RIS310930 Notulen van de raad van 4 november 2021 (dagdeel)

Aan de orde is: I. Voorstel van de voorbereidingscommissie ten behoeve raadsonderzoek Amare (RIS310116). De voorzitter. Namens de onderzoekscommissie neemt de voorzitter van de voorbereidingscommissie, mevrouw Vavier, naast mij plaats. Zij kan desgewenst een korte toelichting geven op het voorstel. De beraadslaging wordt geopend. Maarten De Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Goedemorgen nog iedereen. Ik wil toch kort stilstaan bij dit historische moment voor de raad. Het is voor het eerst dat we het democratische instrument van een raadsenquête gaan inzetten. Als er één dossier is waarvan het goed is dat deze raad dat onderzoekt, daar vragen over stelt en daarvan leert, is dat het dossier dat op dit moment 'Amare' heet. GroenLinks zal dus instemmen met het raadsvoorstel dat deze raadsenquête gaat voorbereiden. Ik sluit niet uit dat

17

de enquêtecommissie na de verkiezingen aan den lijve gaat ondervinden wat Loesje ooit zei: 'Uit onderzoeken is gebleken dat onderzoeken leuker is dan de antwoorden vinden.' Succes daarbij! Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Allereerst dank aan de inspreker voor zijn tomeloze inzet om er elke keer te zijn. En dank aan de commissie voor al het werk om te komen tot de onderzoeksvragen en de aanzet voor verder onderzoek, want dat is echt nodig, zoals de heer De Vuyst ook zei. De Partij voor de Dieren mist eigenlijk één ding in de onderzoeksvragen, namelijk het belang van lessen trekken over contractmanagement. Dat staat niet in het raadsvoorstel. Vandaar dat ik samen met de HSP een amendement indien met de titel 'Trek ook lessen voor beter contractmanagement'. Daarmee voegen we dus de volgende onderzoeksvraag aan het onderzoek toe: welke lering kan getrokken worden uit het project Amare over hoe een dergelijk groot project vanuit het college en de ambtelijke organisatie zou moeten worden aangestuurd? De reden waarom we dit doen, is gewoon dat wij denken dat contractmanagement echt beter moet, gegeven alle bouwblunders en oplopende kosten. Daar kunnen we met de casus Amare ook echt van leren. De voorzitter. Door de heer Barker, daartoe gesteund door de heer Bos, wordt het volgende amendement (I.A PvdD) voorgesteld:

Amendement I.A PvdD Trek ook lessen voor beter contractmanagement De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 4 november 2021, ter bespreking van het Voorstel van de voorbereidingscommissie ten behoeve van raadsonderzoek Amare. Besluit om op pagina 5 van het raadsvoorstel een onderzoeksvraag (2.7) toe te voegen: Welke lering kan getrokken worden uit het project Amare over hoe een dergelijk groot project vanuit het college en ambtelijke organisatie zou moeten worden aangestuurd? Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Marieke van Doorn (D66). Voorzitter. Ook namens de D66-fractie ontzettend veel dank aan alle collega's die zich ontzettend hebben ingespannen in de voorbereidingscommissie. Het voorstel om de raadsenquête in te stellen, kan absoluut op onze instemming rekenen. Het is heel belangrijk dat er lessen worden geleerd en dat we dit democratische instrument ook voor het eerst inzetten in deze raad. Dat verheugt de D66-fractie. De voorzitter. Dat was de eerste termijn van de zijde van de gemeenteraad. Het woord is aan de commissievoorzitter, mevrouw Vavier. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Voorzitter. Dank aan alle leden van de raad, met name aan de leden van de commissie Bestuur en Ruimte voor de inbreng in de werkbespreking en in de commissiebehandeling van ons raadsvoorstel.

Ik wil ook de collega's in de voorbereidingscommissie danken voor al het werk dat we met elkaar hebben verricht in de afgelopen maanden. Dank ook met name aan de griffie voor de ondersteuning. Zonder die ondersteuning hadden we echt niet kunnen afleveren wat we hebben afgeleverd met het raadsvoorstel dat vandaag voorligt. Hij is er niet meer, maar ik wil ook de heer Drijver, de inspreker, nog even danken voor zijn niet aflatende inzet, die ook al even door de raad werd gememoreerd. Ik ben toch ook blij dat de heer Drijver heeft aangegeven toch nog een beetje positief te zijn en met een positieve blik te kijken naar deze raadsenquête: hij zei dat de onderzoeksperiode is uitgebreid en dat hij daar blij mee was. Dat is ook aan de orde geweest in de commissievergadering. De HSP heeft daar nog een vraag over gesteld. We hebben daarbij met betrekking tot de uitgebreide onderzoeksperiode ook aangegeven dat, mochten er voor of na die tijd nog stukken zijn die nodig zijn voor de raadsenquête, wij die zeker ook erbij zullen betrekken en dat het niet in beton gegoten is.

18

Datzelfde geldt eigenlijk voor de onderzoeksvragen. De onderzoeksvragen hebben wij gedistilleerd uit alle stukken naar aanleiding van het Rekenkamerrapport dat we eerder hebben besproken. Verbetering en lessen trekken uit de gang van zaken, met name om het contractmanagement te verbeteren voor de toekomst, is zeker een van de belangrijke doelen van deze voorbereidingscommissie. Dat zullen we ook overdragen aan de toekomstige raadscommissie. Vandaar dat we het amendement van de Partij voor de Dieren en de HSP van harte willen omarmen. De voorzitter. Er is geen behoefte aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Vanavond zullen in de digitale stemvergadering de stemmingen over de voordracht en het amendement plaatsvinden.

Aan de orde is: J. Voorstel van het college inzake programmabegroting 2022-2025, inclusief bijstellingen huidige uitvoeringsjaar 2021 (RIS309850). K. Voorstel van het college inzake bestedingsvoorstel Enecomiddelen extra impuls voor betaalbaar wonen voor sociale woningbouw en starterswoningen (€ 50 mln.) (RIS309925). L. Voorstel van het college inzake besteding Enecomiddelen kwaliteit in gebiedsontwikkeling en sociale woningbouw (€ 123 mln.) (RIS309924). De voorzitter. Deze agendapunten gaan we gezamenlijk behandelen. U weet hoe het gaat. Er wordt gesproken in de volgorde van grootte, eerst de oppositie en dan de coalitie. De beraadslaging wordt geopend. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter. Bekvechtend sleept deze coalitie zich richting de eindstreep. Dit college heeft zodanig op de winkel gepast dat het straks een failliete boedel achterlaat. Alleen met kunst en vliegwerk, waaronder het halveren van de reserves, is de begroting voor volgend jaar sluitend gekregen. Voor de jaren erna is er een structureel tekort van minimaal € 19 mln. Een structureel tekort van minimaal € 19 mln. voor de komende jaren; dat is de erfenis van dit college. Met de finish in zicht zadelt het de stad tot in lengte der jaren op met miljoenentekorten. En wat geven deze landelijke partijen altijd hoog op over hun korte lijntjes naar het Binnenhof! Nou, dat hebben we geweten.

Van alle G4-steden haalt Den Haag veruit het minste rijksgeld binnen en krijgen we de begroting straks alleen nog maar rond door een beroep te doen op de al karige reserves. Ook in de herijking van het Gemeentefonds gaat Den Haag er van de G4-steden het meest op achteruit. Een structureel tekort van minimaal € 19 mln.; ik herhaal het nog maar eens. Ondermaats lobbywerk - stel je voor dat de toekomstige carrière aan het Binnenhof in gevaar komt - zorgt ervoor dat onze mooie stad aan de bedelstaf hangt. Over het Binnenhof gesproken: de sluiting ervan zorgt ervoor dat onze stad minimaal € 208 mln. aan economische inkomsten misloopt. Voor het college alle reden, zou je denken, om zich het snot voor de ogen te werken om tot een compensatieregeling te komen. Niks van dat al. In plaats van geld voor de stad te regelen trekt het college 7,5 ton Haags belastinggeld uit voor renovatie van het Binnenhof. En komt die gracht er nou eigenlijk ook? Daar zijn we ook benieuwd naar. Tijdens het op de winkel passen wordt de winkel ook nog even geplunderd door je beste vrienden. Want wat zijn de VVD, D66 en het CDA toch dik met hun vrinden in kabinet en Kamer. De Haagse afdeling van D66 is zelfs zo innig met de landelijke partij dat partijleider Kaag het voorwoord van het lokale verkiezingsprogramma geschreven heeft. 'Wilt u nieuwe politiek?', vraagt ze daarin.

Graag, zou ik willen zeggen, want onder het motto 'wie dan leeft, wie dan zorgt' schuift het stadsbestuur van de oude politiek de miljoenentekorten vakkundig door naar het volgende college. 19

Structureel minimaal € 19 mln.; had ik dat al gezegd? En van de laatste grijpstuivers worden richting de verkiezingen nog wel even de eigen hobby's gefinancierd: een verbouwing van € 5 mln. voor een bibliotheek hier en voor € 12 mln. energiezuinige lantaarnpalen daar. Onze stad heeft een waslijst aan taken van het Rijk over de schutting gekieperd gekregen, zonder bijbehorend geld. Het college vraagt het kabinet al jaren om meer geld en dat steunen wij ook, maar vooralsnog blijft het angstvallig stil vanuit het Torentje. Alle rapporten, overleggen, acties en smeekbedes hebben gewoon onvoldoende opgeleverd. Hart voor Den Haag vindt dat het stadsbestuur zijn bezwaren dan ook kracht bij moet zetten met het voorbereiden op het neerleggen van taken. Als de derde stad van Nederland dat nu niet doorzet, worden alle volgende signalen met hoongelach en nul rijksgeld ontvangen. Laat het demissionaire kabinet en de onderhandelende partijen maar zien dat we er niet voor terugdeinzen om die taken echt neer te leggen. We hebben lang genoeg geblaft; het wordt tijd om ook te bijten. Daarom dien ik een motie in. Mikal Tseggai (PvdA). Ik heb het in de motie niet kunnen lezen - het stond er niet in - maar ik ben benieuwd welke taken Groep de Mos dan wil neerleggen. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Hartelijk dank voor de vraag. We hebben het daar al eerder over gehad.

Er ligt een aangenomen VNG-motie; 97,5% van de Nederlandse gemeenten heeft die ondersteund. Ook Den Haag heeft die motie ondersteund. Daarin staat een hele waslijst aan taken die eventueel neergelegd zouden kunnen worden. Ik zal er een aantal noemen: geen nieuwe inburgeringscursussen, geen begeleiding voor werklozen, geen opvang van statushouders, het Rijk kan fluiten naar de opbrengst van de gemeentelijke boa-boetes, niet meer meewerken aan de energietransitie en de rekening voor jeugdzorg niet meer betalen maar doorsturen naar het kabinet. Dat zijn zomaar een aantal taken die wat ons betreft dan neergelegd kunnen worden. Mikal Tseggai (PvdA). Dat vind ik interessant, want ik ken Groep de Mos een partij die er echt ontzettend op hamert dat mensen meteen moeten integreren zodra ze een stap in Den Haag zetten en dat mensen zo snel mogelijk uit de bijstand gehaald moeten worden, desnoods onder dwang. Gaan we dat dan niet meer doen? En ik vraag me oprecht af of Mark Rutte daar een nacht van wakker ligt. Wat wilt u daar dus eigenlijk mee bereiken? Denkt u dat dat echt indruk gaat maken? Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Mevrouw Tseggai heeft er net zoveel zin in als ik, maar ik ga mijn motie nog indienen en dan hoort u precies wat wij willen. Wij willen namelijk dat dat scenario voorbereid wordt.

Er ligt een aangenomen motie; 97,5% heeft die motie gesteund, waaronder Den Haag. Daarmee zeggen we met elkaar: als in het voorjaar en bij de kabinetsformatie niet datgene geregeld wordt wat wij graag willen en wat we met die motie beogen, willen we taken neer gaan leggen. Dan lijkt het ons heel verstandig dat je dat ook gaat voorbereiden, want regeren is vooruitzien. Dat is precies wat wij met die motie vragen en die zou ik heel graag willen indienen. Ik dien dus een motie in met als dictum: verzoekt het college de scenario's voor het 'teruggeven', niet uitvoeren en niet meer aanpakken van nieuwe taken voor te bereiden en de raad hierover te informeren. Ik hoop dat ik mevrouw Tseggai daarmee voldoende antwoord heb gegeven. Mikal Tseggai (PvdA). Ik moet de heer Sluijs teleurstellen, want ik weet nu eigenlijk nog steeds niet welk scenario Groep de Mos het liefst ziet. De heer Sluijs verwijst de hele tijd naar een VNG-motie, maar wat is nou het voorstel van Groep de Mos en hoeveel geld moet het ons dan opleveren als wij taken neerleggen? Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Ik leg het met liefde nog een keertje uit. We staan als stad achter een motie; die hebben we gesteund, samen met 97,5% van de andere gemeenten. Daar staat een hele waslijst in. Nu vragen wij aan het college om daar eens naar te gaan kijken. Wij hebben die motie gesteund.

Ga nou eens kijken wat daarin staat en ga de scenario's uitwerken voor de diverse taken die we neer zouden kúnnen leggen. Wij vragen dus om een scenario. Dat is dus vooruitkijken en dat is de uitvoering van de motie die we zelf gesteund hebben om te kijken hoe we daar als stad uit kunnen komen. Dan komt dat hopelijk hier in de raad voor te liggen; daar ga ik gewoon zomaar van uit. Dan kunnen we daar met elkaar over praten en dan kunnen we met elkaar ook kijken wat we wel 20

en wat we niet doen. Maar als je die motie wel hebt ondertekend maar daar straks bij een nieuw kabinet geen invulling aan gaat geven en dat niet hebt voorbereid, staan we weer 2-0 achter. Robert Barker (PvdD). De vorige keer had Groep de Mos deze motie ingediend, in een iets andere vorm, maar toen hadden ze selectief geshopt uit de taken die ze niet wilden doen. Betekent dit dat ze in deze motie alle taken, ook de dingen die Groep de Mos belangrijk vindt, ter discussie stellen om daar als signaal richting het Rijk gewoon mee te stoppen? Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Alle taken zoals die aangegeven zijn in die aangenomen VNG-motie, staan wat ons betreft ter discussie. Wij vragen het college om daarnaar te gaan kijken en om scenario's voor te bereiden voor het neerleggen of teruggeven van die taken. De voorzitter. De heer Sluijs zet zijn betoog voort. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Om de structurele tekorten van minimaal € 19 mln. het hoofd te bieden, wordt ook de verkoop van gemeentelijk vastgoed als ei van Columbus gepresenteerd. De wethouder van Financiën wil met eenmalige opbrengsten structurele tekorten dekken. Je hebt geen telraam nodig om te begrijpen dat dat niet gaat. Buiten het feit dat er al veel verkocht is, is er ook veel onduidelijk over de verkoop van het vastgoed. Het is eigenlijk schimmigheid troef.

De lijst van wat nu op de nominatie staat om verkocht te worden, wordt geheimgehouden en ook de procedure is ons niet bekend. Bovendien maken wij ons grote zorgen over de vele maatschappelijke organisaties die gebruikmaken van gemeentelijk vastgoed. Zij kunnen niet marktconform huren. Voor de gevolgen zijn er dan twee smaken: de subsidie moet omhoog of ze vallen om. Daarom dienen wij een motie in met als dictum: verzoekt het college te onderzoeken hoe gebruikers en bewoners(organisaties) actief betrokken kunnen worden bij eventuele verkoop van het vastgoed en het draagvlak daarin specifiek mee te nemen. Het is vandaag natuurlijk niet allemaal kommer en kwel, want op 7 oktober diende Hart voor Den Haag een motie in om te knokken voor volwaardig behoud van ziekenhuis Bronovo. Frans de Graaf (VVD). Ik heb een vraag over de verkoop van vastgoed, want de heer Sluijs maakt die volgens mij in elk geval medeafhankelijk van draagvlak. Dat kan er volgens mij alleen maar toe leiden dat de hoeveelheid vastgoed die de gemeente kan verkopen, kleiner wordt, want draagvlak wordt een extra factor en dan neemt de hoeveelheid te verkopen vastgoed af. Dat betekent dat het financiële tekort waarover meneer Sluijs zich net zo opwond - dat is overigens terecht - nog groter wordt. Beseft de heer Sluijs dat? Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos).

Ja, maar ik hoop dat de heer De Graaf wel begrijpt dat draagvlak enorm belangrijk is als je vastgoed gaat verkopen. Er zitten maatschappelijke organisaties in. De heer De Graaf zegt eigenlijk: we gaan het onder uw kont vandaan verkopen en dan kunt u tegen particulieren, tegen andere huurders, op gaan bieden om te zien of u nog in uw eigen pand kan. De heer De Graaf weet toch precies wat er dan gebeurt? Dan kloppen ze hier aan omdat de subsidie omhoog moet of ze zeggen: we zijn omgevallen. Dan zeggen we met elkaar allemaal: hoe kan dat nou? Nou, dat komt omdat de heer De Graaf het vastgoed onder uw kont vandaan verkocht heeft, zonder enig draagvlak. Frans de Graaf (VVD). Ik denk dat het straks in het betoog van de heer Sluijs komt, maar ik zit eigenlijk met smart te wachten op wat het alternatief van de heer Sluijs is. Hij kapittelt het college over een tekort van € 19 mln. Ik ben heel erg benieuwd welke oplossing de heer Sluijs heeft om dat tekort te dichten, maar nu weet ik dat ik niet moet wachten op een dekking van € 19 mln. maar op een dekking van meer dan € 19 mln., want de heer Sluijs wil ook de hoeveelheid te verkopen vastgoed afschalen door verkoop afhankelijk te maken van draagvlak. Ik wacht dus met smart op de dekking van de heer Sluijs. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Wie wacht heeft het hier slecht, zeggen we dan altijd maar. We gaan door.

De motie had ik al ingediend. 21

Dennis Groenewold (D66). Ik ben benieuwd of die motie over gemeentelijk vastgoed wat Groep de Mos betreft ook geldt voor het ADO-stadion. Moet dat ook aanbesteed worden? Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Dank u wel, meneer Groenewold, voor deze vraag, want het is ook goed om het even over ADO te hebben. Ook dat speelt natuurlijk in de stad. Ten eerste had er maanden geleden al een taxatierapport over het stadion moeten liggen; laat ik daarmee beginnen. Want het heeft kostbare tijd gekost dat dat er nog niet ligt. Daardoor is dat hele traject spaak gelopen. We weten allemaal waarin dat geresulteerd heeft. De herstructureringsdeskundige heeft ook aangegeven dat het stadion iedere keer het struikelblok is bij potentiële kopers. Vervolgens zeggen de gemeenteraad en ook diverse wethouders dat wij hier geen partij in zijn. Dat ben je dus wel, want je bent eigenaar van het stadion. Moeten we dat aanbesteden? Dat was uw vraag en daar wil ik ook heel graag op terugkomen. Wij zijn niet per definitie voor het altijd aanbesteden van gemeentelijk vastgoed. Je bent als gemeente eigenaar van vastgoed en het is ook heel fijn dat je een bepaalde sturende werking kan hebben richting de partij waarvan je zegt dat die het beste voorheeft met onze stad en op een goede manier met dat vastgoed wil omgaan. Als je het helemaal gaat aanbesteden, geef je dat volledig uit handen.

Wij zeggen dat wij toch iets meer controle willen houden over datgene wat partijen gaan doen, omdat wij het beste voor de stad willen. Dennis Groenewold (D66). Dus ik begrijp het goed dat die motie voor veel gevallen geldt maar niet voor ADO. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Dit zal de heer Groenewold moeten uitleggen, want ik pleit ervoor om bij eventuele verkoop van vastgoed actief bewoners en organisaties mee te nemen en om het draagvlak daarvoor specifiek mee te nemen. Ik begrijp de koppeling van de heer Groenewold eerlijk gezegd dus niet helemaal. De voorzitter. Meneer Groenewold, de laatste keer. Dennis Groenewold (D66). Als we dat hele proces doorzetten, wil Hart voor Den Haag/Groep de Mos dan ook dat we eerst dat draagvlak gaan meten voor het stadion of is dat daar niet van toepassing? Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). De club zit in grote problemen. Er moet een overname komen. Potentiële kopers zijn iedere keer vastgelopen op het stadion. Dus je zal iets moeten met dat stadion. Als die club overgenomen moet worden, zal je wat moeten doen met het stadion. Ten eerste een taxatierapport maken; dan weet de stad ook waar die aan toe is, dan weten de mensen waar zij aan toe zijn en dan weten de kopers waar ze aan toe zijn.

Dan kun je ook de herstructureringsdeskundige gelijk geven, want we moeten dat gaan oplossen omdat we als eigenaar van het stadion partij zijn. Het draagvlak om onze club te redden, lijkt mij in de stad heel erg groot. Daarvan zijn het stadion en de verkoop daarvan een heel groot onderdeel. De voorzitter. Meneer Sluijs zet zijn betoog voort. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Ik was bij 'het is natuurlijk niet allemaal kommer en kwel', want we hadden het over Bronovo. Die motie haalde op 7 oktober met 16 voor en 27 tegen helaas geen meerderheid. Onder andere VVD en D66 stemden toen tegen, maar in een groeiende en vergrijzende stad een ziekenhuis met spoedeisende hulp en intensive care sluiten is oliedom. Maar het is nooit zo donker of het wordt weer licht, want de leden van de VVD en D66 hebben hun partijen teruggefloten. Ze hebben een draai gemaakt waar de gemiddelde windmolen jaloers op is, maar het gaat om het resultaat: behoud van Bronovo voor onze stad. En laten we die lobby liever gisteren dan vandaag starten. Daarom dienen we een motie in met als dictum: verzoekt het college proactief op te komen voor de zorgbelangen van bewoners en richting het Rijk te strijden voor het volwaardige behoud, met spoedeisende hulp en intensive care, van ziekenhuis Bronovo en de raad over de

22

uitkomsten te informeren. De motie is medeondertekend door mevrouw Arp van de SP en mevrouw Klokkenburg van de ChristenUnie/SGP. Zoals gezegd gaat de bevolkingsgroei onverminderd en in rap tempo voort en vergrijst onze stad flink. De coronacrisis heeft laten zien dat er op zorggebied aan alles een tekort is. Hart voor Den Haag wil daarom een Haags onderzoek naar ic- en ziekenhuisbedden. Vandaar een motie met als dictum: verzoekt het college te onderzoeken hoeveel ic- en ziekenhuisbedden er nodig zijn voor reguliere, spoedeisende, chronische en geriatrische zorg per duizend inwoners, met de huidige bevolkingsgroeiprognose, dit te toetsen aan het reeds aanwezige aantal binnen de gemeente, bij het Rijk te strijden voor aanvulling bij eventuele geconstateerde tekorten en de raad over de uitkomsten te informeren. Mikal Tseggai (PvdA). Ik raak de draad een beetje kwijt bij Groep de Mos, want ik hoor de heer Sluijs net zeggen dat we geen nieuwe rijkstaken meer moeten gaan uitvoeren. Wil Groep de Mos zich nu ineens bemoeien met ic-bedden en de verspreiding daarvan, wat nu toch vrij duidelijk een taak van het Rijk lijkt? Kan de heer Sluijs dat misschien uitleggen? Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Dan zal mevrouw Tseggai mij moeten uitleggen waar ik gezegd heb dat wij geen taken meer willen uitvoeren.

Volgens mij hebben wij een motie ingediend om de scenario's te onderzoeken. Mikal Tseggai (PvdA). Ik heb de heer Sluijs net vrij duidelijk horen zeggen dat Groep de Mos graag wil dat we ook geen nieuwe taken meer aanpakken. Vijf minuten later wil Groep de Mos dat ineens weer wel. Ik ben dus gewoon even in de war. Ik vind het eigenlijk een beetje inconsequent. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Vijf minuten later willen wij nog steeds dat de scenario's onderzocht worden. Mikal Tseggai (PvdA). Ik constateer dat Groep de Mos eigenlijk een kulmotie indient die om een onderzoekje vraagt maar verder geen idee heeft welke taken we dan moeten neerleggen of minder moeten doen en hoeveel geld dat ons gaat opleveren. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Ik wil het gerust nog een keertje uitleggen, mevrouw Tseggai, want ik merk dat we nog steeds een beetje moeite hebben met de motie die ik volgens mij vijf of zes minuten geleden, drie moties terug, heb ingediend. Het verzoek is om de scenario's te onderzoeken voor het teruggeven en neerleggen van taken. Dat gaat dus om voorbereiden op datgene wat we als stad gesteund hebben door het aannemen en medeondertekenen van de VNG-motie. Daarin staat een hele waslijst. Die scenario's moeten onderzocht worden. Die komen hier dan vervolgens in de raad en dan gaan we met elkaar kijken wat we wel en wat we niet doen.

Maar het lijkt mij heel erg duidelijk dat het in een groeiende en vergrijzende stad, met een bevolkingsgroei waar nul beleid op gemaakt mag worden - want als we daarover beginnen, is het huis te klein - natuurlijk oliedom is om een ziekenhuis te sluiten. Daar springen we voor in de bres, voor Bronovo. Kavish Partiman (CDA). Meneer Sluijs grijpt terug naar de eerste motie die hij indiende. Daar wil ik even bij stilstaan, want het wordt mij steeds minder duidelijk wat er wordt bedoeld. 'We moeten ons voorbereiden om taken terug te geven'; als we die voorbereidingen treffen, neem ik aan dat de heer Sluijs ook bereid is om die taken daadwerkelijk terug te geven. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Meneer Partiman zal het me niet kwalijk nemen dat wij, als wij als stad die motie van de VNG met een hele waslijst voor het neerleggen van taken steunen en als we dan bij een nieuw kabinet niet geregeld kunnen krijgen dat wij meer geld en meer aandacht van de Tweede Kamer en het nieuwe kabinet krijgen, zeggen dat we taken gaan neerleggen? Dat is wat Den Haag en 97,5% van de andere gemeenten gesteund hebben.

Dan is het toch heel erg verstandig dat, nu dat nieuwe kabinet eraan zit te komen, wij met elkaar zeggen: laten we dat dan ook voorbereiden en laten we met elkaar de scenario's in kaart brengen zodat we kunnen schakelen op het moment dat dat zich voor gaat doen? Regeren is vooruitzien, meneer Partiman. 23

Kavish Partiman (CDA). Ik hoorde zojuist dus een hele lange ja. Die taken gaan we dus neerleggen, want we gaan dat volgens de heer Sluijs voorbereiden. Ik geef een simpel voorbeeld. Uw partij is al heel erg lang een grote voorvechter van het verbeteren van de jeugdzorg. Dat is een van de taken die u hier voorstelt en waarmee veel geld is gemoeid. Maar het gaat hier om kwetsbare jongeren waar een van uw raadsleden zich enorm voor inzet. Is dit nou een groep mensen die u in de kou wil zetten omwille van het maken van een punt? Het gaat hier om mensenlevens. Het gaat hier niet per se alleen om hier en daar met centjes schuiven. We doen onze stinkende best om bijvoorbeeld die jeugdzorg op orde te houden. Bent u bereid deze jongeren die in problemen zitten, gewoon in de kou te zetten? Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Met het onderzoeken van scenario's zet je toch geen mensen in de kou, meneer Partiman? We gaan scenario's onderzoeken. Dat is de vraag en daar hebben we het over gehad. Het is nota bene het college waar de heer Partiman zelf in zit dat die motie van de VNG volmondig heeft gesteund en ondertekend.

En dan zegt de heer Partiman nu: ja, we hebben dat wel ondertekend, maar we gaan dat verder niet voorbereiden, hoor; maakt u zich niet druk aan het Binnenhof, want we gaan dat zeker niet doen en we gaan dat zeker niet voorbereiden; we hebben het alleen ondertekend en daar laten we het lekker bij. Denkt u dat we op die manier meer rijksgeld gaan krijgen? Ik denk het niet. De voorzitter. Meneer Partiman, de laatste keer. Kavish Partiman (CDA). Ik hoor hier dus: voorbereiden maar geen boter bij de vis. In principe dient u dus een motie in waar u geen vervolg aan wil geven. U wil het voorbereiden om een signaal te geven, maar als het Rijk daar niet mee akkoord gaat - dat kunnen we verwachten - geeft u geen vervolg aan het voorbereidingstraject. Dat is wat ik nu van u hoor. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). De heer Partiman kent ons als een zeer zorgvuldige partij. Voorbereiden, scenario's neerleggen en dan gaan we er hier met elkaar over praten. Dat zijn de juiste stappen en dat is het verzoek dat we gedaan hebben. De voorzitter. U zet uw betoog voort. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). De groeiende bevolking is natuurlijk ook op de huizenmarkt voelbaar. Er zijn nu 165.000 woningzoekenden voor een sociale huurwoning in onze regio. De inschrijfduur is opgelopen naar zeven jaar.

Het college spreekt in de begroting uit de wachttijd niet verder op te willen laten lopen, maar wij missen een plan, want de Haagse bevolking groeit harder dan dat er huizen gebouwd worden. Dus hoe wil het college dit voor elkaar krijgen? Daarom samen met collega De Blok een motie met als dictum: verzoekt het college met een plan van aanpak te komen hoe het wil voorkomen dat de inschrijfduur voor een sociale huurwoning verder oploopt en deze juist verkort kan worden en de raad hierover in te lichten. Het aantal meldingen van jeugdoverlast is de afgelopen jaren explosief gestegen. Onze crimefighter Arjen Dubbelaar is zich werkelijk kapotgeschrokken: vernielingen, vechtpartijen, intimidatie, fietsen en scooters die omgetrapt worden. Van Wateringse Veld tot Benoordenhout komen de meldingen bij ons binnen. 'Ik ben nu bijna acht jaar raadslid, maar in de eerste jaren kreeg ik dit soort berichten niet', zegt Dubbelaar erover. De politiecijfers bevestigen dit. De meldingen van jongerenoverlast gingen de afgelopen jaren door het dak. Ik heb een kleine grafiek meegekregen van de heer Dubbelaar om dat eventjes te laten zien. De tijd van pamperen en theedrinken is wat Hart voor Den Haag betreft allang voorbij.

Daarom een motie, samen met collega Dubbelaar, met als dictum: verzoekt het college te onderzoeken wat de oorzaken zijn van de toegenomen jeugdoverlast, de Haagse aanpak tegen jeugdoverlast te verbeteren en de raad hierover te informeren. Meneer De Graaf dacht dat ik klaar was, maar ik ga nog eventjes door. De groene en linkse partijen zijn in hun doorgeslagen duurzaamheidsgedram goed in automobilistje pesten met even zo talrijke als kansloze wegversmallingen, ongebreidelde uitrol van betaald parkeren en het maximeren van het aantal parkeervergunningen. Diezelfde daadkracht is ondertussen ver te zoeken bij het door hen zo bewierookte alternatief, het openbaar vervoer. Sterker: Nederland heeft het duurste openbaar 24

vervoer van heel de Europese Unie. Een reisje met bus, tram of trein is in ons land gemiddeld 35% duurder dan in andere Europese landen. Omdat het dure ov nog steeds geen goed alternatief is voor de auto, komen de mensen er niet uit, ondanks alle pesterijen van de D66-verkeerswethouder. Daarom een motie samen met de heer De Mos om in navolging van de Estse hoofdstad Tallinn en Luxemburg het college te verzoeken om binnen de MRDH te pleiten voor een onderzoek naar gratis ov binnen de metropoolregio en deze kosten-batenanalyse aan de raad te doen toekomen. Sebastian Kruis (PVV). Ik snap het voorstel. Ik ben ook benieuwd of dit in het verkiezingsprogramma van Groep de Mos komt. We weten wat het openbaar vervoer kost en hoeveel subsidie daarnaartoe gaat. Ik wil er eigenlijk een beetje voor waken dat zo'n wethouder straks zegt: we hebben het onderzocht en we gaan het uitrollen. Want dan komt er een gigantische lastenverhoging voor de automobilisten. Dat gaat er gebeuren: dan gaan de automobilisten betalen voor het gratis ov. U kent de PVV natuurlijk als de vroem-vroempartij en ik wil er toch een beetje voor waken dat deze wethouder straks met dit onderzoek aan de haal gaat om de automobilist op kosten te jagen. Daar zijn Jelle Meinesz en de heer Kruis niet blij mee. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos).

Dit is heel goed doorgenomen met de heer Meinesz en die is het hier helemaal mee eens, want dit werkt. Als je mensen uit de auto wil krijgen, kun je twee dingen doen. Dan kun je doen wat er nu gebeurt: wegen versmallen en noem alle ellende maar op die we de afgelopen jaren over ons uitgestort hebben gekregen. Of je kunt het alternatief aantrekkelijk maken door te zorgen voor goed openbaar vervoer en voor gratis openbaar vervoer. Ik zal u de resultaten voorlezen, want dit heeft in Estland en Luxemburg fantastisch uitgepakt. Ik ga het even over Tallinn hebben. De € 12 mln. die men aan inkomsten mist, wordt onder andere gecompenseerd door de groei van de lokale bevolking, die meer belastinginkomsten heeft gegenereerd. De toeristen en de niet-inwoners van Tallinn betalen ook gewoon voor het ov. De resultaten zijn opmerkelijk, want het gebruik van de tram en de bus is met 10% gestegen, terwijl er 10% tot 15% minder wagens in de stad rijden. Ik kan me voorstellen dat de heer Van Asten daar hartstikke vrolijk van wordt. Sebastian Kruis (PVV). Op zich schrik ik van het beeld dat van de heer Meinesz wordt geschetst, want zo herken ik hem niet. Het tweede punt is dat dit dan gefinancierd wordt door de groei van de bevolking. Die willen wij natuurlijk niet.

Ik zou toch nog een keertje aan mijn collega's van Groep de Mos willen vragen om in overweging te nemen dat 'gratis' niet bestaat in onze samenleving en dat ze de automobilist eens een keertje in de watten moeten leggen in plaats van de GroenLinksachterban, die de tram pakt. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Wij hebben niet het idee dat dit volgend jaar uitgerold gaat worden. Laat ik dat maar als eerste zeggen, maar wij vinden wel dat je twee dingen kunt doen als je mensen uit de auto wil krijgen. Of je zorgt voor een goed en goedkoop - het liefst gratis alternatief om de mensen uit de auto te verleiden, namelijk het ov, óf je gaat datgene doen wat de afgelopen jaren gebeurd is, namelijk de automobilist alleen maar pesten. Dat gaat 'm dus niet worden, zeker niet met een groeiende stad. We weten hoe de PVV daarin staat. Wij hebben daar ook onze mening over. Wij hebben ook gezegd dat je daar beleid op moet maken. Dat beleid ontbreekt volledig. De stad gaat dus groeien en de wegen worden smaller. Nou, dat gaat 'm dus zeker niet worden. De voorzitter. De heer Sluijs zet zijn betoog voort. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Om de vaart er een beetje in te houden, ga ik nu een potpourri aan prachtige, nuttige en zeer nodige moties indienen. Ik hoop dat u daar klaar voor zit.

Allereerst de motie Zorg voor onze herdenkingsmonumenten, met als dictum: verzoekt het college om samen met de CVDH een inventarisatie te maken van welke herdenkingsmonumenten aandacht behoeven en deze herdenkingsmonumenten snel de zorg te geven die zij verdienen en binnen de programmabegroting 2022–2025 een gepaste kostenpositie aan te wijzen waarbinnen het toezicht en onderhoud structureel kunnen worden gedekt.

25

Dan ga ik naar de motie Onderzoek terugkeer Ha-Schi-Ba Festival Schilderswijk, die ik samen met collega Balah indien. Het dictum luidt: verzoekt het college te onderzoeken of het Ha-Schi-Ba Festival terug kan keren naar de Schilderswijk en de raad over de uitkomsten te informeren. Samen met collega Oudshoorn dien ik de motie Geef energiearmoede geen kans in Den Haag in. Het dictum luidt: verzoekt het college te onderzoeken hoe inwoners die in het bezit van een Ooievaarspas zijn of voldoen aan deze criteria, gecompenseerd kunnen worden voor hun netto gestegen energiekosten en de raad over de uitkomsten te informeren. Samen met collega De Blok wil ik graag de motie Rook- en koolmonoxidemelder in elke Haagse woning indienen. Het dictum luidt: verzoekt het college er bij het Rijk op aan te dringen om ook de installatie van koolmonoxidemelders in woningen verplicht te stellen en er bij Haagse verhuurders op aan te dringen koolmonoxidemelders in hun woningen te installeren. We hebben ook de inspreker van ALDI gehoord. Daar hebben wij een motie over. Frans de Graaf (VVD). Ik word hier een beetje ongeduldig van. De heer Sluijs begint zijn betoog met een uitgebreid kapittel richting het college omdat er een structureel tekort zou zijn van € 19 mln. Dan verwacht ik dus dat de traditionele motiestroom van Hart voor Den Haag/Groep de Mos gericht zou zijn op het verkleinen van dat tekort.

Maar nu ga ik even het wensenlijstje van Groep de Mos voorlezen: minder vastgoed verkopen, onderzoek naar ic-bedden, gratis ov, aanpak jeugdoverlast, verzorging van herdenkingsmonumenten, een Ha-Schi-Ba Festival, rook- en koolmonoxidemelders in heel Den Haag uitrollen. U maakt het tekort alleen maar groter, meneer Sluijs. Ga nou eens eindelijk als financieel degelijke partij uitleggen hoe Hart voor Den Haag/Groep de Mos het financiële tekort van de gemeente gaat oplossen. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Dat doe je ten eerste in ieder geval niet door incidentele middelen aan te wenden voor structurele tekorten, zoals de VVD doet. Dat werkt dus al niet. Dat kan iedereen uitleggen. De heer Mulder vindt € 50 op straat; daar kun je twee maanden van sporten, maar daar kun je geen jaarabonnement voor afsluiten. Maar dat is eigenlijk wel wat de heer Mulder doet. Dat gaan we in ieder geval niet doen. We hebben een brief geschreven op 15 april. Toen heeft onze partijleider een brief geschreven naar de formateurs. De heer De Graaf kijkt heel erg moeilijk. Hij denkt: waar gaat dit over? Die brief is ook ambtelijk ingediend. De burgemeester zou hem meenemen. Daarin hebben wij allerlei suggesties gedaan. Ik zal er eens een paar oplezen. Compensatie voor de stad Den Haag voor de economische gevolgen van de renovatie van het Binnenhof.

Wat doet het college waar de heer De Graaf in zit? Dat regelt geen compensatie. Nee, dat trekt zelf 7,5 ton uit. Heel 'verstandig'! We gaan door: hardmaken voor investeren in de infrastructuur van Den Haag. Een nationaal programma voor Den Haag Zuidwest. Het openhouden van ziekenhuis Bronovo en meer handen aan het bed. Geld voor het bestrijden van het lerarentekort. De korting op het Gemeentefonds voor Den Haag, € 60 mln., subiet terugdraaien. Dat zijn zomaar een aantal zaken waarmee je de stad heel erg vooruithelpt. Dat zijn ook zaken waarvoor de VVD verantwoordelijk is. Landelijk is er elf jaar lang VVD-beleid dat de stad gewoon richting afgrond geduwd heeft, want we zijn gekort, gekort, gekort. Dan zou ik de heer De Graaf weleens willen vragen of hij al eens gebeld heeft naar Rutte. Ik ben heel benieuwd wat de VVD nou geregeld heeft, want vooralsnog levert de VVD-wethouder een begroting af met de komende jaren een structureel tekort van minimaal € 19 mln. Dan moet u niet bij mij beginnen, meneer De Graaf. Frans de Graaf (VVD). Met alle respect, dat doe ik wel. Even kijken of ik u goed begrepen heb. U constateert een structureel tekort bij de gemeente. U legt daar nog allerlei miljoenen verslindende wensen bovenop en uw oplossing is: het Rijk moet alles betalen. Is dat het verhaal, meneer Sluijs? Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Dat is niet mijn verhaal.

Dat is het verhaal van uw coalitie en van de coalities hiervoor, die al jaren staan te jammeren om meer geld. De heer De Graaf is er nu verantwoordelijk voor dat er een begroting afgeleverd wordt die vanaf de komende jaren niet sluitend is. Daarmee gaat hij overigens ook tegen zijn eigen verkiezingsprogramma in, want daarin staat als punt 1: 'We willen een sluitende begroting.' Dat kan hij dus al niet waarmaken, want je moet min € 19 mln. invullen. Dat doet de VVD al niet. U speldt de mensen ook nog eens wat op de mouw. Overigens wordt ook de heer De Graaf aan alle kanten besodemieterd. Laat ik dat er ook maar even bij 26

pakken, als we het daar dan toch over hebben. Hij heeft op 4 november 2020 een motie ingediend voor een overzicht van maatregelen die de gemeentefinanciën kunnen verbeteren. Beste mensen, het is vandaag weer 4 november. We zijn een jaar verder en er ligt helemaal niks. Ik zou dus willen dat de heer De Graaf in ieder geval tegen het college zegt: gaan wij die motie nog een keer uitvoeren en gaan wij nog wat doen om die gemeentefinanciën te verbeteren? Nu staat hij hier een oppositiepartij de maat te nemen, terwijl hij zelf een begroting aflevert met de komende jaren een structureel tekort van € 19 mln. Dat is wat er gebeurt. De voorzitter. Meneer De Graaf, de laatste keer. Frans de Graaf (VVD). Even serieus: Groep de Mos constateert hier een tekort, maar wil nog een extra festival, gratis ov, koolmonoxidemelders in ieder huis in Den Haag en de oplossing is: het Rijk moet alles betalen. Dat is het verhaal van Groep de Mos. Dit is niet serieus te nemen. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Ik ben een stuk opgewekter wat dat betreft, want ik zou het hartstikke leuk vinden als de motie van de heer De Graaf uitgevoerd wordt. Ik wil ook nog wel voor u pleiten; dat scheelt u zo meteen weer spreektijd. Best college, die motie van de heer De Graaf ligt hier al een jaar. Die heet 'Overzicht van maatregelen die de gemeentefinanciën verbeteren'.

Ik zou dat lijstje heel graag zien. Dan kan ik tegen de heer De Graaf zeggen wat we daar wel van willen en wat we daar niet van willen. Maar vooralsnog lijkt het me goed dat de heer De Graaf er eens wat meer bovenop gaat zitten dat datgene wat hij vraagt aan zijn eigen college, geregeld gaat worden. Er staat overigens ook nog in: dat overzicht direct na de zomer van 2021 aan de raad te sturen. Ik weet niet hoelang de zomer bij de heer De Graaf doorloopt, maar bij mij is het op dit moment 4 november. We waren bij de motie Aldi Scheveningen met als dictum: verzoekt het college aan Aldi een omgevingsvergunning voor het alternatieve ontwerp te verlenen door in beginsel gebruik te maken van de kruimelregeling. De motie is medeondertekend door de heer Groenewold van D66, de heer Pluimgraaff van het CDA en de heer Frans de Graaf van de Haagse VVD. We gaan door. Met de verbouwing van € 5 mln. van de Centrale Bibliotheek voelt Hart voor Den Haag zich een klein beetje bedonderd door het college. Er is geen woord over gewisseld met de raad en ondertussen is de verbouwing al gaande. Een gotspe.

Daarom mede met collega Hoijnck een motie met als dictum: verzoekt het college om de verbouwingsactiviteiten in de Centrale Bibliotheek met onmiddellijke ingang stop te zetten, en om op zo kort mogelijke termijn met de raad te spreken over de beleidsvisie 'Bibliotheek in Beweging' in directe relatie met de verbouwingsplannen. De suggestie van demissionair minister Grapperhaus om mysteryguests in te zetten om te controleren of de coronaregels nageleefd worden, doet ons de koude rillingen over het lijf lopen. Dat soort verlinkpraktijken willen wij in onze stad niet zien. Daarom een motie met als dictum: verzoekt het college in Den Haag geen mysteryguests in te zetten ter handhaving van de coronaregels. Buurthuis De Mussen staat op omvallen. Het oudste nog zelfstandige buurthuis van Nederland en een baken in de Schilderswijk wordt, notabene door een PvdA wethouder, naar de ratsmodee geholpen. Dat laat Hart voor Den Haag natuurlijk niet gebeuren. Daarom een motie met als dictum: verzoekt het college op de begroting 2022 middelen te reserveren ter grootte van € 150.000 en hiervoor dekking te halen uit de innovatieregeling welzijn, om bij te kunnen springen als De Mussen niet kan voldoen bij acute betalingsverplichtingen, een ultieme poging te doen De Mussen van faillissement te redden, en de raad uiterlijk voor de zomer van 2022 te informeren. Robert Barker (PvdD).

Ik hoor de heer Sluijs een motie indienen over De Mussen. Er is een structureel tekort en u komt met een incidentele motie. Hoe komt dat? Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Wij willen dat De Mussen nu gered wordt, dus wij willen dat dat faillissement afgewend wordt. Dat faillissement wend je af door datgene te doen wat in de motie staat om er op een goede manier uit te komen. De heer Balster heeft ook hier en daar absoluut een punt dat er bijgestuurd moet worden, dat er misschien hier en daar ook gekort moet worden. Maar om nu al op voorhand te zeggen 'nee, u mag het de komende jaren lekker doen met dat geld en we kijken verder nergens naar', dat is niet helemaal onze stijl. Wij zeggen: ga het nu redden, zorg ervoor dat je er met elkaar uit komt. Ga het wel redden, want nu failliet laten gaan is absolute 27

kapitaalvernietiging. Dat zouden wij zeker niet willen, want De Mussen is echt van zeer en zeer groot belang. Het is een 95 jaar oud buurthuis, het oudste zelfstandige van Nederland. Daar moeten we trots op zijn en daar moeten we op een goede manier mee omgaan. Er wordt later een amendement ingediend. Dat hebben we gezien en daar gaan we naar kijken. Ik zeg niet dat wij dat niet zullen steunen, dus laat ik dat ook eventjes zeggen. Wij gaan er wel gewoon naar kijken. De voorzitter. Maar wij weten nog niet waar het over gaat. Robert Barker (PvdD). Het is ook een fijne constatering dat Groep de Mos gaat kijken. Maar wat Groep de Mos eigenlijk doet, is het probleem vooruitschuiven. Er is een structureel probleem, want er is een structureel tekort. Dan zegt Groep de Mos: als De Mussen failliet gaat, dan gaan we ze redden net voordat ze dat laatste duwtje hebben gehad. Maar dat is toch best gek. Als we constateren dat De Mussen een probleem heeft, als we constateren dat we ze willen redden, dan zouden we ze toch structureel moeten redden. Dan zouden we dat potje structureel moeten inzetten. Dan is het een beetje symbolisch dat Groep de Mos nu opeens met deze motie komt, terwijl ze het probleem structureel kunnen oplossen voor deze belangrijke welzijnsorganisatie. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos).

Er is helemaal niks mis mee om af en toe iemand wat lucht te geven als hij dat nodig heeft. En dat geef je met deze motie, lucht. Maar dat wil niet zeggen dat je de rest van je leven met beademingsapparatuur op je rug moet gaan lopen. Als het eenmaal weer loopt en het weer gaat, dan ga je dat op een goede manier weer zelf doen. Het gaat er nu om dat De Mussen van het faillissement wordt gered. Dat beoogt de motie en dat willen we hiermee regelen. De voorzitter. Meneer Barker, de laatste keer. Robert Barker (PvdD). Het is wel grappig dat de heer Sluijs zegt dat er lucht wordt gegeven, want dit is natuurlijk al eerder gedaan door de wethouder die hij net heeft afgezeken. De kritiek van Groep de Mos op de wethouder is dat hij het probleem vooruitschuift, maar nu doet Groep de Mos precies hetzelfde. Hij zorgt juist voor veel meer onzekerheid voor De Mussen, want hij gaat een structureel probleem incidenteel oplossen en over de verkiezingen heen tillen, en dan is er weer een probleem. Waarom valt hij de wethouder zo aan over dat lucht geven en doet hij nu precies hetzelfde als de wethouder in plaats van De Mussen structureel te redden? De voorzitter. We doen hier niet aan afzeiken; we doen hier aan bekritiseren. Dat had meneer Barker bedoeld, denk ik. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). En daarbij zie ik ook niet waarin ik de wethouder op dit moment bekritiseerd heb.

Ik heb juist gezegd dat de heer Balster een aantal hele goede punten had. Dat heb ik er met pijn en moeite uit gekregen en nou moet ik het nog een keer herhalen ook. Het schiet meteen in mijn rug, maar dat is wat ik gezegd heb. De heer Balster heeft een paar dingen ook goed gezien. Sebastian Kruis (PVV). Nou, nou, nou, nou! Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Wij zeggen nu: ga eruit komen … Sebastian Kruis (PVV). Ik ben eigenlijk wel een beetje verbaasd hierover. We hebben vorige week een debat gehad over De Mussen. Daaraan voorafgaand zei Groep de Mos dat ze een soort van chantage voelden door de manier waarop De Mussen lobby voerde naar de gemeente toe. Vandaag zouden we een voorstel van het college krijgen om de geheimhouding van de stukken af te halen. Ik heb dat niet gezien, maar we zouden nog vertrouwelijk of in ieder geval opnieuw over die stukken spreken. Er is hier jarenlang op het welzijnswerk bezuinigd. Daar is de PVV altijd op tegen geweest. Ik vind het niet uit te leggen aan andere welzijnsorganisaties, die wel hun begroting op orde hebben

28

gekregen, dat wij nu De Mussen financieel gaan steunen. Hoe denkt de heer Sluijs dat bijvoorbeeld Welzijnswerk Duindorp kijkt naar deze ontwikkeling? Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Wij vinden De Mussen dermate belangrijk dat wij vinden dat dat gered moet worden. Daar is van de week over gesproken in de commissie. Gelukkig is er ook in de raad uiteindelijk een kentering gekomen en zegt de meerderheid van de partijen op dit moment: wij willen De Mussen niet verloren gaan. Wij lopen daarin voorop. We kennen de belangrijke rol van De Mussen voor de Schilderswijk. We weten dat het al 95 jaar lang een baken in de wijk is. Daar willen wij voor knokken. Dat mag de heer Kruis me kwalijk nemen, daar mag hij van alles van vinden, maar wij willen wel knokken voor het behoud van De Mussen. Sebastian Kruis (PVV). Ik ben het ook met de heer Sluijs eens, maar ik wil ervoor waken dat we volgend jaar weer moeten bijspringen en het jaar daarna weer. Ik zou willen dat we eerst openbaar over die geheime stukken kunnen spreken om in alle openbaarheid en transparantie te kunnen kijken wat we eventueel kunnen doen om De Mussen al dan niet te helpen. Maar nu zomaar geld naar De Mussen sturen, wat mogelijk ten koste gaat van andere belangrijke projecten in de stad? Ik zou daar nog even terughoudend mee zijn. Dat wil ik ook aan de andere collega's meegeven.

Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Ik hoor wat de heer Kruis zegt en daar kan ik me eigenlijk heel erg goed in vinden. Daarom zeggen we met deze motie: zorg dat je er nu uit komt, dat ze van het faillissement gered worden, en ga daar verder over spreken, het liefst in alle transparantie. Daar houden wij ook van. Wij zijn helemaal niet voor geheimhouding; dat weet u ook. Dan ga je kijken hoe je de toekomst verder ingaat. Maar nu meteen zeggen 'structureel meer geld voor de komende jaren, tot in lengte der jaren en verder kijken we nergens meer naar', dat is niet helemaal de lijn die wij voorstaan. Daarom dienen we deze motie in, waarin we zeggen: doe het nu en zorg ervoor dat ze nu van het faillissement worden gered. Want als we nu niks doen, dan is het in ieder geval over. Die zekerheid hebben we. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). In 2018 maakte Groep de Mos ook deel uit van het college. Ik heb diverse malen de directeur van De Mussen, mevrouw Grötzebauch, horen zeggen dat de subsidie dezelfde is als in 2005. In 2018 had u dus de kans om extra subsidie toe te kennen aan De Mussen. Waarom heeft u dat niet gedaan om De Mussen toen al te kunnen redden? Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Ik begrijp deze vraag niet zo heel erg goed, eerlijk gezegd. We zijn nu op het punt waar we nu zijn. Dit is de situatie waarin we nu verkeren.

Daar gaan wij nu naar handelen en dat hebben we ook gedaan. We hebben er in de commissie over gesproken en we dienen er een motie over in. Maar nu terugkijken: waarom heeft u in 2018 niet dat en dat gedaan? We hebben heel veel wel gedaan en we hebben ook sommige dingen niet gedaan. We zijn inmiddels drie jaar verder, meneer Çetinkaya. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Natuurlijk, we zijn drie jaar verder, maar u was collegelid. U heeft zo veel lof voor De Mussen, maar u had als collegelid De Mussen toen al financieel kunnen bijstaan. Maar u heeft dat niet gedaan. U heeft toen bezuinigd op welzijn. Nu komt u met een redmiddel voor De Mussen terwijl het amendement van mijn collega veel passender is. De voorzitter. Dat wij nog niet kennen. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Het is natuurlijk helemaal aan de heer Çetinkaya zelf om te bepalen welke moties en amendementen hij steunt. Daar ga ik helemaal niet over, gelukkig. We zitten hier met 45 mensen. Die mogen dat allemaal zelf bepalen. Dat is helemaal aan de heer Çetinkaya. Als De Mussen maar gered wordt; laat ik dat in ieder geval vooropstellen, want dat is het doel. Ik hoop dat we dat met z'n allen voelen. We willen allemaal dat De Mussen blijft bestaan en er nog 95 jaar bij krijgt. Daar zullen wij ook alles aan doen.

29

Fatima Faïd (HSP). U zegt dat u De Mussen wil redden. Maar zoals meneer Barker al zei: dit gaat om incidenteel geld. Er liggen al hartstikke veel rapporten over wat er eigenlijk zou moeten gebeuren. Wat moet er volgens u gebeuren om De Mussen ook na de verkiezingen nog te laten bestaan? Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Ten eerste de politieke wil met elkaar, en ik heb het idee dat die er is. Ik heb het idee dat er ook in de commissie wel wat veranderd is en dat de hele raad of in ieder geval een groot deel van de raad het erover eens is: we willen dat De Mussen blijft bestaan. Wat moet er precies gebeuren? Wij zeggen: ga nu ervoor zorgen dat ze in ieder geval overeind blijven, dat ze niet failliet gaan. Als het nu failliet gaat en kapotgaat, dan bouw je het niet meer op. Dat beogen we met onze motie. We hopen - dat is de suggestie die de heer Kruis net deed, ook een hele goede dat we die stukken openbaar en transparant met elkaar kunnen bespreken: welke kant moeten we op? Wij zijn zeer wel bereid om naar alle mogelijkheden te kijken om ervoor te zorgen dat De Mussen er nog 95 jaar bij krijgt. Fatima Faïd (HSP). Dank u wel voor uw antwoord. Maar is het dan niet verstandiger om uw motie aan te houden totdat u al die stukken heeft gelezen? Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Ik begreep dat die stukken vandaag nog onze kant op moeten komen of zouden komen.

Als ze komen, dan willen we er zeker naar kijken. We hebben die stukken nodig om een oordeel te vellen over de rest en over het amendement dat we nog niet besproken hebben, maar dat er wel aan gaat komen. Dan willen wij op basis van die stukken kijken wat we met de motie doen of wat we met het amendement doen. Maar dat het doel hetzelfde is, daar zijn we het denk ik wel over eens. Ik ga richting het einde. Stadstrots loopt als een groen-gele draad door ons denken en door ons doen. Ons hart voor Den Haag klopt harder dan ooit. Den Haag is het hart van de landelijke democratie en onze raad is het hart van de lokale democratie. Als grootste en lokale partij van de stad willen wij het Haagse en het landelijke met elkaar verbinden. De Nederlandse driekleur en de vlag van Den Haag horen dan ook als symbolen van ons land, onze stad en de eenheid daarvan thuis in de raadzaal. In een tijd waarin de eenheid soms verder weg lijkt dan ooit, is de kracht van het rood-witblauw en groen-geel misschien wel sterker dan ooit. Daarom dien ik samen met de heer Balah een motie in met als dictum: verzoekt het presidium de Nederlandse vlag én de vlag van Den Haag een permanente en prominente plek in de raadzaal te geven. Mikal Tseggai (PvdA). De heer Sluijs heeft het erover dat de Nederlandse vlag de eenheid en zo terug kan brengen.

Wat zou de heer Sluijs ervan vinden om ook artikel 1 van de Grondwet een prominente plek in de raadzaal te geven? Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Artikel 1 is een prachtig artikel. Ik hoop dat we allemaal handelen naar dat artikel. Als mevrouw Tseggai daar een motie toe indient, dan weet ik zeker dat wij daar heel welwillend naar gaan kijken. De voorzitter. Dat was het? Nee, meneer Sluijs? Gaat uw gang. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Ik heb natuurlijk nog een spetterend einde, burgemeester. De voorzitter. Dat verwacht ik, maar eerst meneer Barker. Robert Barker (PvdD). Ik vroeg me wat af over die vlaggen. We hebben die discussie al eerder gehad en ik weet dat de HSP een keer een piratenvlagmotie heeft ingediend. Ik vroeg me af of we ook andere vlaggen kunnen doen wat Groep de Mos betreft. Ik vind bijvoorbeeld de regenboogvlag een goed symbool voor diversiteit en het feit dat we als stad inclusief zijn. Bent u daar ook voor? Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). We kunnen natuurlijk een hele vlaggetjesdag gaan organiseren. Dat vind ik natuurlijk allemaal hartstikke leuk, maar er zijn twee vlaggen die ons binden. 30

De eerste is de Nederlandse, het rood-wit-blauw, en de andere is de Haagse. Daar zou de Scheveningse vlag wat mij betreft ook nog wel bij mogen en de Loosduinse, maar dat is wel wat ons als Den Haag bindt. Wij leggen nu het voorstel neer om de Nederlandse vlag en de Haagse vlag hier op te hangen en een mooie prominente plek te geven en daarmee het voorbeeld te volgen van wat vele gemeenten gedaan hebben in navolging van de Tweede Kamer. Ik hoop echt op uw steun daarvoor. Robert Barker (PvdD). Ik hoorde al een beetje een toenadering, een verschuiving: een extra vlag erbij. Ik hoorde ook uw toenadering richting mevrouw Tseggai over artikel 1. Ik dacht: dat is mooi te combineren met juist die inclusiviteit die we voor Den Haag belangrijk vinden. Dan is het teleurstellend dat u liever een Scheveningse vlag hebt dan een inclusieve regenboogvlag. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). De heer Barker weet: een inclusiever persoon dan ik ga je vandaag niet vinden in de raadzaal, want ik ben enorm inclusief. Echt, het loopt over van de inclusiviteit bij mij. Maar volgens mij vallen wij met z'n allen heel inclusief onder de Nederlandse vlag. Daar hoort iedereen bij, en onder de Haagse vlag. Daar horen wij allemaal als inwoners van Den Haag, Scheveningen en Loosduinen bij.

Laten we die inclusiviteit, die de heer Barker zo'n warm hart toedraagt en ik ook, in ieder geval symboliseren in de raadzaal door de Nederlandse vlag en de Haagse vlag op te hangen. Ik hoop echt op uw steun daarvoor. Robert Barker (PvdD). Alle gekheid op een stokje: dit is toch puur symboolpolitiek? Deze motie hebben we al heel vaak langs zien komen en ze werd elke keer afgewezen. Ik hoor dat de verkiezingen eraan komen. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Ik wil hier ook wel wat serieuzer op ingaan. Ik heb het net ook aangegeven: het is belangrijk om eenheid uit te stralen. Het is belangrijk om de symbolen waar wij voor werken in het hart van de democratie, wat onze raad is, prominent aanwezig te hebben, zoals dat in de Tweede Kamer gebeurt en zoals vele gemeenten dat in navolging van de Tweede Kamer gedaan hebben. Dat is toch prachtig? Daar moet je toch blij van worden? Het is toch mooi om met elkaar te zien dat wij volksvertegenwoordigers knokken, dat we in de Nederlandse democratie gekozen zijn in de Haagse raad en dat we die symbolen hier een prominente plek geven? Wij vinden dat heel belangrijk. Dat heeft niks met symboolpolitiek te maken. Het zijn symbolen die de waarden vertegenwoordiger waarvoor wij met z'n allen, 45 man en vrouw sterk, iedere dag moeten knokken. Sebastian Kruis (PVV).

Ik vind dit toch wel zorgwekkend en ik ben benieuwd hoe de heer Sluijs dat ziet. Het is toch eigenlijk te gek voor woorden dat als je een voorstel doet om een Nederlandse vlag te plaatsen, die weg-met-onskliek daar aan de overkant direct in een soort kramp schiet en gaat vragen hoe het dan zit met inclusiviteit. Hoe ziet de heer Sluijs dat? Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Ik heb dat aangegeven. Ik ben ook heel erg inclusief. De regenboogvlag hangt ook vaak uit bij de kroegen of bij de andere horecabedrijven waar ik graag kom, maar ik zeg niet dat ik me daardoor vertegenwoordigd voel. Ik voel mij vertegenwoordigd door de Haagse en de Nederlandse vlag. Daar val ik onder. Ik voel mij daarbij horen. Ik heb niet het idee dat omdat ik een ander hokje zit, omdat ik misschien een andere levenswijze heb of dat ik misschien met een man het leven deel in plaats van met een vrouw, ik een regenboogvlag moet hebben om me dan vertegenwoordigd te voelen. Nee, ik val gewoon onder de Nederlandse vlag en de Haagse vlag. Daar voel ik me gewoon door vertegenwoordigd. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Betekent dit dat Hart voor Den Haag/Groep de Mos een motie indient, alleen maar omdat de heer Sluijs zich daar goed bij voelt? Hij maakt het zo persoonlijk. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Hij maakt het heel persoonlijk.

Ja, dat mag toch ook? Ik sta hier toch ook als persoon? We hebben het over inclusiviteit en over een regenboogvlag. Omdat ik ook onder de groep val - in dat hoekje ben je dan geduwd - die dus onder die regenboogvlag moet gaan vallen, geef ik aan dat ik me heel prettig voel bij de Nederlandse vlag en bij de Haagse vlag. Wij vertegenwoordigen de Nederlandse waarden. Wij zijn binnen de Nederlandse democratie 31

gekozen in de Haagse raad. Daar is een rood-wit-blauwe vlag voor en daar is een groen-gele vlag voor. Dat zijn de waarden waar wij hopelijk met z'n allen onder vallen. De voorzitter. Ik stel voor dat de heer Sluijs begint met de spetterende afsluiting die hij ons net beloofde. Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). U voert de spanning wel op. Hart voor Den Haag en velen met ons in de stad zijn dolblij dat er in maart verkiezingen zijn, want deze stad verdient zoveel beter. Laat na 16 maart 2022 de boodschap van stadstrots, hoop en optimisme weer door de wijken gaan. Een heerlijke warme groen-gele lentebries die de gure wind de stad uit jaagt. Hoe groter wij volgend jaar worden, hoe groter de kans dat Hart voor Den Haag weer aan de knoppen komt om datgene wat naar de knoppen geholpen is weer op te bouwen. Wij zijn er klaar voor. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter. Door de fractie van Hart voor Den Haag/Groep de Mos worden de volgende moties (HvDH/GdM.1, HvDH/GdM.2, HvDH/GdM.3, HvDH/GdM.5, HvDH/GdM.6, HvDH/GdM.7, HvDH/GdM.8, HvDH/GdM.9, HvDH/GdM.10, HvDH/GdM.11, HvDH/GdM.12, HvDH/GdM.13, HvDH/GdM.14, HvDH/GdM.15, HvDH/GdM.16 en HvDH/GdM.17) ingediend: