RIS311204 Notulen van de raad van 25 november 2021 (dagvergadering)

Uit de mail die openbaar is gemaakt, kan ik enkel concluderen dat de Welstands- en Monumentencommissie, een onafhankelijk orgaan, meer waarde hecht aan de controlerende rol van de raad dan de wethouder zelf, want de wethouder heeft ondanks dit glasheldere verzoek - het woord 'aandringen' wordt zelfs gebruikt - nog steeds niet voldaan aan zijn actieve informatieplicht. De heer Bos heeft vandaag volgens mij heel goed uitgelegd wat zo'n actieve informatieplicht behelst. Dat is niet iets op het raadsinformatiesysteem zetten. Met name dat totale gebrek aan besef van die plicht leidt ertoe dat ook de SP het vertrouwen in deze wethouder inderdaad opzegt. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Een wethouder die de raad bewust niet informeert, een wethouder die eigenlijk ook het college niet informeert op het moment dat dat relevant is en een wethouder die hier vervolgens niet eerlijk over is … Volgens mij is de conclusie dan duidelijk. Dat is ook de reden waarom onze naam onder de motie staat. In de eerste termijn heeft de wethouder dit punt eigenlijk alleen maar gestaafd. De wethouder heeft onjuiste informatie verspreid. Dat framet hij als 'er was verwarring ontstaan'. Nee, er is geen verwarring ontstaan. De wethouder heeft de raad verkeerd geïnformeerd.

Wat koop je voor excuses, ook omdat ze zo laat komen? Ze zien eigenlijk ook niet op het primaire punt, namelijk dat die informatie gewoon op het moment zelf verstrekt had moeten worden. De mail maakt het alleen maar erger. De Welstand laat duidelijk van zich horen. Het is ook een hele duidelijke en kritische mail. Had de Welstand dit al eerder gezegd? Er wordt immers ook gesproken van 'aandringen'. Het stuk liegt er niet om: er is geen sprake geweest van een integrale afweging, de raad is niet geïnformeerd over het advies en de raad zou moeten worden geïnformeerd. En wat doet de wethouder met zo'n superkritisch stuk? Ook dat belandt in de la. Waarom? Waarom de raad niet direct informeren als er zo duidelijk een beroep op je wordt gedaan en als zo duidelijk is dat zelfs de Welstand vindt dat de raad onvoldoende is geïnformeerd? Blijft de wethouder echt nog beweren dat de raad goed is geïnformeerd, terwijl de Welstand hier duidelijk anders over denkt? Wat de Partij voor de Dieren betreft heeft de raad met deze feiten maar één optie, namelijk de wethouder wegsturen. William de Blok (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter. Tot mijn grote treurnis heb ik nog steeds geen reactie gekregen op mijn vragen die ik vanochtend voor de derde keer heb gesteld. Waarom heeft de wethouder in juni geen antwoord gegeven op de vraag van mij en een inspreker 65

waarom hij geen openheid van zaken heeft gegeven over dat preadvies? Enkele weken geleden heb ik gevraagd of er een begeleidend schrijven was. Toen gaf de wethouder aan: nee, er was geen begeleidend schrijven. Dat vind ik erg kinderachtig, zeker nu ik de inhoud van deze mail heb gekregen. Dat kan ik lezen als een begeleidend schrijven, maar enkele maanden na het geven van het preadvies. Ik vind de inhoud niet mals. Het is een enorme tik op de vingers van de wethouder. Ik vind het zeer te betreuren dat dit nu pas openbaar wordt gemaakt. Hoe vaak hebben we erom gevraagd? Daarom dus steun voor de motie van wantrouwen van de heer Bos. De voorzitter. Er is een interruptie van de heer Pluimgraaff. Cees Pluimgraaff (CDA). Ik hoor mijn collega van Groep de Mos zeggen dat treurnis hier op zijn plaats is. Is het dan niet handiger om een motie van treurnis in te dienen in plaats van meteen zo'n zwaar middel als een motie van wantrouwen die u nu meeondertekend? William de Blok (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). De motie die wordt ingediend door de heer Bos vind ik een heel goed middel, gezien alles wat er gespeeld heeft. Het is fout op fout en er is gewoon geen verbetering. En op het laatste moment een excuus: ik vind het eigenlijk meer ongepast. De voorzitter. Dan is het woord aan de PVV in de tweede termijn. Sebastian Kruis (PVV).

Ja, voorzitter, daar staan we weer! Ik kan mij de inspraak herinneren toen we dit onderwerp behandelden. De mensen waren in tranen en maakten zich zorgen dat ze uit hun huis zouden worden gejaagd en of ze nog terug konden komen, hun buren zouden verliezen of de vriendjes van hun kinderen uit de buurt zouden verdwijnen. En het is gewoon super relevant dat je op zo'n moment alle informatie krijgt. En die hadden we gewoon niet. Dat is echt te gek voor woorden en daarom steunen we ook met veel enthousiasme de motie van de heer Bos. Verder moet mij nog van het hart dat ik mij verbaas over al die gespeelde verontwaardiging van collega-raadsleden over dingen die ik heb gezegd in eerste termijn. Het is altijd hetzelfde liedje, die zogenaamde ophef en die gespeelde morele verontwaardiging. Hadden jullie die maar als jullie als raad verkeerd worden geïnformeerd door zo'n wethouder. Dan hoor ik ze allemaal niet. Sommige coalitieraadsleden hier fungeren als een soort applausmachine voor een college terwijl ze het begrip 'dualisme' niet eens kennen. De wethouder biedt zijn excuus aan voor het feit dat het met het toesturen van deze informatie naar de raad niet goed is gegaan.

Het feit dat hij daarvoor zijn excuses aanbiedt, toont aan dat bijvoorbeeld de interrupties van mevrouw Van Doorn en mevrouw Bos in de eerste termijn gewoon een grote schande zijn, een raadslid onwaardig zou ik bijna zeggen. Maar ga lekker verontwaardigd doen op Twitter. Ik zeg: ga gewoon je werk doen. De voorzitter. Dan de heer Pronk voor zijn tweede termijn. Jan Pronk (VVD). Voorzitter. De knieval van deze wethouder waardeer ik en ik ga uit van de integriteit van zijn woorden. Zo door het stof gaan, doet wel iets met mij, maar ik ben ook wel erg benieuwd of hij dat doortrekt in zijn tweede termijn. Er liggen namelijk wel nieuwe politieke feiten die ik in de tweede termijn heel graag met hem zou willen bespreken. Uit de mail die we hebben ontvangen, die overigens even op zich liet wachten, blijkt dat de raad geen integrale afweging heeft kunnen maken omdat hij niet geïnformeerd was over deze stukken, althans het blijkt dat de Welstand dat vindt. De Welstand geeft eigenlijk ook aan dat het functioneren van de Welstandscommissie in twijfel kon worden getrokken doordat het stuk niet was gedeeld. Daardoor rezen er vragen over het functioneren van die Welstandscommissie. Verder wordt gevraagd het stuk naar de raad te sturen. Een week na behandeling in de raad is dat een soort verzoek om het na te sturen, omdat zij zich, denk ik, ook in het nauw gedreven voelden.

Hoe reflecteert de wethouder daarop? Hoe kijkt hij daarop terug? Is hij het met de voorzitter van de Welstandscommissie eens? De wethouder had het in zijn eerste termijn over informele afstemming tussen de Welstand en het stadhuis gedurende het hele traject. Is er bij die informele afstemming al eerder gesuggereerd om het preadvies naar de raad te sturen voor behandeling in commissie en raad en zijn er schriftelijke verslagen van die informele afstemming? 66

De voorzitter. Mevrouw Tseggai voor haar tweede termijn. Mikal Tseggai (PvdA). Voorzitter. Voor de PvdA is het vooral van belang dat de wethouder heeft gereflecteerd op zijn handelen en dat hij duidelijk heeft uitgesproken dat hij dit de volgende keer niet meer zo zou doen. Dat is voor ons een bevredigend antwoord. Daar wil ik het in tweede termijn graag bij houden. De voorzitter. Dan mevrouw Bos van GroenLinks. Ik constateer dat zij geen behoefte heeft aan een tweede termijn. Dan geef ik het woord ten slotte aan mevrouw Klokkenburg. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Vanochtend sprak ik de hoop uit dat de wethouder vandaag zou erkennen dat het niet goed is gegaan omtrent de informatievoorziening. Wat echter tijdens de beantwoording in de commissie noch in de eerste termijn vanochtend klonk was zelfreflectie. Zojuist kwam die zelfreflectie wel maar ik vond dat er wel erg hard aan getrokken moest worden om die er uit te krijgen. De mail die zojuist openbaar is gemaakt, roept de nodige vragen op. Er wordt expliciet verwezen naar de commissievergadering in juni en de Welstandscommissie constateert terecht dat de raad niet op de hoogte was van het preadvies. Blijkbaar hadden ze dat wel verwacht. Kan de wethouder daar eens op reflecteren? De commissie dringt in de mail aan op het ter beschikking stellen van het preadvies.

'Aandringen op', en dan vind ik het heel raar dat het college reageert met het inplannen van een afspraak half september die vervolgens om welke reden dan ook verplaatst wordt naar half oktober, na publicatie van het preadvies als bijlage bij een collegebesluit. Dat is in mijn ogen niet de uitwerking van het werkwoord 'aandringen op', want dat heeft namelijk iets van haast in zich. Kan de wethouder daarop reflecteren? De voorzitter. Ik stel voor enkele minuten te schorsen. De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. De voorzitter. Ik geef het woord aan wethouder Balster voor zijn beantwoording in tweede termijn. Wethouder Balster (PvdA). Voorzitter. Ik herhaal graag nog even wat ik net zei aan het einde van de eerste termijn. Als u mij vraagt of ik het de volgende keer weer op deze manier zou doen, dan is mijn antwoord 'nee'. Nogmaals, ik betreur de ruis en discussie die is ontstaan en ik bied daarvoor mijn excuses aan. Ik snap goed dat u naar aanleiding van de mail van de Welstands- en Monumentencommissie in verschillende gedaanten nog de vraag heeft gesteld wat er met die mail is gedaan. Er is na het versturen van het preadvies veelvuldig ambtelijk contact geweest over de inhoud van het preadvies. Daar zijn op zo'n moment ook verschillen van opvattingen over. Er wordt dan met elkaar over gesproken.

Zoals u heeft kunnen lezen en zoals aangegeven, heeft de voorzitter van de Welstands- en Monumentencommissie mij eind juli gevraagd om het preadvies met de raad te delen, in ieder geval ruim voor, zo schrijft ze, de definitieve advisering van de Welstands- en Monumentencommissie. Dat was de eerste week van het reces. Daarop heeft het college, heb ik de eerste reguliere afspraak met de voorzitter van de Welstands- en Monumentencommissie willen benutten om hierover met elkaar van gedachten te wisselen. Die afspraak ging door onvoorziene omstandigheden op het laatste moment niet door en dat heeft ertoe geleid dat het overleg in oktober plaatsvond. Dat was nadat het preadvies al met de raad was gedeeld. Dus zo is dat gelopen. Als u mij de vraag stelt of ik met terugwerkende kracht dat preadvies eerder had moeten delen, dan is mijn antwoord als volgt. Ik heb aangegeven dat we naar eer en geweten de procedure zoals die geldt bij de adviezen van de Welstands- en Monumentencommissie, hebben gevolgd. Daarmee is het preadvies ook ruim voor het definitieve advies naar uw raad gegaan.

Maar ik heb uw raad heel goed gehoord en dat is ook de reden waarom ik zeg: hoe uniek deze procedure en dit product van het preadvies ook zijn, ik vind het zeer verstandig met u te reflecteren op deze gevolgde procedure en daar met name voor de toekomst afspraken over te maken zodat het aan de voorkant eenieder helder is hoe 67

met zo'n preadvies moet worden omgegaan, zodat u dat ook op het juiste moment en tijdig kunt betrekken bij uw afwegingen. Ook daarvoor excuus dat dat in ieder geval niet helder is geweest. Lesley Arp (SP). We hebben de mail nu gelezen. Er wordt daarin aangedrongen om het stuk naar de raad te sturen. Waarom heeft de wethouder niet besloten om dat te doen in plaats van eerst te wachten op zo'n gesprek dat maanden later, na het zomerreces plaatsvindt? Het proeft voor mij een beetje als een soort vertragingstactiek. Kan de wethouder daarop reageren? Wethouder Balster (PvdA). Als mevrouw Arp stelt dat het nog een tijd geduurd heeft, dan moet ik haar daar absoluut gelijk in geven, maar met de beste intenties is er een gesprek ingepland voor een regulier gesprek begin september, vlak na het reces, om hierover met elkaar van gedachten te wisselen. Door onvoorziene omstandigheden is dat gesprek niet doorgegaan maar het college was op dat moment en eerder al voornemens om bij het voorlopig intrekkingsbesluit dit preadvies te sturen.

Nou kunt u van mening verschillen of dat snel genoeg is gegaan - nogmaals, ik vind ook dat we met terugwerkende kracht moeten nadenken of dat het juiste moment is geweest - maar zoals aangegeven hebben we dat moment willen benutten om u ruim voor het definitieve advies over het preadvies te willen adviseren, waar de voorzitter van de Welstands- en Monumentencommissie ook om vraagt. Lesley Arp (SP). De wethouder heeft het over de timing van het verzenden van informatie. Daar hebben we het natuurlijk al uitgebreid over gehad, maar waar het mij om gaat is dat het verzoek van de Welstandscommissie gewoon glas- en glashelder was. Dus wat had de wethouder verwacht van dat gesprek? Dat de Welstandscommissie had gezegd: jullie kunnen het ook vier maanden later versturen wat ons betreft? Voor mij is dat verzoek namelijk gewoon glashelder. Wethouder Balster (PvdA). Het punt is dat we natuurlijk niet weten hoe het gesprek op 14 september zou zijn gelopen. Dat weet ik dus ook niet. Dat gesprek hadden we willen benutten om met elkaar van gedachten te wisselen over het moment waarop het preadvies met uw raad gedeeld zou worden maar ook over de inhoudelijke argumenten die de Welstands- en Monumentencommissie heeft vervat in het advies zoals we dat hadden willen betrekken bij het voorlopig intrekkingsbesluit.

Helaas heeft die afspraak geen doorgang kunnen vinden, maar zoals u weet heeft het college uit eigen beweging dat preadvies gevoegd bij het voorlopig intrekkingsbesluit. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Ik hoor de wethouder zeggen dat er veel ambtelijk overleg is geweest na het sturen van het preadvies. Dan vind ik het toch opmerkelijk dat op 23 juli de voorzitter van de Welstandscommissie het toch noodzakelijk acht om de wethouder zelf een mail te sturen met het verzoek om het snel naar de raad te sturen. Hoe kijkt de wethouder daarop terug? Wat is er in die ambtelijke overleggen gewisseld dat het blijkbaar toch noodzakelijk was om een mail naar de wethouder zelf te sturen? Wethouder Balster (PvdA). U begrijpt dat ik natuurlijk niet in de complete beweegredenen van de voorzitter van de Welstands- en Monumentencommissie kan treden maar ik lees en heb destijds gelezen dat zij erop aandringt om dit preadvies met uw raad te delen. Nog los van wat daarvoor het gewenste moment is, want daarover kunnen we van mening verschillen waarbij ik ook vind dat we dat goed moeten terugkijken, maar het college heeft het preadvies ook willen delen met u op het moment van het voorlopig intrekkingsbesluit. Dat heeft nog wel enige tijd op zich laten wachten. Dat moeten we nu feitelijk constateren. De voorzitter. Mevrouw Klokkenburg, voor de laatste keer.

Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Dank, voorzitter. Volgens mij is het de tweede keer maar ik zal het hierbij laten. Dan ben ik nog wel benieuwd naar dat gesprek half oktober. De wethouder geeft aan dat hij niet in de beweegredenen kan treden van de voorzitter van de Welstandscommissie, maar wellicht dat er in oktober dan wel iets gewisseld is over hoe de voorzitter van de Welstandscommissie zelf deze mail interpreteert. 68

De voorzitter. Neemt u mij niet kwalijk, mevrouw Klokkenburg, wat betreft die derde interruptie. Wethouder Balster (PvdA). Voor mij is niet helemaal helder wat mevrouw Klokkenburg bedoelt met hoe de voorzitter van de Welstands- en Monumentencommissie de mail interpreteert. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Dan komt die derde toch nog, voorzitter. De voorzitter van de Welstandcommissie heeft het in juli noodzakelijk geacht om de wethouder zelf een mail te sturen, terwijl er allerlei ambtelijk overleg is. Blijkbaar waren daar wel beweegredenen voor. De wethouder gaf aan die beweegredenen niet te kennen maar wellicht dat hij het er over heeft gehad in oktober. En ik ben benieuwd wat er dan uit dat gesprek in oktober is gekomen. Wethouder Balster (PvdA). Dat gesprek vond plaats na het moment dat we u het preadvies al hadden gestuurd. Dus het toezenden op welke moment van het preadvies was daar niet meer onderwerp van gesprek. Uiteraard hebben we wel van gedachten gewisseld over de argumenten die de Welstands- en Monumentencommissie al in maart had en hoe dat vervolgens is gelopen in de discussie over de nota van uitgangspunten en alles wat eraan zat te komen, evenals het proces dat volgt na het definitieve intrekkingsbesluit. Robert Barker (PvdD).

Is dus al eerder mondeling ambtelijk aangedrongen door de Welstandscommissie op het verstrekken van dit advies? Wethouder Balster (PvdA). Ik heb nu niet de gespreksverslagen van ambtelijke contacten paraat. Ik kan mij goed voorstellen, ook de mail lezend van eind juli, dat er ambtelijk op aangedrongen is. Zoals aangegeven, dat gesprek van 14 september was ook bedoeld om met elkaar te wisselen, ook vanuit mijn kant, om aan te geven wat we met het preadvies voornemens waren te doen, namelijk om het te publiceren zoals de voorzitter van de Welstands- en Monumentencommissie ook vraagt, ruim voordat zij met een definitief advies komen. Natuurlijk kan je dan verschillen van mening over wat dan daarvoor het juiste moment is. Robert Barker (PvdD). Dat is dan een eerlijk antwoord van de wethouder dat er waarschijnlijk eerder op is aangedrongen gegeven de heftigheid van de mail. Maar dan gaat er eigenlijk dus wel iets mis in de relatie, in de zin dat zo'n mail nodig is en dan niet gerealiseerd wordt binnen het ambtelijk apparaat dat het nodig is om de raad te informeren. Wat voor lessen trekt de wethouder eruit dat de Welstand dit moest doen per mail en het alsnog zo lang heeft geduurd? Wethouder Balster (PvdA).

Zoals ik al aangaf, was het college al van plan om het preadvies met de raad te delen op het moment van het voorlopig intrekkingsbesluit, maar de mail van de voorzitter van de Welstands- en Monumentencommissie heeft er natuurlijk ook nog aan bijgedragen dat we dat zouden doen. Het gesprek in september was er ook voor bedoeld om dat even met elkaar te wisselen. Robert Barker (PvdD). Het punt is natuurlijk dat het moment waarop dat advies het meest cruciaal was, de bespreking van de NvU was. Dus als de Welstandscommissie eerder heeft gevraagd om het te sturen, dan is het logisch dat zo'n botte mail er komt omdat de raad het op dat moment eigenlijk al had moeten krijgen. Dus begrijp ik de wethouder goed dat hij niet erkent dat het gewoon vóór het debat had moeten worden verstrekt? Wethouder Balster (PvdA). Het college heeft de inschatting gemaakt dat het voorlopig intrekkingsbesluit het beste moment zou zijn om het preadvies met u te delen. Dat heb ik ook in de eerste termijn aangegeven.

Ik vind het geen botte maar wel een hele heldere mail van de voorzitter van de Welstands- en Monumentencommissie die een week na de bespreking van de nota van uitgangspunten in de raad zegt: best college, zou het niet verstandig zijn om dat preadvies met de raad te delen? Dat was ook aanleiding om met elkaar op 14 september met elkaar te spreken over de manier waarop we dat zouden doen, temeer omdat het college al van plan was om dat te doen voor het definitieve advies aan de Welstand wordt gevraagd, namelijk bij het voorlopig intrekkingsbesluit. 69

Jan Pronk (VVD). Volgens mij laat de mail niets aan onhelderheid liggen. Het gaat erover dat we geen integrale afweging hebben kunnen maken en dat er wat betreft het functioneren van de Welstandscommissie vragen werden opgeroepen. De voorzitter zegt heel duidelijk naar aanleiding van de behandeling in de raad: stuur het op. De vraag is dan toch - ik denk dat we echt een laagje dieper moeten met elkaar, zeg ik tegen de wethouder - of de wethouder, als hij het overnieuw had mogen doen, dit stuk dan wel gedeeld had met de raad voor de behandeling in de commissie en de raad in juni en juli. Wethouder Balster (PvdA). Ja, dat kan met terugwerkende kracht een conclusie zijn. Zeker. Ik heb proberen te schetsen welke afwegingen het college daarin gemaakt heeft. Normaal gesproken komt zo'n preadvies niet voor. Wat de reguliere werkwijze is ten aanzien van adviezen van de Welstands- en Monumentencommissie is dat we dat betrekken en ook publiceren wanneer het college een besluit neemt. Dat is in dit geval het besluit tot het intrekken van het stadsgezicht. Met terugwerkende kracht denk ik dat we met elkaar de conclusie moeten trekken dat het handig en verstandig was geweest dat het preadvies er al had gelegen voordat de nota van uitgangspunten was besproken. Ik heb in ieder geval dit expliciete signaal van de Welstandscommissie pas gehad na de bespreking van de nota van uitgangspunten.

Maar goed, ik denk dat we met terugwerkende kracht moeten constateren dat het beter was geweest. Daarbij merk ik nog wel op dat dit zo'n uniek proces was dat we het misschien niet helemaal op deze manier van tevoren uit hadden kunnen tekenen, omdat het normaal gesproken op een andere manier gaat. Jan Pronk (VVD). Ik heb het idee dat we nu ergens komen. Is de wethouder dan ook met ons van mening dat als dat de conclusie is, het te lang heeft geduurd voordat het preadvies met de raad is gedeeld, namelijk drie maanden in plaats van urgent naar aanleiding van die mail? Wethouder Balster (PvdA). Formeel heeft het college het preadvies gestuurd op het moment dat het besluit is genomen, zoals we gewend zijn dat te doen. Ik heb aangegeven dat het college die route heeft bewandeld omdat dat eigenlijk de procedure is die we altijd toepassen. Maar gezien het belang van deze discussie en ook het belang om dit mee te kunnen wegen, moeten we met terugwerkende kracht vaststellen dat het handiger en verstandiger was geweest om het preadvies al voor de bespreking van de nota van uitgangspunten met uw raad te delen. Jan Pronk (VVD). Ik sla toch aan op die term 'met terugwerkende kracht' die ik nu al twee keer hoor vallen.

Oké, dat vinden we nu, maar had het ook toen moeten gebeuren? Acht u zich politiek verantwoordelijk voor het feit dat u dat toen heft gedaan? Acht u zich ook politiek verantwoordelijk voor het feit als blijkt uit de verslagen van de gesprekken tussen het stadhuis en de Welstandscommissie die hebben plaatsgevonden - die gespreksverslagen zou ik overigens ook graag willen hebben - dat dat verzoek al ruim voor behandeling in de commissie en de raad is gedaan om het te delen met de commissie en de raad? Wethouder Balster (PvdA). Formeel gaat het bij een advies van de Welstands- en Monumentencommissie als volgt. De Welstandscommissie stuurt een advies aan het college en het college weegt dat advies mee in de besluitvorming, in dit geval over het opheffen van het beschermd stadsgezicht, en publiceert dan alle relevante documenten daarbij. Die procedure heeft het college voortdurend beoogd te volgen en ook gevolgd. Het politieke oordeel van u op dit moment is - en dat voel ik natuurlijk heel goed aan - dat het beter geweest was om dat preadvies voor de bespreking van de nota van uitgangspunten al met u te wisselen. Dat moeten we, denk ik, op dit moment vaststellen. Lesley Arp (SP). Het gaat wederom over procedures en hoe uniek dit is en dat het nooit eerder is voorgekomen.

Wat mij nog wel heel erg steekt betreft de informatiebehoefte van de raad ten tijde van dat debat over de nota van uitgangspunten. De heer De Blok heeft het volgens mij glashelder verwoord. Hij had ernaar gevraagd en een inspreker had ernaar gevraagd. Dus dan zou op dat moment de politieke antenne van de wethouder moeten zijn geweest: dit is een unieke situatie, er is geen

70

procedure voor maar ik merk dat de raad behoefte heeft aan deze informatie. Waarom heeft de wethouder toentertijd niet die inschatting gemaakt? Wethouder Balster (PvdA). Ik laat uiteindelijk het oordeel over wat daarin het handigste moment is geweest, aan uw raad, want dat is terugkijken. Ik heb geprobeerd te schetsen wat de normale procedure is voor dit soort adviezen. Ik heb u aangegeven met welke gedachte het college welke procedure heeft gevolgd, met de intentie om u op het juiste moment van alle relevante stukken te voorzien bij de afweging die u moet maken. Maar ik zie heel goed dat u stelt dat u dit preadvies graag had willen betrekken bij de nota van uitgangspunten. Dan is het uiteindelijk ook aan u om daar met tergwerkende kracht een oordeel over te hebben. Ik heb u geprobeerd te schetsen wat aanvankelijk de inschatting was van het college en op welke manier we dat procedureel hebben gedaan. William de Blok (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). In juni is er geen reactie gekomen op mijn vraag en die van een inspreker over wat de Welstands- en Monumentencommissie hiervan vond. Dan is het best wel sneu dat we hier in oktober, met terugwerkende kracht, van de wethouder horen: het was misschien toch beter geweest als we al voor of tijdens de bespreking van de NvU in ieder geval het bestaan van dat preadvies hadden aangegeven. Wethouder Balster (PvdA).

Ik heb natuurlijk ook nog even teruggekeken wat de heer De Blok mij toen heeft gevraagd. Hij heeft gevraagd: gaat Welstand hierover adviseren en kan Welstand dat onafhankelijk doen? Ik heb toen in het debat over de nota van uitgangspunten het formele proces geschetst zoals dat geldt met de formele adviesaanvraag aan de Welstands- en Monumentencommissie, waarvan u weet dat dat helemaal aan het einde van het proces gebeurt. En wat betreft die onafhankelijkheid: ik twijfel geen seconde aan de onafhankelijkheid en de deskundigheid van de Welstands- en Monumentencommissie. William de Blok (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Dan gaat de wethouder voorbij aan de vraag van de inspreekster: is er een uitspraak van de Welstandscommissie of er gesloopt mag gaan worden want De Dreven heeft een beschermde status? Waarom heeft de wethouder op dat moment het antwoord niet gegeven maar wel in oktober met terugwerkende kracht? Wethouder Balster (PvdA). Ik geloof dat het niet gebruikelijk is dat er inhoudelijk op alle vragen die gesteld worden door insprekers wordt gereageerd. Ik weet eerlijk gezegd ook niet of ik hierop heb gereageerd en in welke hoedanigheid. Ik weet wel dat ik heb geschetst hoe de formele procedure met de Welstands- en Monumentencommissie in elkaar steekt. Cees Pluimgraaff (CDA).

Ik heb eerder een vraag gesteld waarbij ik mij nog steeds afvraag: heeft u die nou al beantwoord of draait u er nog steeds omheen? En die vraag betreft het overleg dat u in het college heeft gehad en waarbij u alle collega's mee heeft genomen in uw afweging om het zo te doen zoals het nu gegaan is. Ik heb het vermoeden of in ieder geval het gevoel, dat dit niet echt het geval is geweest. Kan de wethouder daarop reflecteren? Wethouder Balster (PvdA). De gevoerde procedure is een procedure die door het college gevolgd is. Het college is ook van mening dat het preadvies terecht besproken is en aan de orde is geweest bij het voorlopig intrekkingsbesluit, zoals dat op 12 oktober is genomen. Cees Pluimgraaff (CDA). Maar u had het er eerder over dat u het al eerder in het college, in die club had gegooid, eerder dan oktober, want u was al vanaf maart op de hoogte. Dus ook uw collega's heeft u vanaf dat moment daarin toch al meegenomen? Wethouder Balster (PvdA). Bij de formele besluitvorming over het voorlopig intrekkingsbesluit in oktober zijn alle stukken die u ook heeft kunnen zien, betrokken, waaronder het preadvies. Collega Van Asten en ondergetekende zijn verantwoordelijk om in de voorbereiding dat preadvies mee te wegen in dat besluit. En daar heeft het een rol in gespeeld.

71

Robert Barker (PvdD). Het gaat elke keer over die terugwerkende kracht. Maar toentertijd wist de wethouder toch ook dat er sprake was van een zwaar advies dat proactief werd gestuurd? Er zijn toen ook technische vragen over gesteld. Er is een vraag in de commissie over gesteld. Dus kan de wethouder niet gewoon zeggen: gegeven al die feiten had ik het toen gewoon moeten sturen? Daar zit dan toch geen terugwerkende kracht aan? Wethouder Balster (PvdA). Uiteindelijk is dat nu een politieke weging. Ik heb u aangegeven wat de gevolgde procedure is geweest van het college. In alle oprechtheid is het proces gevolgd waarbij we het preadvies hebben meegenomen in het voorlopig intrekkingsbesluit. Wel moet ik met u constateren dat gezien ook uw oordeel vandaag over het belang van het al betrekken van dat preadvies bij de bespreking van de NvU, het beter was geweest om het daar al voor u beschikbaar te hebben. Robert Barker (PvdD). Ik snap dat de wethouder zich wat verschuilt achter dat oordeel van vandaag. Wat mij nog steeds dwarszit is het volgende. De wethouder heeft stukken gestuurd over dat beschermd stadsgezicht, van maar liefst 152 pagina's, waarbij hij er bewust voor heeft gekozen om het preadvies niet te noemen. Dus toen had de wethouder ook kunnen zeggen: een volledig integraal oordeel is nodig. En dat had dus in die 152 pagina's moeten staan. Wethouder Balster (PvdA).

Ik denk dat mevrouw Bos het helder heeft gezegd in haar inbreng. Er bestaat voor het hanteren van een preadvies geen formele procedure. Het college heeft de procedure gevolgd zoals we die zouden volgen bij een formeel advies van de Welstands- en Monumentencommissie en dus om het preadvies te betrekken bij het besluit zoals we dat in oktober hebben genomen. Ik kijk daar op dit moment op terug en ik moet dan de conclusie trekken dat u ook constateert dat het beter was geweest om dat al bij de nota van uitgangspunten te hebben. Ik denk dat deze situatie leert dat, hoe uniek deze preadvisering ook is, we met elkaar een procedure moeten afspreken over hoe met deze preadviezen in de toekomst om te gaan, zodat het vooraf voor zowel college als raad helder is. Sebastian Kruis (PVV). Mijn vraag aan de wethouder is of hij zichzelf nog wel geschikt acht om door te gaan met deze klus, of hij nog genoeg vertrouwen voelt om aan te blijven op dit dossier en of hij zichzelf niet belangrijker maakt dan de stad en het college. Wethouder Balster (PvdA) Ik heb gehoord en gezien dat er een motie van wantrouwen is ingediend. Zoals te doen gebruikelijk, is het oordeel daarover aan de raad. Jan Pronk (VVD). Dan kom ik toch op het punt dat ik in aan het begin heb gemaakt en dat is dat ik de beantwoording van de wethouder graag even wil wegen voor het vervolg van ons politiek handelen. De voorzitter.

Ik ben de laatste om u dat te ontraden maar ik zit mij even af te vragen waar dat toe leidt, want we zijn in de gelukkige of ongelukkige omstandigheid dat we vanavond pas stemmen en u dus zeeën van tijd heeft om te oordelen over hoe u gaat stemmen. Dat kunt u in eigen kring doen of weet ik veel hoe u dat doet. Maar het kan natuurlijk ook zijn dat u bedoelt dat u behoefte heeft aan een derde termijn. Jan Pronk (VVD). Zo is het. De voorzitter. In dat geval kan ik me voorstellen dat we nu even dit debat schorsen voor een time-out en dat we ondertussen verdergaan met de agenda. Dat zijn de twee varianten die mij zo voor ogen staan. Jan Pronk (VVD). Ik doel op die laatste variant. De voorzitter. U gaat zich dus even beraden of u een derde termijn nodig acht. Oké. Goed, dan ronden we agendapunt H nu niet af maar wel de tweede termijn. En dan zien we straks wel waar het beraad van de heer Pronk toe leidt. 72

De beraadslaging wordt geschorst.

Aan de orde is: N.

Gewijzigd initiatiefvoorstel Actieplan Energiearmoede (RIS306660).

De voorzitter. Het woord is aan de initiatiefnemer, mevrouw Arp van de SP. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Om acht uur 's avonds onder een deken moeten en moeten kiezen tussen kleren voor je dochter of warmte in huis. Maar drie keer in de week warm eten koken omdat je bang bent voor de energierekening, je kozijnen met duct tape afplakken en overal waar je kan kieren proberen te dichten met dekens of doeken. En ondanks je reuma, een spierziekte of een lage weerstand niet kunnen stoken met alle gevolgen voor je gezondheid. Deze verhalen kreeg mijn fractie al binnen voordat de gasprijzen volledig explodeerden. De afgelopen tijd kon u Mirjam zien in het AD en bij Pointer, Jolanda bij Omroep West en gisteren nog deed Frans zijn verhaal bij EenVandaag. En voor Mirjam, Jolanda en Frans maar ook voor alle anderen die zich de afgelopen jaren bij ons meldden, zijn de huidige gasprijzen een horrorscenario. Ons voorstel wil de aanpak van energiearmoede de kern van het Haagse duurzaamheidsbeleid maken. Wij hebben als stad de kans om voorop te lopen bij de aanpak van een probleem dat alleen maar groter zal worden. Op basis van de commissievergadering hebben we een aantal wijzigingen doorgevoerd om de collega's en het college tegemoet te komen.

Zo hebben we de opwekking van zonne-energie op corporatiedaken toegespitst op Vestia en hebben we onze wens voor kleine bouwtechnische ingrepen voor woningen die nog een tijd moeten wachten op renovatie gekoppeld aan de schouw van de Haagse woningvoorraad. Op basis van de commissievergadering hebben we onze inzet voor kopers met weinig spaargeld toegespitst op de groep die nu net buiten de boot valt met de regeling voor de Ooievaarspashouders. Het punt over de fossiele industrie heeft de eindstreep niet gehaald omdat de grootste partij in de raad zich daar niet in kon vinden. Natuurlijk hadden we sommige punten liever niet aangepast maar omdat niks doen een aanslag op de gezondheid betekent van al die mensen die ook deze winter onder een dekentje moeten zitten, vinden wij het belangrijk om tot een breed gedragen voorstel te komen. En wij hopen op jullie steun. De beraadslaging wordt geopend. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Dank aan de SP-fractie voor het hele werk dat in het voorstel is gestopt. We moeten gewoon zorgen dat iedereen mee kan in de energietransitie. We zien dat de SPfractie heeft ingezet op een breed gedragen stuk. Goede punten zijn gesneuveld maar er zijn ook goede punten overgebleven.

Met name het punt over de corporaties vinden als Partij voor de Dieren heel goed en is ook iets waar we zelf ook al een hele tijd voor pleiten, want om de energiearmoede echt aan te pakken, moet je ook zorgen dat de corporaties gaan investeren. Dus ik ben ook heel benieuwd of de wethouder het met ons eens is dat wat nu voorligt een goed en gedragen voorstel is en of hij het kan omarmen. Joris Wijsmuller (HSP). Voorzitter. Met mijn 47 seconden resterende spreektijd doe ik geen enkel recht aan dit belangwekkende onderwerp en aan het hele goede initiatiefvoorstel van de SP. Alle complimenten en dan met name ook aan Rick Hoefsloot die ongelofelijk veel heeft gedaan om dit op de agenda te krijgen, zelfs landelijk. En dat moet verder gaan. Wij zullen in ieder geval dit voorstel in al zijn facetten volledig ondersteunen. Ik hoop van harte dat de raad dat ook zal doen. Met name de voorstellen ten aanzien van de corporaties hebben een enorme urgentie. Richting het college wil ik vragen welk perspectief het op de hele korte termijn, dus deze winter, ziet voor de kwetsbare doelgroepen gelet op de enorm gestegen energierekeningen. Wat kan het college daar nog extra voor doen?

73

Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. Complimenten aan de SP en in het bijzonder aan Rick voor dit initiatiefvoorstel om energiearmoede tegen te gaan. Ook bij ons komen de verhalen binnen van mensen met een zogenaamde 'doorwaaiwoning' waardoor de energieprijzen de pan uit rijzen en waar het inderdaad kiezen is tussen een warme maaltijd en een warm huis. Er zitten een aantal goede nieuwe plannen in het voorstel en er zitten ook voorstellen in die voortborduren op plannen die al eerder in de raad zijn gedaan door onder andere de PvdA. Dus dat is heel goed. Ik ben er ook blij mee dat het initiatiefvoorstel deels is aangepast en dat een aantal vragen die ik over het initiatiefvoorstel had zijn opgehelderd. Ik ben heel benieuwd naar de reactie van de wethouder, maar ik ga ervan uit dat we dit met z'n allen kunnen omarmen en ervoor zullen stemmen. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. Ook ik wil graag de fractie van de Socialistische Partij bedanken en dan in het bijzonder de heer Rick Hoefsloot. Het stuk bevat een aantal aannames waar ik het niet per se mee eens ben, zoals als het gaat om de noodzaak van klimaatadaptatie, maar er zitten ook heel goede punten in het voorstel.

Ondanks het feit dat ik het niet met alles eens ben, zal ik toch voor het voorstel stemmen, want daar hebben de mensen wat aan die met een dekentje thuis op de bank zitten en bang zijn dat ze de energierekening niet kunnen betalen, wat me echt verschrikkelijk lijkt. Dus ik ben overtuigd door mevrouw Arp die een appèl op mij deed om dan vooral aan die mensen te denken bij de beoordeling van dit stuk. Nou, daar denk ik graag aan want die mensen gaan mij ook aan het hart. Zeker het punt om de bestaande sociale huurwoningvoorraad een upgrade te geven, is iets waar de PVV al veel langer voor pleit. We willen stoppen met het bijbouwen van sociale huurwoningen en we willen de bestaande woningvoorraad een kwalitatieve upgrade geven, want dat verdienen de mensen die er in wonen. Dus nogmaals dank en we zullen het initiatiefvoorstel steunen. Dennis Groenewold (D66). Voorzitter. Ook namens D66 complimenten aan de heer Hoefsloot en aan mevrouw Arp als officiële indiener van dit initiatiefvoorstel. Het is mooi om te zien hoe de SP duurzaamheid vanuit de typische SP-aanvliegroute aanpakt en wel op zo'n manier dat we daar allemaal baat bij kunnen hebben. Ik ben dan ook heel erg benieuwd naar de reactie van het college. Nogmaals complimenten. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter.

Ook vanuit de ChristenUnie/SGP veel complimenten aan collega Arp en met name collega Hoefsloot die hier heel hard aan heeft gewerkt. Hoe relevant dit voorstel al was en steeds meer is, kan niemand ontgaan. De realiteit heeft het initiatiefvoorstel ingehaald. Waar we in onze stad al zorgen hadden over energiearmoede heeft de recente stijging van de gasprijs hier nog een schepje bovenop gedaan. Dit voorstel komt geen dag te laat of juist misschien wel. Daarom volledige steun van de ChristenUnie/SGP. Serpil Ateş (GroenLinks). Voorzitter. Ook namens GroenLinks complimenten aan de heer Hoefsloot en mevrouw Arp. GroenLinks steunt het initiatiefvoorstel. Het is goed dat de SP de aandacht vestigt op een rechtvaardig klimaatbeleid. GroenLinks had zich eerder ook ingezet voor het intensiveren van de winterklaaracties, de workshops en een duurzame cadeaukaart voor Ooievaarspashouders en ziet het initiatiefvoorstel als een mooie toevoeging. De voorzitter. Dan is het woord aan wethouder Mulder die vandaag portefeuillewethouder Van Tongeren vervangt. Wethouder Mulder (VVD). Voorzitter. Ik vervang inderdaad wethouder Van Tongeren en ik zal ingaan op de vraag wat het college van dit initiatiefvoorstel vindt. Om te beginnen complimenten aan de indiener. De ervaring is dat het tijd en goed denkwerk kost om een initiatiefvoorstel te maken. Dus complimenten voor het nemen van het initiatief.

Het college is over bijna alles van het voorstel positief, zoals over het inkopen van lokaal geproduceerde energie, over zonnepanelen, over een schouw van de Haagse woningvoorraad en over het inzetten van Eneco-geld. Het dictum is ook op een paar punten aangepast. Dus positief, positief, positief. We zitten nog wel met een punt en dat betreft het vierde dictum en dat gaat over de prestatieafspraken met woningcorporaties, met name het afspreken dat huren worden bevroren en het geven van een harde woonlastengarantie. Het college begrijpt de wens, maar we vragen ons wel af of 74

we dat kunnen waarmaken, want prestatieafspraken is iets wat van twee kanten komt. Wij kunnen corporaties daar niet toe dwingen. Dat geldt ook voor een woonlastengarantie. Wij kunnen corporaties niet dwingen om hun woonlasten te maximeren. Als je dat doet heeft dat ook als nadeel dat ze weinig investeringsruimte hebben, bijvoorbeeld bij een huurbevriezing. Dus positief over het hele voorstel maar bij het vierde dictum moeten we de winstwaarschuwing afgeven dat we niet zeker weten of het lukt, maar we zien het wel als een aanmoediging om te proberen afspraken te maken met woningcorporaties. Robert Barker (PvdD). Volgens mij is wat de wethouder zegt helemaal in lijn met het voorstel, want daar staat: in de onderhandelingen erop in te zetten om die punten te bereiken. Dus het is geen dwang. Eigenlijk wordt hiermee de inzet van het college bepaald. Wat ik uit de beantwoording van de wethouder proef, is dat hij zegt: hier wil ik wel op inzetten. Wethouder Mulder (VVD). Ik was met mijn zin bijna klaar. Ik wilde nog zeggen: we gaan erop inzetten om goede afspraken te maken maar wel met de winstwaarschuwing of het realistisch is en of het gaat lukken. Maar we gaan proberen die afspraken te maken en we zien dit deel van het dictum dan ook als een aanmoediging om die afspraken te maken. Zo lezen we het en derhalve kunnen we positief zijn over het initiatiefvoorstel. Punt. De voorzitter.

Ik kijk even naar de gelukkige indiener. Wilt u nog een stichtelijk woord tot ons richten? Lesley Arp (SP). Ja, voorzitter, nog een stichtelijk woord. Uiteraard heel veel dank voor de steun van veel fracties en ook voor het feit dat de urgentie van dit probleem wordt erkend. Een speciaal woord van dank aan de ondersteuners van het eerste uur, te weten de Partij voor de Dieren en de Haagse Stadspartij. Verder wil ik nog even ingaan op het punt van de prestatieafspraken. We hebben het inmiddels anders verwoord, namelijk: inzetten op. We zien het ook echt als een inspanningsverplichting. Het college heeft eerder gezegd dat het die afspraken niet eenzijdig kan maken. Dat is feitelijk juist maar we vinden het wel heel belangrijk dat dit punt gehandhaafd wordt, omdat er bij koepel Aedes is afgesproken dat de corporaties in 2021 de labels gemiddeld op B zouden hebben en Den Haag er wat dat betreft gewoon heel slecht voorstaat. Volgens mij zou alleen Staedion in de buurt komen van die afspraak maar de andere twee corporaties niet. Dus dat is gewoon heel erg schrijnend voor onze huurders die inderdaad de komende winter in de kou zouden komen te zitten. Tegelijkertijd hebben we het perspectief van de duurzame WOM.

Als je als gemeente door het verwerven van aandelen en het inzetten van geld die corporaties een handje kan helpen met het versnellen van de verduurzaming, dan vind ik het niet meer dan redelijk om daar strengere afspraken tegenover te zetten. Ten slotte hebben we ook echt geprobeerd constructief te kijken door een stapsgewijze huurbevriezing; we beginnen over een paar jaar met de slechtste labels en we gaan dan stapsgewijs omhoog. Dus ik denk dat we daarin best constructief zijn geweest. Voorzitter, dit was mijn reactie op de reactie van het college en ik hoop op warme steun van de raad. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Ik wens u van harte geluk, mevrouw Arp, want dit ziet er goed uit. U maakt een goede kans. Ik ga vanavond kijken.

Aan de orde is: O. Voorstel van het college inzake investeren in een groen Hollands Spoor Kwartier (RIS309486). De beraadslaging wordt geopend. 75

Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Overal zien we hotels oppoppen, in Bellevue, in SoZa en nu weer bij HS. Wat ons betreft zetten we in op woningen en niet op hotels. Vandaar de motie die ik met de SP, de ChristenUnie/SGP en de HSP indien met als dictum: verzoekt het college de hotelruimte in het HS-kwartier te schrappen en zich in te zetten om dit zo veel mogelijk om te zetten in betaalbare woningbouw. De voorzitter. Door de heer Barker, daartoe gesteund door mevrouw Arp, de heer Bos en mevrouw Klokkenburg, wordt de volgende motie (O.1 PvdD) ingediend:

Motie O.1 PvdD Weer een hotel? De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 25 november 2021, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Investeren in een groen Hollands Spoor Kwartier. Overwegende, dat: • er vele plannen zijn voor nieuwe hotels in de stad; • ook in het raadsvoorstel wordt gesproken over 15.000 m2 aan nieuwe hotelruimte in het HS Kwartier; • het college juist per aangenomen motie is opgeroepen om niet-definitieve plannen voor nieuwe hotelkamers in onze stad zoveel mogelijk om te zetten in plannen voor betaalbare woningbouw; • het hotelplan bij HS nog niet juridisch bindend is, maar slechts een mogelijkheid is die moet worden uitgewerkt in een bestemmingsplan. Verzoekt het college: • de hotelruimte in het HS Kwartier te schrappen en zich in te zetten om dit zoveel mogelijk om te zetten in betaalbare woningbouw. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Voorzitter. Wij ondersteunen het idee om meer te investeren in een groen Hollands Spoor Kwartier. We zijn het helemaal eens dat bepaalde wijken meer vergroend kunnen worden. Het verbetert de leefbaarheid en duurzaamheid van de wijk. Er zijn echter kanttekeningen te maken. We zijn van onze wethouder gewend dat de autowegen altijd het onderspit delven wanneer er meer groen moet komen.

Eerdere wegafsluitingen zijn een doorn in het oog van veel Hagenaars. Spuugzat zijn de ondernemers en bewoners van de Schilderswijk het: de onnodige afsluiting van wijken waardoor het verkeer elders compleet vastloopt, de reistijd die enorm verlengd is en winkels die praktisch onbereikbaar zijn. Het is een reis om de wereld om thuis te komen. Het heeft werkelijk niks opgeleverd, behalve veel ellende en stress. Indien de wethouder weer van plan is om wegen te sluiten omwille van meer groen rondom Hollands Spoor leidt dat alleen maar tot nog grotere ellende. Door de eerdere wegafsluitingen is Hollands Spoor al moeilijk bereikbaar. We moeten het niet erger maken dan het nu al is. We willen graag dat er meer groen komt en dat de autowegen blijven zoals ze zijn. Derhalve dien ik een motie in met als dictum: verzoekt het college om geen wegen te sluiten ten behoeve van meer groen in Hollands Spoor Kwartier en de raad hierover te informeren. De voorzitter. Door de heer Ҫetinkaya wordt de volgende motie (O.2 ID) ingediend:

76

Motie O.2 ID Sluit geen wegen voor meer groen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 25 november 2021, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Investeren in een groen Hollands Spoor Kwartier Constaterende, dat: • bepaalde gebieden in de stad toe zijn aan meer groen; • het een goede zaak is om meer groen te realiseren in de stad; • het college echter groen realiseert ten koste van autowegen; • dit voor veel files en drukte zorgt op wegen, wat weer zorgt voor veel stress en elende bij autobestuurders. Overwegende, dat: • indien investeringen in een groen HS Kwartier gaat leiden tot afsluiten van autowegen, de problemen meer zullen zijn dan de baten. Verzoekt het college: • om geen wegen te sluiten ten behoeve van meer groen in HS Kwartier; • de raad hierover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. En dan de maidenspeech van mevrouw Isabel Bos van GroenLinks ofwel de erg mooie maidenspeech, zoals haar commentaar vanochtend was. We gaan het zien! Isabel Bos (GroenLinks). Voorzitter. Iedereen die mij een beetje kent, weet dat ik dat geen twee zinnen kan uitspreken zonder te vermelden dat ik uit Twente kom. Ik ben dan ook 'onmeunig' trots op mijn Twentse afkomst.

Hoewel ik voor mijn studie bewust de keuze maakte om naar de andere kant van het land te verhuizen, ben ik mij toen ik eenmaal in de Randstad woonde, pas gaan realiseren hoe fijn ik het in Twente heb gehad. Als kind heb ik heerlijk kunnen genieten van de grote hoeveelheid natuur, de rust en de mogelijkheid om zorgeloos op straat te kunnen spelen. Een groene leefomgeving was toen voor mij een simpel feit en geen wens. Nu ik zelf al enige jaren in het mooie Haagse Laakkwartier woon, zie ik heel sterk hoe een groene, fijne leefomgeving daar wel degelijk een wens is. Een wens die naar aanleiding van de coronacrisis bij mij steeds sterker werd. Ik ben aan het begin van de crisis begonnen met dagelijkse wandelingen door mijn wijk. Dag in, dag uit, weer of geen weer. Juist op de dagen met slecht weer werd mij pijnlijk duidelijk dat mijn wijk zo veel beter kan en moet. In de zinderende hitte van de zomer kon ik tijdens mijn wandelingen weinig verkoeling vinden in de wijk. Als ik langs de kades van de Laak verkoeling zocht, was het groenstrookje vaak bezaaid met afval, van lege bierblikjes tot lege winkelwagentjes in het water. Ook moet ik mijn wandelingen vaak goed timen. Als de zon namelijk eenmaal onder is, voelt niet elke straat meer even veilig voor mij. Maar toch blijf ik wandelen omdat mijn wijk het verdient om gezien te worden. Mijn wijk is namelijk ook ontzettend mooi.

Ik zie bij mijn buurtgenoten een ontzettende trots en een drive om de wijk te verbeteren. Ik zie bij initiatieven zoals Laak Bloeit hoe wijkbewoners samen proberen hun omgeving te vergroenen en op te fleuren. Ik zie wijkankers zoals het Vadercentrum, HVV Laak en het welzijnswerk die zich inzetten om bewoners te helpen en met elkaar in gesprek te brengen. En ik zie hoe bewoners zich verenigen in het bewonersoverleg en bij Radilaak om samen de krachten te bundelen voor hun wijk. En ook daarom blijf ik wandelen, want ook zij verdienen het om gezien te worden. Er gaat de komende tijd ontzettend veel veranderen in het Laakkwartier. Er komen nieuwe bewoners bij. Het aanzicht van de wijk gaat veranderen en hopelijk krijgt ook de buitenruimte een flinke opknapbeurt. De bewoners van Laak hebben namelijk recht op een fijne leefomgeving, om 77

lekker in te wandelen zoals ik nu doe, of om lekker zorgeloos in te spelen, zoals ik het de kinderen in mijn wijk van harte gun. Ik zie in dit plan voor het gebied rondom station HS een mooie eerste stap voor een verbetering in de wijk en hoop dat men die toekomstige plannen ook door zal zetten. En anders zal ik er zijn om er voor in de bres te springen, hopelijk gekenmerkt door mijn Twentse nuchterheid, mijn doorzettingsvermogen en passie voor het Haagse. (Applaus en geroffel op de tafels) De voorzitter. Gefeliciteerd. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Het moge geen verrassing zijn dat de SP niet staat te springen om Enecogelden aan te wenden voor een plan waarin wederom ruimte wordt gemaakt voor een nieuw hotel. Daarom hebben we het voorstel van de Partij voor de Dieren meeondertekend. Ook vindt mijn fractie het onbevredigend dat de raad ondanks een forse bijdrage van het Rijk uit de zogenaamde woningbouwimpuls nog geen helder beeld geeft van het aandeel betaalbare woningbouw in een aantal projecten zoals The Grace, The Globe en Escher Gardens. Daarom zullen wij tegen dit voorstel stemmen. Dennis Groenewold (D66). Voorzitter. Ik heb eigenlijk geen inbreng op dit onderwerp maar nu ik hier toch ben, wil ik gebruikmaken van de gelegenheid om mevrouw Bos van harte te feliciteren met haar maidenspeech. Ik zat zo-even niet in de zaal maar heb die wel gehoord.

Het was inderdaad een mooie speech. De voorzitter. Dank u wel, meneer Groenewold, voor deze aardige collegialiteit. Dan is het woord aan wethouder Mulder. Wethouder Mulder (VVD). Voorzitter. Allereerst feliciteer ik mevrouw Bos met haar maidenspeech. Die ging toevallig ook over Laak. Het is wel duidelijk dat u daar niet alleen woont maar ook dat uw hart daar ligt. Dus gegeven wat we nog gaan doen met Laak en de voornemens die we daarvoor hebben, zie ik zeer uit naar uw betrokken bijdragen de komende tijd. Dus dank daarvoor. Dan kom ik op de moties. In de commissie heb ik gezegd dat het voorliggende voorstel vooral bedoeld is om cofinanciering beschikbaar te stellen zodat we geld van het Rijk, ruim € 20 mln., binnen kunnen halen voor dit gebied. Zoals ik toen ook heb gezegd: voor alle concrete plannen komt het college nog nader bij u terug. En u neemt ook geen impliciete besluiten met dit voorstel. In dat kader wil ik beide moties ontraden of in ieder geval vragen om deze aan te houden. We komen immers nog bij u terug met de integrale afwegingen over dit gebied waar u dan uiteindelijk over besluit. Dan kunt u ook in samenhang met de hele opgave voor dit gebied uw eigen afweging maken van wat u wel en niet goed vindt aan de plannen. Zoals u weet komt u binnenkort te spreken met mijn collega Bruines over het hotelbeleid.

Als we terugkomen met de plannen voor de verdere uitwerking van dit gebied kunt u het uiteindelijke voorstel toetsen aan het door uzelf vastgestelde nieuwe hotelbeleid. Robert Barker (PvdD). Ik heb een vraag over het al dan niet realiseren van een hotel op die plek: wanneer wordt die keuze gemaakt? Wethouder Mulder (VVD). We gaan eerst het nieuwe hotelbeleid vaststellen, wat heel binnenkort gaat gebeuren. En op basis daarvan worden die keuzes gemaakt. Vandaar mijn suggestie om de moties aan te houden. Stel eerst het hotelbeleid vast. Dat is nog voordat we hiermee verdergaan. En dan kunt u de afweging maken. Robert Barker (PvdD). Dus voor de duidelijkheid: dit hotel kan nog op een later moment geschrapt worden als de raad dat zou willen? Wethouder Mulder (VVD). Niet anders dan nu. Als het nu in het bestemmingsplan staat, dan kan dat. Maar zoals ik al zei, we komen hier binnenkort nog op terug in het kader van het hotelbeleid en dan kunt u het daaraan toetsen. 78

Robert Barker (PvdD). Ik wil de motie oprecht wel aanhouden maar ik wil dan wel weten of we niet onomkeerbare stappen zetten om dat hotel te realiseren, in de zin dat als ik de motie aanhoud er niet op een later moment wordt gezegd: het stond in het stuk en daar heeft u mee ingestemd. Dus ik wil gewoon zekerheid dat het hotel op een later moment geschrapt kan worden. Wethouder Mulder (VVD). U legt zich op dit moment niet vast, zeg ik tegen de heer Barker. Dus u kan de motie nog even aanhouden en dan het hotelbeleid vaststellen. Robert Barker (PvdD). Dan houd ik de motie aan en dan gaan we op een later moment deze discussie herhalen. De voorzitter. Aangezien motie O.1 PvdD is aangehouden, maakt ze geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Kan de wethouder aangeven wanneer we het onderdeel waarop mijn motie betrekking heeft kunnen bespreken? Wethouder Mulder (VVD). Zo gauw de gebiedsvisie terechtkomt, dus de concrete uitvoering, kunt u die motie indienen. Dan is het ook concreet en integraal. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Dan houd ik de motie aan. De voorzitter. Aangezien motie O.2 ID is aangehouden, maakt ze geen onderdeel meer uit van de beraadslaging. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: P. Voorstel van het college inzake Gewijzigde vaststelling bestemmingsplan Madurodam n.a.v. de tussenuitspraak Raad van State (RIS310364). De beraadslaging wordt geopend. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Ik heb twee moties. De eerste motie roept het college op om Madurodam te verzoeken aan te vangen met het vergroenen van het George Maduroplein. De tweede motie verzoekt het college het tariefsgebied Archipel-Zorgvliet-Ver Huëllweg uit te breiden naar het aanliggende gebied waar nu nog geen betaaldparkerenregime geldt. De voorzitter. Door de heer Barker worden de volgende moties (P.1 PvdD en P.2 PvdD) ingediend:

Motie P.1 PvdD Niet dralen maar vergroenen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 25 november 2021, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Gewijzigde vaststelling bestemmingsplan Madurodam n.a.v. tussenuitspraak Raad van State (RIS310364). Constaterende, dat: • het George Maduroplein in eigendom is van de gemeente en in beheer is bij Madurodam (RIS302556, p. 20); • Madurodam in zijn Ontwikkelperspectief heeft uitgesproken dat “het George Maduroplein met grasvlakken, bomen en zitgelegenheden groen wordt ingericht”; 79

•

in het PlanUitwerkingsKader (RIS297156) is vastgelegd dat het plein wordt vergroend.

Overwegende, dat: • het George Maduroplein er sinds de grote ontgroening van 2016 bijligt als een steenvlakte; • Madurodam de vergroening van het plein sinds de vaststelling van de uitbreidingsplannen voor zich uitschuift. Roept het college op: • Madurodam te verzoeken aan te vangen met het vergroenen van het George Maduroplein. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie P.2 PvdD Betaald parkeren rond Madurodam De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 25 november 2021, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Gewijzigde vaststelling bestemmingsplan Madurodam n.a.v. tussenuitspraak Raad van State (RIS310364). Constaterende, dat: • er geen parkeerregime geldt in de Scheveningse Bosjes, behalve in een zeer klein tariefgebied genaamd “Archipel/Zorgvliet - Ver Huëllweg” (bij de tennisbanen); • in de omliggende wijken wel betaald parkeren geldt. Overwegende, dat: • mensen hierdoor hun auto gratis kunnen parkeren in de omgeving van Madurodam, zoals op de Ver-Huëllweg, en dit ook massaal doen; • ten gevolge van dit waterbedeffect de Ver-Huëllweg vol staat met langparkeerders; • het invoeren van betaald parkeren in deze omgeving het waterbedeffect opheft en bezoekersparkeerplaatsen voor Madurodam oplevert. Verzoekt het college: • het tariefgebied “Archipel/Zorgvliet - Ver Huëllweg” uit te breiden naar het aanliggende gebied waar nu geen betaald parkeerregime geldt. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Mulder (VVD). Voorzitter. Motie P.1 vraagt Madurodam te verzoeken aan te vangen met het vergroenen van het George Maduroplein.

Madurodam heeft de verplichting op zich genomen om het voorplein te vergroenen en om dat met meer verblijfskwaliteit in te richten. Zo staat het ook in het planuitwerkingskader, het PUK. De vergroening van het voorplein hangt echter samen met de bestemming die het plein gaat krijgen met het nieuwe bestemmingsplan als verblijfsgebied en met ontwikkelingen buiten Madurodam zoals het ov-netwerk. Het PUK wijst Madurodam bovendien op infrastructuur onder het plein. Er moet rekening worden gehouden met grote hoeveelheden kabels en leidingen. Daarom is een goed doordacht ontwerp noodzakelijk. Daar gaat Madurodam mee aan de slag als het bestemmingsplan onherroepelijk is en ze de vergunningen zullen gaan aanvragen voor de uitbreiding. Binnen die context ben ik wel bereid het gesprek aan te gaan met Madurodam om nu vast te kijken naar de kleinere dingen die ze wel zouden kunnen doen om het plein wat groener en aantrekkelijker te maken, voorafgaand aan het definitieve nieuwe ontwerp en de inrichting van het plein. Als ik de motie zo mag lezen kan ik die omarmen. Dan kom ik op motie P.2 PvdD. De heer Barker wil daarin het desbetreffende tariefsgebied uitbreiden naar het aanliggende gebied waar nu geen betaaldparkerenregime geldt. In juni 2021 is er vergunninghoudersparkeren ingevoerd in het gebied Wittebrug. Ook is er betaald parkeren ingevoerd 80

in het deel Koninginnegracht tussen Madurodam en het viaduct. Dit heeft ertoe geleid dat parkeerders de Ver Huëllweg hebben ontdekt als gratis plek. Dat ziet er aan de ene kant niet fraai uit maar aan de andere kant geldt dat er geen mensen wonen die er direct last van hebben. Collega Van Asten van Mobiliteit gaat dit betrekken bij de evaluatie die we in het voorjaar gaan doen van de nieuwe parkeerregeling Wittebrug. Daar zou uitkomen dat je ook op de Ver Huëllweg betaald parkeren moet invoeren. De motie van de heer Barker roept op om dit nu al meteen te doen. Wij zien nu geen urgentie om dat te doen, vooruitlopend op de evaluatie. Dat is ook het afgesproken proces voor het invoeren van betaald parkeren. Dus ons verzoek is om deze motie aan te houden. Als de motie toch in stemming wordt gebracht, moeten we de motie op dit moment ontraden. De beraadslaging wordt gesloten.

Aan de orde is: Q.

Initiatiefvoorstel Interactieve zebrapaden (RIS305877).

De voorzitter. Ik geef het woord aan de initiatiefnemer, de heer Meinesz, voor een korte toelichting. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter. We hebben het er al over gehad tijdens de commissievergadering en volgens mij was iedereen het wel met mij eens. Ware het niet dat de heer Kruis een motie wil indienen, reden waarom we hier nu zitten. De voorzitter. Dus de heer Kruis is een hinderlijke onderbreking van uw voortgang der werkzaamheden. De beraadslaging wordt geopend. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. We hebben in de commissie een mooi debat gehad, hoewel de sfeer met de wethouder niet altijd even goed was. De wethouder was namelijk een beetje vals tegen mij toen ik begon over het incident dat voorafging aan de totstandkoming van deze motie. We vragen namelijk al jarenlang om een zebrapad op het kruispunt Loosduinsekade en de Medemblikstraat. De wethouder gaf aan met allerlei procedures bezig te zijn en hield mij voor dat ik er nooit vervolgvragen over had gesteld, wat overigens helemaal niet klopt. Totdat er onlangs precies op die plek een ongeluk gebeurde. Ja, ik heb die vervolgvragen zeker gesteld, wethouder, want ik zit goed in de procedures. Ik kan ze ook nog wel een keertje opsturen. Vertel mij dus niets over procedures, wethouder.