RIS310930 Notulen van de raad van 4 november 2021 (dagdeel)

We kunnen ook even snel college hebben, maar ik wacht even het juridisch oordeel af. Ondertussen kunt u uw betoog voortzetten, maar meneer Kruis heeft een nieuwe vraag. Sebastian Kruis (PVV). Ik snap het eigenlijk niet. We hebben dit vorige week in de commissievergadering besproken. Toen zei de wethouder: ik heb er geen probleem mee om de geheimhouding ervan af te halen. Hij zou dat in het college bespreken en zou dat dan deze donderdag gaan doen. Ik snap niet waarom het nu niet is gebeurd. Dat heeft hij vorige week woensdag toegezegd in de commissievergadering, maar puntje bij paaltje is de geheimhouding bekrachtigd en zegt u nu: we gaan het dinsdag in het college bespreken. Maar dat had toch ook afgelopen dinsdag gebeurd kunnen zijn? De voorzitter. Ik moet even naar de wethouder kijken of naar iemand anders. Ik zou het niet weten. Ik weet alleen maar dat wij het vanochtend hebben bekrachtigd, u dus. Wethouder Balster. Wethouder Balster (PvdA). Voorzitter. Het college is graag bereid, zoals ik vorige week ook in de commissie heb aangegeven, om de stukken openbaar te maken. Maar daar moet een collegebesluit voor genomen worden. Voordat dat genomen kan worden, moet aan alle betrokkenen bij de onderzoeken worden gevraagd of zij ook instemmen met openbaarheid, omdat dat niet aan de voorkant met die partijen is afgesproken. Dat is een proces dat eventjes tijd neemt.

Ik wil even laten kijken of 69

dat inmiddels al op orde is en of dat versneld kan worden, maar daar kan ik op dit moment niet honderd procent uitsluitsel over geven. De voorzitter. Dus we gaan erachteraan. U hoort het zo snel mogelijk. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Dat begrijp ik allemaal wel, maar ik vind het een rare gang van zaken dat de toezegging gedaan is en dat het vanochtend tussen neus en lippen door bekrachtigd is. Want we zijn allemaal druk en het zijn allemaal grote stukken. Dat wordt tussen neus en lippen door gedaan. En we moeten daar vandaag met elkaar een keuze in maken, dus we moeten moties en amendementen beoordelen, terwijl we daar niet in de openbaarheid over kunnen spreken maar de toezegging wel gedaan is. Dat klopt niet. Dus we gaan of kijken of de tweede termijn dan maar uitgesteld gaat worden nadat we de stukken hebben, want anders zie ik niet hoe we dit op een goede manier moeten doen. De voorzitter. Ik kijk even terug. Mijn oordeel is toch iets anders. Het is niet tussen neus en lippen door gegaan, want het was natuurlijk dinsdag ook al aan de orde. Zowel in het presidium als in het fractievoorzittersoverleg werd het vanochtend bekrachtigd. De wethouder geeft aan ertoe bereid te blijven. Er is nu een technicality, begrijp ik, dat we het om zorgvuldigheidsredenen even nagaan bij de betrokkenen bij de onderzoeken. Dat gaan we zo snel mogelijk doen en dat horen we.

Ik stel voor dat u uw oordeel nog even uitstelt tot we misschien over een halfuur of een kwartier meer weten, en dan doen we het alsnog. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Dank daarvoor. Dan wil ik inderdaad daaraan toevoegen dat wij er pas over willen stemmen nadat we die stukken gezien hebben, maar dat lijkt me helder. Bij dezen. De voorzitter. Zo gaan we het doen. Sebastian Kruis (PVV). Ik heb een vraag. Ik was door persoonlijke omstandigheden dinsdag niet bij het fractievoorzittersoverleg. Dan zie je dus gelijk wat er gebeurt. Dan zitten ze dus nu met de gebakken papieren. Maar ik snap niet waarom de wethouder dit laat voorleggen ter bekrachtiging van de geheimhouding, terwijl hij zelf voorstelde om die eraf te halen. Hoe zit dat dan precies? Terwijl dit aan de raad werd voorgelegd, was hij achter de schermen, in de achterkamertjes geld aan het verdelen? De voorzitter. Meneer Groenewold. Dennis Groenewold (D66). Nee, het was geen vraag aan mij. De voorzitter. Doe maar een bespiegeling. Dennis Groenewold (D66). Even met een andere pet op als presidiumlid. Volgens mij was er al geheimhouding op gelegd, maar moest dat nog bekrachtigd worden door de raad. Pas daarna kun je het weer eraf halen. Het is een beetje rare gang van zaken hoe het procedureel, juridisch, wettelijk allemaal geregeld is. Hoe het in de wet staat, daar moeten wij ons aan houden. De voorzitter.

Door de fractie van D66 worden de volgende moties (D66.1, D66.2, D66.4, D66.5, D66.6 en D66.7) ingediend:

Motie D66.1 Toegankelijk toilet busplatform Centraal Station De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 november 2021, ter bespreking van de begroting 2022.

70

Constaterende, dat: • Voorall, de organisatie voor mensen met een beperking, al geruime tijd pleit voor een toegankelijk openbaar toilet op het busplatform van Den Haag Centraal; • de planning is jaarlijks een dergelijk openbaar toegankelijk toilet toe te voegen in de stad, in het centrum of op Scheveningen; • dit jaar is gekozen voor het plaatsen van een dergelijk toilet in het Zuiderpark. Overwegende, dat: • het openbare toegankelijke toilet beneden in Centraal Station ver weg kan zijn bij hoge nood als je op het busplatform staat. Verzoekt het college: • het busplatform Centraal Station bovenaan de planning te zetten voor het toevoegen van volgende openbare toegankelijke toiletten; • de meerjarenplanning inclusief locaties voor het toevoegen van openbare toegankelijke toiletten voor de komende jaren op te stellen en te delen met de raad. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie D66.2 Geef bewoners Transvaal meer inzicht in aanpak prioritaire gebieden en wijkagenda De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 november 2021, ter bespreking van de begroting 2022. Constaterende, dat: • een groep actieve bewoners uit Transvaal gefrustreerd en teleurgesteld zijn en zich onvoldoende gehoord voelen; • deze actieve groep bewoners eerder een manifest hebben opgesteld en aan de burgemeester hebben aangeboden; • er nog steeds weinig zicht is bij de bewoners en de bewonersorganisatie wat betreft de financiën en aanpak (lees wijkagenda 2021-2025) prioritaire gebieden Transvaal. Overwegende, dat: • wijkagenda's en wijkprogramma's alleen kunnen slagen als de gemeente samen met iedereen die in de wijk woont, leef of werkt samenwerkt. Verzoekt het college: • in gesprek te gaan met de manifest-opstellers en hun zorgen op te nemen in de aanpak prioritaire gebieden en de wijkagenda Transvaal 2021-2025; • transparantie te verlenen over alle doelstellingen, uitgaven en uitkomsten; • deze informatie te delen met de Haagse gemeenteraad. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie D66.4 Dagelijkse veegploeg voor een schonere wijk De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 november 2021, ter bespreking van de begroting 2022. Constaterende, dat: • de vervuiling van de stad toeneemt met de groei van de Haagse bevolking; • deze vervuiling veel ergernis opwekt bij haar bevolking; 71

•

deze vervuiling tot gevolg heeft dat de overlast van ongedierte toeneemt.

Van mening, dat: • er meer inzet nodig is om de vervuiling door zwerfafval tegen te gaan; • er zichtbaar het goede voorbeeld moet worden gegeven; • inwoners op een vriendelijke wijze op de mogelijkheden van het opruimen/deponeren van zwerfafval moet worden gewezen; • we de inwoners moeten 'meenemen' in het opruimen van zwerfafval. Verzoekt het college: • gedurende 1 jaar een pilotproject te starten in Loosduinen en Laak door dagelijks een herkenbare schoonmaak/veegploeg aan het werk te zetten om dat goede voorbeeld te geven en inwoners op een sociaal vriendelijke wijze bij het opruimen van zwerfafval te betrekken. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie D66.5 Nieuwe test veiligheid elektrische rolstoelen in HTM-bussen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 november 2021, ter bespreking van de begroting 2022. Constaterende, dat: • circa 1000 Hagenaars in elektrische rolstoelen al jaren niet meekunnen met de gasbussen van HTM en dat deze situatie in afwachting van de vervanging van de busvloot met elektrische bussen als rijdt op lijn 28 nog jaren zal duren; • Voorall, de organisatie voor mensen met een beperking, al geruime tijd pleit voor een nieuwe veiligheidstest met elektrische rolstoelen in HTM-bussen; • Den Haag de enige stad in Nederland is waar elektrische rolstoelen niet mee kunnen in de bus. Overwegende, dat: • het onacceptabel is dat mensen op grond van hun beperking worden uitgesloten deel te nemen aan het openbare leven in Den Haag; • het aanpassen van de huidige busvloot miljoenen euro's kost, terwijl het openbaar vervoer het sinds corona toch al zwaar heeft en deze bussen toch aan vervanging toe zijn; • Voorall ervan overtuigd is dat aanpassingen ook helemaal niet nodig zijn, omdat elektrische rolstoelen in de bus, mits goed op de rem gezet door inzittende, niet gaan schuiven. Verzoekt het college: • bij MRDH en HTM aan te dringen op een nieuwe veiligheidstest in overleg met Voorall; • de uitkomsten van deze test te delen met de raad. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie D66.6 Haags techniek onderwijs als speerpunt van beleid! De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 november 2021, ter bespreking van de begroting 2022. Constaterende, dat • het STO, sterk techniek onderwijs in onze stad en de regio Haaglanden (STOHA) in relatie met het in Den Haag afgesloten 'Techniek pact', in vergelijking tot de regio Amsterdam, geen noemenswaardige resultaten heeft opgeleverd; 72

• •

dit ten koste gaat van de mogelijkheden van vmbo- en mbo-leerlingen om bijzondere (keuze)vakken te volgen waarmee een diploma kan worden behaald van een studie waarin de nieuwste technieken en werkmethoden worden aangeboden; onze technische opleidingen aanvullende financiering missen wanneer bij het STO geen regionale overheden en techbedrijven zijn betrokken.

Verzoekt het college: • meer ambitie te tonen bij het stimuleren van techniek onderwijs; • werk te maken van techniek onderwijs in onze stad en regio door STO-scholen, bedrijven en overheden te betrekken bij het initiëren van initiatieven om techniek onderwijs een boost te geven; • hiervoor een passende financiering in de begroting op te nemen. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie D66.7 Ook kwetsbare jongeren hebben recht op een startkwalificatie De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 november 2021, ter bespreking van de begroting 2022. Constaterende, dat: • veel kwetsbare jongeren met een studie achterstand slechts tegen hoge kosten aanvullend onderwijs kunnen volgen bij particuliere onderwijsinstellingen; • hierdoor bij het onverhoopt vroegtijdig staken van die studie met een onoverbrugbare restschuld blijven zitten; • er weinig stageplekken aangeboden worden waardoor zij aangewezen zijn op een stage en stagebegeleiding bij vrijwilligersorganisaties als 'De Jonge Ooievaar' in Laak en 'Het Stagehuis' in de Schilderswijk. Verzoekt het college: • in gesprek met niet particuliere opleidingen in Den Haag te onderzoeken of deze kwetsbare jongeren bij hen een volwaardige opleiding op het gebied van techniek, bouw, veiligheid en beveiliging en zorg tegen zo min mogelijke kosten kunnen volgen, waar een volwaardige stage deel van uit maakt; • de betrokken vrijwilligersorganisaties in Den Haag financieel te ondersteunen wanneer zij aan deze jongeren specifieke stages aanbieden en hen hierin begeleiden. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van D66, daartoe gesteund door de fracties van de PvdA, de PvdD, de HSP en de VVD, wordt de volgende motie (D66.3) ingediend:

Motie D66.3 Leegstand en verpaupering ReVa De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 november 2021, ter bespreking van de begroting 2022. Constaterende, dat: • er in Regentes-Valkenbos 41 panden leegstaan, waarvan 37 met de bestemming wonen; • de gemiddelde leegstandsduur van deze panden maar liefst 11 jaar is; • er al stevige maatregelen genomen zijn om de leefbaarheid in deze buurt te verbeteren, zoals de aanpak van verkeersveiligheid, de extra vergunningsplicht voor ondernemers in dit gebied 73

om bijvoorbeeld witwaspraktijken tegen te gaan en de 'Meld een vermoeden app' waar inwoners vermoedens van ondermijning kunnen melden om de leefbaarheid te verbeteren. Overwegende, dat • er in Den Haag een groot gebrek aan woningen is; • het tot op heden nog niet voldoende gelukt is de leegstand in ReVa aan te pakken; • de leegstand een negatieve invloed heeft op de leefbaarheid van de buurt; • leegstand nog geen plek heeft in de ondermijningsaanpak Ondermijning onder Ogen. Van mening, dat • de leefbaarheid in ReVa grote prioriteit heeft; • leegstand een directe link heeft met ondermijnende criminaliteit en grote rol verdient in de huidige aanpak; • iedereen in Den Haag een plek om te wonen verdient; • we er alles aan moeten doen om de woningvoorraad te vergroten. Roept het college op: • om het tegengaan van leegstand prominenter onderdeel te maken van de integrale ondermijningsaanpak van dit gebied; • om een leegstandsverordening aan te wijzen voor het gebied rond de Weimarstraat en Beeklaan, zoals nu ook al in specifieke gebieden in Tilburg gebeurt; https://www.tilburg.nl/ondernemers/bouwen-en-vestigen/leegstand/ • een taskforce leegstand op te richten met de gemeentelijke diensten BSD, DSO, DSB en Team Buurtgoed Vastgoed en andere stakeholders met de opgave de leegstand in Reva terug te dringen. En gaat over tot de orde van de dag De voorzitter.

Door de fractie van D66, daartoe gesteund door de fracties van GroenLinks, de PvdA, het CDA en de VVD, wordt de volgende motie (D66.8) ingediend:

Motie D66.8 De raad Overwegende dat, • de Raad in de commissievergadering van 27 oktober heeft aangedrongen op een ultieme poging om een faillissement van De Mussen af te wenden en om een zorgvuldig proces in te richten ten aanzien van de toekomst van De Mussen, • het bestuur van De Mussen vooralsnog niet openstaat om haar taken over te dragen aan andere partijen om haar dienstverlening voort te zetten en hiermee de continuïteit van de activiteiten te garanderen. Constaterende dat, • de gemeente in januari 2021 onder voorwaarden 350.000 euro als noodsubsidie beschikbaar heeft gesteld om acute tekorten te dekken ter voorkoming van het faillissement van De Mussen, • de Mussen bezwaar heeft gemaakt tegen de voorwaarden die gesteld zijn aan de noodsubsidie en een uitspraak over deze bezwaarzaak medio december wordt verwacht, • de gemeente op 7 september jl. een scenario heeft ontvangen van De Mussen, waarin het clubhuis een eerste stap zet om het structurele tekort van 300k in haar begroting te dichten door 150k te bezuinigen op organisatiekosten, overhead en de opbrengst van extra huurinkomsten. De directie van De Mussen niet in staat is gebleken om te komen tot een 74

• •

sluitend financieel herstelplan en om te voldoen aan de voorwaarden die zijn gesteld aan de verkregen noodsubsidie, de continuïteit van de welzijnsactiviteiten die nu door De Mussen worden uitgevoerd van groot belang is voor de inwoners van de Schilderswijk, alle zelfstandige buurthuizen de afgelopen jaren zijn geconfronteerd met bezuinigingen en toenemende kosten, en hun innovatieve bijdrage aan het welzijn van de inwoners van Den Haag gezien en gewaardeerd wordt.

Roept het college op: • uit de middelen bestemd voor de innovatieregeling voor 2022, eenmalig 450k te alloceren ten behoeve van de zelfstandige buurthuizen, • daarbinnen een bedrag van 150k voor De Mussen te alloceren als garantstelling mocht zij niet in staat blijken het resterende tekort voor het komende jaar te dekken en daarmee zorgvuldig te kunnen werken aan een structureel financieel herstelplan voor De Mussen, • in samenspraak met De Mussen te zoeken naar oplossingen voor het resterende tekort, waarbij continuïteit van huidige activiteiten, kleinschaligheid en inzet van medewerkers uitgangspunt zijn, • deze garantstelling van 150k te verlenen onder de voorwaarde dat De Mussen uiterlijk 1 mei 2022 een meerjarig sluitende begroting te presenteren en te voldoen aan de voorwaarden die zijn gesteld door de gemeente aan de noodsubsidie van januari 2021, mits de gemeente in de bezwaarprocedure hierover in het gelijk wordt gesteld, • de raad hierover voor de zomer van 2022 te informeren. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Het is een beetje moeilijk om nu goed te beginnen na zo'n vertoning, maar ik ga toch gewoon beginnen over de begroting. Na ons de zondvloed, dat horen we eigenlijk van het college als we naar de begroting kijken.

Het college heeft eerst alle spaarpotten leeggeroofd en is vervolgens het tafelzilver ook in rap tempo aan het verpatsen. Er is alsnog een gigantisch structureel tekort ondanks al het verkopen van bijvoorbeeld Eneco en het vastgoed, en er is niet eens zicht op verbetering. De wethouder Financiën roept doodleuk dat de belastingen kunnen worden verlaagd en dat we dat na de verkiezingen in orde kunnen maken. Hij pakt eigenlijk de denkbeeldige jerrycan van de heer Groenewold er even bij. Deze houding is helaas tekenend voor de gemeente en het Rijk, voor hoe die nou besturen. Grondstoffen en andere middelen zijn eindig, maar we gaan ons niet anders gedragen en spelen het probleem gewoon door naar volgende generaties. We kunnen een houdbare begroting presenteren én binnen de grenzen van de aarde leven, maar dan moeten we afstappen van het beleid van 'na ons de zondvloed'. Onze consumptie moet dalen om de klimaatcrisis en de ecologische crisis te bestrijden. Dit kan door minder dierlijke producten te eten, minder fossiele energie te verstoken en minder bomen te kappen, maar hier moeten we dan wel mee aan de slag. Om met het klimaat te beginnen: dat zou dan moeten met duidelijke doelen.

Vandaar de motie die ik samen met de HSP indien met als dictum: verzoekt het college heldere en meetbare tussendoelen vast te leggen met acties die bijdragen aan deze doelen, en een analyse te presenteren van welke acties het meest bijdragen aan het klimaatneutraal worden van Den Haag. We moeten leren van de fouten uit het verleden en doorpakken op wat goed gaat, dit verbeteren en misschien minder doen wat niet goed gaat. Een van de zaken is de communicatie over gemeentelijke regelingen. De heer Groenewold noemde dit ook al. Ik dien samen met D66, de HSP en de VVD een motie in met als dictum: verzoekt het college inwoners via actieve communicatie meer te stimuleren om hun woning te verduurzamen, hierbij de subsidieregelingen actief onder de aandacht te brengen, en daarbij mee te nemen hoe de verschillende groepen inwoners het effectiefst kunnen worden bereikt en in te zetten op wijken waar de grootste uitdaging is. Verder sluit ik me aan bij de vragen van de VVD over het budget. En aanvullend daarop over de € 125 mln. die we in het raadsvoorstel hadden staan die nog beschikbaar was. Is die nog beschikbaar voor het doel van de motie van de VVD, de HSP en de Partij voor de Dieren? 75

Met de stijgende energieprijzen loont het nog meer om te verduurzamen. Echter, niet iedereen heeft het geld om te verduurzamen en kan gebruikmaken van de gemeentelijke subsidies. We moeten de energiearmoede goed aanpakken en het Rijk stelt hier ook middelen voor beschikbaar. Vandaar de motie die ik met de SP, de ChristenUnie/SGP en de HSP indien met als dictum: verzoekt het college met een proactieve houding dit jaar een plan van aanpak aan de raad te presenteren voor een effectieve inzet van de rijksmiddelen zodat deze tijdig de huishoudens bereiken die dit nodig hebben, en maatschappelijke instanties, zoals bijvoorbeeld woningbouwcorporaties, bij de voorbereiding van deze aanpak te betrekken. Een ander belangrijk onderwerp rond grondstoffen is natuurlijk ons afvalbeleid. De scheidingspercentages zijn schrikbarend laag en er lijkt weinig verbetering in te zitten. Vandaar een oproep samen met de HSP om te komen met een plan om dit percentage te verhogen: verzoekt het college met een plan te komen om het percentage gescheiden afval significant te verhogen zodat aan de gestelde doelstellingen wordt voldaan. Den Haag is koploper zwerfafval. Dit draagt vaak bij aan de plasticsoep, bijvoorbeeld op het gebied van sigaretten die op het strand en in de zee terechtkomen met alle gevolgen van dien, bijvoorbeeld voor de waterkwaliteit.

Vandaar de motie met als dictum: verzoekt het college om voor het nieuwe zomerseizoen de openbare vuilnisbakken op de boulevard van Scheveningen en Kijkduin en de strandopgangen te voorzien van asbakken. Dan ga ik over naar het kopje groen. We zien steeds dat op allerlei plaatsen bomen dreigen te verdwijnen. De komende tijd zullen we dat zien in de Koekamp - dat zien we nu al - en Madurodam. Maar ook de kastanjes aan de Hofplaats lijken in het gedrang te komen. De wethouder gaf eerst aan dat die kastanjes zouden blijven, maar nu lijkt kappen toch weer op tafel. Daarom een motie met de HSP met als dictum: verzoekt het college in te zetten op behoud van de kastanjebomen op de Hofplaats, en dit nadrukkelijk te communiceren naar het Presidium van de Tweede Kamer. Waar ook verstening plaatsvindt, is de haven bij de Koekamp. We hadden als raad graag over dit onderwerp gesproken en dit is ook meermaals toegezegd, maar hier is niet aan voldaan. Ik begrijp van de wethouder dat dit verkeerd is gegaan en dat hij zich gaat inzetten om bijvoorbeeld de kade diervriendelijker te maken. Daar zijn we blij mee, maar tegelijkertijd willen we dat het college hieruit lering trekt voor het omgaan met toezeggingen.

Vandaar de motie met als dictum: verzoekt het college lering te trekken uit deze gebeurtenissen en acties te ondernemen om toezeggingen structureel bij te houden en hier ook gestructureerd over te rapporteren met als uitgangspunt dat er een terugkoppeling plaatsvindt van hoe elke toezegging wordt uitgevoerd. Rond het groen wil de Partij voor de Dieren ervoor pleiten om niet zomaar een historische bunker in het duingebied te plempen. Hij stond aan de boulevard en daar moeten we hem houden. Dat verdient zo'n historische bunker ook. Daarom heb ik samen met de heer Pronk opgetrokken om tot een motie te komen met als dictum: verzoekt het college de bunker terug te laten komen in de boulevard en deze toegankelijk te maken. Nu ik de voorstellen heb gedaan op het gebied van duurzaamheid en groen, weet u natuurlijk dat ik nog wat moet zeggen over een diervriendelijk Den Haag. Hierover kom ik ook met een aantal voorstellen, allereerst over de wildopvang. We bekostigen de destructie van dode dieren, maar niet de verzorging van gewonde wilde dieren. Dat is best gek, dit terwijl andere gemeentes daar wel een bijdrage aan leveren. Vandaar de motie 'Help wilde dieren in nood', waarin we ervoor pleiten om € 50.000 beschikbaar te stellen als tegemoetkoming. Dit is minder dan de kosten, maar het is een bijdrage aan het verzorgen van gewonde wilde dieren.

Het dictum luidt: verzoekt het college om indien het programma buitenruimte in 2021 een voordelig resultaat heeft, minimaal € 50.000 van deze niet bestede middelen te gebruiken voor een tegemoetkoming voor de opvang en verzorging van gewonde in het wild levende dieren, en de raad hierover uiterlijk januari 2022 te informeren. Dan de stadsboerderijen. We hebben het er hier al vaker over gehad dat daar veel dieren gefokt worden, dat die niet allemaal daar kunnen blijven en dat ze dan verdwijnen. We hebben dit keer samen met de HSP een motie meegenomen die uitgaat van minder fokken, met als dictum: verzoekt het college het huidige fokbeleid aan te passen en slechts een dier per diersoort per jaar te laten fokken per Haagse stadsboerderij. We hebben het vaak over dekken, maar het gaat in dit geval om een ander type dekken, wat we dus minder willen hebben. Dan de wespen. De gemeente denkt ze altijd maar te moeten verdelgen, terwijl ze belangrijk zijn voor het ecosysteem. Een goede omgang met nesten van de wespen leidt niet tot overlast, dus je 76

moet goed voorlichten. Vandaar de motie die ik samen met de HSP indien met als dictum: verzoekt het college niet meer in te zetten op het grootschalig bestrijden van wespennesten, maar het behoud als uitgangspunt te hanteren, en inwoners van de stad informeren over de rol die wespen in het ecosysteem spelen zowel als onderdeel op te nemen bij de milieueducatielessen als het informeren van inwoners die bellen om overlast te melden. Dan de honden. De onveilige losloopgebieden, bijvoorbeeld naast de wegen, worden maar niet aangepakt vanwege ontbrekend budget. Vandaar het volgende amendement, samen met de HSP, met de titel 'Koppel geld aan doelen veilige hondenlosloopgebieden': besluit om binnen het programma Buitenruimte € 50.000 te oormerken voor het realiseren van veilige hondenlosloopgebieden. Sebastian Kruis (PVV). Ik was een beetje aan het twijfelen over de motie met betrekking tot de wespen. Mensen die overlast melden moeten dan geïnformeerd worden over het belang van wespen. Ik zie het voor me dat je 's nachts wakker wordt van een wespennest in je spouwmuur, dat je gaat bellen met de gemeentelijke dienst om het op te halen en dat je dan uitgelegd krijgt dat de wesp van enorm belang is voor het ecosysteem. Of hoe zit dat? Robert Barker (PvdD). De motie gaat er allereerst over dat we niet als gemeente moeten inzetten op het per se grootschalig bestrijden van wespennesten.

En we moeten mensen sowieso informeren, bijvoorbeeld met milieueducatie, over het belang van wespen in het ecosysteem, maar ook over dat er andere mogelijkheden zijn. Je hoeft een wespennest niet te verdelgen. Je kan het ook verplaatsen op andere manieren. Het idee is dat de gemeente niet alleen maar kiest voor het verdelgen en dat als eerste stap zet. Sebastian Kruis (PVV). Het is dus niet zo dat in het beleid wordt opgenomen dat wespennesten sowieso niet worden verdelgd? Ik ben ook niet voor het verdelgen van wespennesten. Maar als er eentje in je muur zit, dan zul je toch iets moeten als particulier. Dus het is niet zo dat dit tot een verbod gaat leiden op het verdelgen van wespennesten? Anders zie ik de bui al hangen komende zomer. Robert Barker (PvdD). De motie roept op om als gemeente niet meer in te zetten op het grootschalig bestrijden. Wat de heer Kruis zegt, zou een veel bredere motie vergen. Sowieso vinden we als Partij voor de Dieren dat je in principe dieren niet moet verdelgen, maar zo ver gaat deze motie niet. Ik was aan het slot gekomen. Een Partij voor de Dieren die goed is voor dieren, is uiteraard ook goed voor mensen. We vinden het belangrijk dat de meest kwetsbaren worden geholpen. We denken bijvoorbeeld aan mensen die ondersteuning krijgen van welzijnswerkers, zoals door De Mussen. We steunen daarom ruimhartig het amendement van de ChristenUnie daarover.

We denken bijvoorbeeld ook aan daklozen. Zij hebben de komende winter een dak boven hun hoofd met de permanente winteropvang, maar volgend jaar is daar geen geld voor gereserveerd. Daarom een amendement om de winteropvang eind 2022, waar deze begroting over gaat, goed te regelen. In ons amendement met de titel 'Budget voor permanente winteropvang' voegen we € 1,4 mln. extra toe aan het budget ten koste van een aantal economiepotjes. Ik zal dit gegeven de lengte van het amendement niet allemaal oplezen. U kunt het gewoon in het systeem zien. Een motie over crisisopvang. Mensen verlaten een gevaarlijke situatie minder snel als ze een huisdier bij zich hebben, als ze die moeten achterlaten, bijvoorbeeld bij een noodbed. Ze moeten snel vluchten, komen bij een noodbed aan, krijgen dan opeens te horen dat hun huisdier niet terecht kan en gaan dan bijvoorbeeld terug naar die gevaarlijke situatie. Vandaar een motie met als dictum: verzoekt het college om slachtoffers van huiselijk geweld die met hun huisdier de gewelddadige thuissituatie ontvluchten in de eerste 24 uur, de crisissituatie, gezamenlijk te ontvangen bij de noodbedden. Met de aanneming van onze voorstellen kunnen we een stap op weg zetten naar een diervriendelijk, groen en duurzaam Den Haag, maar zeker ook een humaner Den Haag. De voorzitter.

Door de fractie van de PvdD, daartoe gesteund door de fractie van de HSP, wordt het volgende amendement (PvdD.C) voorgesteld:

77

Amendement PvdD.C Koppel geld aan doelen veilige hondenlosloopgebieden De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 november 2021, ter bespreking van de Programmabegroting 2022-2025 (RIS310154). Besluit om: • binnen het programma ‘Buitenruimte’ € 50.000 te oormerken voor het realiseren van veilige hondenlosloopgebieden. De voorzitter. Door de fractie van de PvdD, daartoe gesteund door de fractie van de ChristenUnie/SGP, wordt het volgende amendement (PvdD.D) voorgesteld:

Amendement PvdD.D Budget voor permanente winteropvang Indiener: Robin Smit, Partij voor de Dieren De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 november 2021, ter bespreking van de Programmabegroting 2022-2025 (RIS310154). Besluit om: • Van het programma ‘Zorg, welzijn, jeugd en Volksgezondheid’ het programma onderdeel ‘Maatschappelijke opvang’ met 1,4 miljoen te verhogen; • Van het programma ‘Zorg, welzijn, jeugd en volksgezondheid’ de reserve van ‘Zorg en Innovatie’ met € 500.000 te verlagen; • Van het programma ‘Sport’ het programma onderdeel ‘Topsport’ met € 200.000 te verlagen; • Van het programma ‘Economie’ het programma onderdeel ‘Attractieve stad’ met € 600.000 te verlagen door; o € 300.000 te onttrekken uit de reservering voor The Hague Convention Bureau; o € 250.000 te onttrekken uit de reservering voor The Hague Marketing bureau voor toeristische marketing; o € 50.000 te onttrekken uit de reservering voor de € 500.000 extra financiën voor de winterprogrammering en de gevelverlichting; • De resterende € 100.000 uit de ontvangen landelijke bijdrage voor maatschappelijke opvang van € 16,2 miljoen te halen. De amendementen maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door de fractie van de PvdD, daartoe gesteund door de fracties van D66, de HSP en de VVD, wordt de volgende motie (PvdD.1) ingediend:

Motie PvdD.1 Gerichte communicatie duurzaamheid De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 4 november 2021, ter bespreking van de programmabegroting. Overwegende, dat: • Den Haag in 2030 klimaatneutraal wil zijn; • Den Haag veel duurzaamheidssubsidieregelingen kent die vaak niet worden benut; • hetzelfde geldt voor landelijke regelingen; • deze subsidies bovendien vaak niet terechtkomen in de wijken en bij de mensen waar het effect het grootst is; 78

•

de bekendheid van de subsidieregelingen verbeterd kan worden.

Verzoekt het college: • inwoners via actieve communicatie meer te stimuleren om hun woning te verduurzamen; • hierbij de subsidieregelingen actief onder de aandacht te brengen; • daarbij mee te nemen hoe de verschillende groepen inwoners het effectiefst kunnen worden bereikt en in te zetten op wijken waar de grootste uitdaging is. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van de PvdD, daartoe gesteund door de fractie van de HSP, worden de volgende moties (PvdD.2, PvdD.5, PvdD.6, PvdD.7 en PvdD.11) ingediend:

Motie PvdD.2 Beperk fok op stadsboerderijen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 4 november 2021, ter bespreking van de Programmabegroting 2022-2025 (RIS310154). Constaterende, dat: • ieder jaar veel jonge dieren worden geboren op de Haagse stadsboerderijen waar veelal geen plek voor is bij bestaande stadsboerderijen; • de stadsboerderijen Huisdier Informatie Punten zijn; • kinderen bij de Huisdier Informatie Punten leren over de verzorging van en omgang met (landbouw)huisdieren; • in 2020 maar 46% van de geiten (vrouwelijk) werd aangehouden op de Haagse stadsboerderijen; • in 2020 maar 3% van de bokken werd aangehouden op de Haagse stadsboerderijen. Overwegende, dat: • het huidige fokbeleid een verkeerde boodschap afgeeft ten opzichte van het verantwoord huisdierenbezit dat we via de Huisdier Informatie Punten aan de inwoners van de stad voorlichten; • jonge dieren met een halfjaarsovereenkomst worden doorverkocht aan derden; • onbekend is wat er met de dieren gebeurd na de 6 maanden. Verzoekt het college: • het huidige fokbeleid aan te passen en slechts met één dier per diersoort te fokken per Haagse stadsboerderij. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie PvdD.5 Kom met plan om meer afval te scheiden De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 4 november 2021, ter bespreking van de programmabegroting. Overwegende, dat: • Den Haag weinig afval scheidt in vergelijking met andere gemeenten en de landelijke norm voor 2020 van 75%; • Den Haag zelfs haar eigen doelstelling niet haalt in 2020 van 35% aangezien ze 33% afvalscheiding heeft gerealiseerd;

79

• •

de doelstellingen van 37,5% respectievelijk 40% voor 2021 en 2022 zonder aanpassing in het beleid onhaalbaar lijken; er geen grote aanpassingen in het beleid aanstaande lijken te zijn.

Verzoekt het college: • met een plan te komen om het percentage gescheiden afval significant te verhogen zodat aan de gestelde doelstellingen wordt voldaan. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie PvdD.6 Laat de bomen staan bij renovatie Binnenhof De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 04 november 2021, ter bespreking van de programmabegroting. Overwegende, dat: • de wethouder heeft aangegeven geen garantie te kunnen geven dat de kastanjes op de Hofplaats niet gekapt zullen worden bij het renoveren van het Binnenhof; • de wethouder voor de zomer nog aangaf dat er geen bomen zouden worden gekapt; • het voor de ontwikkelaars van het Tweede Kamergebouw wenselijk is om bijtijds op de hoogte te zijn van de wensen van de gemeente, zodat ze hier in hun planvorming rekening mee kunnen houden. Verzoekt het college: • in te zetten op het behoud van de kastanjebomen op de Hofplaats; • dit nadrukkelijk te communiceren naar het presidium van de Tweede Kamer. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie PvdD.7 Laat de wesp vliegen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 4 november 2021, ter bespreking van de Programmabegroting 2022-2025 (RIS310154). Constaterende, dat: • het groenbeheer van de gemeente Den Haag ‘overlastgevende’ wespennesten bestrijdt in de openbare ruimte; • ecologische balans verstoord dreigt te worden. Overwegende, dat: • wespen een onmisbare rol spelen in ons ecosysteem doordat zij jaarlijks duizenden vliegen, dazen en rupsen etc. vangen waardoor plagen voorkomen worden; • voor iedereen overlast een andere lading heeft; • de gemeente bewoners kan informeren over het op een verantwoorde en veilige manier samenleven met wespen in de stad; • andere opties voorhanden zijn om wespen op diervriendelijke manier te verplaatsen. Verzoekt het college: • niet meer in te zetten op het grootschalig bestrijden van wespennesten, maar het behoud als uitgangspunt te hanteren;

80

•

inwoners van de stad informeren over de rol van wespen in het ecosysteem zowel als onderdeel op te nemen bij de milieueducatie lessen als het informeren van inwoners die bellen om overlast te melden.

Motie PvdD.11 Stel duurzame doelen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 4 november 2021, ter bespreking van de programmabegroting. Overwegende, dat: • er geen heldere en meetbare tussendoelen waarop we permanent actie ondernemen staan opgenomen in de Kadernota Duurzaamheid of in andere documenten; • we daarom niet weten hoe we bijdragen aan een klimaatneutraal Den Haag; • ook onduidelijk is welke van de acties in de kadernota of programmabrief het meest bijdragen aan het tegengaan van klimaatverandering; • in het Haags Klimaatpact staat opgenomen dat er heldere en meetbare tussendoelen, waarop we permanent actie ondernemen, moeten komen; • ook in het coalitieakkoord is opgenomen dat er meetbare mijlpalen komen op weg naar 2030 (p.41). Verzoekt het college: • heldere en meetbare tussendoelen vast te leggen met acties die bijdragen aan deze doelen; • een analyse te presenteren van welke acties het meest bijdragen aan het klimaatneutraal worden van Den Haag. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van de PvdD worden de volgende moties (PvdD.3, PvdD.4, PvdD.9 en PvdD.12) ingediend:

Motie PvdD.3 Houd woord De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 4 november 2021, ter bespreking van de programmabegroting. Constaterende, dat: • het college meermaals heeft beloofd om een voorlopig ontwerp over de haven bij de Koekamp met de raad te delen; • in de programmabegroting van 2020 staat: ‘In 2020 wordt het ontwerp aan de raad voorgelegd en na positieve besluitvorming wordt gestart met het project’ • op 12 februari 2020 zegde wethouder Bredemeijer toe: ‘binnenkort komt er een voorontwerp van de haven bij de Koekamp naar de Raad toe’ • op 14 oktober 2020 zegde wethouder Bredemeijer toe: ‘in het eerste kwartaal 2021 met een concreet plan te komen over de haven in de Koekamp en wil daarmee open de discussie met de raad aangaan over de behoefte aan die haven.’ • in de programmarekening 2020 die in juli 2021 is vastgesteld staat: ‘In 2021 wordt het voorlopig ontwerp voorgelegd aan de gemeenteraad.’ Overwegende, dat: • ondanks al deze toezeggingen de raad nooit een raadsvoorstel heeft ontvangen en eveneens nooit een raadsbrief heeft ontvangen; • de wethouder in de commissie aangaf dat het collegebesluit wel op het RIS is geplaatst; 81

•

er ook andere voorbeelden te benoemen zijn dat het college niet zijn toezeggingen nakomt of het publiceren van een collegebesluit ziet als het informeren van de raad.

Verzoekt het college: • lering te trekken uit deze gebeurtenissen en acties te ondernemen om toezeggingen structureel bij te houden en hier ook gestructureerd over te rapporteren met als uitgangspunt dat er een terugkoppeling plaatsvindt van hoe elke toezegging wordt uitgevoerd. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie PvdD.4 Huisdier mee bij noodbed De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 4 november 2021, ter bespreking van de Programmabegroting 2022-2025 (RIS310154). Constaterende, dat: • slachtoffers van huiselijk geweld bij een acute vlucht direct op zoek zijn naar noodhulp; • de gemeente voor deze acute crisissituaties noodbedden ter beschikking heeft gesteld; • bij deze noodbedden slachtoffers met huisdieren in acute crisissituaties worden geweigerd. Overwegende, dat: • noodbedden een oplossing bieden voor de eerste 24 uur zodra een slachtoffer de gewelddadige thuissituaties is ontvlucht; • noodbedden in afzonderlijke ruimtes aangeboden worden; • deze crisissituaties 24/7 plaats kunnen vinden, dus ook midden in de nacht; • slachtoffers van huiselijk geweld met huisdieren in deze crisissituaties niet terecht kunnen op een veilige plek; • slachtoffers met huisdieren in crisissituaties bij weigering van een noodbed sneller terug gaan naar de gewelddadige thuissituatie; • de drempel naar hulpverlening verder verlaagd kan worden door huisdieren in crisissituaties op te nemen. Verzoekt het college: • om slachtoffers van huiselijk geweld die met hun huisdier de gewelddadige thuissituatie ontvluchten in de eerste 24 uur (de crisissituatie) gezamenlijk te ontvangen bij de noodbedden.

Motie PvdD.9 Peuk meuk aan zee De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 4 november 2021, ter bespreking van de Programmabegroting 2022-2025 (RIS310154). Constaterende, dat: • asbakken ontbreken bij de vuilnisbakken op de boulevard en bij de strandopgangen van Scheveningen en Kijkduin; • uit cijfers van Milieu Centraal blijkt dat in Nederland elk jaar zo’n 10 miljoen kilo aan sigarettenpeuken op straat belandt; • ruim 20% van deze peuken, zo’n 2 miljoen kilo komt terecht in sloten, grachten en de Noordzee; • TrashUre Hunt in 2018 ruim 55.000 sigarettenfilters van het Haagse strand heeft gehaald; • sigarettenpeuken plastic, metalen, kankerverwekkende teerachtige stoffen, bestrijdingsmiddelen bevatten en uiteindelijk ook het grondwater kunnen vervuilen; 82

•

filters van sigarettenpeuken moeilijk zijn op te ruimen, niet afbreekbaar zijn en uiteen vallen in kleine microplastics.

Overwegende, dat: • het ontmoedigen van roken alleen niet genoeg is om de sigarettenpeuken uit het milieu te krijgen; • Vlaanderen de sigarettenpeuken te lijf gaat met onder andere bewustwordingscampagnes, het uitdelen van zakasbakjes en het realiseren van rookvrije zones op stranden. Verzoekt het college: • om voor het nieuwe zomerseizoen de openbare vuilnisbakken op de boulevard van Scheveningen en Kijkduin en de strandopgangen te voorzien van asbakken. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie PvdD.12 Help wilde dieren in nood De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 4 november 2021, ter bespreking van de Programmabegroting 2022-2025 (RIS310154). Constaterende, dat: • jaarlijks duizenden gewonde in het wild levende dieren worden geholpen door wildopvangcentra; • de gemeente alleen een financiële tegemoetkoming geeft voor het vervoer van gewonde in het wild levende dieren door de Dierenambulance Den Haag en omstreken; • de gemeente een financiële tegemoetkoming geeft aan de wildopvangcentra voor de dode dieren; • de gemeente geen financiële tegemoetkoming geeft aan dierenhulporganisaties voor de verzorging en opvang van gewonde in het wild levende dieren; • in de Tweede Kamer een motie is aangenomen in 2019 die opriep om in samenwerking met belanghebbenden (o.a. gemeenten en lokale wildopvangcentra) richtlijnen voor vergoedingen te ontwikkelen; • in de programmarekening 2019 ruim € 3,5 miljoen uit programma Buitenruimte overbleef; • in de programmarekening in 2020 ruim € 8,5 miljoen uit programma Buitenruimte overbleef.

Overwegende, dat: • gemeenten een algemene zorgplicht hebben voor in het wild levende dieren; • de gemeente Den Haag door bijvoorbeeld bouwplannen, aanleg van wegen en kappen van bomen goed te keuren de leefomgeving van in het wild levende dieren onder druk zet; • omliggende gemeentes zoals Pijnacker-Nootdorp al een financiële tegemoetkoming hebben gegeven aan de wildopvangcentra; • in Den Haag de Dierenambulance Den Haag e.o. bijvoorbeeld gewond groot wild opvangt, de Vogelopvang de Wulp gewonde vogels opvangt, de egelopvang verzwakte egels opvangt en de wildopvang Delft gewonde hazen opvangt; • opnieuw de verwachting is dat eind 2021 budget vanuit het programma Buitenruimte over blijft. Verzoekt het college: • om indien het programma buitenruimte in 2021 een voordelig resultaat heeft, minimaal € 50.000 van deze niet bestede middelen te gebruiken voor een tegemoetkoming voor de opvang en verzorging van gewonde in het wild levende dieren; • de raad hierover uiterlijk januari 2022 over te informeren.

83

De voorzitter. Door de fractie van de PvdD, daartoe gesteund door de fractie van de VVD, wordt de volgende motie (PvdD.8) ingediend:

Motie PvdD.8 Mooie plek voor bunker De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 4 november 2021, ter bespreking van de programmabegroting. Constaterende, dat: • er een historische bunker is opgegraven bij de Noordboulevard; • deze bunker een rijke geschiedenis kent (zo vond rond deze plek de operatie ‘Contact Holland’ plaats waarmee vanuit Engeland operaties in het bezette Nederland plaatsvonden); • het college voornemens is deze te verplaatsen en in de duinen te zetten; • hierdoor de bunker ontoegankelijk zal zijn vanwege het natuurgebied. Overwegende, dat: • in het duingebied de historische bunker uit zicht is en niet toegankelijk is; • de aanpassingen in de Boulevard de mogelijkheid biedt om de bunker prominent te laten terugkomen daar; • dit niet ten koste gaat van de natuur en de bunker toegankelijk zou kunnen worden gemaakt. Verzoekt het college: • de bunker terug te laten komen in de Boulevard en deze toegankelijk te maken. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de fractie van de PvdD, daartoe gesteund door de fracties van de HSP en de SP, wordt de volgende motie (PvdD.10) ingediend:

Motie PvdD.10 Plan van aanpak energiearmoede De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 4 november 2021, ter bespreking van de programmabegroting. Constaterende, dat: • ongeveer een half miljoen huishoudens in Nederland in energiearmoede leven; • het kabinet recentelijk een budget van 150 miljoen euro vrij heeft gemaakt voor de aanpak van energiearmoede van kwetsbare huishoudens. Overwegende, dat: • een verdere stijging van de energieprijzen en daardoor verergering van energiearmoede deze winter kan plaatsvinden; • dat de gemiddelde 400 euro, die het Rijk aan alle huishoudens met een generieke maatregel beschikbaar stelt, voor de echte minima niet genoeg is; • het duidelijk is, dat het kabinet met dit nieuw beschikbare budget van de gemeenten lokale oplossingen verwacht met eigen beleidskeuzes, zodat juist de kwetsbare huishoudens worden geholpen; • om deze middelen tijdig, effectief en efficiënt in te zetten alvast een plan van aanpak maken nuttig en slim is; • deze middelen ook gebruikt kunnen worden om acties uit het actieplan Energiearmoede (initiatiefvoorstel SP) uit te voeren.

84

Verzoekt het college: • met een proactieve houding dit jaar een plan van aanpak aan de raad te presenteren voor een effectieve inzet van de Rijksmiddelen zodat deze tijdig de huishoudens bereiken die dit nodig hebben; • maatschappelijke instanties, zoals woningbouwcorporaties, bij de voorbereiding van deze aanpak te betrekken. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Voorzitter. Dit is mijn eerste begrotingsraad als fractievoorzitter van GroenLinks en de laatste van deze raadsperiode. De voorzitter. Van harte gefeliciteerd. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Het is een soort maidenspeech. Het is in ieder geval een begroting op de uitvoering waarvan wordt toegezien door een gemeenteraad in een andere samenstelling. Dat is een ding wat we zeker weten. Het is een begroting die, als het aan GroenLinks ligt, in de uitvoering standvastig blijft in de doelstelling om te bouwen aan een weerbare stad voor de toekomst: klimaatneutraal, weerbaar om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen, weerbaar om de groei van de stad op te vangen met voldoende betaalbare woningen en voldoende goede voorzieningen en weerbaar in de saamhorigheid en solidariteit om met de sterkste schouders elkaar te dragen in deze mooie stad.

Want er kan dan een ander gezicht voor u staan, de boodschap van GroenLinks blijft dezelfde: we komen als stad alleen vooruit als iedereen echt meetelt en gelijke kansen krijgt. GroenLinks zal altijd staan voor een groen, gelijk en kansrijk Den Haag. Dat zien we gelukkig ook terug in deze begroting, maar op een aantal punten kan er wat ons betreft een tandje bij. We hebben elkaar bijvoorbeeld hard nodig in het aanpakken van de klimaatcrisis en in het weerbaar maken van de stad en de gevolgen daarvan. Om dat te bereiken bouwt dit college ook volgend jaar voort op het in gang gezette beleid. Maar we zien binnen de programma's nog wel wat kansen om op te schalen. Vandaar de volgende twee moties.

Ten eerste de motie 'Hou verduurzamingsacties voor mensen met een laag inkomen open' met als dictum: roept het college op om de volgende bestaande acties te intensiveren en de extra benodigde middelen te vinden in onderbesteding van het jaar 2021 bij energietransitie: de duurzame cadeaukaart voor ooievaarspashouders te intensiveren, waarmee zij korting krijgen op een nieuwe energiezuinige koelkast, de workshops te intensiveren, waarbij inwoners met een laag inkomen leren hoe ze hun woning kunnen verduurzamen en ze een aanbod krijgen voor kleine maatregelen, en de winterklaaracties te intensiveren, waarbij huurders van woningcorporaties worden geholpen om energiebesparende maatregelen te nemen om zo in de winter meer energie te besparen. Deze motie is medeondertekend door collega Ateş en de heer Wijsmuller van de HSP. Er zijn VvE's die hun boontjes prima zelf kunnen doppen, maar in Den Haag hebben we er ook een behoorlijk aantal waarin een of meerdere huiseigenaren zitten met een laag inkomen of waarin een huisjesmelker zit die zich in het beste geval laat vertegenwoordigen door een of andere professional, maar vaker nog totaal niet zichtbaar of vindbaar is. GroenLinks wil dat de gemeente meer kan doen voor deze VvE's, te starten bijvoorbeeld met advies hoe te handelen en wat er allemaal wel kan.

Daarom de motie 'Meer expertise duurzaamheid VvE balie' met als dictum: verzoekt het college extra mensen aan te trekken voor de VvE-balie met expertise op het gebied van het verduurzamen van woningen. Lesley Arp (SP). Een interruptie vooral uit nieuwsgierigheid. Er worden dus extra mensen geworven. Ik vroeg me af waar de dekking zit voor deze motie. Ik heb ook nog wel wat ideeën, bijvoorbeeld om de huurspreekuren uit te breiden en voor een proceskostenfonds. Ik was dus benieuwd waar nog extra geld zit in het programma wonen.

85

Mariëlle Vavier (GroenLinks). We zoeken dit extra geld niet in het programma wonen, maar in het programma energietransitie. We krijgen minder positieve feedback uit de stad als het gaat om het enorme aantal bijplaatsingen bij de ORAC's en de daarmee samenhangende verspreiding van grote hoeveelheden afval op straat. We kennen allemaal de beelden. Het college trekt om dit aan te pakken structureel meer geld uit, onder andere met de uitvoering van de motie van GroenLinks eerder dit jaar, om ook op zondag bijplaatsingen te verwijderen. Er is nu eerst een pilot gestart en we kijken uit naar de evaluatie daarvan. Mijn vraag aan de wethouder is wanneer we deze kunnen verwachten. Kleine lichtpuntjes in de afvalcrisis zijn de ORAC-tuintjes. De gemeente is een proef gestart in drie stadsdelen en de geluiden daarover zijn positief. Wat GroenLinks betreft wordt dat uitgebreid. Daarom de motie met als dictum: verzoekt het college om de proef van de ORAC-tuintjes uit te breiden naar alle stadsdelen in de stad, en om te voorzien in het onderhoud van de huidige tuintjes. Deze motie is medeondertekend door collega De Vuyst en collega Smit van de Partij voor de Dieren. De oorzaken van de problemen met de bijplaatsingen en het afval op straat zijn complex. Er zit een gedragscomponent in, zeker, waar maatregelen voor te bedenken zijn en waar we ook wel een ontwikkeling in zien.

De gemeente kijkt weer beter naar de doelgroep en communiceert niet meer ijzerenheinig alleen maar in het Nederlands of in het Engels over regels en regelingen. Er zijn handhavingsacties, mensen adopteren ORAC's en ook positieve groene initiatieven zoals de ORACtuintjes helpen bij de bevordering van gewenst gedrag. Maar er zit een hele grote component van ongelijkheid in de oorzaken van het afvalprobleem: de ongelijke verdeling over de stad van betaalbare en goedkope woningen, die in sommige wijken meer dan in andere ten prooi vallen aan huisjesmelkers, verkamering, overbewoning en illegale bewoning. In het tegengaan van deze ongelijkheid is het alle zeilen bijzetten voor de gemeente. Wat we hier absoluut niet bij kunnen gebruiken - ze zijn er niet - is een partij die niet standvastig is en die anderhalf jaar na de nieuwe Woonvisie al geen ambitie meer heeft en de handdoek in de ring gooit als het gaat om het huisvesten van groepen in de stad die de overheid het hardste nodig hebben. GroenLinks vindt dat ongepast en ongehoord. Ik vraag aan het college de ondubbelzinnige bevestiging dat we de ambitie vasthouden om 30% sociaal te bouwen, te werken aan de huisvesting van bijzondere doelgroepen en arbeidsmigranten en dit ook binnen de regio aan te pakken. Sebastian Kruis (PVV).

De VVD heeft vier jaar lang als een soort van ideologische applausmachine gefungeerd voor GroenLinks en ze zetten nu in hun eigen programma wat zij zelf willen. Maar in plaats van ze te bedanken - bedankt, VVD, dat jullie al jullie verkiezingsbeloften in de prullenbak mieterden en ons in alles steunden - gaat GroenLinks zelfs dan nog even sneren dat ze in hun eigen programma hun eigen mening zetten. Dat is toch niet collegiaal, zeg ik tegen mevrouw Vavier. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Ik vind het juist getuigen van betrouwbaar bestuur als je je iets voorneemt, dat een tijdje vasthoudt en standvastig bent in dat standpunt. In dit geval ga je een paar jaar nadat je dit soort afspraken maakt al iets anders bedenken. Dat vind ik onbetrouwbaar bestuur. Het is echt niet uit te leggen dat we in een gigantische wooncrisis zitten … Sebastian Kruis (PVV). Dus als je afspraken maakt in een coalitie, dan moet je daarna je eigen verkiezingsprogramma ook voorleggen aan GroenLinks om te checken of het door de ballotage komt en of het wel betrouwbaar is in de ogen van de voormalige Communistische Partij Nederland? Mariëlle Vavier (GroenLinks). Dat zou natuurlijk helemaal mooi zijn. Maar het gaat mij er eigenlijk om dat wij in de commissie - meneer Kruis weet dat zelf ook - heel regelmatig te horen krijgen van dit college: 'Als we nu iets anders gaan zeggen, dan zijn we onbetrouwbaar bestuur.

En dan weten we het nu al. Dan krijgen we die plannen nooit meer erdoor.' Daar doel ik in dit geval ook op. Ik ga verder. Een van de onderwerpen die ook GroenLinks moeilijk te accepteren vindt, is de leegstand in de stad. Daarom steunen wij de motie van D66 om meer te doen om de leegstand tegen te gaan We hebben hierop zelf ook een motie, want er zijn veel mooie initiatieven die een tijdelijke plek kunnen gebruiken en daarvoor is braakliggende grond heel geschikt. Daarom de motie met als dictum: verzoekt het college te onderzoeken hoe initiatieven die braakliggende grond zoeken in Den Haag beter gekoppeld kunnen worden aan de beschikbare braakliggende terreinen en de eigenaren hiervan, 86

hierbij ook de eigenaren van braakliggende grond actief te wijzen op de mogelijkheden om initiatieven gebruik te laten maken van hun terreinen, daarnaast te onderzoeken welke juridische mogelijkheden de gemeente heeft om meer zicht te krijgen op de braakliggende terreinen en om sterker te sturen op de invulling hiervan, en de uitkomsten van deze onderzoeken te doen toekomen aan de raad. Deze motie is medeondertekend door mevrouw Bos en de heer Smit. Sociale ongelijkheid komt helaas in heel veel vormen, ook in de wijze waarop studenten met een medische beperking worden ondersteund, bijvoorbeeld met een financiële toeslag. Den Haag heeft gelukkig vooruitlopend op landelijke wetgeving al de toeslag verhoogd naar € 300 per maand, maar daarbij wordt nog wel onderscheid gemaakt in leeftijden. De toeslag is lager voor 18-jarigen dan voor 21-plusstudenten. Dit vinden wij niet eerlijk. Daarom de motie 'Gelijke studietoeslag voor studenten met een medische beperking' met als dictum: roept het college op de individuele studietoeslag voor studenten met een medische beperking, die daardoor niet kunnen bijverdienen naast hun studie, voor alle leeftijden gelijk te maken aan de € 300 per maand die nu voor de categorie 21 jaar en ouder geldt. Deze motie is medeondertekend door de collega's Wenink, Arp en Smit.

Om gelijkheid te kunnen bereiken moet je soms extra aandacht besteden aan de ene groep mensen boven de andere, bijvoorbeeld in de aanpak van geweld tegen vrouwen en femicide. Als we niet kijken naar specifieke kenmerken en factoren die geweld tegen vrouwen veroorzaken en in stand houden, kunnen we dit ook niet aanpakken. We hebben hier technische vragen over gesteld bij deze begroting en ook een motie gesteund van de HSP van vorig jaar om meer cijfers te achterhalen. In de commissie heeft de burgemeester toegezegd te komen met een gendersensitieve aanpak in de nieuwe editie van de regiovisie huiselijk geweld. Ik wil hem daarvoor danken. We kijken hiernaar uit en denken ook graag met de burgemeester mee. In risicovolle situaties is het ook van belang om specifiek aandacht te hebben voor kwetsbaren, zoals minderjarigen. Onze Pandbrigade doet uitstekend werk. We hebben onlangs weer kunnen lezen over een actie waarbij arbeidsmigranten in schuurtjes sliepen. Soms zijn er ook kinderen betrokken in deze handhavingssituaties. In Den Haag is er wel een Crisis Interventie Team jeugd dat kan worden ingeschakeld en dat gebeurt al wel door de politie, maar nog niet door de Pandbrigade.

Vandaar de motie 'Zorg voor minderjarigen bij Pandbrigade acties' met als dictum: verzoekt het college te verkennen of het direct melden bij en inschakelen van het Crisis Interventie Team van toegevoegde waarde is op de bestaande processen bij zorgen over kinderen die in legale en illegale woonsituaties worden aangetroffen en, indien dit van toegevoegde waarde is, dit te implementeren in de werkprocessen met inachtneming van de privacyaspecten van een dergelijke gegevensuitwisseling. Deze motie is medeondertekend door collega Wenink. Corona kan niet onbesproken blijven. Ook hier zien we ongelijkheid in onze stad en dat sommige wijken meer besmettingen en een lagere vaccinatiegraad hebben. Daar willen we wat aan doen met de motie 'Halt aan corona door test en uitleg' met als dictum: roept het college op om in alle wijken waar niet bekend is dat de vaccinatiegraad boven de 70% ligt twee gratis zelftesten te sturen, en in deze wijken een brief in de zeven meest gesproken talen te verspreiden met uitleg over de testen en informatie over de mobiele GGD-priklocaties, om zo te zorgen dat de besmettingen teruglopen. Deze motie is medeondertekend door de heer De Vuyst. We hebben het hier eerder over de inzet van gemeentelijke gelden gehad voor het opvangen van de gevolgen van corona voor organisaties, mensen en bedrijven in Den Haag.

Daar hoort wat GroenLinks betreft ook bij dat we de reservepot, of het weerstandsvermogen, weer aansterken. Daarom dien ik met collega De Vuyst de volgende motie in met als dictum: roept het college op om bij de programmarekening 2021 met een separaat raadsvoorstel te komen dat het principe toepast om 10% van de ongebruikte programmagelden af te romen ten behoeve van de algemene reserve. Voorzitter. Onze stad maakt veel mogelijk voor mensen. De gemeente draagt hieraan bij door het verkleinen van de ongelijkheid, maar dat kan veel meer. Meer ruimte en kansen creëren we ook door bureaucratie en onnodige regels aan te pakken. Een heel mooi voorbeeld daarvan is de pilot Sociaal Hospitaal. GroenLinks wil daar meer van. Daarom nog een motie met als dictum: verzoekt het college het aantal van 250 gezinnen met complexe problematiek dat geholpen wordt volgens de Sociaal Hospitaal-doorbraakmethode niet als harde grens te hanteren, maar, de methode indachtig, te kijken naar wat nodig is. Deze motie is medeondertekend door de collega's Wenink en Arp. Ook in de gemeentelijke dienstverlening nemen we steeds beter de mensen in de stad als uitgangspunt. Ik ben blij te constateren dat dit principe, dat ik samen met collega De Graaf van de 87

VVD in ons initiatiefvoorstel heb uitgewerkt, goed is terug te vinden in het beleid van dit college. We kijken uit naar de uitvoeringsagenda en de voortgangsrapportage van wethouder Bruines hierop. Als laatste een oproep aan het college. Sebastian Kruis (PVV). Misschien even een punt van orde tussendoor, maar waar is iedereen eigenlijk in de zaal? Het debat wordt gevoerd door fractievoorzitters. Ik zou het voor mevrouw Vavier wel leuk vinden als in ieder geval haar collega-fractievoorzitters uit de coalitie er zouden zijn. Ik luister wel. De voorzitter. U was er maandag niet. We hebben daar uitvoerig over gesproken. Over beleefdheid kan ik het niet hebben. Het valt mij mee, serieus. We hebben er serieus over gesproken, maar het stond iedereen vrij. Dus ja, het kan. Punt. Verder heeft iedereen uw oproep gehoord. Ik ben ervan overtuigd dat iedereen die er niet is zit te luisteren, aandachtig zit mee te schrijven en nieuwe ideeën en inspiratie opdoet, als mevrouw Vavier aan het eind van haar betoog is. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Ik had een laatste punt en ik wil daar graag een oproep voor doen aan het college. We hebben vanochtend opnieuw de vier kavelhouders gehoord die al jaren aan de Jacob Catsstraat bezig zijn en die al jaren in een conflict met de gemeente hierover zitten.