RIS311906 Notulen van de raad van 20 januari 2022 (dagvergadering)

Als het reizen van punt a naar punt b goedkoper is met de auto dan met de tram, dan is er iets mis. Derhalve moeten we het reizen met ov gratis maken voor jongeren van 12 jaar en jonger. Het openbaar vervoer moet een gewoonte worden voor deze jongeren. Alleen zo kunnen we ervoor zorgen dat duurzaam reizen geliefder wordt dan reizen met de auto. Sebastian Kruis (PVV). Hoe gaat de heer Çetinkaya dat betalen? 70

Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). In het vervolg van mijn inbreng zult u horen dat het om een onderzoek gaat. In Rotterdam kost kosteloos vervoer voor jongeren bijvoorbeeld € 1,9 mln. Ik vraag de wethouder om het verzoek bij de HTM neer te leggen om te onderzoeken of dit haalbaar is. Sebastian Kruis (PVV). Dat zal, maar dat hoorde ik net niet terug in de motie. Daar hangt wel van af of wij voor- of tegenstemmen. Een onderzoek is prima, maar niet dit regelen, en dat staat in de motie. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Ik denk dat de wethouder genoeg middelen in zijn portefeuille kan realiseren vanuit de overheid om dit eventueel te realiseren. Ik heb in het verleden, in mijn acht ambtsjaren genoeg onderwerpen gezien waaraan heel veel geld is uitgegeven. € 1,9 mln. moet dan ook kunnen, toch? De voorzitter. Meneer Kruis, tot slot. Sebastian Kruis (PVV). Het wordt bijna een soort gangsterfilm op deze manier, zo van '€ 1,9 mln. moet kunnen, toch?'. Sorry, maar zo werkt het dus niet. Ik ben gewoon benieuwd wie dit gaat betalen. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Het zou fijn zijn als we eerst kijken wat dit onderzoek oplevert. Dan kunnen we verder kijken of dit inderdaad haalbaar is voor Den Haag, als het om de financiële middelen gaat. De voorzitter. U vervolgt uw betoog. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Het openbaar vervoer moet een gewoonte worden voor de jongeren.

Alleen zo kunnen we ervoor zorgen dat duurzaam reizen geliefder wordt dan reizen met de auto. Dit is al gerealiseerd in Rotterdam. De motie daarvoor werd daar raadsbreed geaccepteerd. Als Rotterdam dit kan, waarom zouden wij dat dan niet in Den Haag kunnen? Hierover wil ik de volgende motie indienen: verzoekt het college om in gesprek te treden met HTM, zodat er onderzocht kan worden in hoeverre er gratis ov voor de gehele week kan worden gerealiseerd voor kinderen onder de 12 jaar in de bus en tram; de raad hierover te informeren. Voorzitter. De coronacrisis heeft bij veel senioren mentale problemen veroorzaakt. De voornaamste verschijnselen zijn depressie en eenzaamheid. Ze konden nergens naartoe, maar vooral ook door hun leeftijd was het gevaarlijk om een uitje te organiseren. Ze waren dus voornamelijk thuis, zonder of nauwelijks met bezoek. Dit is niet gewenst. We moeten onze ouderen bijstaan in deze moeilijke tijden. Zij verdienen een hart onder de riem. De ov-prijzen zijn abnormaal hoog. Een uitje of een bezoekje wordt daarom vaak vermeden door eenzame ouderen. We kunnen dit veranderen. Gratis ov voor senioren kan hier een grote rol spelen. Zo kunnen ze gerust een bezoekje brengen aan vrienden en familie of een uitje organiseren naar een museum of iets dergelijks.

Hierover mijn volgende motie: verzoekt het college om in gesprek te treden met HTM, zodat er onderzocht kan worden in hoeverre er gratis ov voor de gehele week kan worden gerealiseerd voor 55-plussers; de raad hierover te informeren. De voorzitter. Door de heer Çetinkaya worden de volgende moties (M.8 ID en M.9 ID) ingediend:

Motie M.8 ID Gratis OV voor 55+ De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 20 januari 2022, ter bespreking van voorstel van het college inzake Strategie mobiliteitstransitie Den Haag 2022 - 2040 (RIS311098) Constaterende, dat: • de coronacrisis bij veel senioren mentale problemen heeft veroorzaakt; • de voornaamste verschijnselen depressie en eenzaamheid zijn; 71

•

de hoogte van de OV prijzen een reden zijn om voor senioren geen uitjes of bezoekjes te doen;

Overwegende, dat: • ouderen ondersteunt moeten worden in deze moeilijke tijden; • gratis kunnen reizen met het OV hier een belangrijke rol in kan spelen; Verzoekt het college: • om in gesprek te treden met HTM zodat er onderzocht kan worden in hoeverre er gratis OV voor de gehele week kan worden gerealiseerd voor 55 plussers; • de raad hierover te informeren; En gaat over tot de orde van de dag.

Motie M.9 ID Gratis OV voor kinderen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 20 januari 2022, ter bespreking van voorstel van het college inzake Strategie mobiliteitstransitie Den Haag 2022 - 2040 (RIS311098) Constaterende, dat: • het openbaar vervoer steeds duurder wordt in Den Haag; • dit kwalijk is voor het stimuleren van OV gebruik in Den Haag; • gratis OV in Den Haag enkel voor AOW gerechtigden is gerealiseerd; • jongeren van 12 tot 17 gratis gebruik mogen maken van het OV tijdens schoolvakanties en in de weekenden, indien ze een ooievaarspas hebben. Overwegende, dat: • door kinderen op jonge leeftijd enthousiast te maken voor het OV, zij naar verwachting in de toekomst ook vaker zullen reizen met het OV; • dit een goede ontwikkeling zal zijn voor een duurzame stad. Verzoekt het college: • om in gesprek te treden met HTM zodat er onderzocht kan worden in hoeverre er gratis ov voor de gehele week kan worden gerealiseerd voor kinderen onder de 12 jaar in de bus en tram; • de raad hierover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Robin Smit (PvdD). Voorzitter. In de commissie gaf de Partij voor de Dieren al aan dat de strategie op het eerste gezicht lekker radicaal lijkt: meer inzetten op het openbaar vervoer en de fiets; allemaal natuurlijk heel goed.

Maar minstens zo interessant is wat er niet in deze strategie staat, en dat is de keuze voor de auto. Want voor de auto blijft veel business as usual. Het lijkt alsof dit college de vingers niet durft te branden aan het verminderen van het aantal auto's. Het aantal auto's hoeft niet af te nemen, blijkt uit de stukken. En dat klinkt opeens toch een stuk minder vooruitstrevend. Daarom komen wij met een amendement om het aantal auto's in onze dichtbevolkte stad terug te dringen; iets wat hard nodig is. Want waar een auto staat, kan geen groen of een speelplek voor een kind komen. Dit amendement is hard nodig, want Den Haag moet in 2030 klimaatneutraal zijn. Dit amendement richt de blik op de toekomst. Dit amendement dien ik samen met de heer Hoijnck van Papendrecht in.

72

De voorzitter. Door de heer Smit, daartoe gesteund door de heer Hoijnck van Papendrecht, wordt het volgende amendement (M.A. PvdD) voorgesteld: Amendement M.A PvdD Verminder aantal auto’s De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 januari, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Strategie mobiliteitstransitie Den Haag 2020 - 2040 (RIS311098). Besluit om: • In het raadsvoorstel in de paragraaf ‘Samenvatting van de strategie mobiliteitstransitie’ op pagina 3, aan II Mobiliteit op menselijke maat het onderstaande punt toe te voegen als punt e; o e. De gemeente zet in op het verminderen van het aantal auto’s in de dichtbevolkte stad, Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Het lijkt de SP duidelijk dat we in onze stad het autogebruik zullen moeten verminderen. Door de groei van de stad en het belang van bijvoorbeeld vergroening zullen er keuzes gemaakt moeten worden. De SP kan zich daarom in grote lijnen vinden in de visie van het college om lopen, fietsen en ov duidelijk boven de auto te stellen. Wel maken we ons zorgen over de betaalbaarheid voor onze inwoners. Den Haag kent op dit moment namelijk een van de hoogste prijzen van het openbaar vervoer van Europa.

In de participatie kwam in Loosduinen, Escamp, Laak, Centrum en Scheveningen het betaalbaarder maken van het ov dan ook als een van de topdriepunten uit de bus. Om onze inwoners uit de auto en in de tram of bus te krijgen, is het betaalbaarder maken van het ov simpelweg essentieel. Deze wens bestaat ook al langer binnen de gemeenteraad, maar eindigt elke keer in de dooddoener dat het met de beperkte middelen niet mogelijk is om een prijsverlaging af te dwingen. Dankzij het volgende amendement geven wij het college voor de lange termijn daarom een heldere opdracht mee: de prijs van ons ov moet omlaag. Het dictum van het amendement luidt: besluit om bij dictumpunt I na b. iv. toe te voegen: c. het betaalbaarder maken van het openbaar vervoer. Het is medeondertekend door mevrouw Klokkenburg, de heer Wijsmuller en mevrouw Holman. Voorzitter. Dan nog een ander punt. Het college wil namelijk inzetten op mobiliteit van deur tot deur. Dit betekent dat het ook het vervoer van en naar de halte onderdeel wil maken van het openbaarvervoersysteem. Denk aan deelscooters, steps en fietsen. Mijn fracties heeft daarover twee grote zorgen. Ten eerste willen wij niet dat dit ten koste gaat van de afspraak dat elke inwoner van Den Haag een tramhalte op loopafstand heeft. Daarom steunen wij de motie van de HSP hierover.

Ten tweede hebben wij er geen principiële bezwaren tegen om deelvervoer onderdeel te maken van het ovsysteem, maar dan moet wel de marktwerking eruit. Daarom een motie om het deelvervoer van en naar haltes op te nemen in de ov-concessie met HTM. Zo garanderen we de toegankelijkheid en de betaalbaarheid voor iedereen. Deze motie roept het college op te onderzoeken welke vormen van deelvervoer zich lenen voor integratie met het openbaar vervoer; te bezien welke mogelijkheden er bestaan deze op te nemen in de openbaarvervoerconcessies, zonder dat dit ten koste gaat van het reguliere ov; en de raad hier nog voor het zomerreces van 2022 over te informeren. De motie is ook mede-ingediend door de heer Wijsmuller, mevrouw Klokkenburg en mevrouw Holman. De stemming over deze voorstellen zal bepalen of wij voor of tegen de strategie zullen stemmen. De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door mevrouw Klokkenburg, de heer Wijsmuller, mevrouw Holman en de heer Smit, wordt het volgende amendement (M.B SP) voorgesteld:

Amendement M.B SP De prijs van het ov op de langere termijn omlaag

73

De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 januari 2022, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Strategie mobiliteitstransitie Den Haag 2022 - 2040. Besluit om: • Bij dictumpunt I na b. iv. toe te voegen: • c. het betaalbaarder maken van het openbaar vervoer. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door mevrouw Klokkenburg, de heer Wijsmuller, mevrouw Holman en de heer Smit, wordt de volgende motie (M.11 SP) ingediend:

Motie M.11 SP Maak deelvervoer toegankelijk voor iedereen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 januari 2022, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Strategie mobiliteitstransitie Den Haag 2022 - 2040. Constaterende, dat: • het college in wil zetten op ‘deur-tot-deur mobiliteit’, wat betekent dat het ook het voor en na vervoer naar de halte onderdeel wil maken van het openbaar vervoer systeem; • zij hierbij in wil zetten op nieuwe vormen van deelvervoer zoals deelscooters, -auto’s en -fietsen. Overwegende, dat: • het deelvervoer op dit moment wordt uitgevoerd door commerciële partijen waarmee geen afspraken over de prijs en de toegankelijkheid zijn gemaakt; • deelscooters, -steps en -fietsen daarom vaak duur zijn en ook niet beschikbaar zijn in alle wijken van Den Haag; • de wildgroei aan verkeerd geparkeerde deelscooters voor veel ergernis zorgt in de stad; • door vormen van deelvervoer op te nemen in de ov concessie danwel uit te besteden aan openbaar vervoerbedrijven er over bovenstaande zaken heldere afspraken gemaakt kunnen worden en er meer sprake kan zijn van integraliteit en eenduidige aansturing.

Roept het college op: • te onderzoeken welke vormen van deelvervoer zich lenen voor integratie met het openbaar vervoer; • te bezien welke mogelijkheden er bestaan deze op te nemen in de openbaar vervoerconcessies, zonder dat dit ten koste gaat van het reguliere ov; • de raad hier nog voor het zomerreces van 2022 te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Adeel Mahmood (NIDA). Voorzitter. Ik heb in de commissie al gezegd wat ik vind van de strategie. Natuurlijk staan er ook goede dingen in. Zo is het goed dat er wordt ingezet op voetgangers, fiets en ov, en dat het college zich realiseert dat elk gebied een eigen aanpak vergt. Ik heb al vaker gezegd dat ik het heel goed vind dat hierop wordt ingezet, maar we verliezen toch echt oog voor de realiteit door de automobilist te vergeten. Dat is ook waar het fout gaat. De balans is zoek in de praktijk. Er wordt al jaren geen rekening gehouden met de realiteit op straat. Maatregelen die genomen zijn, hebben ervoor gezorgd dat het bijna overal in Den Haag vaststaat. Dat kan iedereen elke dag aanschouwen. In plaats van het gewenste minder aantal auto's, zie je dat het aantal auto's zelfs groeiende is. De auto is voor

74

velen ook een noodzaak. Die zullen zij niet zomaar wegdoen. Daar heeft een goede gemeente rekening mee te houden. Ik vind dus dat er niet genoeg gedaan wordt aan alternatieven voor de auto. Pas als die er zijn, kun je automobilisten stimuleren om over te gaan op een andere vorm van mobiliteit. Ik zie de afgelopen jaren niks anders dan autobezitters pesten met maatregelen in de hoop dat zij de autosleutels inleveren. In de praktijk zien we allemaal dat dit niet werkt. Wat ons betreft is de keuze en-en. En de keuze om het ene of andere vervoersmiddel te gebruiken, dient op basis van stimuleren te gebeuren en niet op basis van afdwingen. Het is een gemis dat er niet wordt ingezet op goede doorstroming van autoverkeer en dat de harde werkers en gezinnen die afhankelijk zijn van de auto, worden behandeld als een wees of worden geproblematiseerd, terwijl zij gewoon het voor hen best mogelijke vervoersmiddel kiezen. Verder sluit ik me aan bij de ov-moties die zijn ingediend over het toegankelijk en gratis maken van het ov voor verschillende doelgroepen. Ik steun ook de tramhaltemotie van de HSP. Tot slot nog een punt dat ik in de commissie ook al had ingebracht en dat ook aantoont dat dit college geen oog heeft voor de praktijk. In plaats van makkelijke oplossingen kiest het voor mooie woorden op papier die niet gemeend zijn.

Ik hoop ook dat mijn vraag uitgebreider antwoord krijgt dan in de commissie. Waar doel ik dan op? In paragraaf III, over stadsvriendelijke vervoersmiddelen, onder c, staat heel duidelijk dat privéauto's zo veel mogelijk worden geparkeerd op eigen terrein en niet in de openbare ruimte. Ik heb hierover een vraag gesteld aan de wethouder met bestaande casussen. De wethouder antwoordde dat het alleen voor nieuwe ontwikkelingen is bedoeld. Dan vraag ik me af: waarom niet voor de huidige terreinen waar parkeren op eigen terrein wel mogelijk is? Als voorbeeld heb ik de Hendrik van Deventerstraat genoemd, waar een stichting is gevestigd in een drukke wijk als het Valkenboskwartier. Zij roepen al jarenlang dat ze gebruik willen maken van parkeren op eigen terrein, zodat de parkeerdruk op straat ook afneemt, maar krijgen geen medewerking van het college, integendeel. Het is een straat waar de parkeerdruk zo hoog is dat je als gemeente blij zou moeten zijn dat de stichting hierom vraagt. De wethouder kent deze casus. De openbare binnenplaats is zo groot dat er wel honderd auto's in passen, maar ze mogen van het college niet eens tien parkeerplaatsen op eigen terrein creëren. Ik vraag me af hoe dat rijmt met de paragraaf dat er zo veel mogelijk wordt geparkeerd op eigen terrein.

Kan de wethouder hierop ingaan? Waarom heeft de wethouder geen oog voor de huidige praktijk en wil hij alleen kijken naar toekomstige situaties? Ik snap het niet. Je wil problemen oplossen. Nou zijn hier mogelijke oplossingen voor problemen, maar dan wordt er niet aan gewerkt. Dit is een punt waardoor ik niet geloof dat de woorden die in deze strategie staan, ook gemeend zijn. Want als ze wel gemeend zijn, dan pak je problemen die er zijn op met de makkelijke oplossingen die voor je liggen. Dat gebeurt helaas niet. Begin waar het al mogelijk is. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. We hebben in de commissie uitgebreid gesproken over de Strategie mobiliteitstransitie. Er staan veel goede uitgangspunten in, zoals meer ruimte voor voetganger en fietser en sneller en beter ov. Een groot zorgpunt blijft de betaalbaarheid van het openbaar vervoer. Een ritje met de tram of bus wordt steeds duurder en vervoersarmoede is een wezenlijk probleem in de stad. Nu was ik nog niet op de hoogte van de moties van mijn collega van de Islam Democraten, die ik ook nog niet helemaal heb kunnen lezen, maar waarmee, geloof ik, enige overlap is. Desalniettemin is het goed als we gaan kijken naar gratis openbaar vervoer voor doelgroepen, bijvoorbeeld kinderen, jongeren, ouderen en mensen met een laag inkomen. En ja, dat kost geld.

Als raad moeten we daarom inzichtelijk hebben hoeveel gratis openbaar vervoer voor bepaalde groepen zou kosten, zodat de raad en het college hierin een goede afweging kunnen maken. Rotterdam laat ook zien dat het kan. Daarom de volgende motie, die volgens mij iets uitgebreider is dan die van mijn collega: verzoekt het college een doorrekening of een schatting te maken hoeveel gratis openbaar vervoer per jaar zou kosten voor de volgende doelgroepen: alle kinderen tussen 4-11 jaar; alle jongeren tussen 12-17 jaar; alle ouderen vanaf de AOW-gerechtigde leeftijd; kinderen met een Ooievaarspas tussen 4-11 jaar; jongeren met een Ooievaarspas tussen 12-17 jaar, uitbreiden naar ook doordeweeks; en iedereen met een Ooievaarspas. De motie wordt mede-ingediend namens Maarten De Vuyst van GroenLinks, Robin Smit van de Partij voor de Dieren en Lesley Arp van de SP.

75

De voorzitter. Door mevrouw Holman, daartoe gesteund door de heer Smit, wordt de volgende motie (M.12 PvdA) ingediend:

Motie M.12 PvdA Doorrekening gratis openbaar vervoer voor doelgroepen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 januari 2022, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Strategie mobiliteitstransitie Den Haag 2022 – 2040. Constaterende, dat: • we mensen willen stimuleren om vaker voor het openbaar vervoer te kiezen en we vervoersarmoede willen tegengaan; • openbaar vervoer steeds duurder wordt; • andere steden gratis openbaar vervoer aanbieden aan bepaalde doelgroepen, bijvoorbeeld in Rotterdam voor kinderen tussen 4-12 jaar en voor ouderen vanaf de AOW-gerechtigde leeftijd. Overwegende, dat: • regelmatig in de gemeenteraad een oproep gedaan wordt voor gratis openbaar vervoer voor een bepaalde doelgroep, bijvoorbeeld voor kinderen, jongeren, ouderen, of een uitbreiding voor mensen met een Ooievaarspas; • hier kosten aan verbonden zijn, en het goed zou zijn om verschillende kosten in beeld te brengen zodat het nieuwe college en de gemeenteraad hier een afweging in kan maken.

Verzoekt het college: • een doorrekening of een schatting te maken hoeveel gratis openbaar vervoer per jaar zou kosten voor de volgende doelgroepen: o alle kinderen tussen 4-11 jaar; o alle jongeren tussen 12 - 17 jaar; o alle ouderen vanaf de AOW-gerechtigde leeftijd; o kinderen met een Ooievaarspas tussen 4-11 jaar; o jongeren met een Ooievaarspas tussen 12-17 jaar, uitbreiden naar ook doordeweeks; o iedereen met een Ooievaarspas. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Det Regts (VVD). Voorzitter. Ook de VVD is het eens met de mobiliteitstransitie, voor zover het betreft dat we meer op de fiets moeten, meer moeten gaan lopen en meer in het ov moeten gaan zitten. Maar Den Haag moet ook in de komende jaren de Hagenaar de mogelijkheid blijven geven om de auto te gebruiken, op een zodanige manier dat er een vlotte doorstroming van het autoverkeer kan plaatsvinden. Dat is noodzakelijk voor de Haagse economie. Wij vinden dan ook dat er alles aan gedaan moet worden om die doorstroming mogelijk te maken.

Daarom dienen wij de volgende motie in, die is medeondertekend door mijn collega van het CDA: verzoekt het college in het verlengde van de Strategie mobiliteitstransitie en ter voorbereiding op het vaststellen van de Omgevingsvisie een Visie op Haagse Automobiliteit te ontwikkelen; in deze visie oog te hebben voor wegcapaciteit, kruispunten, ongelijkvloerse kruisingen, verkeerslichten, (ondergronds) parkeren, conflicten met openbaar vervoer en langzaam verkeer; bij deze visie duidelijk te maken welke investeringen nodig zijn om de toekomst van de Haagse automobiliteit veilig te stellen. De voorzitter. Door mevrouw Regts wordt de volgende motie (M.13 VVD) ingediend:

76

Motie M.13 VVD Maak een Haagse visie op automobiliteit De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 januari 2022 ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Strategie mobiliteitstransitie Den Haag 2022-2040 (RIS 311098). Constaterende dat: • het raadsvoorstel inzake Strategie mobiliteitsstrategie Den Haag 2022-2040 een visie geeft op hoe Den Haag de komende decennia alles in het werk stelt om bereikbaar te blijven; • dat hierbij wordt uitgegaan van het STOMP-principe, dat privé-autobezit en -gebruik op de laatste plaats stelt; • de mobiliteitsstrategie inzet op het niet verder laten groeien van het autogebruik. Overwegende dat: • er daadwerkelijk een ruimtelijk probleem gaat ontstaan als het inwoneraantal van Den Haag groeit en het gemiddeld autobezit per huishouden op hetzelfde niveau blijft; • het illusie is te denken dat de Hagenaar in de toekomst geen gebruik meer zal maken van de auto; • de Hagenaar ook in de toekomst de mogelijkheid moet hebben de auto te gebruiken; • de stad economisch en sociaal gebaat is bij een goede doorstroming van auto’s op het Haagse wegennet; • dat er alles aan gedaan moet worden om deze gewenste doorstroming mogelijk te maken.

Verzoekt het college: • in verlengde van de Strategie mobiliteitstransitie en ter voorbereiding op de het vaststellen van de Omgevingsvisie een Visie op Haagse Automobiliteit te ontwikkelen; • in deze visie oog te hebben voor wegcapaciteit, kruispunten, ongelijkvloerse kruisingen, verkeerslichten, (ondergronds) parkeren, conflicten met openbaar vervoer en langzaam verkeer; • bij deze visie duidelijke te maken welke investeringen nodig zijn om de toekomst van de Haagse automobiliteit veilig te stellen. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter. Het college biedt ons met veel enthousiasme de Strategie mobiliteitstransitie aan. Die is het resultaat van een uitgebreid participatieproces met de hele stad. Nou, wij zijn niet zo enthousiast, en met de hele stad wordt in principe de hele D66- en GroenLinks-kliek bedoeld. Deze strategie is het vervolg op de Hoofdlijnenbrief mobiliteitstransitie, waarin staat dat Den Haag dichtslibt door het groeiende verkeer. Dat is natuurlijk onzin. Ja, de stad loopt op sommige plekken vast, maar dit is vooral te danken aan al die wegversmallingen en het afsluiten van bijvoorbeeld wegen zoals de Parallelweg, met die verschrikkelijke pollers, en het rücksichtslos weghalen van heel veel parkeerplekken. Dat zijn de oorzaken.

De strategie geeft antwoord op de vraag welke keuzes we moeten maken voor een bereikbaar en leefbaar Den Haag in 2040. Met 'keuzes' wordt dan vooral bedoeld 'wat deze D66-wethouder wil'. Die wil graag een compacte stad volgens het STOMP-principe, wat niets meer inhoudt dan 'hoe krijgen wij de auto uit ons straatbeeld?'. Ook wil hij dat Den Haag inzet op lopen, fietsen, ov en deelmobiliteit. Ja, deelmobiliteit, dames en heren. Op 1 november kwam het KiM, het Kennisinstituut voor Mobiliteit, ermee naar buiten dat de deelauto één grote flop is. Slechts één op de 5.000 ritten wordt gemaakt met de deelauto. De mensen die deze deelauto gebruiken, gebruiken die meestal ook nog eens ter vervanging van het ov. Om de deelauto een beetje in de lift te krijgen, waren er een paar ideeën, zoals meer parkeerplekken voor de deelauto. Er staan inmiddels meer dan 6.000 deelauto's in 77

Den Haag. Ook moet men het dan minder aantrekkelijk maken voor de privéauto. Dat zien we dus gebeuren in Den Haag. Daarom verdwijnen er ook bij de herinrichtingen een heleboel parkeerplekken. Ook moet men specifieke nieuwe gebieden bouwen, zoals het CID, waar de privéauto geen of minder parkeerplek krijgt. Maar er moet wel volop ruimte komen voor de deelauto. Kortom, wij worden op een heel slinkse manier uit onze auto gepest. Daar is deze wethouder nu al een tijdje mee bezig, geholpen door de VVD en het CDA, die de nieuwe parkeerstrategie en de fietsbijbel, ofwel de fietsstrategie voor Den Haag tot het jaar 2040, kosten € 40 mln., erdoorheen hebben gejast. De VVD had grote woorden en zou niet voor deze strategie stemmen, maar komt nu met een amendement waarmee men een regeltje wil toevoegen ten faveure van de auto. Ik zeg nog maar een keer tegen het CDA en de VVD: als u vóór de auto bent, moet u nu kleur gaan bekennen en tegen gaan stemmen. Hart voor Den Haag is voor de auto, voor de fiets en snel ov, maar niet op deze manier. Robin Smit (PvdD). Op het laatst komt de heer Meinesz toch met een toekomstbeeld. Dat is: toch alles faciliteren. Maar er is beperkte ruimte. Ik ben dus eigenlijk wel benieuwd welke keus Hart voor Den Haag/Groep de Mos dan gaat maken om al die groepen toch te faciliteren. Hoe dan? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Ik snap die vraag.

Die heb ik volgens mij ook eerder gehoord. Die is volgens mij ook al gesteld aan de PVV. Nou, ondergrondse parkeergarages daar kunt u uw mooie speeltuintjes maken - vinden wij ook prachtig; groen boven de parkeergarages. Maar we hebben ook een motie ingediend: Meer dan drie kan echt niet. Er is dus gebleken dat er rond de 200 adressen zijn die meer dan vier vergunningen hebben voor een auto, zelfs tot tien auto's toe. Als je dat soort dingen niet in de gaten houdt, gaat het spaak lopen. Bij herinrichtingen zijn honderden, misschien wel duizenden plekken verdwenen. Er zijn 3.500 laadpalen voor 1.000 auto's. Ja, ik kan nog wel even doorgaan. Robin Smit (PvdD). Dank voor deze beantwoording. Maar ik hoor de heer Meinesz eigenlijk geen keuze maken, want uiteindelijk zegt hij 'het kan allemaal', maar de ruimte is nog steeds beperkt. Hij gaat wel de grond in om die parkeergarages te realiseren. Dat kost een hoop geld, waardoor ook een hoop dingen niet gefaciliteerd kunnen worden. Er kan niet eens altijd groen bovenop een parkeergarage gerealiseerd worden. Op sommige plekken is een parkeergarage überhaupt niet realistisch. Dus ik vraag me af: wat als er geen parkeergarage kan komen? Wat gaat u dan doen? Waar kiest u voor? Kiest u dan voor een autoparkeerplek of kiest u voor groen? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Er is gewoon zat plek om auto's weg te zetten.

Dat betekent dus niet dat je bijvoorbeeld een parkeergarage aan de Apeldoornselaan weg moet halen. Kijk, dat helpt niet mee inderdaad. Maar er zijn zat plekken voor auto's. Er zijn zat andere manieren om deze problemen op te lossen, maar als je dat niet wil … Ik zal u vertellen, in 2007 waren er ongeveer 14.000 auto's meer dan nu. Toen was het ook niet zo'n probleem. Ik heb het tegen de wethouder al eerder gezegd: als je een broek gaat kopen die twee maten te klein is, dan zal je zien dat je er moeilijker in komt, maar ook moeilijker eruit. En dat is wat deze wethouder heeft gedaan met deze stad: alles versmallen, kleiner maken, plekken weghalen. Dan krijg je dit soort problemen. De voorzitter. De heer Smit, tot slot. Robin Smit (PvdD). De conclusie die de heer Meinesz aan het eind trekt, dat de broek te klein is, klopt. Den Haag heeft natuurlijk maar een bepaalde oppervlakte en die is gewoon vol. We hebben moeite met woningen realiseren, we hebben moeite met het beschermen van groen, en ik hoor Hart voor Den Haag/Groep de Mos eigenlijk zeggen 'het kan allemaal in onze stad'. Maar is de heer Meinesz met mij eens dat het feest dat alles kan in de stad, geen opgeld doet in Den Haag? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Dat ben ik niet met u eens. U weet dat wij anders in de strijd zitten. Wij vinden dat het absorptievermogen van Den Haag bereikt is.

Maar wij vinden ook dat als je bijvoorbeeld een flatgebouw of een toren gaat bouwen, je moet zorgen dat er parkeerplek in het gebouw wordt gerealiseerd. U heeft tegen dat soort oplossingen gestemd en de parkeernormen omlaag gebracht. Wij hebben ook gezegd: laat bijvoorbeeld de middelbare scholen een 78

uur later beginnen om de druk op straat weg te krijgen. Daar gebeurt ook maar niks mee. Zo zijn er heel veel oplossingen om deze problemen op te lossen. Maar ja, als je dus zo'n grondige hekel aan de auto hebt als deze meneer Van Asten, dan kijk je daar niet naar. Dan kijk je alleen maar naar 'hoe krijgen we dat blik van straat', wat we constant horen. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Den Haag slibt langzaamaan dicht. De mobiliteitstransitie is daarom belangrijk om Den Haag te behouden als stad waar het goed is om te wonen en te werken. Voorwaarde hierbij is voor mijn fractie wel dat iedereen mee kan blijven doen en zich door Den Haag kan verplaatsen, want vervoer verbindt mensen. Daarom is het belangrijk dat het vervoer voor iedereen bereikbaar en betaalbaar is. Daarom ook steun voor de beide voorstellen van de SP. Eén aanvulling vanuit mijn fractie. Wat mijn fractie betreft, zouden ov-producten beter kunnen aansluiten bij het gebruik door en de wensen van gezinnen. Daarom een motie met collega Partiman, met als dictum: verzoekt het college om vooruitlopend op de nieuwe mobiliteitsconcessies in samenwerking met de HTM te onderzoeken hoe ov-producten en de kosten daarvan beter aan kunnen sluiten bij het gebruik door en de wensen van gezinnen. De voorzitter.

Door mevrouw Klokkenburg, daartoe gesteund door de heer Partiman, wordt de volgende motie (M.10 CU/SGP) ingediend:

Motie M.10 CU/SGP Maak OV aantrekkelijk voor gezinnen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 januari 2022, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Strategie mobiliteitstransitie Den Haag 2022-2040 (RIS311098), constaterende, dat: • het openbaar vervoer vaak als duur wordt ervaren en voor gezinnen onvoldoende een alternatief is voor de auto (RIS310664, p.37); overwegende, dat: • het bevorderen van het gebruik van openbaar vervoer een belangrijke rol speelt in de mobiliteitstransitie; • het openbaar vervoer ook voor gezinnen aantrekkelijk moet zijn, willen zij er gebruik van maken; • onderzocht gaat worden hoe via nieuwe mobiliteitsconcessies het openbaar vervoer gezinsvriendelijker gemaakt kan worden (RIS310664, p.75); • de huidige concessie voor het openbaar vervoer van de HTM nog tot 2034 doorloopt; verzoekt het college, om: • vooruitlopend op de nieuwe mobiliteitsconcessies in samenwerking met de HTM te onderzoeken hoe OV-producten en de kosten daarvan beter aan kunnen sluiten bij het gebruik door en de wensen van gezinnen, en gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Cees Pluimgraaff (CDA). Voorzitter. De automobilist in Den Haag moet weten waar hij aan toe is; hij of zij uiteraard. Het verhaal moet niet alleen zijn dat er minder auto's moeten komen.

De mensen die wel auto blijven rijden, moeten dat snel, veilig en duurzaam kunnen doen. En er moet ruimte zijn om die auto te kunnen parkeren. Het CDA steunt daarom de motie van de VVD en tevens wat zojuist is aangehaald door de ChristenUnie/SGP, het verhaal over het ov.

79

Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. Dank aan de raad, niet alleen voor de behandeling in de commissie en in deze raadsvergadering van de Strategie mobiliteitstransitie, maar ook voor de afgelopen jaren, waarin we samen hebben gewerkt aan al die producten die te maken hebben met mobiliteitstransitie. Deze stad, u weet het allemaal, u zei het ook allemaal, zit namelijk ontzettend vast, vast met al die auto's op onze wegen, zeker in de spits. Dat is problematisch, want zo kom je niet snel van a naar b als je de auto echt nodig hebt. Dat is eigenlijk de basis geweest van de mobiliteitstransitie: hoe zorgen we ervoor dat deze stad bereikbaar is? We hebben daar natuurlijk nog zes grote pijlers onder gezet. Die hebben we in de afgelopen jaren ook samen met u doorgelopen. Daar zijn prachtige producten uit voortgekomen. De Parkeerstrategie - er werd al even aan gerefereerd - is natuurlijk echt een middel om ervoor te zorgen dat we de parkeerdruk in wijken naar beneden kunnen brengen. We hebben ruim baan aan de fiets gegeven. We zijn samen een ov-schaalsprong ingegaan.

Eigenlijk is deze mobiliteitstransitiestrategie de resultante van een heel lang proces, waar ook heel veel ambtenaren, waarvoor mijn speciale dank, heel hard aan hebben gewerkt, met een prachtig participatietraject waarin men een jaar lang de stad door is gegaan om echt overal te horen wat men vindt van de bereikbaarheid van de stad en het vervoer in de stad. Ik heb zelf heel leuke discussies meegemaakt op de Scheveningse markt in de Stevinstraat en in het zwembad Zuiderpark met vier dames in badpak op leeftijd, die zich nog konden herinneren dat de auto in Den Haag echt overal mocht staan: op het Binnenhof, op de Plaats. Ik zag laatst online ook nog plaatjes van ons beeldarchief waarop je zag dat er ook in de Papestraat gewoon gerust nog een hoop auto's geparkeerd stonden. Ik moet wel zeggen dat de auto's toentertijd een breedte hadden die nu twee auto's zouden innemen. Ik denk dat sommigen van u dat makkelijk kunnen beamen. Dus er was wat meer ruimte. Toch hebben we ervoor gekozen om in het centrum echt ruimte te gaan creëren. Dat zien we graag in meer woonstraten. We hebben vaak gesproken over op wat voor manier we de verschillende straten wat leger kunnen maken, zodat we ruimte krijgen voor mensen om ook echt te kunnen leven. Deze mobiliteitstransitie tot en met 2040 gaat daar ook aan bijdragen.

U heeft met uw bijdragen en uw moties en amendementen gemeend nog een extra verscherping of koerswijziging te kunnen aanbrengen. Namens het college wil ik daar graag nu op ingaan. Allereerst komt de heer De Vuyst van de fractie van GroenLinks met een motie '30 km/uur is de norm!'. Dit is een sympathiek stuk. U zult het waarschijnlijk ook allemaal herkennen, want we hebben het hier verschillende malen over gehad in deze raad; laatst nog met het afwegingskader 15, 30, 50 en 70. U weet ook dat ik namens de G4 mijn handtekening heb gezet onder de brief aan het kabinet die ging over een 30 km-zone. Eigenlijk zijn we al in gesprek met het Rijk om meer ruimte te creëren voor die 30 km. Dus hoewel zeer sympathiek is deze motie dan ook wel enigszins overbodig. Dat zeg ik met enige spijt, want natuurlijk is dit wel een ambitie die wij hebben als college. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dan toch even heel scherp. Laat ik beginnen met iets te bekennen. Ik had even nodig om te beseffen wat de goede vondst was van de lobby '30 km is de norm' die door de G4-wethouders werd gedaan, maar daar sta ik nu volledig achter. Ik zie dat het coalitieakkoord daar misschien wel de ruimte voor biedt, maar er nog geen uitspraak over doet. Dan denk ik dat het goed is dat we hier klip-en-klaar zeggen '30 km is de norm' en dat we gaan kijken hoe dat kan, wat daarvoor nodig is.

Het kan nu nog niet, anders had u het ongetwijfeld al gedaan. Daar roept deze motie eigenlijk toe op. Dus delen we dezelfde ambitie, 30 km is de norm, die uit de lobbybrief van de G4-wethouders sprak? Wethouder Van Asten (D66). Daarmee vraagt u of ik achter mijn eigen woorden sta, maar dan met iets meer zinnen. Dat is natuurlijk het geval. U heeft het coalitieakkoord uit het andere Den Haag kunnen lezen. Daarin staat een bepaald cryptische zin waarin staat: waar dat nuttig en noodzakelijk is. Daar werd ik zelf een beetje iebelig van, want ik weet al waar het nuttig en noodzakelijk is. Daar hoef ik niet met de minister voor in overleg te gaan. Dat bood me dus iets minder hoop dat we het snel kunnen regelen, maar de G4-lobby draait overuren om te zorgen dat we onze straten veilig kunnen maken. De ambitie wordt dus zeker gedeeld. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Dan is mijn motie misschien eerder ondersteunend dan overbodig, in de zin dat we dan echt oproepen om de concrete stappen daarvoor uit te stippelen. Is 'overbodig' dan niet een beetje te zwaar woord hier? 80

Wethouder Van Asten (D66). 'Overbodig' en 'ondersteunend' liggen heel dicht bij elkaar, zo zij elkaar niet overlappen. Ik heb gezegd hierover wat ik gezegd heb. Ik heb de inzet van het college weergegeven. U mag zelf bepalen of u deze motie overbodig of ondersteunend acht. De voorzitter. De heer De Vuyst, tot slot. Ik zie dat ook de heer Kruis nog een vraag heeft. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Mijn conclusie is dat de motie ondersteunend is. Ik breng haar gewoon in stemming. Ik denk dat het mooie handvatten zou geven om een vervolgstap te zetten om '30 km is de norm' ook echt te realiseren. De voorzitter. Ik hoor daarin geen vraag. Wil de wethouder daar nog op reageren? Dat is het geval. Wethouder Van Asten (D66). Het was ondersteunend aan mijn inbreng, denk ik. De voorzitter. Helder. Ik zie nog wel een vraag van de heer Kruis. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. We hadden ooit afgesproken dat moties die overbodig dan wel ondersteunend zijn, niet meer in stemming zouden worden gebracht. Nu gaat de ijdelheid van meneer De Vuyst boven de afspraken die we hadden met elkaar. De voorzitter. Volgens mij zit er nog wat licht tussen de beantwoording en de indiener. De wethouder gaat de beantwoording vervolgen. Wethouder Van Asten (D66). De volgende motie van GroenLinks is Autoluw centrum. Daar spelen al verschillende initiatieven op.

We zijn ook aan het nadenken over een binnenstadsplan. Deze motie kunnen wij dus omarmen. Dan heeft u een motie ingediend die heet Vrachtwagens schoner. Daaraan merk je dat we een beetje aan het einde van deze raadsperiode komen en dat nog eventjes de kasten moeten worden leeggehaald voor de verschillende onderwerpen. Dan wordt er al vrij snel een haakje gevonden. Deze motie past onzes inziens niet helemaal bij deze notitie. De milieuzone is net aangescherpt voor vrachtwagens. Dat heeft collega Van Tongeren gedaan, want dit onderdeel zit bij haar in de portefeuille. Vanaf 1 januari 2022 mogen alleen dieselvrachtwagens en dieselautobussen met emissieklasse 6 en voertuigen die geen schadelijke stoffen uitstoten, in deze nieuwe milieuzone rijden. Deze motie wil deze zone gelijk uitbreiden naar de hele stad. We hebben net een debat gehad over de voorgaande zone. Om dan per motie even snel dat hele debat om te gooien, vind ik wat cru. Mocht u dit alsnog willen aanzwengelen, behalve dat de verkiezingen daar natuurlijk een prachtig instrument voor zijn, dan is het misschien goed om weer met de verantwoordelijk wethouder daarover in debat te gaan. De mobiliteitsstrategie is ook voornamelijk een bereikbaarheidsstrategie. Natuurlijk willen wij dat het verkeer schoner is. Dat gebeurt ook met deze strategie.

Ik zou bijna willen zeggen: houd u deze motie aan en bespreekt u dit met collega Van Tongeren. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Een van de zes pijlers, uitgangspunten die de wethouder zelf noemde is dat in 2040 mobiliteit schoon en duurzaam is. Dat is nou net een van de punten waarop deze strategie nog best even wat aangescherpt mag worden. Het omliggende kader is dat we in 2030 klimaatneutraal willen zijn als stad, dus ook het verkeer. Daartoe dient deze motie. Ik doe u een heel effectieve handreiking om die doelstelling te halen. Hoe ziet u dat? Wethouder Van Asten (D66). Ik zie dat we hier nu een strategie neerleggen en nog geen actieplan. Dit zou typisch iets zijn wat in zo'n actieplan moet. En dit is eerlijk gezegd het onderwerp van collega Van Tongeren. U heeft het met haar gehad over hoe de milieuzone eruitziet. Nu vraagt u met deze motie om gelijk even de hele stad milieuzone te maken. Dan vraag ik me bijna af waarom u deze motie niet heeft ingediend bij dat debat, want daar had die dan echt thuis gehoord. Ik zou dus echt willen vragen om deze motie aan te houden. Zwengelt u dat debat bij de verantwoordelijk wethouder aan, zodat er ook rustig in commissieverband door collega's over kan worden gesproken. Het is niet zo dat wij niet 81

achter de verschoning van het vrachtverkeer staan, verre van dat, maar er is voor alles een plek en een tijd. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Mijn fractie ziet dat toch anders. Dit is een goed moment om deze ambitie neer te leggen. Als dat in de verwoording van de motie niet helemaal tot uiting komt, dan is dat iets anders, maar dit is echt het moment, met zo'n strategie, om een ambitie neer te leggen. Dat is wat wij doen met deze motie. Wethouder Van Asten (D66). Dan moet het college deze motie ontraden. Ik ga door met motie M.4 van de PVV: verzoekt het college te stoppen met het criminaliseren van autorijden en de automobilist ruim baan te geven. We ontraden deze motie; verrassend genoeg waarschijnlijk. We blijven verre van het criminaliseren van autorijden. We zorgen namelijk voor een betere bereikbaarheid voor de mensen die echt met de auto moeten, dat die de ruimte daarvoor krijgen. De automobilist ruim baan geven, dat doen we dan weer niet. We hebben namelijk besloten om de fiets ruim baan te geven. Deze strategie gaat ook uit van stappen, trappen, ov en pas na het deelvervoer de privéauto. Dus deze motie ontraden wij. Verschillende moties gaan over gratis ov. Ov wordt op dit moment natuurlijk al voor 50% betaald door de overheid. Tegenover het feit dat wij vergeleken met Europa een duurder ov-systeem hebben, staat dat wij ook een heel fijnmazig ov-systeem hebben.

Het is dus ook wel een beetje dat je krijgt waarvoor je betaalt. Dus aan alles wat zegt dat het helemaal gratis moet, zitten twee kanten. De eerste kant is dat je moet betalen voor die 50% die je nog niet subsidieert. Je hebt een stijging van de vraag. De eerste onderzoeken laten zien dat je voornamelijk mensen van de fiets naar het ov krijgt. Vervolgens heb je ook nog veel meer materieel nodig. Als er veel meer mensen met de bus of de tram gaan, wil je natuurlijk niet dat de waardering voor het ov achteruitgaat. Je moet niet als haringen in een ton gaan zitten. Dat betekent meer bussen, meer chauffeurs, meer trams, meer bestuurders, meer remises. Dat heeft allemaal een prijskaartje. Dat was de inleiding. Ik denk dat er nu een interruptie is. Dan kom ik nog tot de moties zelf. De voorzitter. Dat klopt zeker. Er is een interruptie van de heer Kruis. Sebastian Kruis (PVV). Een raadsvergadering is niet compleet zonder dat het woord 'fijnmazig' is gevallen. Daarvoor complimenten; we kunnen niet zonder. Maar de mensen die allerlei tramhaltes zien verdwijnen, kopen helemaal niets voor uw fijnmazige ov-netwerk. Wethouder Van Asten (D66). Fijn dat we nog even nadruk kunnen leggen op 'fijnmazig', maar volgens mij komen we straks nog bij ingediende moties op de ov-haltes.

Dan kan ik ingaan op waarom dat op dit moment gebeurt, maar dat hoef ik u eigenlijk niet te vertellen, want dat hebben we al uitgebreid in commissies besproken. Toen hebben we ook als Haagse raad en college samen de inzet bepaald op basis waarvan we de besparingen op het ov vanwege de coronaverliezen bij HTM, moeten goedmaken. Maar goed, ik ben nu nog even bij de moties over gratis ov. De meest vergaande is de motie van de Partij van de Arbeid. Die laat namelijk zien wat er dan allemaal uitgezocht zou moeten worden. Dat zijn precies de groepen waarvan je denkt: daar zou je een apart beleid op kunnen voeren. Het is wel lastig om het extra gebruik in te moeten gaan schatten, maar goed, we kunnen daar een poging toe doen. Het gaat om kinderen tussen 4 en 11, kinderen tussen 12 en 17, AOW-gerechtigden, Ooievaarspaskinderen, jongeren met een Ooievaarspas, ook doordeweeks, en überhaupt iedereen met een Ooievaarspas. Dat kunnen we inderdaad gaan uitzoeken, samen met de HTM en de MRDH. Dus de motie van de Partij van de Arbeid kunnen we omarmen. Sebastian Kruis (PVV). Hoeveel gaat zo'n onderzoek ongeveer kosten? Of leidt dit er dan ook weer toe dat straks haltes moeten worden opgeheven? U zegt dat dit heel veel onderzoekscapaciteit kost. Hoeveel gaat dit dan kosten? Wethouder Van Asten (D66). Dat het heel veel onderzoekscapaciteit kost, zijn uw woorden, niet mijn woorden.

Deze motie zie ik nu net dezer dagen. Ik heb dus geen idee wat dat zou moeten gaan kosten. Ik stel voor om er geen studie van te maken, maar wel een goede inschatting op basis van de huidige 82

gebruikscijfers plus een mogelijke stijging die te verwachten valt. Daar kunnen we wel een grove som van maken. De motie van de heer Çetinkaya van de Islam Democraten is identiek aan die van de Partij van de Arbeid. Deze motie is ook goed, alleen wordt die volledig ondervangen door de motie van de Partij van de Arbeid. Ik wil daar geen voorkeur in uitspreken, alleen heeft de PvdA-motie een heleboel categorieën. Ik zou dus bijna willen zeggen: houd u deze motie aan, voeg u bij de motie van de Partij van de Arbeid en dan halen we in ieder geval hetzelfde resultaat daarop. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Het lijkt me inderdaad wel logisch dat we niet twee identieke moties indienen. Mijn doelgroep zit inderdaad bij de doelgroepen van de PvdA. Ik houd mijn moties dus aan en teken graag mee met de motie van de PvdA. Wethouder Van Asten (D66). De heer Çetinkaya gebruikte meervoud. Over de andere motie heb ik nog wel iets te zeggen. Die motie wordt namelijk niet ondervangen door de PvdA-motie. Die gaat namelijk over iedereen boven de 55. U noemde die groep 'senioren en ouderen'. Ik denk dat iedereen die 55 is, zich wellicht nog niet tot die groep schaart. Eerlijk gezegd heeft het college er ook wel enige moeite mee om uit te gaan zoeken wat gratis ov voor 55-plussers kost.

Want dan hebben we het eigenlijk gewoon over de beroepsbevolking, die in principe gezond van lijf en leden is. Zo niet, dan zijn daar al regelingen voor. We zijn bezig, hebben we ook in het debat gezegd, met het onderzoek naar vervoersarmoede. Ook voor de groep van 55-plussers die daarmee te maken heeft, gaan we kijken wat dat betekent. Je zou dus onderzoeken wat het zou betekenen om gratis ov te realiseren voor mensen die in principe prima het ov zouden moeten kunnen betalen of de mogelijkheid hebben om bijvoorbeeld op de fiets te gaan, als ze gezond van lijf en leden zijn op die leeftijd. Daar zijn we als college niet voor, want dat valt niet onder zo'n kwetsbare groep, zoals uw andere motie en de motie van de PVV. Sorry, sorry, Partij van de Arbeid. Ik wil niet zeggen dat ik u vaak door elkaar haal, maar bij dezen maakte ik toch een foutje. De voorzitter. De heer Çetinkaya wilde motie M.9 aanhouden. Dan is even de vraag - want hij sprak in meervoud - of hij ook motie M.8 wil aanhouden. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Zo kwetsbaar is die groep inderdaad ook niet. Het zou wel in de sfeer van nu, in de coronatijd, onderzocht kunnen worden. Maar ik zal het de wethouder niet lastiger maken dan het al is. Ik begrijp dat de wethouder al het een en ander uitzoekt. Ik houd de motie dus aan en sluit me nogmaals aan bij de motie van de PvdA. De voorzitter.

Aangezien de moties M.8 ID en M.9 ID zijn aangehouden, maken zij geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. Wethouder Van Asten (D66). Dank u, zeg ik tegen de heer Çetinkaya. Ik heb voor mij het amendement van de heer Smit van de Partij voor de Dieren om toe te voegen 'De gemeente zet in op het verminderen van het aantal auto’s in de dichtbevolkte stad'. De ambitie van het college om het autobezit niet te laten groeien, vond u niet vooruitstrevend en ambitieus. Maar u ziet ook de groeicijfers van de stad. Om met die groeicijfers het autobezit de komende tijd niet te laten groeien, vind ik behoorlijk ambitieus. Ik snap dat het in uw ogen wellicht nog ambitieuzer moet, maar als het over de hele stad genomen gelijk blijft, dan hebben we de eerste stap al gezet. Daar is een hoop voor nodig. In de oudere wijken, de bestaande wijken zal het autobezit logischerwijs omlaag gaan als bijvoorbeeld in de Binckhorst of Zuidwest het door meer inwoners omhooggaat. Daarvoor hebben we bijvoorbeeld de Parkeerstrategie met elkaar aangenomen, waarmee we echt gaan kijken hoeveel plek er is op straat en hoeveel vergunningen daarvoor worden uitgegeven. De verwachting daarbij is dat uiteindelijk het autobezit in de stad daalt. Ik haak ook even aan op wat de heer Meinesz zei over het onderzoek van KiM, want daar werd wel even heel frivool uit geciteerd.

Het KiM geeft namelijk wel degelijk aan dat het deelvervoer groeit in heel het land. Nota bene in de stad Den Haag groeit het deelvervoer zeer snel. We zien bijvoorbeeld dat door deelcoöperaties - die cijfers heeft u ook allemaal gezien - het aantal auto's op straat vermindert. Met alles vanaf de Hoofdlijnenbrief mobiliteitstransitie tot aan deze strategie worden daar al zo veel mogelijk stappen op 83

gezet. De ambitie om het autobezit überhaupt niet te laten groeien, is echt al heel ambitieus. Daarom ontraden we deze motie. Niet omdat wij dat niet graag zouden willen, maar omdat deze ambitie echt al heel erg strak is. Robin Smit (PvdD). De wethouder zegt dat deze ambitie ambitieus is, maar het is een visie richting 2040. We hebben een tussendoel in 2030 staan dat we voor een klimaatneutrale stad gaan. Dat is ook vrij ambitieus. Zodra je daar niet iets aan koppelt om het autogebruik echt te verminderen, dus ook echt het aantal auto's terug te dringen, dan komt die tussentijdse doelstelling van klimaatneutrale stad in 2030 ook in gevaar. Je kan het dus niet los zien van elkaar. Is de wethouder dat met me eens? Wethouder Van Asten (D66). We hebben een enorme opgave. Voor een klimaatneutrale stad zouden ook alle auto's elektrisch kunnen, moeten zijn. Dat zegt dan niks over het aantal. Daarmee botst het dus ook. Nogmaals, het is dus niet zo dat we er niet op sturen om het autobezit wat naar beneden te krijgen. We zien alleen dat door de groei van de stad er wel degelijk auto's bij zullen gaan komen. Willen we dat gelijk houden, dan is het voorlopig hanteerbaar. Wilt u eigenlijk veel minder auto's hebben, dan hebben we bijvoorbeeld ook wel veel meer geld nodig voor openbaar vervoer. Dat is iets wat wij zelf niet kunnen verzinnen.

Dan zou vanuit de landelijke politiek de brede doeluitkering flink omhoog moeten, zodat we veel meer bussen en trams kunnen laten rijden op veel meer lijnen. Als je ambities stelt, mogen die ambitieus zijn, maar wel haalbaar. Robin Smit (PvdD). De wethouder zegt dat gestelde ambities realistisch en haalbaar moeten zijn. De Partij voor de Dieren denkt dat als je daar een duidelijke keuze in maakt, het juist haalbaar kan zijn, omdat je daar alles toe kan inzetten. Dus juist door die duidelijke keuze te maken om het autogebruik te verminderen, heb je meer middelen over om in te zetten voor ov, fietspaden en noem maar op. Dus ik probeer het nogmaals bij de wethouder. Wat weerhoudt de wethouder ervan om concreet uit te spreken dat we gaan voor het verminderen van het aantal auto's? In de visie staat bijvoorbeeld wel de ambitie om het aantal korte autoritten terug te dringen, maar al met al blijf je daarmee wel houden dat het autogebruik groeit. Wethouder Van Asten (D66). Nee, het autogebruik gaat dus niet groeien. Daarop is deze ambitie gebaseerd. We gaan als stad nog ontzettend groeien. We gaan naar 600.000 inwoners. Als je dat doet met hetzelfde aantal auto's als je hebt met 525.000 inwoners, heb je wel echt een flinke ambitie gerealiseerd. U leek net te zeggen: als we niet zoveel doen voor de auto, hebben we veel meer geld over om te besteden aan de fiets en aan het ov.

Kijk, het ov wordt echt vanuit landelijk betaald. Dat zijn structurele middelen die je jaar op jaar nodig hebt. Alles wat je investeert in bijvoorbeeld infrastructuur, doe je eenmalig. Dat is dus echt al een groot verschil. Dus het geld staat niet plotseling op de rekening om daarmee meer bussen te kunnen laten rijden. Nogmaals, we zitten echt niet ver van elkaar af over de ambitie, maar uw amendement geeft ook niet aan hoe we dat dan precies zouden moeten gaan doen, terwijl we met deze strategie in ieder geval aangeven hoe we de groei er wel uithalen. Nogmaals, dat is echt ontzettend ambitieus. Ik hoop dus echt dat u wel deze visie zou willen ondersteunen. De voorzitter. Meneer Smit, tot slot. Robin Smit (PvdD). De wethouder zegt dat wij niet aangeven hoe we dat dan zouden willen doen, maar we hebben juist ruimte gelaten in het amendement. We hebben wel een aantal voorbeelden genoemd, zoals het verminderen van het aantal parkeervergunningen, het uitbreiden van de milieuzone, wat mooi in coproductie is gegaan met GroenLinks. Dus er wordt een aantal maatregelen genoemd, maar we willen ons niet vastpinnen op maatregelen, om het college ook de vrijheid te geven om maatregelen te nemen. Wethouder Van Asten (D66). Met de Parkeerstrategie an sich wordt natuurlijk al een rem gezet op het aantal vergunningen. Dat is keihard nodig.

Ik sprak gister nog het wijkberaad van Rustenburg en Oostbroek. Die kunnen daar niet op wachten. We gaan daar dus al ontzettend mee aan de slag. Die ambitie wordt daarmee al gerealiseerd. Het was een mooie toevoeging van de heer Wijsmuller en de 84

heer De Vuyst om meer tussentijdse doelen te stellen. Mocht het noodzakelijk zijn, of mocht het voor ons al zeer ambitieuze doel al gehaald worden en kunnen we ambitieuzer worden, dan kunnen we altijd nog op die tussenliggende evaluatiemomenten extra gaan bijsturen. Dan heeft u nog steeds de mogelijkheid om te zeggen 'er moet echt nog een tandje bij' of 'nee, dit is de koers die we wel kunnen gaan varen'. Het is dus niet zo zwartwit dat we tot 2040 hier een strik omheen hebben gedaan en er niks meer aan doen. Nee, dit vraagt juist om te blijven monitoren, want de wereld verandert in die jaren. Voorzitter. Ik kom bij het amendement De prijs van het ov op de langere termijn omlaag van mevrouw Arp. U voegt daar een dictum bij. Ondanks dat we het amendement van de Partij voor de Dieren ontraden hadden, vond ik de wijziging die ze daarin voorstellen eerlijk gezegd eigenlijk beter dan die u voorstelt. Misschien is dat nog te veranderen. Ik zit hier op twee sporen. Ik had ook twee wielen kunnen zeggen, zeg ik tegen mevrouw Klokkenburg, maar 'twee sporen' is het volgens mij. Aan de ene kant streven we dat natuurlijk na. Als het ov goedkoper wordt, ook hangende het onderzoek van mevrouw Holman, wordt het ov aantrekkelijker en kan het een bijdrage hebben aan de mobiliteit van de hele stad, en dat zeker op de gewenste manier.

Aan de andere kant is het niet aan de gemeente zelf om aan de prijzen van het ov te sleutelen. Nogmaals, de brede doeluitkering die we van het Rijk krijgen, is daarvoor van doorslaggevend belang. Ik zit eerlijk gezegd dus een beetje te dubben hierover. Ik zou het volgende willen voorstellen. Als u in het amendement het dictumpunt verandert naar de tekst zoals ook in het amendement van de heer Smit - misschien moeten we dan even kijken welk nummer het dan krijgt, anders bent u allebei nummer I aan het toevoegen - dan is het mooier in de strategie meegenomen dan in het dictum zelf. Misschien kunnen we voor de tweede termijn daar nog even over spreken en kijken of u dat zou willen. Dan heeft u de motie Maak deelvervoer toegankelijk voor iedereen. Het is wat heftig aangezet in de motie, moet ik zeggen. We herkennen niet alles. Maar kijkend naar het dictum an sich: daar kunnen we mee uit de voeten. We kunnen de motie omarmen. De VVD heeft een motie Maak een Haagse visie op automobiliteit. Dat hebben we in de commissie besproken. We kunnen daar zeker mee uit de voeten. We hebben er al een voor fietsverkeersveiligheid en openbaar vervoer. Het is goed om nog een keer te kijken naar de positie van de auto met deze motie. Mevrouw Klokkenburg had de motie Maak ov aantrekkelijk voor gezinnen.

Dat is eigenlijk een onderzoek dat aansluit bij dat van mevrouw Holman om te kijken naar dit soort mogelijkheden. We nemen dit dus mee in dat onderzoek. Daarmee kunnen we de motie omarmen. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Fijn dat de wethouder de motie wil omarmen. De motie van mevrouw Holman ziet natuurlijk wel op gratis ov. Mijn insteek is niet per se dat alles gratis moet worden voor gezinnen, maar ook dat je kijkt hoe je een ov-product zo makkelijk mogelijk maakt. Bijvoorbeeld dat je, als je altijd met je kind samen reist, een gemeenschappelijk abonnement op één pasje zou kunnen zetten. Kunnen dat soort slimmigheden, om het op die manier aantrekkelijk te maken, ook meegenomen worden? Wethouder Van Asten (D66). Daar heeft u helemaal gelijk in. Dat is nog een extra aan deze motie. Die nemen we daar ook zeker in mee. Ik zou bijna denken dat we daar wat meer kunnen diversifiëren. Ik keek net nog even op de app van de HTM bij de mogelijkheden van kaartjes kopen online. Er stonden drie opties. Ik zeg niet dat het hele menukaart moet worden, maar wellicht wel iets voor het gemak. Daar gaan we het met de HTM over hebben. We komen daar bij u op terug. 'Geef het goede voorbeeld.'; de heer Bos prees mijn fietsgebruik. Gisteren zat ik nog in de stromende regen op de fiets, dus het is niet altijd feest, maar wel goed voor de gezondheid.

Wij hebben onlangs in de raad gesproken over een kader voor wanneer de stadhuisauto gebruikt mag worden. Dat zijn heel strenge regels; waar mag je wel en waar mag je niet mee rijden? Nou is het natuurlijk ook zo dat een kort ritje, weliswaar van huis naar het stadhuis, op een andere manier afgelegd zou kunnen worden. Maar als je aan het eind van de dag wel heel ergens anders zit en wel in een keer naar huis wil, simpelweg omdat het dan al tegen twaalven loopt, dan is die auto soms ook weleens heel fijn. Dat is ook precies wat deze strategie uitstraalt: een auto kan ook wel een oplossing zijn. Ik moet daarbij wel zeggen dat verschillende collega's, voor zover ze niet zelf al op de fiets gaan, al wel hebben uitgesproken dat ze geënthousiasmeerd zijn geraakt door mijn enthousiasme voor de fiets. Het 85

fietsgebruik onder collegeleden neemt dus flink toe. Daarmee hoop ik in de geest van deze motie te handelen. Hiermee heeft u het signaal wel afgegeven, maar ik zou u willen vragen om de motie aan te houden. Wellicht kunt u dan later nog eens de rittenstaten bekijken om te zien of we een fietsvriendelijker college hebben gekregen. Peter Bos (HSP). We zitten bijna aan het eind van de raadsperiode. Ik zou toch graag vóór de verkiezingen deze motie in willen dienen. Als je kijkt naar de rittenstaten, zie je een ongelofelijk verschil tussen de verschillende wethouders. De een gebruikt de dienstauto wel veel en de ander niet. Dat kan natuurlijk een oorzaak hebben, maar ik kan me toch niet aan de indruk onttrekken dat er wel een tandje bij kan. Bent u het daarmee eens? Wethouder Van Asten (D66). Dan moet ik toch een kleine anekdote vertellen. Die gaat over Rotterdamse collega's van een tijd geleden. Dat ging over declaraties. Er was één wethouder die zei: 'Ik declareerde helemaal niets. Ja, ik had allemaal dingen mogen declareren, maar ik deed het simpelweg niet, want dan had ik geen gedoe.' Logischerwijs ging dat naar de raad en daarmee naar de pers. Vervolgens bleken er enkele collega's te zijn die zich keurig aan de regels hadden gehouden, maar meer hadden gedeclareerd. Die stonden vervolgens in een kwaad daglicht, want ja, er was één bestuurder die niet had gedeclareerd.

Waarom was dat niet de grote gemene deler geweest? Hetzelfde geldt nu voor het autogebruik. Ik kan niet helemaal inschatten waarom mijn collega's het wel of niet noodzakelijk vinden om de auto te gebruiken. Zelf probeer ik dat zo veel mogelijk te beperken, maar dat is mijn persoonlijke keuze. Als het moet, gebruik ik die auto ook weleens. Er zijn heel strenge regels afgesproken die het gebruik van de auto echt beperken tot absoluut zakelijke ritten. Ik zou het wel daarbij willen laten, anders krijg je zo'n moreel oordeel. Ik zal uw inzet zeker nog delen met alle collega's, met de vraag om wat vaker op de fiets te stappen, maar we gebruiken wel het kader zoals dat is afgesproken. Dat lijkt me wel zo zuiver. Peter Bos (HSP). Ja, er zijn kaders en natuurlijk past het allemaal binnen de regeltjes. Dat snap ik allemaal wel. Maar vindt u niet dat een college ook een voorbeeldfunctie heeft en ook moet handelen naar wat ze zelf in het beleid de burgers van onze stad opdragen, namelijk om zo min mogelijk met de auto korte ritjes af te leggen? Dat is het simpele feit dat in deze motie naar voren wordt gebracht. Ik denk dat het college dat echt serieus moet nemen. Graag een reactie. Wethouder Van Asten (D66). Wij nemen dat zeker serieus, absoluut. U kent alle collegeleden wel. Die zitten ook echt veel op de fiets, inclusief de burgemeester. Die is ook een groot fietsfan.