat klopt. Er is aanvullende informatie toegezegd. Het is aan u als raad wat u daarmee doet en of u daarop wilt wachten. Dit voorstel ligt voor. Er gaat over gestemd worden morgenavond. Ik kan me voorstellen dat u die informatie voor die tijd graag wil hebben om een goed oordeel te kunnen vellen. Dat laat ik aan de raad, maar dat is even de richting die ik kan geven aan u. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Mijn voorstel is om het als een bedenking mee te geven. Dan staat het in de bedenkingen. Ik denk dat er nog wat uitzoekwerk aan de toezegging zit. Ik weet niet hoe makkelijk het is om een stille vennoot boven water te krijgen, eerlijk gezegd. Ik begeef me hier op onbekend terrein, merk ik. Wat ik wel kan doen is een amendement maken en dat indienen in tweede termijn, maar dan zult u mij een uurtje moeten geven om dat bij elkaar te dichten. De voorzitter. Doet u daar een uur over, meneer De Vuyst? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik wil het ook wel in een kwartier proberen! De voorzitter. We gaan er heel eventjes naar kijken. Wellicht dat de wethouder ook nog wat licht in de duisternis kan geven.

Ik geef het woord aan de wethouder, want ik denk ook dat we wat duidelijkheid moeten hebben over de toezegging die de wethouder gedaan heeft en de informatievoorziening richting de raad die de wethouder wil doen, voordat de raad daar morgen een besluit over kan nemen. Wethouder Van Tongeren (GroenLinks). Ik zou het volstrekt reëel vinden als dit door de raad als bedenking aan het college aangereikt wordt. Onze juristen zitten ongetwijfeld nu op hun nagels te bijten, van 'ik weet hier alle antwoorden op'. Ik heb ze niet. Ik vind het een terecht punt om op te nemen dat het college, voordat het tekent, zeker moet weten dat er voldoende middelen zijn om eventuele schadevergoeding uitgekeerd te zien. Of u dat in een wens of bedenking wil doen middels een amendement of gewoon als een toezegging van mij aanneemt, is aan de raad. De voorzitter. Dat is zeker waar. Meneer De Vuyst, wilt u daar nog op reageren? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik ben begonnen met mijn amendement te schrijven. Ik voel een beetje de druk van de Olympische Spelen zo nu op me! De voorzitter. Zeer ijverig raadslid De Vuyst is al begonnen met zijn amendement! Dan kunnen we de schorsing straks waarschijnlijk nog vrij kort houden ook. Hoever was u in de beantwoording, wethouder? Wethouder Van Tongeren (GroenLinks). Ik was begonnen met de vragen.

Ik ben nu bij de drie amendementen, maar die sluiten natuurlijk naadloos aan bij de vragen. Het eerste, van de heer Wijsmuller, heet Niet tekenen voordat de Raad van State uitspraak gedaan heeft. Dat wil het college ontraden. Dit is een wensen-en-bedenkingenprocedure over de inhoud van de samenwerkings-, uitvoerings- en schadeovereenkomst. Het amendement is meer een oproep aan het college. Ik heb geprobeerd te betogen dat wij het verband niet zien tussen de civielrechtelijke zaak met de Gasunie en de bestuursrechtelijke tegen de provincie. Het is aan de raad of hij dit wil of niet, maar wat betreft het college is dit amendement ontraden, overbodig. Het zijn gewoon twee verschillende zaken in twee verschillende rechtssystemen. Amendement B van de HSP heet Geen ondermijning gemeentelijke regierol. Net zoals de raad wil het college de gemeentelijke belangen en de belangen van onze inwoners, onze ondernemers en het groen et cetera behartigen. Maar wij gaan er eigenlijk van uit - in die lange onderhandeling hebben we dat natuurlijk zelf ook al geprobeerd - dat de kans groot is dat LdM dit niet accepteert. Dan zijn we terug bij 'geen overeenkomst'. Maar zoals ik al eerder gezegd heb, gaat het college zich nog beraden 34

op de wensen en bedenkingen van de raad voordat het college al dan niet besluit te tekenen, want anders heeft deze hele procedure geen zin. Wij gaan ons dus nog beraden op de uitkomst van de wensen en bedenkingen en dan nog een keer in het college wegen, met alle argumenten van de raad erbij, wat in deze omstandigheid wijsheid is. Joris Wijsmuller (HSP). De wethouder kan dit amendement dus ook zien als steun in de onderhandelingen met LdM C.V.? Is dat correct? Wethouder Van Tongeren (GroenLinks). Dat ligt er maar aan wat je denkt dat echt steunt. Volgens mij is bij Gasunie en LdM ruimschoots doorgedrongen dat een aantal van de partijen liever geen Leiding door het Midden heeft dan wel en liever niet wil dat een vijfde van de stad voorzien kan worden van duurzame warmte, en dat andere partijen zeggen 'duurzame warmte is belangrijk, maar we hebben allerlei voorwaarden'. Wat het amendement zegt, klopt, dat de rangorde van artikel 16.4, de considerans, boven de bijlagen gaat. Maar dat het de gevolgen heeft die de heer Wijsmuller veronderstelt, ziet het college niet. In artikel 16.4 volgt geen rangorde voor bijlagen onderling. In dat artikel staat alleen dat bij tegenstrijdigheid de artikelen boven de considerans gaan en de considerans weer boven de bijlagen.

Het is dus niet zo dat bijlage 9, die van belang is voor de heer Wijsmuller, ondergesneeuwd wordt door de bijlagen van de Gasunie en het Rijk. De aanname is dat de heer Wijsmuller dan de bijlagen 1, 2 en 3 bedoelt. Ik zie dat niet onmiddellijk als steun. De voorzitter. Wil de heer Wijsmuller daar nog wat op zeggen? Nee? U vervolgt uw betoog. Wethouder Van Tongeren (GroenLinks). Ik kom bij het amendement van de Partij voor de Dieren met de titel Teken niet zomaar. Dit vraagt een verandering van het dictum en geen wens of bedenking. Dit moet ik dus ontraden. Als ik het probeer te interpreteren als een wens of bedenking, dan mag het pas als wij de volledige oorspronkelijke inzet van de onderhandelingen binnenhalen. Daar hebben we al een aantal keren over gewisseld. Het college schat in dat we ongeveer 85% hebben en dat de kans dat we die laatste 15% krijgen, heel erg gering is. Dit amendement zegt: je moet terug en alsnog 100% halen; 100% of niks. Daar hebben we het over gehad. Wat is dan beter, niks of 85? Het college gaat uiteraard na dit debat en na eventueel aangenomen amendementen nog een keer goed overwegen wat de raad ingebracht heeft, en dan afwegen of er wel of niet ondertekend moet worden. Robert Barker (PvdD). Ik snap het procedurele punt van de wethouder niet.

Een dictum op een wens of bedenking is toch gewoon een wens? Er staat toch gewoon 'Het college te verzoeken'? Het verzoek is toch een wens? Ik snap dus niet waarom de wethouder op procedurele gronden zegt dat het niet kan. Wethouder Van Tongeren (GroenLinks). Het is een rechtstreeks verzoek aan het college om niet te ondertekenen. Wat het college vraagt in wensen en bedenkingen, gaat over de inhoud van wat getekend wordt. Hier staat eigenlijk 'niet tekenen'. Zo heb ik het in elk geval begrepen. Robert Barker (PvdD). Het raadsbesluit is om wel te tekenen. Wij verzoeken juist het college om niet te tekenen. Dat is onze wens. Dat is toch best logisch als we het niet eens zijn om op dit punt een wens of bedenking kenbaar te maken? Dan is het toch logisch om die te schrappen en te vervangen door een verzoek te doen in plaats van te tekenen? De voorzitter. U bedoelde het collegevoorstel. De wethouder. Wethouder Van Tongeren (GroenLinks). Tekenen of niet tekenen is een collegebevoegdheid. Wij zijn voornemens om te tekenen. Wij leggen dit voor om te vragen of er in de inhoud van wat we gaan tekenen, zaken moeten veranderen. De heer Barker vraagt om niet te ondertekenen. Het college ontraadt dit amendement. De voorzitter. De heer Barker, derde maal.

35

Robert Barker (PvdD). Ik vind dit echt een heel gek verhaal. Het voorstel van het college is om geen wensen of bedenkingen kenbaar te maken en te gaan tekenen. Ik pas het aan en zeg wat er specifiek zou moeten worden aangepast. We willen dat de punten worden overgenomen die het college zelf voorstelt. Dan zegt de wethouder dat dit procedureel niet kan. Volgens mij gaat het echt helemaal mis met hoe de wethouder dit raadsvoorstel wil behandelen. Wethouder Van Tongeren (GroenLinks). Het is ingewikkelde materie waarover flinke emoties zijn. De heer Barker wil volgens mij ook liever helemaal geen Leiding door het Midden. Ik ga weer herhalen wat ik het afgelopen uur met enige regelmaat gezegd heb. Het advies van het college op dit amendement is ontraden. Chris van der Helm (VVD). Ik heb een verduidelijkende vraag over het amendement van de heer Wijsmuller. Stel dat het wordt aangenomen. Stel dat de raad in meerderheid zegt niet te willen tekenen. Dat is dan een wens. Volgens mij geeft u aan dat u dan samen met het college gaat kijken hoe dat past. Maar kunt u toezeggen dat er dan niets wordt getekend? Wethouder Van Tongeren (GroenLinks). Dat kan ik niet toezeggen, want ik heb nog niet de wensen en bedenkingen in de raad opgehaald. Dat is pas na de stemmingen. Vervolgens komt er een collegebespreking om de uitspraken van de raad te wegen.

Op dit moment kan ik dat dus niet linksom of rechtsom zeggen. Joris Wijsmuller (HSP). Als de amendementen worden aangenomen, dan ga ik er toch wel van uit dat het college die gewoon uitvoert. Het college neemt het in overweging. In dit geval betekent dat bijvoorbeeld dat het college de considerans en onze eigen bijlagen, waarin de voorwaarden die de raad in coalitieakkoord en in het SEP heeft gesteld, meer gewicht toekent en dat die bijvoorbeeld ook als considerans kunnen worden opgenomen. Dat zou toch de uitkomst kunnen zijn? Wethouder Van Tongeren (GroenLinks). Dat klopt. De voorzitter. Dan is dat helder. De heer Wijsmuller heeft geen tweede interruptie. U vervolgt uw beantwoording. Of was u er helemaal doorheen? Wethouder Van Tongeren (GroenLinks). Volgens mij ben ik aan het einde van de beantwoording. De voorzitter. Hartelijk dank daarvoor. Ik kijk even rond. Er was al een tweede termijn aangekondigd, omdat er een amendement is aangekondigd door de heer De Vuyst. We gaan dus nog een tweede termijn doen. Ik vraag de heer De Vuyst hoe hij dat tijdtechnisch doet en hoever hij ingelopen is. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik herinner me van vorige raden dat het een beetje een rotzooi wordt als we later die tweede termijn doen.

Misschien is dit een goed moment om even een broodje te pakken, want ik zou eigenlijk met een zo juridisch mogelijk onderlegd iemand van de wethouder naar mijn amendement willen kijken of ik niet de verkeerde cv, bv genoemd heb. De voorzitter. Uw voorstel kan ik me voorstellen, maar langer dan een kwartier wil ik eigenlijk niet schorsen. Ik wil wel een klein beetje de vaart erin houden. Laten we een kwartier schorsen. Dan kunnen we een broodje eten en hopen dat we in dat kwartier de zaken opgehelderd kunnen hebben die u verzoekt. Ik vraag ook even wat de heer Wijsmuller er nog aan toevoegt. Joris Wijsmuller (HSP). Voorzitter, laten we dat broodje even eten. Voordat er naar mensen gezocht gaat worden, wil ik de heer De Vuyst suggereren dat hij gebruik kan maken van de juridisch adviseur van de Griffie - die zit daar - om het amendement goed te formuleren. De voorzitter. Zo is het maar net, inderdaad. Wij schorsen de vergadering voor een kwartier. We zijn geschorst tot kwart voor één.

36

De vergadering wordt van 12.28 uur tot 12.45 uur geschorst. De voorzitter. Wij gaan naar de tweede termijn van de zijde van de raad inzake het voorstel van het college over wensen en bedenkingen WarmtelinQ. Die kunnen we, als het goed is, vrij kort houden. Officieel moet ik altijd eerst even de sprekerslijst afgaan, maar de heer De Vuyst heeft aangegeven graag een amendement in te dienen. Wat mij betreft beginnen we dus, met uw instemming, met de heer De Vuyst. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Dank voor de gelegenheid die u geboden heeft om het amendement nog even te maken. Ik begin meteen met de toelichting. Volgens mij hebben we net geconstateerd dat er geen duidelijkheid is over de mate waarin LdM C.V. voldoende middelen heeft om eventuele schade te kunnen compenseren. Het zou niet ongebruikelijk zijn dat de Gasunie zich met de zogenaamde 403-verklaring garantstelt voor deze vergoeding van de schade. Daarom legt de raad de volgende wens neer, in de vorm van een amendement: 'Besluit dictum I te vervangen: I.

De volgende wensen en bedenkingen kenbaar te maken: het voornemen van het college tot het besluit, om ten behoeve van de aanleg van de warmtetransportleiding WarmtelinQ Vlaardingen-Den Haag (ook bekend als Leiding door het Midden), namens de gemeente een samenwerkingsovereenkomst, een uitvoeringsovereenkomst en een schadevergoedingsovereenkomst aan te gaan met LdM C.V., vertegenwoordigd door LdM Beheer B.V., voorwaardelijk te maken aan duidelijkheid over de mate waarin de schade verhaald kan worden op LdM CV als gevolg van de Schadevergoedingsovereenkomst LdM CV-Den Haag.' Ik heb het ook naar alle collega's gemaild. De Griffie heeft heel hard gewerkt om het ook toe te voegen. De voorzitter. Dat klopt. Het staat inderdaad ook al op NotuBiz. Er is een interruptie van de heer Wijsmuller. Joris Wijsmuller (HSP). Heel goed. Ik had alleen nog gemist welke titel dit amendement heeft. Ik heb wel een suggestie: het amendement Damage control? Maarten De Vuyst (GroenLinks). Ik denk dat het niet mogelijk is om titels van amendementen te amenderen, maar als iemand dat weet, is de heer Wijsmuller dat. Ik heb de titel gegeven 'Duidelijkheid over steun van Gasunie aan dochter CV LdM'. De voorzitter. Blijft die een beetje hangen, meneer Wijsmuller? Nou, dit is 'm geworden. Door de heer De Vuyst wordt het volgende amendement (J.D GL) voorgesteld:

Amendement J.D GL Duidelijkheid over steun van Gasunie aan dochter CV LdM De gemeenteraad van Den Haag op 9 februari 2022 in vergadering bijeen ter bespreking van het voorstel van het college inzake ‘Wensen en bedenkingen’ ten aanzien van de samenwerkings-, uitvoerings- en schadevergoedingsovereenkomsten tussen LdM C.V. en Gemeente Den Haag t.b.v. Aanleg WarmtelinQ Vlaardingen-Den Haag (RIS310929). Besluit dictum I te vervangen: I.

De volgende wensen en bedenkingen kenbaar te maken: het voornemen van het college tot het besluit, om ten behoeve van de aanleg van de warmtetransportleiding WarmtelinQ Vlaardingen - Den Haag (ook bekend als Leiding door het Midden), namens de gemeente een samenwerkingsovereenkomst, een uitvoeringsovereenkomst en een schadevergoedingsovereenkomst aan te gaan met LdM C.V., vertegenwoordigd door LdM Beheer B.V., voorwaardelijk te maken aan duidelijkheid over de mate waarin de schade verhaald kan worden op LdM CV als gevolg van de Schadevergoedingsovereenkomst LdM CV - Den Haag.

37

Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Wie kan ik nog meer het woord geven in tweede termijn? De heer Van der Helm. Chris van der Helm (VVD). Ik kom nog even terug op de discussie die net ontstond over het aannemen van amendementen. Het is nu eenmaal de procedure bij wensen en bedenkingen dat je in amendementen de wensen en bedenkingen kan aangeven. Het is inderdaad een collegebevoegdheid, zoals de wethouder aangaf. Als er wensen of bedenkingen worden aangenomen middels een amendement, worden die besproken in het college. Kan de wethouder toezeggen om de raad middels een brief eerst te informeren over hoe het college de aangenomen amendementen heeft afgedaan of af wil doen, en voor die tijd geen besluit te nemen over of te tekenen voor de samenwerkingsovereenkomst en andere, bijbehorende documenten? Wethouder Van Tongeren (GroenLinks). Voorzitter. Het amendement van de heer De Vuyst kan het college een positief oordeel geven. Wat de heer Van der Helm vraagt, wil ik ook toezeggen. Ik heb al toegezegd dat er informatie komt over de structuur bijvoorbeeld. Alle toegezegde informatie komt in één brief, samen met de eindweging van het college. Voordat die brief verstuurd wordt, gaat het college niet ondertekenen. De voorzitter. Dat lijkt mij een duidelijke beantwoording. Ik hoef dat niet te herhalen.

De wethouder heeft het helder toegezegd: alle informatie en voor die tijd geen ondertekening. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. De digitale stemmingen zijn morgenavond na de raadsvergadering die we morgen ook nog hebben. De heer Van der Helm gaat zo meteen een afspraak in. Ik ga dus ook het volgende agendapunt nog voorzitten. Dat doe ik uiteraard met liefde en plezier.

Aan de orde is: K. Voorstel van het college inzake Vaststelling Implementatieplan Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord (RIS310855). De beraadslaging wordt geopend. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter. Ik ga het kort houden. Allereerst zou dit plan voor Centrum-Noord uitgerold worden als de Beatrixtunnel in Rijswijk was gerealiseerd. Dat is niet gebeurd. Vervolgens zitten er in dit plan allemaal maatregelen die voor het verkeer en de doorstroming in onze stad een ramp zullen betekenen. Ik begreep uit de media dat wij bijna filehoofdstad van Nederland zijn geworden. Met dit plan gaan wij er zeker een gooi naar doen in de toekomst. Niet als het aan Hart voor Den Haag/Groep de Mos ligt in ieder geval. Bij het kruispunt Stadhouderslaan-President Kennedylaan zou er een file ontstaan tot aan de Laan van Meerdervoort. De Vaillantlaan krijgt nog eens 3% meer verkeer te verstouwen, met nog meer file-ellende voor de Schilderswijk. Voor het mkb in de stad is het ook een behoorlijk slecht plan, omdat men straks vanaf de Mauritskade alleen nog maar de stad uit kan. Ik weet dat het misschien de wens is van meneer Van Asten om alle auto's alleen de stad uit te laten rijden, maar er kunnen natuurlijk ook heel veel mensen in zitten die hun centjes bij onze ondernemers in onze binnenstad uitgeven.

Ik denk dat onze ondernemers in het Centrum de laatste twee jaar al genoeg om de oren hebben gehad. Zeker met de Mall of the Netherlands om de hoek, waar overigens vierduizend gratis parkeerplekken zijn, is dit gewoon een heel slecht plan. Daarom de motie met als dictum: verzoekt het college om deze plannen per direct van tafel te vegen. Die is medeondertekend door Sebastian Kruis van de PVV. De voorzitter. Door de heer Meinesz wordt de volgende motie (K.4 HvDH/GdM) ingediend: 38

Motie K.4 HvDH/GdM Geen effect Centrum-Noord, alles terug naar hoe het hoort De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 9 februari 2022 ter bespreking van agendapunt L Voorstel van het college inzake Vaststelling Implementatieplan Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord. Constaterende dat: • het MKB het al sterk te verduren heeft door de Coronacrisis; • door de opening van de Hall of the Netherlands ook al veel mensen voor Den Haag afslaan om hun inkopen te doen; • het alleen maar makkelijker wordt om de stad uit te rijden via de Mauritskade; • de luchtkwaliteit in zijn geheel in Den Haag al jaren beter wordt. Overwegende dat: • deze aanpassing nadelig is voor de winkeliers in de stad; • de doorstroming van onze binnenstad al slecht is; • door deze maatregelen de Schilderswijk opzadelt met nog meer verkeer. Verzoekt het college: • om deze plannen per direct van tafel te vegen. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Ik ga het nog korter houden dan de heer Meinesz. Van onze kant veel instemming en waardering voor dit voorstel. De twee moties die we eerder ingediend hebben, zijn er keurig in verwerkt. Die vroegen om te zorgen dat er voor fietsers en voetgangers goede oversteekplaatsen komen en dat de luchtkwaliteit er niet op achteruitgaat.

In het commissiedebat zijn we ook nog teruggekomen op het Hofkwartier. Mevrouw Regts heeft een warm pleidooi gehouden om de Prinsestraat versneld mee te nemen in dezen en in de uitvoering. Dat zien we ook in het voorstel voor Centrum-Noord. Dat hadden we ook ingebracht in de commissie in oktober. Dus veel tevredenheid over dit voorstel van onze kant! Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. De zelfgenoegzaamheid bij GroenLinks leidt natuurlijk automatisch tot veel ontevredenheid bij de PVV. Die ontevredenheid heeft zich vertaald naar de motie van meneer Meinesz, waar ik mijn naam aan heb verbonden. Dat is niet zonder reden. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Voorzitter. We zijn een voorstander van verkeersveiligheid en leefbaarheid. Alle stappen in die richting zullen wij in beginsel ook steunen. Het moet echter niet zo zijn dat het middel erger is dan de kwaal. Dit hebben we eerder gezien bij de wegafsluitingen van de Hoefkade en de Parallelweg. Sindsdien is de chaos op de Vaillantlaan toegenomen. Op de Vaillantlaan was het altijd al druk. Daarna werd het drukker door de wegafsluitingen. Alsof dat niet voldoende was, wil de wethouder Centrum-Noord verkeersveilig maken ten koste van de Vaillantlaan. Dit betekent nog meer drukte, nog meer luchtvervuiling en nog meer verkeersonveiligheid in de Schilderswijk.

De wethouder moet eens stoppen met het zien van de Schilderswijk als uitschot. We kunnen deze plannen van de wethouder niet tolereren. Daarom dien ik de motie Vaillantlaan is geen uitschot in. Die verzoekt het college om de plannen over Centrum-Noord een halt toe te roepen, opdat de Vaillantlaan niet drukker wordt dan die al is. Deze is medeondertekend door mijn collega Adeel Mahmood van NIDA en Janice Roopram van Groep Roopram. De voorzitter. Door de heer Çetinkaya wordt de volgende motie (K.1 ID) ingediend: 39

Motie K.1 ID Vaillantlaan is geen uitschot De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op woensdag 9 februari 2022, ter bespreking van voorstel voorstel van het college inzake Vaststelling Implementatieplan Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord (RIS310855). Constaterende, dat: • de plannen om het doorgaand verkeer in Centrum-Noord te verminderen gepaard gaan met extra drukte op de Vaillantlaan; • de Vaillantlaan reeds te kampen heeft met drukte door wegafsluitingen op de Hoefkade en Parallelweg. Overwegende, dat: • de aangekondigde plannen in Centrum-Noord meer nadelen met zich meebrengen dan voordelen; • de extra drukte op de Vaillantlaan voor meer luchtvervuiling en co2-uitstoot zal zorgen; • dit ten koste gaat van de leefbaarheid en gezondheid van de bewoners van de Vaillantlaan. Verzoekt het college: • om de plannen over Centrum-Noord een halt toe te roepen, opdat de Vaillantlaan niet drukker wordt dan het al is; • de raad hierover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Det Regts (VVD). Voorzitter. Mijn fractie is voor het grootste gedeelte akkoord met de voorstellen zoals die in de brief gedaan zijn met betrekking tot de verbetering van de verkeerscirculatie. Ik zei al in de commissievergadering dat ik wellicht nog een enkel motietje zou willen indienen. Dat ga ik ook doen hier.

Dat wij akkoord gaan met het versneld autoluw maken van de Prinsestraat - dat is ook wat de bewoners en de ondernemers heel graag willen daar; ze hebben daar enorm voor gepleit - betekent echter wel dat we daar een flink aantal parkeerplaatsen gaan verliezen. Daarom dien ik deze motie in: verzoekt het college indien gekozen wordt voor éénrichtingsverkeer op de Prinsessewal, te kiezen voor gestoken parkeren en daarmee extra parkeerplaatsen te creëren; om gestoken parkeren veilig mogelijk te maken, de snelheid op de Prinsessewal te verlagen naar 30 km/uur. Deze motie wordt ook ondersteund en medeondertekend door het CDA. Ik wil nog even richting de Griffie zeggen dat er in een eerdere versie 'Prinsestraat' staat, maar dat moet 'Prinsessewal' zijn. Dat is een typefoutje. Ik weet niet of er al een nieuwe versie gekomen is. Dat wilde ik nog eventueel laten verbeteren, als dat kan. De voorzitter. Het staat correct in het RIS, mevrouw Regts. Meneer Çetinkaya heeft een interruptie voor u. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Ik ben benieuwd wat voor oplossingen de VVD heeft voor de Vaillantlaan en de wegafsluitingen. Ziet de VVD geen problemen met het doorvoeren van dit plan? Ziet mevrouw Regts dit wel als probleem of helemaal niet als probleem? Det Regts (VVD). Ik voorzie nog geen probleem. Er komen nog allerlei plannen om andere delen van de stad aan te pakken.

Dat zal daar dan allemaal in meegenomen worden, neem ik aan. Ik denk dus dat we ons daar niet zo heel veel zorgen over moeten maken. Natuurlijk moeten we ons zorgen maken over de toename van het verkeer en moet er een vlotte afwikkeling plaatsvinden, maar dat wordt allemaal meegenomen in de komende plannen. 40

Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Net hebben we in een artikel kunnen lezen dat Den Haag in de top drie staat als het om files gaat. Als we het over Den Haag en over files hebben, dan komt dat juist door de afsluitingen van wegen. Bent u het met mij eens dat het nog erger wordt? Det Regts (VVD). Of het nog erger wordt, dat weet ik niet zeker. Ik kan niet in de toekomst kijken. Maar u weet ook dat ik er bij de wethouder voortdurend op heb aangedrongen te zorgen voor goede en vlotte afwikkeling van de verkeersstromen en dat daar maatregelen voor getroffen moeten worden. De wethouder heeft ook een- en andermaal toegezegd om dat te doen. Ik heb er dus vertrouwen in dat dit ook gaat gebeuren en dat de verkeersstromen in Den Haag beheersbaar zullen blijven. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Mevrouw Det Regts zegt dat de doorstroming beter wordt in Den Haag, maar waar ziet zij dan de voordelen precies? De Vaillantlaan krijgt straks 3% meer verkeer te verstouwen. Det Regts (VVD). Dat zal zo zijn, maar er komen nog plannen om de verkeerstromen in CentrumZuid te ontwikkelen. Ik neem aan dat dat allemaal meegenomen wordt. We zullen die plannen op hun merites moeten bekijken om te bezien of de wethouder doet wat hij beloofd heeft om te zorgen dat de verkeersstromen het doorgaand verkeer niet zullen belemmeren. Dus even de tijd nog, denk ik.

Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Wat gaat u dan bijvoorbeeld straks tegen de ondernemers in de binnenstad zeggen als die veel minder klandizie gaan krijgen? Die kunnen namelijk niet meer vanaf die kant de stad inrijden. Det Regts (VVD). Ik kan op dit moment niet zeggen wat ik tegen die ondernemers ga zeggen. Ik weet ook niet of ze daar inderdaad minder klandizie zullen krijgen. Dat kan ik niet beoordelen op dit moment. Maar dat dit een goede stap is in de richting van het beheersbaar maken van de verkeersstromen, daar geloof ik zeker in. Het aanpassen van de verkeerslichten en noem het allemaal maar op, vind ik uitstekend. U weet ook dat de bewoners van de Prinsestraat en omgeving dolgraag die straat autoluw gemaakt willen hebben en de verkeersstroom willen omleggen. De verkeersdeskundigen van de gemeente zullen de beste verkeersroute kiezen die een vlotte verkeersafwikkeling zal garanderen. De voorzitter. De heer Meinesz voor de derde maal. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Dit behelst natuurlijk niet alleen de Prinsestraat. Het is een heel plan. Het alleen omdraaien van de Prinsestraat of Prinsessewal is het niet. U weet zelf wel dat dit straks weer ten koste gaat van parkeerplekken. Ik kan u op een briefje geven dat wij volgend jaar, of wanneer ze daaraan gaan beginnen, weer filehoofdstad van Nederland worden.

De omzetten zullen daar omlaaggaan. Mocht dat nou gaan gebeuren, wat gaat u dan daaraan doen? Gaat u het plan dan terugdraaien? Hoe staat u daarin? De voorzitter. Probeer het via de voorzitter te doen, alstublieft. Det Regts (VVD). Er staat ook in de brief dat alle stappen die genomen zullen worden in de ontwikkeling van het grotere geheel, telkens gemonitord zullen worden. Er wordt dus voortdurend gekeken: klopt het wat we bedacht hebben, hoe kunnen we het aanpassen, hoe kunnen we het nog een beetje verschuiven? Ik ben dus alleszins tevreden met deze manier van aanpakken. Het zijn telkens kleine stukjes die geïmplementeerd gaan worden. Die worden goed gemonitord. Daar kunnen wij de wethouder op bevragen als blijkt dat het niet zo is. Wij moeten toch een stapje vooruit maken en kijken hoe we verder kunnen komen. En wat betreft de parkeerplekken: daarvoor dien ik de motie in om, indien de Prinsessewal eenrichtingsverkeer gaat worden, daar ingestoken parkeerplaatsen te maken. Daar kunnen we zeker vijftien plekken extra mee maken. Dat levert een hoop parkeerplekken op voor de mensen die nu niet meer in de Prinsestraat kunnen staan.

41

Adeel Mahmood (NIDA). Vindt u de huidige situatie, die we allemaal hebben kunnen aanschouwen met onze eigen ogen, acceptabel? We zitten nu dagelijks vast. Mensen die daar wonen, duizenden mensen in de omgeving, moeten dagelijks aankijken tegen de drukte die is ontstaan ooit, vanwege het VCP, om de binnenstad te ontlasten. Ik wijs op de afsluitingen op de Hoefkade. Is de huidige situatie voor u acceptabel? Zo ja, dan is dat duidelijk. Maar zo nee, wat is het beleid van de VVD om het centrum, met name de Vaillantlaan, te ontlasten? Wilt u dat überhaupt? Det Regts (VVD). U weet allemaal dat de VVD voor een goede doorstroming van het autoverkeer is, dat de VVD vindt dat de bewoners van deze stad een keuze moeten hebben om zich met de auto te kunnen verplaatsen. Dat zijn twee belangrijke punten. Ik hoop en ik kan me voorstellen dat de wethouder goede voorstellen zal doen voor de verkeersstromen rond Centrum-Zuid in de nieuwe raadsperiode. Als ze niet goed genoeg zijn, dan kunnen we ze amenderen. Adeel Mahmood (NIDA). Als deze plannen doorgaan, zal het de derde grote verandering zijn qua verkeersstromen die nadelig uitpakt voor de Vaillantlaan. Maar ik ben benieuwd. Hoe belangrijk is de Vaillantlaan en hoe belangrijk zijn de bewoners van de Vaillantlaan voor de VVD? Dan kijk ik ook vooruit.

Stel je voor dat de nadelen best groot zijn straks, wat ik wel verwacht, hoe belangrijk is dan de aanpak van de Vaillantlaan en het verminderen van het verkeer daar voor de VVD? Det Regts (VVD). Belangrijk. De voorzitter. De heer Mahmood voor de derde maal. Adeel Mahmood (NIDA). Deze weg staat al meer dan een decennium bekend als een problematische weg. Dan heeft de fractie van de VVD ongetwijfeld kunnen nadenken over welke voorstellen zij dan heeft om die weg te ontlasten. Ik ben benieuwd welke voorstellen u überhaupt heeft om die weg te ontlasten, want wat er nu gebeurt met het aannemen van het voorstel, is dat het alleen maar erger en erger wordt. Det Regts (VVD). Wij wachten op de voorstellen van de wethouder Mobiliteit met betrekking tot de plannen voor Zuid. Dat is het. De voorzitter. U vervolgt uw betoog. Det Regts (VVD). Ja, voorzitter. Ik heb nog een motie. Die betreft de vergroening van de Prinsestraat. We hebben gezien dat daar door de gemeente een groot aantal olijfbomen in bakken neergezet zijn. Dat baart ons zorgen, want het plaatsen van die olijfbomen is een modetrend die ons wordt opgedrongen door de tuinbladen en de tuincentra. Die tuincentra kopen die bomen in het zuiden van Europa op van de plantages van de boeren. Die krijgen daar een tientje per boom voor - dat vinden ze al heel fijn - en die bomen worden in de tuincentra voor € 500 of € 1.000 verkocht.

Ze zijn vaak honderd jaar oud. Die plantages eroderen daar. Dat moeten we dus niet doen. We moeten bomen planten, en het liefst in de grond, die passen bij de natuurlijke zone van ons gebied, wat betreft de beplanting. Daarom dien ik een motie in. Die luidt als volgt: verzoekt het college in het kader van vergroening van de Haagse straten en, in casu en in het bijzonder de Prinsestraat, de olijfbomen te vervangen door Noord-Europese bomen die passen in de natuurlijke zone van ons Noord-Europese gebied, en rechtstreeks in de aarde te planten; dit samen met de ondernemers en bewoners te organiseren. Deze motie wordt medeondertekend door meneer Robin Smit van de Partij voor de Dieren. De voorzitter. Door mevrouw Regts worden de volgende moties (K.2 VVD en K.3 VVD) ingediend:

42

Motie K.2 VVD Echte bomen in de Prinsestraat. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 januari 2022 ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Vaststelling implementatieplan kwaliteitsverbetering Centrum-Noord (RIS 310855). Constaterende dat: • het implementatieplan kwaliteitsverbetering Centrum-Noord ervoor zorgt dat de Prinsestraat meer ruimte biedt voor terrassen en groen; • aan de Prinsestraat een heel aantal olijfbomen staan die door de gemeente worden aangekocht en onderhouden. Overwegende dat: • door tuinbladen en tuincentra steeds vaker wordt gepropageerd dat het mooi is je tuin in te richten met vaak heel oude olijfbomen uit het middelandse zeegebied; • deze bomen inmiddels een modeverschijnsel zijn geworden op het gebied van tuininrichting; • deze bomen niet tot de natuurlijke zone van ons gebied behoren en zodoende weinig tot geen toevoeging zijn voor het groen in onze stad; • daarbij komt dat door het rooien van olijvenplantages de zuidelijke gebieden van Italië en Spanje dreigen te eroderen; • de gemeente dit niet zou moeten toejuichen, maar zelf het goede voorbeeld moet geven door deze bomen niet te kopen om daarmee de Haagse straten te vergroenen; • Noord Europese bomen een veel beter alternatief zijn voor het vergroenen van de Haagse straten, en in casu de Prinsestraat, doordat deze bomen hier in de grond kunnen aarden en

zodoende een toevoeging zijn aan het aantal vierkante meter groen in onze stad; • deze bomen, die aanzienlijk hoger kunnen worden dan olijfbomen, daardoor ook helpen om hittestress en andere klimaatgerelateerde verschijnselen tegen te gaan; • deze bomen ook bevolkt zullen worden met insecten en vogels, en dat bij olijfbomen nooit zal gebeuren. Verzoekt het college: • in het kader van vergroening van de Haagse straten en, in casu en in het bijzonder de Prinsestraat, de olijfbomen te vervangen door Noord Europese bomen, die passen in de natuurlijke zone van ons Noord Europese gebied, en rechtstreeks in de aarde te planten; • dit samen met de ondernemers en bewoners te organiseren.

Motie K.3 VVD Steekparkeerplekken aan de Prinsessewal. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 januari 2022 ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Vaststelling implementatieplan kwaliteitsverbetering Centrum-Noord (RIS 310855). Constaterende dat: • het implementatieplan kwaliteitsverbetering Centrum-Noord inhoudt dat parkeerplekken aan de Prinsestraat komen te vervallen. • de Prinsessewal mogelijk éénrichtingsverkeer wordt; Overwegende dat: • de parkeerdruk in het Centrum dermate hoog is dat het weghalen van parkeerplekken bewoners van de binnenstad kan belemmeren in hun mobiliteit en leefcomfort.

43

• • •

indien de verkeersdeskundigen tot de uitkomst komen dat de rijrichting van de Prinsessewal één richting wordt naar de Prinsestraat toe, er op dat traject meer ruimte komt om te parkeren middels gestoken parkeerplekken. steekparkeerplekken het aantal parkeerplekken aanzienlijk uitbreiden. die plekken een compensatie vormen voor de weggehaalde plekken in de Prinsestaat.

Verzoekt het college: • indien gekozen wordt voor éénrichtingsverkeer op de de Prinsessewal te kiezen voor gestoken parkeren en daarmee extra parkeerplaatsen te creeren. • om gestoken parkeren veilig mogelijk te maken de snelheid op de Prinsessewal te verlagen naar 30 km/h. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Marieke van Doorn (D66). Voorzitter. Ook van D66 alle steun voor dit mooie plan. Mooi gemaakt door ontzettend veel vrijwillige Haagse deelnemers aan een speciale werkgroep, die daar twee jaar lang heel veel tijd in heeft gestoken. Daarin zaten ook heel veel BIZ'en, zeg ik tegen de heer Meinesz. Zoals mevrouw Regts al aangaf, zien ook de ondernemers in het Centrum het zitten. Ze zien graag dat ook bij hen snel maatregelen worden genomen. Wij zijn er alleen maar heel erg blij mee. Sebastian Kruis (PVV). Naast dat er veel BIZ'en onderdeel van waren, had het vooral een hoog D66gehalte. Over de mensen in de Vaillantlaan wordt gewoon heen gestapt. Ik vind het best wel schrijnend dat D66 zegt op te komen voor bepaalde wijken, maar ze feitelijk laat zitten in een wijk met slechtere luchtkwaliteit, meer verkeer. Dat interesseert D66 helemaal niets. Zolang hun eigen wijk maar is voorzien van schone lucht, kan de rest van Den Haag stikken. Marieke van Doorn (D66). Ik neem afstand van wat de heer Kruis hier zegt.

Er zitten iets van 20 tot 30 ondernemersverenigingen, bewonersorganisaties in. Die stemmen helaas nog niet allemaal D66, kan ik u vertellen. Sommigen VVD, sommigen GroenLinks, anderen Groep de Mos; er zit van alles wat. Het heeft dus werkelijk niks met D66 te maken. Het ging zojuist al even over de plannen voor Centrum-Zuid, die er ook aankomen. We willen natuurlijk schone lucht voor iedereen. Sebastian Kruis (PVV). Het is wel heel frappant dat dan precies niet weer daar wordt begonnen. We gaan eerst goed voor onszelf zorgen. Dat is tegenwoordig het credo van D66: ikke, ikke, ikke en de rest kan letterlijk en figuurlijk stikken. Marieke van Doorn (D66). Ik neem hier nogmaals afstand van. Ik heb dat vaker, hoor, met de heer Kruis. We zorgen voor schonere lucht in de stad. Als hij dat heel belangrijk vindt, dan zou hij ons vaker steunen als wij voorstellen doen om met alternatieven voor automobiliteit in deze stad te komen. Ik neem deze toewerping dus helemaal niet serieus. De voorzitter. De heer Kruis voor de derde maal. Sebastian Kruis (PVV). Feit is gewoon dat dit plan ertoe gaat leiden dat er meer verkeer gaat over de Vaillantlaan. Die straat staat al niet bekend om zijn schone luchtkwaliteit. Het gevolg van dit D66-plan is dat de mensen op de Vaillantlaan straks letterlijk en figuurlijk in een straat wonen met slechtere luchtkwaliteit.

Wees daar gewoon eerlijk over! Marieke van Doorn (D66). De reden dat de luchtkwaliteit slecht is, is natuurlijk dat er te veel auto's rijden. Het is dus niet de schuld van een plan dat door de werkgroep Centrum-Noord is gemaakt. Het is ook niet de schuld van pollers, wat je hier weleens hoort. De grondoorzaak is dat er nog te veel op fossiele brandstof rijdende auto's door de stad rijden. Voor alle initiatieven die wij kunnen nemen om dat tegen te gaan, hoop ik dan de heer Kruis de volgende keer aan mijn zijde te vinden.

44

Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). De Vaillantlaan is inderdaad niet schoon, maar met dit plan wordt die nog 3% vuiler. U gaat dus voor de vuilere plannen. Is dat niet tegenstrijdig met wat u nu zegt, dat al bekend is dat de luchtkwaliteit al jaren niet goed is? Is 3% verhoging niet tegenstrijdig aan het plan dan? Marieke van Doorn (D66). De luchtkwaliteit in Den Haag verbetert gelukkig. Op de Vaillantlaan wordt inderdaad 3% extra verkeer verwacht door de plannen van Centrum-Noord. Het klopt wat de heer Çetinkaya zegt. Er komen nieuwe plannen aan om juist ervoor te zorgen dat de doorstroming in Centrum-Zuid ook goed gaat lopen. Daar wordt dus aan gewerkt. Maar de grondoorzaak, zei ik ook net tegen de heer Kruis, is niet dit plan, zijn ook niet afsluitingen. Dat is dat te veel mensen tegelijkertijd in hun auto stappen. Daar willen we graag veel aan doen met de mobiliteitstransitie en alle beleid dat daarachter weg komt. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Ik begrijp het wel. U legt de verantwoordelijk elders, bij de gebruiker of de fabrikant van de auto's. Maar u zegt dat u graag iets wil doen aan de luchtkwaliteit, terwijl met dit plan de luchtkwaliteit verslechtert. Dat is toch niet in lijn met uw intentie en met de D66-suggesties over groen? Ik ken u als een persoon die vaak door de Schilderswijk en Transvaal fietst … De voorzitter.

Uw vraag? Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Heeft u wel de ondernemers en bewoners van de Vaillantlaan gesproken? Zo ja, wat hebben ze gezegd? Marieke van Doorn (D66). Nogmaals, in de modellen wordt 3% extra verkeer verwacht, als we vanavond hopelijk deze Centrum-Noord-plannen aannemen. We moeten zien hoe dat uitpakt. Maar ondertussen zitten we hier op het stadhuis natuurlijk niet stil. Er worden plannen gemaakt, juist om veel meer automobilisten te verleiden om vaker een ander vervoersmiddel dan de auto te kiezen. Er wordt ingezet op ov. Er wordt ingezet op fietsen. Er komt een plan voor Centrum-Zuid aan. Dat is hoe we minder luchtvervuiling krijgen: door in te zetten op die mobiliteitstransitie. De voorzitter. De heer Çetinkaya voor de laatste maal. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Ik ben nu bijna acht jaar raadslid. We hadden het telkens over de integrale aanpak van de Vaillantlaan en de vergroening van de Vaillantlaan. Dat is nooit aan de orde geweest, en nu moeten we wel geloven dat dit erdoor gejast wordt. Waarom worden al die aangenomen plannen en moties voor de Vaillantlaan dan niet uitgevoerd, volgens u? Marieke van Doorn (D66). Ik weet niet of u erbij was, maar ik was laatst wel bij een werkbespreking die onder andere ook hierover ging, over wat we gaan doen in dat deel van de stad. Ik zie dus dat eraan wordt gewerkt. Ja, het is er nog niet.

Ik zou ook heel graag willen dat er hier nog veel sneller beleid wordt gemaakt dan nu gebeurt. Ik kan me die frustratie erg goed voorstellen. Maar het is niet zo dat er niks gebeurt. Dat kunt u niet beweren. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Ik heb in de afgelopen vier jaar nog geen een goed verkeersplan van D66 voorbij zien komen. Ik heb alles alleen maar zien verslechteren. Ik heb meer files zien ontstaan. Dat gaat, denk ik, ook straks gebeuren op de Waldeck Pyrmontkade richting de Johan de Wittlaan. Het gaat om 3.000 auto's per dag. Die mogen straks niet via de Laan van Meerdervoort richting de stad. Dus kom je toevallig van de Vaillantlaan, dan kun je ook niet via de Laan van Meerdervoort het centrum in, maar dat daargelaten. 3.000 auto's komen straks allemaal bij de President Kennedylaan aan. Dat gaat daar ook een enorme file opleveren. Wat gaat u tegen de mensen op de Waldeck Pyrmontkade zeggen straks? Marieke van Doorn (D66). Ik meen me toch te herinneren, toen wij met Groep de Mos in het college zaten, dat wij gezamenlijk heel mooie plannen voor mobiliteitstransitie in gang hebben gezet. Dat 45

vond u toen hartstikke mooi. In ieder geval stemde u voor, stond uw naam daaronder. Ik vind het jammer dat u dat nu alweer vergeten bent. En nu ben ik de tweede helft van uw vraag vergeten. Excuus. De voorzitter. Dan mag de heer Meinesz die nog een keer herhalen. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Dat krijg je natuurlijk als je je eigen partij een beetje gaat zitten promoten in plaats van naar mijn vraag te luisteren. Het gaat erom dat er straks 3.000 auto's over de Waldeck Pyrmontkade gaan richting de President Kennedylaan omdat ze de Laan van Meerdervoort niet op kunnen. U heeft ook een plan om daar bomen weg te halen voor de tram. De bewoners zijn ook niet zo blij met de bocht die die straks moet gaan maken. Die krijgen straks ook nog eens die file voor hun deur. Wat gaat u zeggen tegen de mensen die in die wijk wonen? Marieke van Doorn (D66). Volgens mij is in ieder geval een aantal van die bomen bij de tram gered dankzij een mooi plan van mevrouw Regts om daar een middenhalte te maken, als u het heeft over de lijn 16-plannen. Wat ik kan zeggen, is dat we veel uit de kast trekken, dankzij ook Groep de Mos, die met ons samen de mobiliteitstransitie in gang heeft gezet - daar zal ik u altijd dankbaar voor blijven om ervoor te zorgen dat minder mensen door woonwijken rijden en ook minder mensen op de Centrumring rijden.

Want dat is natuurlijk de grondoorzaak van files: dat er te veel mensen op hetzelfde tijdstip in hun auto zitten. De voorzitter. De heer Meinesz zit helemaal met natte ogen, zie ik. Meneer Meinesz, gaat uw gang. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Het is wel grappig, natuurlijk. Natuurlijk hadden wij plannen om het allemaal beter te maken. Maar als je dus plannen gaat maken, je bij de uitvoering niet meer wordt betrokken en er gaat een D66-sausje overheen, dan gaat het natuurlijk helemaal fout. Dat merken bijvoorbeeld alle mensen in Vogelwijk al, met die fantastische Parkeerstrategie die u heeft verzonnen. Die gaan nu al die mooie plannen uitgerold krijgen en dan gaan ze zien waar dit toe geleid heeft. De mensen op de Waldeck Pyrmontkade gaan dit straks ook meemaken, en de mensen op de Mauritskade, de ondernemers in de binnenstad. Het is allemaal leuk en aardig, die transitie, maar ga nou eerst gewoon eens zorgen dat het ov vijf keer zo snel gaat, dat mensen uit zichzelf misschien de beslissing nemen om met het ov te gaan. Ga ze niet proberen te dwingen uit die auto te gaan, want dat gaat u nooit lukken. Dat is de afgelopen tien, twintig jaar niet gelukt. Er zal altijd een derde, 35% van Den Haag, die auto nodig blijven hebben. Marieke van Doorn (D66). D66 is een liberale partij.

We zetten er altijd op in dat mensen uit zichzelf keuzes maken, maar wel ook met oog voor anderen. Wij dwingen helemaal niemand. Het gaat inderdaad, in die mobiliteitstransitie die we met u zijn gestart, om het verleiden, om het mensen alternatieven bieden, om het mensen andere keuzes geven. Dat is waar we hopelijk mee door kunnen gaan. Als u dat wilt steunen, als u zegt 'we willen meer ov, zorg daar nou eens voor', dan ontzettend graag. Dan doen we het samen, weer. Det Regts (VVD). Mevrouw Van Doorn had het net nog even over de tramhalte, de middenhalte voor lijn 16 die we via een amendement hebben weten te realiseren om aan de zijkanten acht kastanjebomen te kunnen redden. Ik hoorde dat er van de week in een zitting bij de rechtbank is gezegd - dat ging over een andere zaak met bomen; dat weet ik even niet precies - door de ambtenaar die over de bomen gaat, dat inderdaad al die bomen gered kunnen worden en er niet toch nog drie of vier bomen gekapt moeten worden. Ik vroeg me af of mevrouw Van Doorn dat al gehoord had, want dat vind ik erg goed nieuws. Marieke van Doorn (D66). Dank! Ik had het niet gehoord, maar harstikke mooi nieuws inderdaad. Dank u wel. Daar worden we blij van! De voorzitter. We komen allemaal nader tot elkaar bij dit agendapunt. Dat is mooi om te zien, op de valreep. 46

Joris Wijsmuller (HSP). Voorzitter. Heel veel waardering en heel veel dank aan Gerwen van Vulpen, die in een vorige raadsperiode met zijn initiatiefvoorstel ervoor heeft gezorgd dat er in nauw overleg met de bewoners een pakket van maatregelen zou worden gemaakt om het doorgaande verkeer uit woonwijken te weren. Heel goed dat het college dat nu heeft omgezet tot een concreet raadsvoorstel. Dit moet natuurlijk ook gebeuren voor Centrum-Zuid. Daar hebben we natuurlijk ook al eerder een motie voor ingediend, om samen met de bewoners van Laak, de Schilderswijk en Transvaal ook daar maatregelen te maken om het doorgaande verkeer uit die woonwijken te weren, met name bijvoorbeeld ook op de Vaillantlaan. Ik zou daar nog heel veel meer over kunnen vertellen, maar dat laat ik voor nu achterwege. Als u dat toch wilt horen, dan nodig ik u allen uit om volgende week donderdag naar de bibliotheek te komen, waar ik een lezing hou over de Blauwe Aanslag die potverdorie! - moest wijken voor die stomme Centrumring. De voorzitter. Dat kwam uit de tenen van de heer Wijsmuller. De uitnodiging is gehoord. Daar kunnen de raadsleden mee doen wat ze willen. De wethouder staat er al meteen. Hij kan direct overgaan tot de beantwoording. Het woord is aan de wethouder. Wethouder Van Asten (D66).

Dat dacht ik, voorzitter, voor iets waarvan ik vermoedde dat het wellicht gewoon op de Besluitenlijst zou komen. Op deze overvolle raadstweedaagse hebben we er toch nog een mooi debat over gehad. Maar zoals wel vaker gebeurt in deze raad, hebben we dat debat eigenlijk gehad over iets wat allang besloten is, namelijk het aannemen van dit Centrum-Noord-plan. Dit is alleen de eerste fase uitvoering. Dit is dus ook nog niet met de Mauritskade afsluiten et cetera. U heeft allemaal gezien welke maatregelen dit zijn. Dit zijn eigenlijk maar beperkte maatregelen op dit vlak. Ik denk: dat zeg ik er wel eventjes bij, want dan weten we ook weer precies waarover het ging. Ik deel zeker de complimenten die worden uitgegeven aan al die bewonersorganisaties die zich meer dan tweeënhalf jaar lang echt hebben ingezet om tot dit plan te komen. Mooi dat in de vorige raad, inderdaad door de heer Van Vulpen geïnitieerd, maar breed aangenomen, werd gezegd: 'Ja, we willen eindelijk een oplossing voor deze heel drukke wegen in Centrum-Noord. Daarmee gaan we aan de gang. We hebben budget gegeven.' Ik zou bijna willen zeggen aan uw raad: respecteer de keuze die is gemaakt door u en uw voorgangers om dit op te lossen. Zijn we daarmee dan in de hele stad klaar? Nee, natuurlijk zijn we daar niet mee klaar. We moeten ook in andere delen aan de slag, onder andere in Centrum-Zuid.

Daar heeft u ook duidelijke moties voor aangenomen. Daar zijn we druk mee aan de slag. We zijn druk met een aanpak van de zevensprong, de zessprong, de vijfsprong, het Hobbemaplein, ook met het openbaar vervoer. Kortom, er speelt echt van alles. We zijn druk bezig om die hele stad beter te maken, maar voorwaarde daarvoor is wel de door u aangenomen Mobiliteitstransitie, die ervoor moet zorgen dat er wat minder autoverkeer in deze stad komt, zodat de mensen die wel met de auto moeten, gewoon door kunnen rijden. Elke file ontstaat maar door één ding en dat is namelijk dat de ene auto achter de andere aansluit. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Dat is natuurlijk verschrikkelijk. Maar dat initiatiefvoorstel van meneer Van Vulpen behelsde ook dat er eerst een Beatrixtunnel gemaakt zou worden. Dat zou dan 10% of 20% van het verkeer van Centrum-Noord en van de andere kant van Den Haag tegenhouden. Dan zouden pas de Noordwestelijke Hoofdroute en Centrum-Noord aangepakt worden. Klopt dat? Wethouder Van Asten (D66). Nee, dat klopt niet. Het wordt wel een beetje Groundhog Day met de debatten die we nu elke keer weer precies hetzelfde voeren. Ik ga dus precies dezelfde antwoorden geven. Nee, dat klopt niet. We zijn natuurlijk wel druk bezig om ervoor te zorgen dat er op de Beatrixlaan een betere doorstroming komt.

We hadden daarvoor een goed voorstel liggen met de MRDH voor twee ongelijkvloerse kruisingen. Daar heeft Rijswijk toen een streep door gezet. Dat is wel jammer, want anders hadden we een nog betere ontsluiting gehad. Nu zijn we aan het kijken hoe we voor de toekomst, eerst op korte termijn, tot 2030, en dan op langere termijn een oplossing vinden voor de Beatrixlaan.

47

Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). U loopt net een preek te houden dat we alle plannen die vroeger zijn gemaakt, uit moeten voeren. Het belangrijkste punt van meneer Van Vulpen, weet ik, was de vierde inprikker. Dat was de Beatrixtunnel. Die is er niet. Wanner gaan we die maken dan? Wethouder Van Asten (D66). Ik zeg alleen maar dat wij als raad en als college respect moeten hebben voor de tweeënhalf jaar die de mensen uit deze omgeving erin hebben gestoken. Even ter herinnering: de vorige raadsperiodes was de wethouder voor verkeer van dienst ongeveer wekelijks in debat met uw raad over drukte die er was in de Javastraat, Mauritskade, Laan Copes et cetera. Dat hebben we tweeënhalf jaar aan bewoners gelaten, die met een goed plan daarvoor zijn gekomen, dat u heeft aangenomen en wat we nu gaan uitvoeren. We zijn nog steeds bezig met de Beatrixlaan. Daarom komt er ook een kortetermijnoplossing. Daarom lag er ook een plan voor ongelijkvloerse kruisingen. U kunt dus Den Haag niet verwijten dat er daar geen tunnel is gekomen. Wij waren juist bezig met de oplossing daar. Rijswijk koos anders. Dat is aan Rijswijk. We zijn nu weer aan het kijken naar een oplossing voor de lange termijn. Moet er dan wel een tunnel komen? Moet het op een andere wijze worden opgelost? Daar gaan wij heel constructief met Rijswijk mee aan de slag.

Er is zo veel gezegd, ook dingen waar ik toch wel eventjes de aandacht op wil vestigen. De heer Meinesz had prachtige uitspraken, zoals 'het ov moet vijf keer zo snel'. Daarvoor moet dan wel de auto de weg af, want dan kan lekker de bus doorrijden en heeft de tram vrij baan, ook op kruisingen. Als de heer Meinesz nu dus zegt 'we halen het autoverkeer uit de stad', dan zie ik het initiatiefvoorstel daarvoor graag tegemoet. Dan kan het ov vijf keer zo snel. De heer Meinesz zei dat de Vogelwijk last heeft van de parkeernota die is aangenomen. De Vogelwijk is zelf naar het college toegekomen, omdat zij zelf overlast ervaren en graag daar zelf een oplossing voor willen hebben. Dat heeft dus niets met de parkeernota te maken. Dat is gewoon wat de stad zelf vraagt. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). De wethouder begint van de hak op de tak te springen. Ineens gaan we naar de Vogelwijk. U zegt dat de auto van straat moet om het ov sneller te laten rijden. Dat is natuurlijk onzin. Dat zie je bijvoorbeeld bij het belastingkantoor met een netkous. Er zijn zat andere oplossingen, met tunnels, met ongelijkvloerse kruisingen. Dus wat u daar zegt, is gewoon onzin. De voorzitter. Probeer echt via de voorzitter te spreken: 'wat de wethouder zegt'. Wethouder Van Asten (D66). Ik heb natuurlijk ook het verkiezingsprogramma van Groep de Mos al tot mij genomen.

Ik herken deze rekenwijze wel. We kunnen inderdaad overal tunnels, bruggen en viaducten aanleggen. Dat kost helemaal niks. Sterker nog, we krijgen er nog geld op toe! Zo werkt het natuurlijk niet. U weet precies wat het ongeveer kost om een tunnel aan te leggen. Dat geld heeft de gemeente Den Haag absoluut niet. Zou je het ov echt willen versnellen, dan zal je het ov vrij baan moeten geven. Dat betekent: minder auto's. We zijn druk op weg met de mobiliteitstransitie om ervoor te zorgen dat het aantrekkelijker wordt om te lopen, te fietsen en het ov te gebruiken. Laten we weer teruggaan naar Centrum-Noord, want daar zijn we hier tenslotte voor. Er zijn enkele moties ingediend. De eerste motie is van Hart voor Den Haag. 'Nou, beste bewonersorganisaties, ondernemers, belangenorganisaties die tweeënhalf jaar hieraan hebben gewerkt … ' - volgens mij niet eens bedankt, maar - '…we gooien uw plan in de prullenbak.' Dat gaan we natuurlijk niet doen. Als college respecteren wij wat al die bewoners wel hebben gedaan voor deze stad. Deze motie ontraden wij dus van harte. De heer Çetinkaya kwam met de motie Vaillantlaan is geen uitschot. Nee, de Vaillantlaan is onderdeel van de Centrumring en zeker geen uitschot. We zijn aan de slag met de plannen voor Centrum-Zuid.

Er wordt echt keihard aan gewerkt om voor het vele verkeer dat nu door de Schilderswijk en Transvaal gaat, dat heel korte afstanden rijdt, een betere oplossing te vinden, zodat de leefomstandigheden in zowel de Schilderswijk als Transvaal beter worden. U vraagt hier ook om de Centrum-Noord-plannen een halt toe te roepen. Ik neem aan dat u ook wel graag wil dat het overal in de stad beter wordt, dus ook in Centrum-Noord. Deze motie zien we dan maar als oproep om het beter te maken, maar toch ontraden wij haar vanwege het harde dictum. 48

De VVD heeft twee moties ingediend, als eerste de motie Steekparkeerplekken aan de Prinsessewal. Die vraagt om, indien er wordt gekozen voor eenrichtingsverkeer, te kijken naar schuin ingestoken plaatsen en 30 km/uur. Daar zullen we dan inderdaad zeker naar kijken. Deze motie kunnen wij omarmen. Wel met de winstwaarschuwing dat het Koninklijk Huis ook nog wat te zeggen heeft over de beveiliging van het paleis. Dat is helaas niet, zoals in Amsterdam, het stadhuis geworden. Dat kan dus nog weleens lastig worden. Maar als we dit gaan doen, zullen we dat, met uw motie in de hand, zeker meenemen. Det Regts (VVD). Eerlijk gezegd heb ik er wel vertrouwen in dat ze dat kunnen goedkeuren, want er staan nu ook al auto's geparkeerd. Het maakt niet zoveel uit of auto's zó staan of zó staan, lijkt mij. Het argument dat er al auto's staan, lijkt me toch wel van doorslaggevende betekenis. Wethouder Van Asten (D66). Het gaat meer om het eenrichtingsverkeer op de Prinsessewal, dat men daar nog een mening over heeft. Maar we gaan gewoon het gesprek aan en kijken hoe we het kunnen doen. Indien en voor zover nemen we uw motie daarin mee. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Een klein vraagje aan de wethouder, via de voorzitter. Komen er dan evenveel parkeerplekken weer terug of gaat het ten koste van parkeerplekken? Wethouder Van Asten (D66).

We hadden het net over de Prinsessewal, dus ik neem aan dat u doelt op plekken in de Prinsestraat. Dat weten we nog niet. Voorlopig hebben de ondernemers daar heel hard gezegd: joh, haal die parkeerplekken maar weg, want wij willen hier een mooie straat van maken. We zien in steeds meer Europese steden dat juist die binnensteden zoiets hebben van 'maak ons een prettig verblijfsgebied waar mensen willen komen, want dat zorgt voor veel meer omzet'. De tijd dat mensen echt met de auto naar de binnenstad kwamen en dan voor de deur op een gracht wilden gaan staan, is écht voorbij. Nu is een dagje stad een belevenis. Veel meer auto's erbij is niet fijn. U had het over de filehoofdstad. Tegelijkertijd zei u: bij de Mall of the Netherlands kun je gratis parkeren, dus daar is het fantastisch. Daar is het een grote verkeerschaos. Dat wilt u toch ook niet voor onze stad. Dat zorgt er juist voor dat we stijgen tot de filehoofdstad. Een beetje consequent zou wel fijn zijn, zeg ik via de voorzitter, want anders krijg ik een reprimande. De voorzitter. Ja, want ik zat al klaar. Wethouder Van Asten (D66). U heeft helemaal gelijk. De voorzitter. Ik hoor veel 'u' en elkaar direct aanspreken, maar zo werkt het niet. Wethouder Van Asten (D66). Moeten we niet doen. We houden het gezellig, voorzitter. De voorzitter. De heer Meinesz heeft er nog wat over te zeggen.

Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Dat begrijp ik allemaal. Dat is hartstikke leuk, maar misschien heeft het er wel mee te maken dat de andere helft niet hier de stad in kan. Wethouder Van Asten (D66). Ik weet niet over welke helft u het heeft. Er is in ieder geval een enorme Mall of the Netherlands gebouwd, waar heel veel auto's naartoe komen, waar ook volop voor geadverteerd wordt, van: kom lekker met de auto, want het is hier gratis. Nou ja, drie keer raden wat er gebeurt: heel Leidschendam staat vast. Je had natuurlijk op je vingers kunnen natellen dat dit zou gaan gebeuren. Ik ben heel blij dat wij in Den Haag een ander systeem hebben, waarin wij proberen om de auto's aan de randen af te vangen, en dat wij een autoluw kerncentrum hebben. Nog niet de hele binnenstad is autoluw. Dat zou misschien wel moeten, want dan kunnen we ook de randen van het huidige gebied veel beter gebruiken, onder andere rondom het Oude Centrum, waar prachtige grachtjes liggen. Dat zou je als verblijfsklimaat kunnen verbeteren; iets waarover we volgende week nog spreken als we het over de Gedempte Gracht hebben. 49