RIS311906 Notulen van de raad van 20 januari 2022 (dagvergadering)

Het is altijd aan uw raad om met voorstellen te komen, maar het college geeft aan dat er ruimte is voor een invulling. Het is niet als een blinde muur bedoeld. Er is een mogelijkheid om daar tot openingen te komen. Dat is uitwerking van de kaders zoals u ze vaststelt. Peter Bos (HSP). Ik begrijp nog steeds niet waarom het college het goedvindt om het nu allemaal zo vrijblijvend te houden, waar er nu een mogelijkheid ligt om het met een amendement ietsje dwingender te maken om toch te sturen op meer winkeldeuren, meer deuren, meer levendigheid aan de Raamstraat. Dat is een kans die het college nu moet pakken en die het niet moet overlaten aan de markt. Is de wethouder het daarmee eens? Wethouder Balster (PvdA). Het college vindt het verstandig om kaders mee te geven voor de ontwikkeling die het mogelijk maken dat er kwalitatief een zo goed mogelijk pand en een zo goed mogelijke ontwikkeling ontstaan. De kaders bieden ruimte om een aantal wensen daarin mee te nemen. De Haagse Stadspartij heeft een amendement ingediend met de titel Priba 30% sociaal. Ik begrijp de wens van de heer Bos en er zijn ook een aantal andere voorstellen op dit vlak ingediend. U 35

weet dat dat op dit moment strijdig is met de Woonagenda. Het college heeft in uw opdracht een onderzoek bijna in afronding over hoe we met die grens van 80 woningen om moeten gaan en hoe we toe zouden kunnen werken naar een mechanisme waarbij je compenseert. In het geval van de Staalontwikkeling was het mogelijk om daar met de ontwikkelende partij een afspraak over te maken, omdat de ontwikkelaar meer ontwikkelingen in de stad heeft. Die afspraak was mogelijk. Dat geldt niet hiervoor. In combinatie met het feit dat we de Woonagenda moeten toepassen en daaraan moeten toetsen, maakt dit dat dat we het amendement moeten ontraden. Maar binnenkort komen we met de uitkomsten van het onderzoek om te kijken hoe we met kleinere ontwikkelingen, waarbij het gewoon ingewikkelder is om een gedifferentieerd programma te eisen, en met eventuele compensatiemechanismen kunnen omgaan, want ik begrijp uw wens goed. Peter Bos (HSP). Wat ik niet begrijp, is dat het college zegt 'we wijken af van het bestemmingsplan; dat gaan we toestaan, want we gaan een enorme vergroting van het bouwvolume toestaan', maar dat het college, als het gaat om een afwijking van de Woonagenda, zegt: 'nee hoor, dat gaan we niet doen, want dat is een afwijking van de kaders'.

Waarom kan het college in onderhandelingen niet gewoon goed voor elkaar krijgen dat ook die sociale woningen gerealiseerd worden en onderdeel worden van de onderhandeling? Kan het college dat uitleggen? Wethouder Balster (PvdA). Ja, ik heb dat zojuist uitgelegd. We kunnen op basis van de Woonagenda geen nadere eisen stellen aan het woonprogramma als dat onder de 80 woningen blijft. Daar waar we met partijen te maken hebben die meer ontwikkelingen in de stad hebben, lukt het ons af en toe om dat wél te doen. Wij zien alle reden om eens goed naar dat mechanisme te kijken, want ik begrijp uw punt echt goed, maar op basis van de huidige Woonagenda en daaraan toetsend kunnen we deze eis bij deze ontwikkeling niet opleggen, hoe graag we hier de differentiatie uit de Woonagenda wellicht ook zouden willen. Peter Bos (HSP). Die grens van 80 woningen is geen eis. Dat is geen harde eis. Daar kan ook gewoon onder gebleven worden. Als de gemeente daarover met de ontwikkelaar overeenstemming bereikt, kan daar toch gewoon een deal over gesloten worden? Ik begrijp dus niet zo goed waarom de wethouder dit als een onmogelijkheid ziet. Kan u dat uitleggen? Wethouder Balster (PvdA). Ik heb net toegelicht dat wij dat in deze ontwikkeling op basis van onze Woonagenda niet kunnen eisen.

Dat kan bij Staal ook niet, maar bij Staal is het ons gelukt om met de ontwikkelende partijen een afspraak te maken op basis van vrijwilligheid, ook omdat er meerdere ontwikkelingen in de stad zijn, waarbij het wél is gelukt. U zegt terecht: kijk nou eens naar de uitgangspunten in de Woonagenda. Daar zijn we mee bezig. U heeft ook gevraagd om een onderzoek te doen en te kijken naar een mechanisme voor de toekomst waarmee we hier wél op zouden kunnen sturen. Wellicht vraagt dat straks een wijziging van de Woonagenda die u heeft vastgesteld, maar op dit moment hebben we daaraan te toetsen. De voorzitter. De laatste keer, meneer Bos. Peter Bos (HSP). Het blijft natuurlijk heel gek dat het college een afwijking van het bestemmingsplan wél toestaat en een afwijking van de Woonagenda niet wil toestaan, omdat dat ten nadele is van de projectontwikkelaar. Als het in het voordeel van een projectontwikkelaar is, stemt het college er dus mee in. Als het ten nadele is van een projectontwikkelaar, gebeurt dat niet. Dat is toch heel gek? Wethouder Balster (PvdA). Ik heb nu drie keer toegelicht waarom we op basis van de huidige Woonagenda hier geen eisen kunnen stellen, hoe graag we dat ook zouden willen. Nogmaals, ik begrijp dat u de wens heeft om hier strakker op te kunnen sturen. Die wens heeft het college ook. Dat is nog best ingewikkeld.

Ook richting de Omgevingswet proberen we daar oplossingen voor te vinden. Het college komt binnenkort met de uitkomsten van het onderzoek dat we daarnaar hebben gedaan, maar op dit moment moet het college dit amendement ontraden.

36

Mikal Tseggai (PvdA). Ik heb natuurlijk ook de wens om te sturen op die 80 woningen, maar ik ga specifiek in op dit project. Het zou natuurlijk kunnen dat de ontwikkelaar iets verandert in de inrichting van het pand, waardoor er iets meer woningen komen. Hoe houden we dat in de gaten? En als we dan wél die 80 woningen halen, hoe gaan we dan afdwingen om daar 30% sociaal toe te voegen? Wethouder Balster (PvdA). Het plan zoals het in de maak is, gaat van dit woonprogramma uit. Daar moeten we dan ook op toetsen. Ik ga er niet van uit dat er meer woningen in dezelfde ontwikkeling komen, want dat zou ten koste gaan van andere functies of de grootte van de woningen. Ook over de typologieën proberen we afspraken te maken. Ik ga daar dus niet van uit, maar we gaan dat natuurlijk wel monitoren, zodat dat conform de afspraken is. Ik ben bij de motie van de Haagse Stadspartij, de motie Voorzie PUK's en NvU's van onafhankelijk cultuurhistorisch advies. Deze motie moet het college ontraden. De Welstand heeft juist een toetsende rol bij de indiening van het ontwerp. Als de Welstand ook adviseert aan de voorkant, bij het ontwerp en bij de kaderstelling, ontstaat een dubbele pet. Het college moet deze motie dus ontraden. De Haagse Stadspartij vraagt in een motie ook naar de ruimte voor de nachtcultuur.

Zoals eerder toegezegd in de werkbespreking hierover werken de wethouders Economie en Cultuur samen met de nachtsector aan een nachtvisie. Daarin wordt ook een inventarisatie van de plekken meegenomen. In die zin is de motie overbodig, maar ik laat het verder aan de raad of u dat statement nog even wat kracht bij wil zetten. Peter Bos (HSP). Ik ben blij dat het college in ieder geval positief is over de nachtcultuur, maar we wachten al zo lang op die nachtvisie. Volgens mij hebben we daar al vier of vijf jaar geleden om gevraagd en we zijn al een aantal nachtburgemeesters verder. Vandaar dat ik het belangrijk vind dat dit serieus wordt genomen en opgepakt wordt. Ik verwacht ook niet dat het college nog in deze raadsperiode met een voorstel komt. Vandaar dat ik het college zou willen vragen om de motie toch te omarmen. Wethouder Balster (PvdA). Ik heb met aanvaarding geen moeite, maar weet dat wij hiermee bezig zijn en dat we in die zin in lijn met uw oproep handelen. Dan de motie van de SP, de motie Compenseer kleine bouwplannen zonder sociale huur. Hiervoor geldt dezelfde argumentatie als zojuist richting de heer Bos. Ik snap ook de oproep van mevrouw Arp natuurlijk goed. Ik zou haar dus eigenlijk willen vragen om de motie even aan te houden totdat we met de uitkomsten van het door u gewenste onderzoek komen.

Dan kunnen we ook met elkaar van gedachten wisselen over wat nou een verstandig mechanisme is om ook bij kleine ontwikkelingen te sturen op die betaalbaarheid. Lesley Arp (SP). Ik begrijp van de wethouder dat er onderzoek gaande is naar een compensatiemechanisme. Voor mijn partij is belangrijk dat we gewoon de uitspraak doen dat wij als raad een compensatiemechanisme willen, omdat dat keihard nodig is, zeker als we willen dat de sociale woningbouw beter verspreid wordt over de hele stad. Gezien het feit dat de termijn bijna afgelopen is, ga ik deze motie dus niet aanhouden. Wethouder Balster (PvdA). Vanuit het perspectief van mevrouw Arp begrijp ik dat, maar ik denk dat u ook begrijpt dat ik u zou willen vragen om de motie aan te houden, zodat we daarover kunnen spreken op het moment dat het college het onderzoek oplevert. Dan moet ik de motie op dit moment dus ontraden, maar zoals aangegeven komen we hier binnenkort over te spreken als het onderzoek er ligt. Mikal Tseggai (PvdA). Voorzitter, ik heb een klein punt van orde. Volgens mij is de motie van mevrouw Arp gericht tot het college. Als zij een uitspraak van de raad wil, moet zij dat misschien veranderen, zodat we het oordeel aan de raad kunnen laten. Dat is een suggestie.

37

Lesley Arp (SP). Laat ik mezelf verduidelijken. De wethouder heeft aangegeven dat er wordt gekeken hoe compensatie werkt. Als de raad voor deze motie zou stemmen, vind ik dat de fracties dan aangeven dat zij echt compensatie willen. Dat vind ik een heel belangrijk signaal om hier af te geven. Dat is dus wat ik met die opmerking bedoelde. De voorzitter. Helder? Ja, mevrouw Tseggai knikt. Wethouder Balster (PvdA). Ik ben bij een motie van de heer Hoijnck van Papendrecht, tegenwoordig van de Groep Hoijnck. De motie Pribapand PUK naar de tekentafel moet het college ontraden. Het PUK geeft de ontwikkelaar juist de kaders mee waarbinnen het plan verder uitgewerkt dient te worden. Dat geldt ook voor de motie Karakter planuitwerkingskaders, waarin de Groep Hoijnck vraagt om de Welstands- en Monumentencommissie bij planuitwerkingskaders een schriftelijke visie te laten geven. Daarvoor geldt hetzelfde argument als zojuist, namelijk dat de Welstand een toetsende rol heeft bij de indiening van het ontwerp, maar daarmee niet óók nog kan toetsen aan de voorkant van het ontwerp. Dan ontstaat er immers een dubbele pet.

De motie Openbaar toilet in nieuw Pribapand van de Groep Hoijnck moet het college in deze vorm ontraden, maar collega Mulder heeft u al aangegeven dat de inspanningen van het college erop gericht zijn te zoeken naar de mogelijkheden voor een openbaar toilet op deze locatie en dat we dat ook meenemen in de vervolggesprekken met de ontwikkelaar over de fietsenstalling. We zullen daarbij uiteraard ook kijken naar een goede regeling en financiering om een dergelijk toilet schoon en veilig te houden, maar in deze vorm moet het college de motie ontraden. Frans Hoijnck van Papendrecht (Groep Hoijnck van Papendrecht). Ik zou van de wethouder willen weten wat hij bedoelt met 'in deze vorm ontraden'. In welke vorm zou hij de motie wel accepteren? Wethouder Balster (PvdA). De heer Hoijnck stelt in het eerste deel van het dictum de eis dat in het Pribapandplan een openbaar toilet wordt opgenomen met een aantal elementen daarbij. Geformuleerd als een eis kan het college daar niet in meegaan, omdat we ons inspannen om dit voor elkaar te krijgen maar dat niet met honderd procent zekerheid kunnen garanderen. Die ruimte wil het college graag houden voor de uitwerking van het plan. Frans Hoijnck van Papendrecht (Groep Hoijnck van Papendrecht).

Dan zou ik de wethouder willen vragen of de motie wat hem betreft wél acceptabel is als bij de eerste bullet van het dictum 'de eis' wordt vervangen door 'de wens'. Wethouder Balster (PvdA). Dat is een heel mooi compromis. Daar kan het college mee leven. In die vorm kan het college de motie omarmen. De voorzitter. De laatste keer. Frans Hoijnck van Papendrecht (Groep Hoijnck van Papendrecht). Dan zou ik de motie graag zodanig willen wijzigen. De voorzitter. Motie I.3 Groep HvP is in die zin gewijzigd, dat zij thans luidt:

Motie I.3 Groep HvP Openbaar toilet in nieuw Pribapand (gewijzigd) De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 januari 2022, ter bespreking van het Planuitwerkingskader Pribapand (RIS310856). Constaterende dat, • er op de verdiepingen 0 en -1 van het nieuwe Pribapand diverse alternatieve invullingsmogelijkheden zijn.

38

Overwegende dat, • er in het kernwinkelgebied van de Haagse binnenstad een enorm gebrek is aan goede en hygiënische openbare toiletten. Verzoekt het college, • binnen het kader van het planuitwerkingskader Pribapand de wens op te nemen voor de aanleg van een goed openbaar toilet, met diverse goede voorzieningen, óók voor ouderen, kinderen, genderneutralen en mensen met een handicap; • zich te bezinnen op een goede regeling en financiering om een dergelijk toilet schoon en veilig te houden. En gaat over tot de orde van de dag. De gewijzigde motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Balster (PvdA). Als ik het goed heb, heb ik nog één motie van de Partij van de Arbeid liggen, namelijk de motie Geef leraren voorrang in het centrum, die overigens ook betrekking heeft op het Staalpand. Dit voorstel kan het college omarmen. Ik zou nog terugkomen op de vraag van de heer Pronk in hoeverre de beeldkwaliteitselementen uit zijn initiatiefvoorstel voor het CID ook van toepassing zouden kunnen zijn op dit plan. Zijn initiatiefvoorstel heeft betrekking op grote ontwikkelingen en de afdoening van het initiatiefvoorstel is er nog niet. Dat kader is hierin dus nog niet meegenomen, moet ik constateren. Jan Pronk (VVD). Even ter nuancering: het was input vanuit de raadsfracties op de comfortbrief van het college. Het was dus geen initiatiefvoorstel.

En de afdoening heeft al plaatsgevonden, omdat we die hebben besproken met de wethouder en de ambtelijke staf. Het is omarmd. Dat zeg ik dus ter nuancering. Misschien doet dat nog wat met het antwoord. Wethouder Balster (PvdA). Als ik het goed begrijp, heeft collega Mulder toegezegd de input mee te nemen in de uitwerking van de nieuwe kaders. Die kaders zijn er nog niet. Daarmee zijn ze ook nog niet van toepassing te verklaren op deze ontwikkelingen. Daarbij komt ook nog dat dat gaat over de kaders voor de grote ontwikkelingen en dat het de vraag is of die ook voor relatief kleine ontwikkelingen zoals deze zouden kunnen gelden. Jan Pronk (VVD). Ik zoom even uit op wat hier nou weer gebeurt. Ik vind het toch een beetje ingewikkeld. Er leeft in deze raad een terechte zorg over hoe we dat gebied en dat pand gaan ontwikkelen. Er ligt een breed gedragen voorstel voor hoe je met de beeldkwaliteit kan omgaan en dan gaan we hier met elkaar discussiëren over de vraag of de input wordt 'meegenomen'. Dat is niet zo. Die input is omarmd en er is toegezegd dat die wordt overgenomen. Dat is iets anders dan 'de input meenemen'.

Kunnen we elkaar nou niet gewoon naderen, even los van de semantische discussie over wat wel of niet van toepassing is, en zeggen: wij kunnen iets met de detaillering die collega Barker voorschrijft en waarover breed zorgen leven in deze raad; die nemen we over en dan gaan we met elkaar met brede steun verder met dit voorstel? Ik mis even waarom dit nou zo ingewikkeld verloopt. Wethouder Balster (PvdA). De inbreng uit de raad, die het college uiteraard heel serieus neemt, moet landen in een beeldkwaliteitsplan en dat beeldkwaliteitsplan is er nog niet. Dat is dan ook niet van toepassing te verklaren. Dat is toch even waar u het op dit moment mee zult moeten doen. De voorzitter. Is er iets met de formulering te doen? Jan Pronk (VVD). Ik ga het gewoon nog een keer proberen, voorzitter. Ik hoor u een voorzet geven. Oké, dan stap ik er even vanaf. Het maakt mij ook helemaal niet uit dat dat plan van ons vandaan kwam. Dat is totaal niet interessant. Het amendement van collega Barker is daar ook een prachtige uitwerking van. Daar kunnen we het ook mee doen. We laten mijn plan dus even liggen en we gaan terug naar het amendement. Kunnen we nou niet iets met elkaar doen om elkaar iets te naderen op het 39

punt van de breed in de raad levende zorg over de detaillering en het uiterlijk van de nieuwbouw daar? Want jullie hebben die zorgen en wij hebben die zorgen; die zorgen zijn coalitie- en oppositiebreed. Kom op! Laten we de hakken even niet zo in het zand zetten, maar nog even met elkaar verder praten over hoe we dit wél kunnen oplossen. Want anders gaan we vanavond weer stemmen en dan weten we alweer dat het ingewikkeld wordt. Die kant moeten we niet opgaan met elkaar. Laten we het gewoon even proberen op te lossen. Wethouder Balster (PvdA). Daarvoor zitten we nu bij elkaar. Daarvoor zijn uit uw raad voorstellen naar voren gekomen. Het college heeft aangegeven met het voorstel van de ChristenUnie/SGP te kunnen leven en dat ook te omarmen. Wij vinden dat het voorstel van de heer Barker wat dat betreft te gedetailleerd invulling geeft aan de uitgangspunten die we met elkaar moeten formuleren en de ruimte die het college nodig heeft bij de uitwerking. Vandaar dat wij ten aanzien van het amendement van de heer Barker op dit vlak een ontrading bij u neerleggen. Peter Bos (HSP). Ik ben niet bij de commissievergadering geweest. Ik neem aan dat wat de heer Pronk net naar voren bracht, klopt. Maar als de wethouder nu iets anders zegt, denk ik dat het college eventjes in beraad moet gaan over hoe het nou precies zit, want ik zou dat wel graag willen weten.

Kan het college daarop reageren? Wethouder Balster (PvdA). Ook ik was niet bij die commissievergadering, maar als ik goed ben geïnformeerd, straalt het college niets anders uit dan wat in de commissie is gewisseld en zijn dit de oordelen waarmee u het vanavond bij de stemmingen zult moeten doen. De voorzitter. Is er behoefte aan een tweede termijn, al dan niet na een korte schorsing? Cees Pluimgraaff (CDA). Voorzitter. Ik heb eigenlijk alleen een korte vraag. De collega van de VVD hintte er net al op dat het terug moet komen in de beeldkwaliteit. Er liggen nu meerdere amendementen over de Raamstraat. We zijn zwaar ontevreden over de blinde muur die daar ontstaat, met alleen een ingang voor de fietsenstalling. Waarom kan het college nu niet even aangeven hoe we dat oplossen? De VVD hintte daar al op. Het college zit vrij star in de wedstrijd en ik zou niet weten welke amendementen we vanavond wel of niet in stemming moeten brengen. De voorzitter. U bedoelt: of we daarover gaan stemmen. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter. Ik heb in de eerste termijn een aantal vragen gesteld over de inspreker mevrouw Van Pelt en over het aangemeld zijn voor de gemeenteberichten, dat eigenlijk niet zo zinvol is op het moment dat de raad PUK's vaststelt. Ik vraag me eigenlijk af of de wethouder daar nog even op wil reageren. De voorzitter.

Ik stel voor dat we vijf minuten schorsen en kijken of we de antwoorden snel kunnen krijgen. Voor mijzelf betekent dat dat ik me even kan terugtrekken. De vergadering wordt van 12.23 uur tot 12.32 uur geschorst. Wethouder Balster (PvdA). Voorzitter. Ik begin met de vraag van de heer Dubbelaar naar aanleiding van de inbreng van mevrouw Van Pelt. Die vraag is eigenlijk: hoe kan je nou als bewoner op de hoogte zijn van zo'n planuitwerkingskader? Ik vind dat op zich een goede vraag. Ik moet u even schuldig blijven of dat via de gemeenteberichten en de infoberichten gaat. Ik wil daar schriftelijk bij u op terugkomen. Het is wel zo dat in dit traject in het participatieproces is geïnvesteerd in het informeren van belanghebbenden over de ontwikkeling. In die zin is mevrouw Van Pelt ook wel betrokken, maar als dat achteraf tot het gevoel leidt dat dat te laat informatie heeft opgeleverd, vind ik dat we daar altijd naar moeten kijken. Ik kom schriftelijk bij u terug op hoe dat gaat met de kaders die in concept eerst met uw raad worden gedeeld, vervolgens worden besproken en dan in besluitvorming komen.

40

Dan nog even het punt van zowel de Haagse Stadspartij en de Partij voor de Dieren als de heer Pronk van de VVD over de blinde muur en de nadere eisen die u met verschillende amendementen eigenlijk voorstelt voor de beeldkwaliteit, ook van de blinde muur. Ten aanzien van die blinde muur is het goed om even te vermelden dat de etalages om de hoek gaan en dat de fietsenstalling ook naar voren wordt getrokken. Ik noemde al eerder dat in het plan de mogelijkheid bestaat dat er ook extra deuren worden aangebracht. De ontwikkelaar maakt er een winkel van en heeft er op zich ook belang bij dat die een goede uitstraling heeft. Wij verwachten dus dat dat voldoende kwaliteit oplevert. Het blijft wel zo dat het college op het standpunt staat dat de detaillering die in de amendementen van de Partij voor de Dieren en de Haagse Stadspartij wordt aangebracht, te veel ruimte wegneemt om dit nader in te vullen. Dat vindt de Welstand overigens ook. De Welstand heeft voldoende aan de Welstandsnota om in het vervolg van het proces te toetsen op de beeldkwaliteit. Vandaar dat het college deze amendementen van de Partij voor de Dieren en de Haagse Stadspartij ontraadt. Ik denk dat ik daarmee de vragen heb beantwoord. Frans Hoijnck van Papendrecht (Groep Hoijnck van Papendrecht).

Ik begrijp dat de wethouder opmerkt dat de Welstands- en Monumentencommissie genoeg ruimte krijgt binnen haar eigen kaders, maar ik heb begrepen dat binnen het kader van het bestemmingsplan bij de voorgestelde wijzigingen in ieder geval een specifiek advies en oordeel van de Welstands- en Monumentencommissie vereist is. Wethouder Balster (PvdA). Nee, er gaat hier nog geen bel rinkelen. Misschien kunnen we er op een ander moment even bij u op terugkomen wat voor type advies hier wordt gevraagd van de Welstand, want ik snap dat u dat moet weten. Frans Hoijnck van Papendrecht (Groep Hoijnck van Papendrecht). Ik vind het goed om dat bij een andere gelegenheid te bepalen. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. De besluitvorming vindt vanavond plaats.

Aan de orde is: J.

Voorstel van het college inzake PUK STAAL Lange Houtstraat (RIS310854).

De beraadslaging wordt geopend. Frans Hoijnck van Papendrecht (Groep Hoijnck van Papendrecht). Voorzitter. Ik heb een motie met de naam Info museumfunctie Staalcomplex: overwegende dat de gemeenteraad via het PUK geen vrijbrief moet willen geven aan 'willekeurig welke' museale functie op deze historische en monumentale plek, verzoekt het college per ommegaande de gemeenteraad nader te informeren over de precieze plannen voor het museum op het Staalcomplex en geen dwingende besluiten te nemen over de kavels alvorens de gemeenteraad goed geïnformeerd is over het karakter van het beoogde museum op deze plek. De voorzitter. Door de heer Hoijnck van Papendrecht wordt de volgende motie (J.1 Groep HvP) ingediend:

Motie J.1 Groep HvP Info museumfunctie Staalcomplex De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 januari 2022, ter bespreking van het voorstel inzake PUK Staal Lange Houtstraat (RIS310854)

41

Constaterende dat, • er een belangrijke museale functie binnen het Staalcomplex wordt beoogd; • de informatie over het toekomstige museum voor de gemeenteraad nochtans heel erg beperkt is. Overwegende dat, • de gemeenteraad via het PUK geen vrijbrief moet willen geven aan 'willekeurig welke' museale functie op deze historische en monumentele op deze plek. Verzoekt het college, • per ommegaande de gemeenteraad nader te informeren over de precieze plannen voor het museum op het Staalcomplex; • geen dwingende besluiten te nemen over de kavels alvorens de gemeenteraad goed geïnformeerd is over het karakter van het beoogde museum op deze plek. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Mikal Tseggai (PvdA). Voorzitter. Uiteraard is de PvdA opnieuw blij met nieuwe woningen in de binnenstad, maar we denken dat de 5.000 m2 meter aan woonruimte in dit plan niet in balans staat tot de kantoorruimte. Werken en vergaderen zijn geen speerpunten van het binnenstadsplan; wonen is wel een speerpunt. De kantorenstrategie stelt natuurlijk dat er een tekort is aan kantoorruimte, maar die is gemaakt vóór de coronacrisis. Daarom vragen wij ons af of er echt zo veel kantoorruimte nodig is. Het gaat om 11.000 m2; dat is dus twee keer zoveel als de woonruimte in dit plan.

Wij verzoeken de wethouder dan ook om te praten met de initiatiefnemer om te kijken of we misschien een klein deel van de werk- en vergaderfunctie kunnen omzetten naar een woonfunctie, want als er dan meer dan 80 woningen komen, kan de initiatiefnemer 30% sociale huur realiseren. Dat lijkt mij een mooie hack, zou ik willen zeggen, om ervoor te zorgen dat er meer sociaal komt op deze plek. Ook hier wordt aangegeven dat een deel beschikbaar wordt gesteld aan de tekortberoepen. Ik heb net van de griffie begrepen dat ik mijn motie hierover nog een keer moet indienen bij dit agendapunt. Ik dien dezelfde motie dus ook bij dit agendapunt in. Ik heb ook een punt over de participatie. Opnieuw leggen we de verantwoordelijkheid voor de communicatie met en het betrekken van belanghebbenden bij de initiatiefnemer. Wij maken ons een beetje zorgen over de uitvoering hiervan, want de initiatiefnemer moet een communicatieplan voorleggen aan de gemeente, maar nergens staat hoe het college of de gemeente de uitvoering hiervan controleert. Ik hoor hierover graag meer van de wethouder. Tot slot maak ik me zorgen over de sociale veiligheid tijdens de werkzaamheden. Bewoners en ondernemers in de omgeving hebben al zorgen geuit over de bouwoverlast en de sociale veiligheid in de Doelenstraat. Kan het college ook daarnaar kijken? De voorzitter.

Door mevrouw Tseggai wordt de volgende motie (J.2 PvdA) ingediend:

Motie J.2 PvdA Geef leraren voorrang in het Centrum De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 januari 2022, ter bespreking van I Voorstel van het college inzake Planuitwerkingskader Pribapand Grote Marktstraat 16-18, Vlamingstraat 20-24 (RIS310856) en J Voorstel van het college inzake PUK STAAL Lange Houtstraat (RIS310854); Constaterende, dat: • Den Haag kampt met een groot lerarentekort, waarbij het lerarentekort het grootste is in het stadsdeel Centrum; 42

•

het gebrek aan betaalbare woningen voor leraren een grote reden is dat leraren kiezen voor een baan in een kleinere stad met minder grote woningnood.

Overwegende, dat: • we als stad alles uit de kast moeten trekken om het lerarentekort tegen te gaan en leraren die graag in Den Haag willen werken, te helpen. Verzoekt het college: • de mogelijkheden te onderzoeken om leraren met voorrang te huisvesten in de middeldure huurwoningen in het PribaPand en STAAL; • en de raad hierover te informeren. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Jan Pronk (VVD). Voorzitter. Ik kan me aansluiten bij het punt van collega Tseggai over de verhouding tussen woningen en kantoren. Als het college daar onderling uit zou kunnen komen, heeft het ook wat ons betreft de voorkeur om eens te toetsen hoe actueel de vraag naar kantoren nog is en of woningen hier niet een zinvoller bestemming zouden zijn. Ons tweede punt is de zorg over de optopping. Dat betreft met name punt 9 op pagina 33. Eigenlijk gaat het in het hele PUK wat mij betreft redelijk goed en dan ineens lezen we - the devil is in the detail - dat je in die optopping toch een moderne invulling kan geven aan een verder zeer historisch deel - misschien wel het mooiste deel of het deel met de meest historiserende architectuur - van Den Haag. Daar zit een beetje een zorg. Ik zou dus graag van de wethouder willen weten hoe daarnaar wordt gekeken.

Denkt hij dat voldoende geborgd is dat we daar een optopping krijgen die niet verstorend is, op welke plek je dan ook staat, op het Lange Voorhout of het Tournooiveld? En denkt hij dat het voldoende teruggetrokken is en dat de stijl bescheiden zal zijn en aansluit op de omgeving? Er zijn meerdere optoppingen gedaan die heel sober zijn en eigenlijk van glas zijn, waardoor ze nauwelijks verstoren. Ik kan me voorstellen dat zoiets denkbaar is, maar zoals het er nu staat bij punt 9 op pagina 33, maak ik me daar toch een beetje zorgen over. Het derde punt is dat ik het ook hier voorstelbaar vind dat we nog wat verder over de detaillering zouden spreken en dat de Welstand daar een belangrijke rol in moet hebben. Het amendement dat door collega Barker zal worden ingediend, vind ik hier dus ook vrij zinvol. Ik ben benieuwd naar de reactie van de wethouder. Tot slot: onze grootste zorg is eigenlijk hoe we, als we hier gaan verdichten, het misschien wel uniekste en mooiste deel van de stad beschermen tegen al te afwijkende optoppingen en bebouwingen. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Dit nieuwbouwplan bevindt zich in een rijksbeschermd stadsgezicht. In het plangebied bevinden zich zelfs drie monumenten. Het is daarom wenselijk dat de Welstands- en Monumentencommissie alle ruimte krijgt voor zorgvuldige toetsing. De heer Pronk noemde dit al.

Ik kan me goed aansluiten bij zijn woorden en zorgen, want nu is nog onduidelijk in hoeverre dit gaat plaatsvinden en in hoeverre het plan afbreuk doet aan het beschermd stadsgezicht, juist omdat het zo vaag blijft. Daarom dien ik met de HSP en de Groep Hoijnck een amendement in met als titel Toetsing Monumentencommissie. Daarmee leg ik vast dat er in elk geval een gedegen toetsing plaatsvindt. Tot slot kan ik me op het punt van de controle goed aansluiten bij de VVD en de PvdA. Als verschillende partijen zo breed, aan verschillende kanten van het spectrum, iets zeggen over die kantoren, zouden we dat gewoon moeten aanpakken en ervoor zorgen dat we die kantoren vervangen door woningen. De voorzitter. Door de heer Barker, daartoe gesteund door de heer Bos en de heer Hoijnck van Papendrecht, wordt het volgende amendement (J.A PvdD) voorgesteld:

43

Amendement J.A PvdD Toetsing monumentencommissie De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 20 januari 2022, ter bespreking van het voorstel van het college inzake PUK STAAL Lange Houtstraat. Besluit om het volgende nieuwe punt toe te voegen aan het dictum: • Vast te leggen dat bij het uiteindelijke bouwplan gedegen advisering door de welstandscommissie essentieel is. De commissie dient daarbij volwaardig en zorgvuldig te kunnen toetsen in hoeverre dit plan zich verhoudt tot het rijksbeschermd stadsgezicht. In het plangebied bevinden zich meerdere beeldbepalende gebouwen en zelfs drie monumenten. Deze moeten niet als gevolg van dit plan worden aangetast; vandaar dat de welstands- en monumentencommissie de ruimte moet hebben voor een zorgvuldige toetsing. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Peter Bos (HSP). Voorzitter. Omdat dit een belangrijk onderwerp is, doe ik dit vanaf de katheder. Na lang aandringen is het dan toch mogelijk gebleken om de informatie die allang in de openbaarheid gebracht had kunnen worden, eindelijk te bevestigen, namelijk de komst van het Literatuur- en Kinderboekenmuseum naar het Museumkwartier. We maken ons zorgen over de haast waarmee dit plan moet worden goedgekeurd.

In de commissie bleek al dat voor het nieuwe ontwerp helemaal niet is overlegd met de architect van de eerdere uitbreiding in het gebied. Dit deel van het gebouw van de hand van atelier PRO wordt grotendeels gesloopt. Dat is iets wat je niet zomaar kan doen, maar blijkbaar zijn de gemeente, de ontwikkelaar en de nieuwe architect daar helemaal niet van op de hoogte. Graag een reactie van het college hierop. Het is ook weer een gebouw dat zeer goed gewaardeerd wordt in de inventarisatie van Post 65-architectuur van de gemeente. Die inventarisatie is onderhand een slooplijst geworden in plaats van een beschermlijst. We maken ons verder zorgen over het feit dat er in het beschermde stadsgezicht toch weer een grote dakopbouw mag komen. Het college geeft in het PUK aan dat deze opbouw kan worden gebruikt om het museum visueel te markeren, maar dat is natuurlijk in strijd met het rijksbeschermd stadsgezicht. Graag een reactie van het college. Daarom steunen wij het amendement van de Partij voor de Dieren. Daarmee wordt de Welstandscommissie in staat gesteld een daadwerkelijk onafhankelijk oordeel te geven over deze opbouw. Tot slot opnieuw de sociale woningbouw. Ook hier weer geen 30% sociaal. Dit kan zo niet. Zelfs in Parijs bouwen ze in het hartje van de stad sociaal.

Het verschuilen achter die norm van 80 woningen om te mogen afwijken, is een zwaktebod, zeker nu ook Syntrus Achmea, de ontwikkelaar, heeft aangeboden elders in de stad nog compensatie voor de sociale woningen te realiseren. Mijn vraag aan het college is: waarom niet gewoon hier, in dit plan, midden in de stad, in het historische centrum? Waarom moet dit deel van de stad vooral een plek worden voor de rijken, waar ook alleen musea en kantoren gevestigd moeten worden? Waarom niet meer levendigheid, ook met sociale woningen? Daarom een amendement om 30% sociaal vast te leggen in het PUK. Dat amendement dien ik samen met mevrouw Arp van de SP en de heer Barker van de Partij voor de Dieren in. De voorzitter. Door de heer Bos, daartoe gesteund door mevrouw Arp en de heer Barker, wordt het volgende amendement (J.B HSP) voorgesteld:

Amendement J.B HSP Staal wordt sociaal De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 januari 2022, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake PUK STAAL Lange Houtstraat (RIS310854). Besluit I: Om de tekst in het PUK als volgt te wijzigen: 44

•

Op pagina 19 onder woonvoorwaarden toevoegen: In de directe omgeving zijn geen sociale huurwoningen. Daarom wordt afgeweken van de woonagenda en dient 30% van het woonprogramma sociale woningbouw te zijn.

•

Op pagina 48 onder 6.8 Wonen:

Huidige tekst: Zoals is toegelicht in de projectomschrijving in Hoofdstuk 1 van deze PUK, gaat de herontwikkeling uit van 57 woningen. In de Woonagenda is de eis opgenomen dat bij een nieuwe ontwikkeling, 30% van het woningbouwprogramma een sociale huurwoning dient te zijn. Bij de 30% sociaal ligt het primaat bij de woningcorporaties. Echter geldt deze eis alleen bij plannen met meer dan 80 woningen. Dit in verband met de haalbaarheid van een plan. Vervangen door: • Vanwege het feit dat het de laatste jaren niet gelukt is om sociale woningen toe te voegen aan de binnenstad, ook bij projecten met meer dan 80 woningen, wordt een uitzondering op de woonagenda gemaakt door bij dit project wel 30% sociaal met primaat bij woningcorporaties te eisen. Dat betekent in dit geval dat er 17 woningen langdurige sociaal verhuurd dienen te worden. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Het college lijkt steeds creatiever te worden om steeds meer mensen op minder ruimte op te hokken in onze stad. In dit planuitwerkingskader lezen we dat 20% van de woningen kleiner mag zijn dan 40 m2. In de Woonagenda is vastgelegd dat in het CID 20% van de ontwikkeling kleiner mag zijn dan 40 m2, maar buiten het CID is dat 50 m2. In het debat bevestigde de wethouder dat deze ontwikkeling niet in het CID ligt.

Dat zie je ook als je de stukken van het CID bestudeert. Maar toch beweert het college ook in de nagezonden informatie van afgelopen vrijdag dat hier de regel van 40 m2 geldt. Ik heb samen met collega Bos van de Stadspartij een amendement om dit te wijzigen. Op twee plekken in het PUK zou de tekst dan worden gewijzigd. Het voert wat ver om het hele amendement voor te lezen. Ik hoop dus dat ik het met een samenvatting mag doen. Op de pagina's 19 en 48 wordt de tekst gewijzigd. Daar waar '40 m2' staat, wordt dat '50 m2'. De voorzitter. Door mevrouw Klokkenburg wordt het volgende amendement (J.C CU/SGP) voorgesteld:

Amendement J.C CU/SGP woonprogramma PUK STAAL conform Woonagenda De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 20 januari 2022, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake PUK STAAL Lange Houtstraat (RIS310854), Besluit om de tekst in de bijlage als volgt te wijzigen: • Op pagina 19 onder woonvoorwaarden: Huidige tekst • Omdat we hier starters, een éénpersoonshuishoudens met een ruimer woonbudget, jonge samenwonenden, empty-nesters en jonge gezinnen willen kunnen bedienen, geldt een woonprogramma van maximaal 20% studio's van onder de 4om2 gbo, ten minste 20% driekamerwoningen met twee slaapkamers, en de rest tweekamerwoningen groter dan 40 m2.

45

Nieuwe tekst • Omdat we hier starters, een éénpersoonshuishoudens met een ruimer woonbudget, jonge samenwonenden, empty-nesters en jonge gezinnen willen kunnen bedienen, geldt een woonprogramma van maximaal 20% kleine woningen van onder de 50 m2 gbo, ten minste 20% driekamerwoningen met twee slaapkamers, en de rest tweekamerwoningen groter dan 50 m2. •

Op pagina 48 onder 6.8 Wonen:

Huidige tekst • Bij een te eenzijdig aanbod van kleine woningen bestaat het risico dat bewoners hier passanten worden zonder binding met de omgeving. Om dit te voorkomen geldt dat maximaal 20% van de woningen een kleine woning mag zijn met een woonoppervlak van maximaal 40m2 GBO in het centrum. Uitzondering hierop is mogelijk voor studentenhuisvesting, zorgwoningen en bijzondere concepten. Nieuwe tekst • Bij een te eenzijdig aanbod van kleine woningen bestaat het risico dat bewoners hier passanten worden zonder binding met de omgeving. Om dit te voorkomen geldt dat maximaal 20% van de woningen een kleine woning mag zijn met een woonoppervlak van maximaal 50m2 GBO buiten het CID. Uitzondering hierop is mogelijk voor studentenhuisvesting, zorgwoningen en bijzondere concepten. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Daniël Scheper (D66). Voorzitter. Ik blijf hier zitten voor dit mooie plan. We gaan verder met het investeren in het Museumkwartier en we krijgen daar een mooie museumplek voor terug. De ontwikkelingen die hier liggen, zijn wat D66 betreft ontzettend goed. Dat heb ik in de commissie al aangegeven. We zien ruimte voor wonen, werken en cultuur. Dat is iets wat we nodig hebben in de stad en daar is dit stukje Den Haag ook voor bedacht voor de lange termijn, ook om toeristen naar Den Haag te brengen.

Ik hoorde links en rechts wat gemopper over de kantoren en de kantorenstrategie, maar dat hebben we volgens mij in de commissie ook wel een beetje besproken, want het Urgentieprogramma Kantoren van 2020 heeft onlangs nog duidelijk gemaakt dat we een tekort hebben aan kantoorruimte in deze stad. Ik heb in de commissie gezegd dat ik van mijn collega's te weinig terug hoor waar we gaan werken en wat we gaan doen. We hebben ook een discussie gevoerd over 'moeten we meer wonen of moeten we meer werken?', maar je moet dat allebei doen. Er is in deze stad een gevecht om de ruimte gaande en daar hoort ook een plek om te werken bij. Dat moeten wel moderne kantoren zijn, dus niet meer de vaste plekken waar je iedere keer naar je eigen bureautje teruggaat. In het Urgentieprogramma Kantoren, waar in de stukken ook aan gerefereerd wordt, zien we dat we gewoon te weinig frictieleegstand hebben. Nu corona wat afneemt en als corona straks overwonnen is, zullen we zien dat we ook weer naar kantoor moeten. Dat hebben we immers ook gezien toen er geen lockdowns waren: de files waren gewoon weer volop aanwezig. De mensen moeten aan de slag. Mikal Tseggai (PvdA). De heer Scheper zegt dat er een gevecht om de stad gaande is: wonen, werken, kunst en cultuur moeten allemaal samen.

Maar als ik het goed heb gehoord, wint werken wat D66 betreft, want we gaan hier 16.000 m2 aan ruimte in het centrum van de stad verdelen, waarvan maar een derde voor woningen is gereserveerd. Daniël Scheper (D66). Ik hoop niet dat er in de stad onderling een gevecht gaande is, zoals u in de loop van uw statement misschien zei. Wij kiezen voor wonen én werken, dus voor allebei. Ik ben wel blij dat er kleinere woningen worden toegevoegd waar we wellicht studentenhuisvesting kunnen realiseren op een mooie plek in de stad. Ik denk dat het goed is dat we die keuzes maken, maar ik hoor de PvdA zelden over werken. Ik hoor u altijd over wonen. U kunt niet alleen voor wonen kiezen, tenzij

46

u iedereen voor een uitkering wil laten huisvesten. Dat moet niet de bedoeling zijn. We moeten mensen ook kansen bieden zich te ontplooien. Dat is iets waar ik de PvdA altijd vind. Mikal Tseggai (PvdA). Als er één partij is die de kansenongelijkheid in Den Haag geen goed heeft gedaan, is dat D66, zou ik willen zeggen. Maar dit geheel terzijde. We hebben het nu even over wonen. We hebben hier 16.000 m2 te verdelen; zo simpel is het. U zegt dat er een gevecht gaande is om de stad. Wat u betreft moet kantoorruimte het in dit geval winnen van wonen, want u vindt het prima om hier in 11.000 m2 werken en in 5.000 m2 wonen te voorzien. Waarom kan er niet iets meer naar wonen? De voorzitter. Een vraagteken kan ik niet altijd zien. Daniël Scheper (D66). Ik zag het ook niet, maar ik wil zeggen dat er in de stad geen gevecht gaande is. Nogmaals, we hebben met elkaar een afweging te maken over de ruimte in de stad en hoe we die verdelen. Daarin is ook ruimte voor werken, maar de tegenstelling die u steeds tracht te schetsen, alsof het om wonen versus werken gaat, betekent niet dat het alleen om wonen gaat. Dat is niet zo. U moet gewoon de ruimte creëren. We hebben de laatste tijd heel veel bouwplannen gerealiseerd voor wonen waarbij kantoorruimte is ingeleverd.

Dat kan; die ruimte is er natuurlijk ook, maar we moeten met elkaar vaststellen dat we op basis van de vorige plannen van de afgelopen jaren al met een tekort aan passende kantoorruimte zitten. Mijn vraag aan u is of u dan niet hecht aan werkgelegenheid. De voorzitter. De laatste keer, mevrouw Tseggai. Mikal Tseggai (PvdA). Mijn vraag aan de heer Scheper is waarom er in dit plan niet iets meer naar wonen kan. Dus waarom kan het niet half-om-half? Dat was net het vraagteken dat u misschien niet helemaal zag. Daniël Scheper (D66). Omdat er ook ruimte voor cultuur moet zijn. Er komt een mooi museum in, zoals we net hebben vastgesteld. Op een gegeven moment moet je die taken met elkaar verdelen. En dit is niet het enige plan waar het in deze stad over gaat. Er moet heel veel worden gebouwd. Later vandaag zal collega Pluimgraaff een motie indienen over bouwen op de Binckhorst, waar eigenlijk al een plan ligt voor de bouw van heel veel woningen. Daar sta ik van harte achter. D66 is altijd voorstander van woningen en studentenwoningen. Ik vind dat een van de belangrijkste uitdagingen waar we voor staan, maar dit betekent niet dat je blind moet zijn voor alles wat daaromheen speelt, namelijk ook werkgelegenheid en andere voorzieningen. We moeten met elkaar steeds een afweging maken. Wat ik mooi vind aan dit plan, is dat die afweging er is.

Daarbij grijpen we ook weer terug naar de frictieleegstand die er is. Ik heb ook aangegeven dat we steeds meer andersoortige werkgelegenheid zien ontstaan: mensen die in ruimtes met elkaar kunnen teamsen door hybride werken mogelijk te maken. Dat moet ook op kantoor. Die ruimte is er. De ontmoeting, een van de belangrijkste dingen waarover ik het in de commissie had, wordt ook gerealiseerd op kantoor. Die gaan we hiermee ook realiseren. Kortom, dit is een impuls voor de economie. Dat is heel mooi. Dat betreft toerisme, cultuur en de kantorenstrategie. Dit laat onverlet dat we ontzettend blij zijn met de bouwplannen die er nu aankomen, waarmee we bouwen voor studenten, die in gezamenlijke ruimtes kunnen wonen, en voor het hoge segment om de businesscase rond te maken. Dit is een uitstekend plan. D66 wordt er heel blij van dat we dit kunnen doorzetten. Ik hoop ook dat we snel daarmee kunnen starten. Isabel Bos (GroenLinks). Voorzitter. Hoewel het planuitwerkingskader voor het voormalige pand van Staalbankiers maar een kleine wijziging lijkt van het bestaande pand, gaat het toch zeker voor verandering zorgen. Een leegstaand kantorenpand wordt getransformeerd tot een museum, kantoren, horeca en woningen. Deze differentiatie is nodig en kan ook zeker voor meer levendigheid zorgen op deze locatie. Toch vraag ik me weer af hoe we hiermee bijdragen aan het oplossen van de wooncrisis.

Hoewel het aantal woningen hier lager is dan de norm die we in de Woonagenda hebben gesteld, hoeven ook hier geen sociale woningen toegevoegd te worden. Wel is met Syntrus Achmea de deal gesloten dat elders in de stad 18,4 sociale huurwoningen worden toegevoegd. Het is mooi dat Syntrus 47

Achmea hiermee verantwoordelijkheid lijkt te willen nemen voor het toevoegen van sociale woningen, maar waar worden deze gerealiseerd? Het blijft voor mij nog erg vaag en ik hoor dan ook graag wat meer informatie over. Ik ben ook benieuwd naar het antwoord op de vraag van de PvdA over de mogelijkheid om nog extra woningen toe te voegen op deze locatie. Een ander punt dat in dit planuitwerkingskader nog steeds erg vaag is voor mij, is de wens om natuurinclusief te bouwen. Wegens de geringe toevoegingen aan het pand wordt hier gekozen voor een soort maatwerk, waardoor we pas later meer duidelijkheid krijgen over de hiervoor getroffen maatregelen. Ik verwacht dan ook van de wethouder dat hij ons op de hoogte houdt van de keuzes die hiervoor gemaakt worden, zodat we een beter beeld krijgen van wat hier nu precies gedaan wordt om de natuur beter te helpen. De voorzitter. Ik kon geen punt vinden, maar er was al een tijdje een interruptie. Maar dat geeft niet. U heeft nu dingen gedaan. Nu gaat meneer Kruis u van nieuwe munitie voorzien. Sebastian Kruis (PVV). Ik zag dat er per abuis al 30 seconden van mijn spreektijd afgingen. De voorzitter. U bent in het begin gemazzeld. Dus ... Sebastian Kruis (PVV). O. Nou ja, goed. Mijn vraag aan mevrouw Bos is of zij hiermee instemt zolang zij geen harde toezegging heeft gekregen over waar die 18,4 sociale huurwoningen worden gebouwd.

Isabel Bos (GroenLinks). Ik wil in elk geval graag meer duidelijkheid over hoe hard die deal is. Ik kan me voorstellen dat je hier een afspraak over maakt, maar wat ligt daarvan echt daadwerkelijk vast en hoe kunnen we Syntrus Achmea er ook aan houden dat dit gaat gebeuren? Ze hebben in principe natuurlijk geen totale verplichting hiertoe, maar toch ben ik benieuwd hoe hard deze afspraak nu is. Sebastian Kruis (PVV). De deals van de gemeente kennen we wel. Ik kan me wel een paar voorbeelden voor de geest halen. U neemt dus genoegen met een harde toezegging over die deal en u wilt geen locatie hebben. Isabel Bos (GroenLinks). Natuurlijk zou ik straks graag een locatie willen horen of in elk geval meer duidelijkheid willen krijgen. Dat is ook de reden waarom ik hier een vraag over stel. Het is me nu nog te onduidelijk. Ik hoor daar graag meer over; misschien nu en anders in een later stuk. Sebastian Kruis (PVV). Ik vind het relevant om te weten of GroenLinks voor of tegen stemt als er geen harde locatie of een aantal wordt toegezegd door de wethouder, want ik denk dat dat ook voor de wethouder zelf relevant is om de kern van zijn antwoord te bepalen. Isabel Bos (GroenLinks). We hebben vooralsnog een positieve grondhouding over dit stuk, mits inderdaad recht wordt gedaan aan de afspraak die gemaakt is met Syntrus Achmea. Cees Pluimgraaff (CDA). Voorzitter.

Alles is in de commissie reeds aan de orde geweest. De collega's hebben nu nog wat extra puntjes toegevoegd om het college daarop te bevragen. We wachten de beantwoording af. Verder heeft het CDA geen inbreng. De voorzitter. Maar desalniettemin heeft u wel het woord gevoerd. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter. Dit is een mooi plan. Collega Sluijs en collega De Mos hebben al in mei 2020 vragen gesteld over het pand van Staalbankiers. Die werden toen al best positief beantwoord door het college. Er ligt nu een PUK. Den Haag wil een congresstad zijn; Den Haag ís een congresstad. Dit plan zal een behoorlijke bijdrage leveren aan de noodzakelijke werkgelegenheid. Ik heb verschillende inbrengen van fracties gehoord. Ik heb de laatste commissievergadering gemist. Dat vind ik jammer. Ik denk dat dit een belangrijke strategische locatie is waar allerlei belangrijke dingen naar voren komen: horeca, cultuur, kantoren, wonen. Er wordt zelfs 48

rekening gehouden met parkeren; daar word ik ook heel vrolijk van. We kunnen van mening verschillen over bepaalde verdelingen. Ik ga alle ingediende moties en amendementen echt op inhoud beoordelen met mijn fractie, maar vooralsnog is Hart voor Den Haag/Groep de Mos zeer positief over dit PUK. Wethouder Balster (PvdA). Voorzitter. Dank voor de inbreng vanuit de raad. Ik ga de indiende voorstellen successievelijk langs. Het eerste is het amendement van de ChristenUnie/SGP over het woonprogramma. Mevrouw Klokkenburg geeft aan dat het gebied strikt genomen buiten het CID ligt. Daarmee stelt zij in feite de vraag hoe dat te rijmen is met de Woonagenda. Ik moet erkennen dat de passage niet helemaal zo helder is als nodig is om dat te kunnen concluderen, maar het plan gaat uit van de gestelde 40 m2. Als uw amendement aangenomen zou worden, zou het plan daarmee dus onder druk komen te staan. Dat vindt het college niet gewenst. Er is ook behoefte aan relatief kleinere woningen. We zien die behoefte. De ontwikkelende partij is er ook van overtuigd dat dat kan. Het college moet het amendement op dit vlak dus ontraden. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Wij hebben een Woonagenda vastgesteld. Die uitgangspunten worden verwerkt. De wethouder zegt: we zien ook dat er een vraag is naar kleinere woningen. Er wordt verder niet onderbouwd waarom we dan nog moeten afwijken van de Woonagenda.

Kan de wethouder daar eens op reageren? Wethouder Balster (PvdA). Mijn punt was dat de Woonagenda op dit vlak voor dit deel van de stad niet helemaal helder is. Dat moeten we constateren. Ik denk dat dit die helderheid verdient in de toekomst en dat we daarnaar zullen moeten kijken, maar het planuitwerkingskader zoals het gemaakt is, gaat uit van het woonprogramma met kleinere woningen dan u beoogt in uw amendement. Dat maakt dat we uw amendement op dit moment moeten ontraden, want dat zou de haalbaarheid van het plan onder druk zetten. Dan het amendement van de Partij voor de Dieren, dat dezelfde strekking heeft als het amendement van zojuist bij het Pribapand. Daarin staat dat de genoemde instemming voorwaardelijk is aan een degelijke advisering door de Welstandscommissie. Ik heb de laatste tekst niet gezien, maar als het woord 'degelijk' daar daadwerkelijk in staat, kan het college dit amendement omarmen. De Groep Hoijnck heeft een motie ingediend om de raad nader te informeren over de precieze plannen voor het museum. Daarover bent u inmiddels geïnformeerd. In die zin is de motie overbodig, maar er staat nog een tweede dictum in: geen dwingende besluiten nemen over de kavels alvorens de gemeenteraad goed geïnformeerd is over het karakter van het beoogde museum. Dat - en daarmee dus de hele motie - moet het college ontraden.

Op basis van het PUK worden de plannen verder uitgewerkt door de partijen en dienen zij nog overeenstemming te bereiken over de huurvoorwaarden. De precieze plannen zijn in deze fase van het planproces dus nog niet te geven. Dus het college ontraadt deze motie. Er zijn een aantal vragen gesteld, met name over de balans tussen het kantoorprogramma en het woonprogramma. Dat kan ik me voorstellen, want bij verschillende ontwikkelingen is daar altijd een debat over te voeren. Het plan past binnen de actuele kantorenstrategie. We hebben onlangs een paar plannen gezien waarin het aantal vierkante meters kantoorruimte moest inleveren. In die zin is het volgens het college goed dat hier wat meer ruimte voor kantoren is. Maar ook aan betaalbare woningen is uiteraard behoefte. Daarin is in dit voorstel een balans gevonden in combinatie met de museumfunctie. Ten aanzien van de kantoorruimte is het misschien goed om nog te constateren dat we het aandeel van de kantoorruimte op deze locatie verminderen ten opzichte van wat dat was, want het is op dit moment 100% kantoor. Per saldo gaan daar vierkante meters kantoor weg ten gunste van wonen en de museumfunctie. Dan de discussie die we zojuist ook over het Pribapand hebben gevoerd, maar die in deze context net iets anders ligt.

Ik doel op de eis die je bij dit type ontwikkelingen met deze omvang aan het woonprogramma kán stellen op basis van de Woonagenda, die u overigens - dat zeg ik ook even richting de heer Bos - met een grote meerderheid heeft vastgesteld. Het college is blij dat wij met de ontwikkelende partij de afspraak hebben gemaakt dat bij toekomstige ontwikkelingen, als die zich aandienen - die moeten zich natuurlijk aandienen; we monitoren dit ook langs het Urgentieprogramma 49

Woningbouw - compensatie plaatsvindt. Ik denk dat het goed is dat we dat doen en dat er dus ook bij deze kleine ontwikkeling, straks in feite vertaald naar een andere ontwikkeling, 'sociaal' wordt gerealiseerd. De heer Pronk heeft gevraagd naar de gevolgen van de optopping en de heer Bos naar de gevolgen voor het stadsgezicht. Met de uitgangspunten zoals ze geformuleerd zijn in het planuitwerkingskader, denken we dat we aan al die uitgangspunten kunnen voldoen en dat dit van kwalitatief niveau kan zijn, recht doend aan de monumentale status van het pand. Isabel Bos (GroenLinks). Ik heb een vraag over de compensatiemogelijkheid voor sociale woningen. Zoals aangegeven vind ik het nog steeds best wel vaag waarop deze deal gestoeld is en, als u aangeeft dat het college dit misschien vaker wil gaan doen - daar worden we als raad nog over geïnformeerd hoe dit kan. Zouden we dan ook al meer inzicht kunnen krijgen in wat hier nu eigenlijk de afspraak is geweest, waarop dit gestoeld is en hoe hard die afspraak ook is? Dan weten we zeker waar we goed op moeten letten als we dit bij een volgend project weer gaan doen. Wethouder Balster (PvdA). Ik kan me deze vraag van mevrouw Bos heel goed voorstellen.

Ik heb in de richting van mevrouw Arp net aangegeven dat wij binnenkort met een onderzoek komen, waarbij wij u ook een advies geven en richting geven voor hoe we de Woonagenda zouden kunnen aanpassen of verbeteren, zodat we dit in toekomstige situaties op een prettige manier kunnen compenseren, als dat kan binnen de mogelijkheden die er zijn. Ik wil u graag toezeggen dat we daarbij ook zullen ingaan op hoe we dat gaan monitoren, zodat u dat kunt blijven volgen, want dat is natuurlijk wel belangrijk. Ik denk dat ik hiermee de vragen uit de raad heb beantwoord. Isabel Bos (GroenLinks). Ik heb ook een vraag gesteld over natuurinclusief bouwen. Wethouder Balster (PvdA). Als ik het goed heb onthouden, was uw vraag hoe we dat kunnen blijven monitoren. U moet hier vertrouwen op de uitgangspunten die we hier hanteren. We hanteren hier de normen van het puntenstelsel zoals dat geldt en de onderlinge compensatie. Daar zullen we binnen blijven opereren. Op dat uitgangspunt kunt u wat dat betreft vertrouwen. Peter Bos (HSP). Syntrus Achmea heeft aangeboden om elders in de stad compensatie te zoeken. Ik vraag me af waarom er niet naar is gekeken om gewoon in dit plan de sociale woningen te realiseren. Met 30% gaat het misschien maar om 17 woningen. Dat is helemaal niet zo idioot veel. Misschien is het ook makkelijker om het op deze plek te doen dan op een andere plek.

Kan het college daar nog op reageren? Wethouder Balster (PvdA). Hier wreekt zich dat dit collegelid niet de hele historie van de voorbereiding heeft meegemaakt. Dat antwoord moet ik u dus schuldig blijven. Het zal ongetwijfeld met de haalbaarheid te maken hebben, maar ik zou bijna zeggen: laten we hier onze zegeningen tellen. We kunnen hier geen eisen stellen, maar de ontwikkelende partij is bereid om bij een toekomstige ontwikkeling te compenseren. Ik denk dat dat mooi is, want dat leidt er per saldo toe dat we het sociaal programma willen realiseren dat we graag zien. De voorzitter. Er is geen behoefte aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. We gaan hier vanavond over besluiten. Ik schors voor enkele momenten voor een wisseling. De vergadering wordt van 13.07 uur tot 13.12 uur geschorst.

50

Aan de orde is: K. Gewijzigd voorstel van het college inzake actualisatie Nota voorraadbeleid Den Haag (RIS311091). L. Voorstel van het college inzake vaststellen Verordening tot vierde wijziging van de Huisvestingsverordening Den Haag 2019 (RIS311098). De voorzitter. We gaan deze voorstellen gezamenlijk als één agendapunt bespreken, maar vanavond komen ze natuurlijk afzonderlijk in stemming. De beraadslaging wordt geopend. William de Blok (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter. Helaas zien we dat in veel oude volkswijken - in stadsdeel Laak en in wijken als Rustenburg-Oostbroek, Transvaal en Leyenburg - de maatregel te laat komt. Meer dan 50% van de woningen wordt al verhuurd. Het verloop is hoog, waardoor mensen hun buren niet meer kennen. We kunnen het tij van de teloorgang van de Haagse volkswijken uit de jaren tachtig niet meer keren. We kunnen slechts een fractie van hoe het ooit was, in leven houden. Het is een noodoplossing. Ik heb het natuurlijk over de opkoopbescherming, die nodig is om de voorraad betaalbare koopwoningen en de leefbaarheid in wijken te beschermen. Net als bij een koorddanser gaat het om het vinden van de juiste balans tussen enerzijds het beschermen van de leefbaarheid in de wijken en het aanbod van betaalbare koopwoningen en anderzijds het aanbod van de huurwoningen.

Wij vinden dat het huidige voorstel een goede balans is, mits er volop aandacht komt voor de realisatie van voldoende middeldure huurwoningen. We nemen het amendement van het CDA om van een vast percentage uit te gaan in overweging. We wachten hierop nog de reactie van de wethouder af. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. De ChristenUnie/SGP is blij dat we nu eindelijk de maatregel van de zelfbewoningsplicht gaan invoeren. Hopelijk leidt dat tot minder krapte op de woningmarkt en krijgen starters en gezinnen weer meer kans op een eigen woning. We hebben ook lang uitgekeken naar deze maatregel. Ik was wel een beetje teleurgesteld toen we de maatregel kregen. Met de NHG-grens van € 355.000 is een te klein deel van de woningen in de stad beschermd tegen opkoping. In mijn zoektocht naar hoe we meer woningen kunnen beschermen om het risico op een waterbedeffect te verkleinen, zag ik dat diverse andere grote steden, zoals Utrecht, Amsterdam en Groningen, een VNG-advies opvolgen dat rekent met een 60%-methode. Daar is heel veel voor te zeggen, omdat je daarmee een meerderheid van je woningen beschermt, namelijk 60%, en het risico op een waterbedeffect verkleint.

Ik zou het helemaal kunnen uitleggen, maar u vindt die uitleg in de toelichting van het amendement dat ik straks ga indienen, want deze methode heeft wat mijn fractie betreft de voorkeur, omdat er een klein risico is op een waterbedeffect. Het amendement is heel lang. Ik weet niet of ik het voor moet lezen. Ik dien het samen met collega Arp en collega Bos van de HSP in. De belangrijkste wijziging betreft artikel 5.27. De voorzitter. Kunt u het samenvatten? Want ik begrijp dat het een heel telefoonboek is. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Ja, het is inderdaad een heel telefoonboek. De voorzitter. Kennen we het wel? Of heeft u het niet rondgestuurd? Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Het is rondgestuurd. Ik neem dus aan dat de griffie het heeft. De voorzitter. Oké, fijn. Gaat uw gang.

51

Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). De NHG-grens wordt er in ieder geval uit gehaald en daarvoor in de plaats … De voorzitter. Het college heeft het amendement niet. Jongens, kan dit stoppen? Ik wil het wel weten, want dit is natuurlijk een heel gedoe. Gaat u gauw verder, mevrouw Klokkenburg. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Ik heb hier een papieren versie; die wil ik heel graag aan de wethouder geven. De NHG-grens wordt er dus uitgehaald en daarvoor in de plaats komt de WOZwaarde, lager of gelijk aan de prijsgrens opkoopbescherming, jaarlijks geïndexeerd op basis van de 60%-methode, geldend voor het jaar waarin de datum van inschrijving van het openbare register van de akte van levering van die woonruimte aan nieuwe eigenaar valt. Ik ben blij met de door de wethouder toegezegde evaluatie. Het is goed dat we dit instrument goed evalueren en het is belangrijk dat we kijken wat de effecten zijn op bijvoorbeeld het aanbod van eengezinswoningen, een type woning dat sowieso schaarser wordt in de stad. We moeten voorkomen dat gezinnen niet kunnen doorstromen naar een woning net boven die opkoopbeschermingsgrens en daardoor goedkopere eengezinswoningen bezet houden. Daarom een motie om dit mee te nemen in de evaluatie.