RIS310930 Notulen van de raad van 4 november 2021 (dagdeel)

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op donderdag 4 november 2021 (Geopend te 10.00 uur) Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda A. Herdenking oud-raadsleden, de heer Halleen en mevrouw Abbenhuis B. Vaststelling agenda C. Stad in de raad D. Afscheid van het raadslid mw. Sahla E. Verslag van de commissie geloofsbrieven nieuw benoemd raadslid & fractievertegenwoordiger F. Beëdiging van nieuw benoemd raadslid & fractievertegenwoordiger G. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken H. Vaststelling van de Besluitenlijst H.1 Voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS310385) H.2 Voorstel van het presidium inzake voorstel geheimhouding (RIS310448) H.3 Voorstel van het presidium inzake instelling van de Adviescommissie tot toetsing van de verenigbaarheid van functies naast het raadslidmaatschap en vaststelling verordening (RIS310174) H.4 Voorstel van het presidium inzake Verordening tot wijziging van het Reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad (RIS310173) H.5 Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening tot vijfde wijziging van de Verordening toeristenbelasting Den Haag 2016 H.6 Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening tot vijfde wijziging van de Algemene legesverordening Den Haag 2021 H.7 Gewijzigd voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening parkeerregulering en parkeerbelastingen Den Haag 2021 H.8 Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening tot

wijziging van de Verordening afvalstoffenheffing Den Haag 2021 H.9 Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening tot wijziging van de Verordening onroerende-zaakbelastingen Den Haag 2021 H.10 Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening tot wijziging van de Verordening begraafrechten Den Haag 2021 H.11 Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening tot wijziging van de Verordening liggeld voor woonschepen en bedrijfsschepen Den Haag 2021 H.12 Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening tot wijziging van de Verordening rioolheffing Den Haag 2021 H.13 Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening tot tweede wijziging van de Verordening binnenhavenbelasting Den Haag 2021 H.14 Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening tot wijziging van de Verordening hondenbelasting Den Haag 2021 H.15 Voorstel van het college inzake Verordening tot intrekking van de Verordening op de heffing en invordering van precariobelasting en gebruiksretributies 2008 (Verordening precariobelasting en gebruiksretributies 2008) I. Voorstel van de voorbereidingscommissie tbv raadsonderzoek Amare (RIS310116) De punten J, K en L worden gezamenlijk aan de orde gesteld

1

J. Voorstel van het College inzake programmabegroting 2022-2025, incl. bijstellingen huidige uitvoeringsjaar 2021 (RIS309850) K. Voorstel van het college inzake bestedingsvoorstel Enecomiddelen extra impuls voor betaalbaar wonen voor sociale woningbouw en starterswoningen (50 mln) (RIS309925) L. Voorstel van het college inzake besteding Enecomiddelen kwaliteit in gebiedsontwikkeling en sociale woningbouw (123 mln.) (RIS309924) M. Besluitenlijst (deel 2) M.1 Voorstel van het college inzake opheffing geheimhouding (RIS310470) De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

Presentielijst Aanwezig: Tegenwoordig zijn 33 leden: mevr. Arp (SP), mevr. Ateş (GroenLinks), Aydin (PvdA), Barker (PvdD), Bingöl (CDA), Bos (HSP), Çetinkaya (ID), Mos), mevr. Van Doorn (D66), Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos), mevrouw Faïd (HSP), Fekkes (D66) (vanaf beëdiging) De Graaf (VVD), Groenewold (D66), Van der Helm (VVD), mevr. Holman (PvdA), mevr. Klokkenburg (ChristenUnie/SGP), Kruis (PVV), Mahmood (NIDA), De Mos (Hart voor Den Haag/Groep de Mos), mevr. Mostert (D66), mevr. Özmen (D66), Partiman (CDA), Pluimgraaff (CDA), mevr. Regts (VVD), mevr. Sahla (D66) (tot beëdiging Fekkes), Scheper (D66), Smit (PvdD), Sluijs (Hart voor Den Haag/Groep de Mos), mevr. Tseggai (PvdA), mevr. Vavier (GroenLinks), De Vuyst (GroenLinks), mevr. Wenink (GroenLinks), Wijsmuller (HSP), mevr. Yilmaz (VVD) Afgemeld: mevr. Gerbrands (PVV), Van Doorn (PvdE). De voorzitter. Goedemorgen, geachte leden van de gemeenteraad. Ik kom van het dak van het stadhuis. Daarom ben ik iets vertraagd. Mijn excuses. Ik heb daar een uniek boek in ontvangst genomen, een prachtig fotoboek over de geschiedenis van Den Haag. Daar zal ongetwijfeld aandacht aan besteed worden. Het is een must-have, zou ik bijna willen zeggen. Maar goed, dat is genoeg reclametekst. Ik ben blij dat u er bent. Het is donderdag 4 november.

Aan de orde is: A.

Herdenking oud-raadsleden.

De voorzitter. We herdenken twee oud-raadsleden, waarvan er één ook oud-wethouder is geweest. Ik zal zo een toespraak houden. Ik spreek ook een hartelijk welkom uit aan de nabestaanden. Een aantal hebben aangegeven dat ze de vergadering op afstand en online zullen volgen. Ik zou u willen verzoeken om, voor zover dat kan, te gaan staan. Onlangs bereikte ons het verdrietige bericht dat voormalig raadslid Sandra Abbenhuis dinsdag 19 oktober is overleden. Sandra werd 58 jaar. Sandra was van 2010 tot 2014 gemeenteraadslid namens de Politieke Partij Scheveningen. Ze zette zich in voor het behoud van Scheveningen als vissersdorp en probeerde grootschalige herontwikkelingen tegen te houden, zoals een kabelbaan of een brug tussen de havenhoofden en hotels van rond de 90 meter hoog bij het zuidelijk havenhoofd. Met haar initiatiefvoorstel 'De Pier hoort hier' deed ze een nadrukkelijke oproep om een visie te ontwikkelen op de toekomst van dit in haar ogen nationaal icoon in samenhang met de noordelijke boulevard. Ook diende zij het initiatiefvoorstel 'Scheveningse Haven: een nieuwe toekomst' in om zo onder meer de eerste haven te blijven gebruiken voor visserij en havengebonden industrie en de tweede haven in zijn geheel de functie van recreatiehaven te geven.

Tevens wilde ze dat het tijdelijke theater bij het Zuiderstrand, het Zuiderstrandtheater, ook echt tijdelijk op die plek zou komen. Een ander icoon op Scheveningen, de Scheveningse vissersvrouw, kon eveneens op haar steun rekenen. Toen het monument tijdelijk verplaatst werd, trok Sandra aan de bel, want de vissersvrouw keek niet meer over zee uit.

2

Hoewel bij haar raadswerk het accent op Scheveningen lag, had ze ook oog voor wat verder in onze stad speelde. Zo pleitte ze voor het opzetten van een buddysysteem voor de schuldhulpverlening, waarbij vrijwilligers met professionele ervaring met problematische schuld zouden worden ingezet. Voormalige en huidige raadsleden en eenieder die haar hier in het stadhuis heeft gekend, herinneren zich Sandra als een ontzettend betrokken, warme en hartelijke vrouw. Onze gedachten gaan uit naar haar nabestaanden. Vandaag sta ik met u eveneens stil bij het overlijden van voormalig raadslid en wethouder Guido Halleen. Hij overleed 18 oktober jongstleden op 78-jarige leeftijd. Guido Halleen maakte namens het CDA twaalf jaar deel uit van het Haagse stadsbestuur. In 1978 werd hij geïnstalleerd als raadslid. Eind december 1982 werd hij benoemd tot wethouder Onderwijs en Kunstzaken. Guido Halleen was wethouder Cultuur in een zeer moeilijke periode. De gemeente Den Haag dreigde een artikel 12-gemeente te worden. Er moest zwaar bezuinigd worden, zo ook op de portefeuille Cultuur. De cultuursector kwam daartegen in het geweer, met de slogan 'Ik voel me zo verdomd Halleen', vrij naar de hit die een piepjonge Danny de Munk in die jaren scoorde. Maar ondanks de opgave om te bezuinigen zette Guido Halleen zich onvermoeibaar in om het cultuuraanbod op peil te houden.

Hij kreeg zelfs geld los voor nieuwe huisvesting van het Residentie Orkest. Deze inzet resulteerde in de Anton Philipszaal en het Lucent Danstheater, in zijn ogen parels in het destijds - dat vonden velen troosteloze Spuikwartier. Gedurende zijn wethouderschap was er ook discussie over het nationaal monument voor koningin Wilhelmina. Het college en ook een meerderheid van de Haagse bevolking zag niets in het ontwerp van Aldo van Eyck, een meeuwwitte koepel. Uiteindelijk werd gekozen voor een reeds bestaand beeld van Charlotte van Pallandt. Guido Halleen mocht in maart 1986 als wethouder nog de opening meemaken van het Museon. Daarover zei hij destijds in Trouw: 'Ik vind het nog steeds een wonder dat het er gekomen is.' Zijn verwondering gold het feit dat het bouwplan aan de greep van de bezuinigingen van het kabinetLubbers I ontkwam. Als raadslid was hij daarna onder meer woordvoerder op het zware dossier Nieuw stadhuis. Het CDA zat toen in de oppositie. Er was geen coalitiemeerderheid voor de bouw van het stadhuis aan het Spui. Het was mede door zijn politieke behendigheid en kundigheid dat de CDA-fractie meeging en er een meerderheid ontstond voor de bouw van het stadhuis waar we nu in zitten. Deze voorbeelden geven aan dat Guido Halleen een lokale politicus van statuur was, breed gerespecteerd door zijn collega's en inhoudelijk ijzersterk.

Na zijn afscheid als raadslid bleef hij actief op het terrein van cultuur, eerst als Hoofd Cultuur bij de provincie Zuid-Holland en daarna als voorzitter van de Stichting Cultuur en Recreatie Zuid-Holland. Ik vraag graag een moment stilte ter herinnering aan Sandra Abbenhuis en Guido Halleen. (De aanwezigen nemen staande enige ogenblikken stilte in acht)

Aan de orde is: B.

Vaststelling agenda.

De voorzitter. Deze raadsvergadering, waarbij ik u en ook u thuis allen van harte welkom heet, zal vooral in het teken staan van het bespreken van de programmabegroting. De stemmingen over de voorstellen, moties en amendementen zijn vanavond in een aparte digitale stemvergadering, die naar verwachting rond 20.00 uur begint; you never know. Vandaag viert de Hindoestaanse gemeenschap Divali ofwel Lichtjesfeest, ter ere waarvan op het moment van zonsondergang op veel plaatsen in de stad een lichtje zal worden aangestoken. Ik zou tegen die mensen willen zeggen: happy Divali. Volgens mij zeg ik het dan goed. Oké, volgend jaar doe ik het nog beter. Ik meld de leden Gerbrands en Van Doorn afwezig. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

3

Aan de orde is: C.

Stad in de raad.

De voorzitter. Er zijn negen insprekers aangemeld. Daar gaan we nu naar luisteren. We beginnen met meneer Drijver, die wil inspreken over het voorstel van de voorbereidingscommissie ten behoeve van het raadsonderzoek Amare. U weet inmiddels dat er een spreektijd geldt van drie minuten. Meneer Drijver, u heeft drie minuten. Vlak voor het einde vraag ik u om af te ronden. Is meneer Drijver beschikbaar? Ik zie hem niet. O, hij staat hier. Dat is nog veel leuker. De heer Drijver (I). Geachte raadsleden, voorzitter. Allereerst feliciteren we u namens de werkgroep Dooievaar met het instellen van een raadsenquête nu het kalf verdronken is. Eerdere pogingen in 2014 en 2017 werden door coalitiepartijen steeds weggestemd. Ronduit vertederend was de vraag van een aantal raadsleden tijdens de werkbespreking op 1 oktober jongstleden aan PRC naar de effectiviteit van een raadsenquête: 'Hoe kan hier straks lering uit worden getrokken en hoe wordt dat vertaald naar de werkwijze?' Dit wijst op een gemankeerd bewustzijn van u als gemeenteraad wat betreft uw grote verantwoordelijkheid als hoogste beslissingsorgaan binnen de gemeente én als controleur van het bestuur. U bent belangrijker dan u misschien denkt. Tegen beter weten in heeft de wisselende meerderheid van deze raad jarenlang signalen vanuit betrokken, soms zelfs deskundige burgers willens en wetens genegeerd.

Diezelfde raadsleden vragen nu aan een extern onderzoeksbureau wat het effect van een raadsenquête op hun eigen gedrag zou kunnen zijn. Nadat het kalf verdronken is, vraagt de raad zich af hoe de put kan worden gedempt. En om zelf stilletjes uit het voetlicht te verdwijnen, schuift diezelfde raad het onderzoek maar door tot na de verkiezingen, zodat er straks nauwelijks nog raadsleden zijn die enig weet hebben van de voorgeschiedenis van Spuiforum, OCC en Amare. Het is goed dat de raad nu zelf een raadsenquête in gang zet, al zou een simpele aangifte en juridische procedure wegens malversaties tegen enkele hoofdrolspelers een aanzienlijke kostenbesparing kunnen opleveren. We noemen de aanbestedingsfraude, het tussentijds schrappen van de beweegbare vloer, de dubieuze packagedeal, het terugschroeven van eisen met betrekking tot het schoonhouden van de ramen uit het onderhoudscontract met de aannemer en het überhaupt laten vervallen van de hele glazenwasinstallatie. Positief is verder - ik ben vandaag heel positief - dat het raadsonderzoek wordt uitgebreid tot en met de gehele periode van voorbereiding, inclusief het opstellen van het programma van eisen, de ingehuurde projectmanagers, de premature huurcontracten met de instellingen, de opdracht aan en de professionele betrokkenheid van DMC, de gang van zaken rondom het Spuiforum, et cetera.

Vraag het zogenaamde vijfde dialoogplan eens op en betrek dat in uw onderzoek. Het is essentieel dat de eerste marktconsultatie en de aanbestedingsfase OCC bij de raadsenquête worden betrokken, omdat daar de kiem ligt van het onderling faciliteren van private partijen en instellingen door publieke diensten. Alle hoofdrolspelers op één na zijn inmiddels van het toneel verdwenen en daarom is het essentieel dat alle betrokken bestuurders, topambtenaren, externe adviseurs, directies van instellingen, architecten, aannemers en procesbegeleiders onder ede worden gehoord. Ik heb nog een halve minuut en sla daarom een alinea over. Inmiddels is het vertrouwen in de lokale overheid door een reeks wanprestaties gedecimeerd en over vier maanden gaan we stemmen. De afgelopen twee verkiezingen bleken de schandaaltjes rondom Spuiforum en OCC een verkiezingsissue. Daar kunnen we nu een nieuwe reeks aan toevoegen. Beste Jan, in een twee uur durend gesprek met je voorganger Johan Remkes bleek de burgemeester niet alleen ons Zwartboek van voor tot achter te hebben doorgelezen en begrepen, hij kon het ook feilloos combineren … De voorzitter. Uw tijd is om, meneer Drijver. De heer Drijver. Mag ik mijn zin afmaken? 4

De voorzitter. Ja. Een zin, hè? De heer Drijver. Hij kon dat feilloos combineren met zijn vaststellingen over het disfunctioneren van het college, de gemankeerde bestuurscultuur tussen college en diensten en de verpeste werksfeer en incompetentie binnen de diensten zelf. Hij dacht het licht in het kippenhok te hebben aangedaan. Beste Jan, licht dat kippenhok nog eens door. Dank u wel. De voorzitter. Er zijn acht insprekers over het voorstel van het college inzake de programmabegroting, inclusief de bijstellingen van het huidige uitvoeringsjaar 2021. De heer Van Onselen (J). Zeer geachte leden, goedemorgen. MRDH en HTM stellen voor een flink aantal tramhalten tijdelijk op te heffen en later te beslissen of deze mogen blijven, waarbij de regioafweging dominant is. Ov is en moet een nutsvoorziening blijven. Dat is meer dan alleen in euro's denken. Wijkberaad Bezuidenhout heeft, zo meldde het bestuur ons, geen reactie van HTM ontvangen op zijn brief aan de toenmalige HTM-directeur Bruins. De wijk wijst onder anderen op vele ouderen die hun zorgverleners slechter kunnen bereiken bij opheffing van de halte Stuyvesantstraat. Valkenbos wijst op de te vervallen overstaprelaties 12/21 op het Copernicusplein vanuit enkele dichtbevolkte wijken naar het HagaZiekenhuis en onderwijsinstellingen zonder acceptabel alternatief.

Rustenburg-Oostbroek verliest de halte Fahrenheitstraat van lijn 2 met bijna 1.000 in- en uitstappers per dag. Wijkberaad Heesterbuurt vraagt aan wijkbewoners vanaf maandag om te reageren. Men wist van niets aldaar. Inwoners van Leyenburg/Vruchtenbuurt wijzen op onveiligheid bij de op te heffen halte Nieuwendamlaan. Zij wensen een kortere looproute en fietsstallingsplaatsen bij de Thorbeckelaan. Het bestuur van het Stedelijk Ouderencomité sprak mij aan in de foyer en vroeg mij waarover ik insprak. Ik zei dat ik tegen de opheffing ben van halten. Zij zeiden dat zij dat honderd procent steunen en vroegen mij nadrukkelijk om in deze inspraak te vermelden dat zij die opheffing van halten niet wensen. Bij HTM vallen deze halten onder de groep 'weinig gebruikte halten'. Dat is ten onrechte. De opheffingen van de halten op de lijnen 1 en 9 zijn, aldus wijkorganisaties zoals Zorgvliet, niet te volgen. In de vorige en voorvorige raadsperioden zijn de Riouwstraat-, Van der Spuyweg- en Goekooplaanhalten in wijkbijeenkomsten, klankbordgroepen en raadsbesluiten aangepast na afweging van nut en noodzaak. Op 28 oktober lazen we een artikel in AD/HC met de kop 'Auto laat zich niet de stad uitjagen, integendeel'. Gesteld wordt dat als aansluitingen/halten slechter worden, mensen sneller twee auto’s nemen.

In wijken als Valkenbos, Transvaalkwartier, Heesterbuurt, Zeeheldenbuurt en buurten rond de energiecentrale is de parkeerdruk extreem hoog. Opheffing van halten, bijvoorbeeld Valkenbos en Heesterbuurt, is toch echt een zeer verkeerd signaal. U doet uw auto zonder familieoverleg toch ook niet weg om er dan een jaar later achter te komen dat dit een slecht besluit was? Het HTM-verlies is, zo lezen wij in het HTM-jaarverslag 2020 op de bladzijden 6 tot en met 9, inclusief de rijksbeschikbaarheidsvergoeding van € 36,6 mln. uitgekomen op € 12,6 mln. De voorzitter. Wilt u afronden? De heer Van Onselen. Dit verlies kwam vrijwel niet door de exploitatie van tram en bus maar door beëindiging van het contractvervoer Schiphol en ander besloten vervoer. Deze daalde van € 11,9 mln. naar € 3,9 mln. Verder is het effect na opheffing van tramhalten te onduidelijk. HTM zegt dat de besparing 'theoretisch' is, dus kennelijk niet zonder meer uitvoerbaar. De voorzitter. Dank u wel, meneer Van Onselen, uw tijd zit erop. De heer Van Onselen. Mag ik mijn laatste zin nog uitspreken? De voorzitter. U mag uw laatste zin uitspreken, echt een nog kortere zin dan die van de heer Drijver.

5

De heer Van Onselen. Dat beloof ik. Ons dringende verzoek is: betrek de wijken bij dit proces en maak ov ook maatschappelijk toekomstvast. De heer Hsaini (J). Geachte voorzitter en geachte raadsleden. Op de avond van 7 oktober van vorig jaar dachten wij en onze gezinnen dat de nachtmerrie die tot dan al vijf jaar duurde, eindelijk afgelopen was. Op die bewuste avond had de gemeenteraad unaniem onze motie aangenomen. In deze duidelijke en heldere motie wordt het college verzocht om de menselijke maat te hanteren en de ontstane schade in onze zaak te vergoeden. Maar tot op de dag van vandaag hebben we geen ene cent aan schadevergoeding gezien. Sterker nog, tot op de dag van vandaag heeft het college geen invulling gegeven aan de motie. Wij trekken deze lijdensweg niet meer. We zijn de afgelopen zes jaar door de gemeente genegeerd, bedreigd, zwartgemaakt, valselijk beschuldigd en nog veel meer. De gemeenteraad is gelukkig goed op de hoogte van de historie en voortgang van onze zaak. Op 1 september jongstleden beloofde wethouder Mulder in de commissie Ruimte dat we diezelfde week nog een ruimhartig voorschot op de schadevergoeding zouden krijgen en dat hij met ons in gesprek zou gaan. Eindelijk een lichtpuntje, dachten we. Maar van een voorschot was geen sprake en het gesprek vond pas na drie weken plaats.

In dat gesprek kregen we te horen dat we niet veel moesten verwachten van de hoogte van de schadevergoeding. Het was nemen of stikken. De gemeente wil de kleinere schades vergoeden, maar weigert de grootste schadeposten te vergoeden, terwijl deze schadeposten werkelijke kosten zijn die zijn opgetreden na schade en feiten die zijn veroorzaakt door de gemeente Den Haag. Dit staat vast en de gemeente heeft dit ook schriftelijk erkend. Bovendien zijn deze schadeposten bevestigd door twee onafhankelijke en erkende registerschadebureaus. Als de volledige schade niet wordt vergoed, betekent dit dat wij allen in grote financiële problemen zullen komen. Gelukkig denkt de huidige aannemer met ons mee en wil hij dit ook tot een goed einde brengen. De gemeente treedt echter niet schadebeperkend op en intussen lopen de kosten en de bouwprijzen alsmaar op. Keer op keer legt de gemeente de bal bij ons. Keer op keer moeten we weer wat aanleveren bij de gemeente en kan de gemeente zo eindeloos in de wachtmodus zitten. Bovendien hadden de raadsleden wethouder Mulder gevraagd om excuses naar aanleiding van de valse beschuldigingen aan ons adres. Dit heeft de wethouder niet gedaan, niet richting ons en niet richting de raadsleden. We zijn er heilig van overtuigd dat het recht aan onze kant staat en we zullen nooit opgeven. Procederen kost echter weer tijd en geld, die we niet hebben.

Samenvattend: er is tot de dag van vandaag geen voorschot gegeven, er zijn geen excuses gemaakt, er heeft geen rectificatie plaatsgevonden en er is niet voldaan aan de motie van 7 oktober 2020. Ik rond af. Beste raadsleden, we hebben de afgelopen jaren erg geleden onder deze situatie en de gemeente had vanaf het begin alle mogelijkheden om dit te voorkomen. De gemeente koos er echter voor om willens en wetens burgers dwars te zitten en kapot te maken. We geloven niet dat dit opgelost zal worden met nog een gesprek. Wij vragen u dan ook om dit vandaag op te lossen, zodat wij en onze gezinnen dit zwarte hoofdstuk eindelijk kunnen afsluiten. Dank u wel. De heer El Haddioui (J). Geachte voorzitter, beste raadsleden. Voor ons gevoel zijn we weer terug bij af. Na de moties hadden we er vertrouwen in dat we er samen met de gemeente uit zouden komen. We hebben onze uiterste best gedaan om de gemeente van duidelijke en betrouwbare informatie te voorzien door twee erkende schadebureaus in te schakelen. Beide zijn met duidelijke uitkomsten gekomen. Tot onze verbazing heeft de gemeente deze rapporten laten liggen. We hebben het gevoel dat wij niet serieus genomen worden. Ook moeten we ons continu verantwoorden, waardoor wij telkens in herhaling moeten vervallen. De casus is inmiddels helder, maar toch lijkt de gemeente het proces telkens onnodig te willen belemmeren.

Dit zorgt alleen voor meer vertraging, meer kosten en meer stress. Terwijl wij als kavelhouders schadebeperkend willen zijn en al vanaf het begin bij de gemeente aanklopten om tot consensus te komen, gaf de gemeente hier geen gehoor aan en is de schade alleen maar opgelopen. De gemeente is laatst tijdens het gesprek met ons met een onrealistisch bod gekomen dat de schade nauwelijks zou kunnen dekken. Daarbij is ons verteld dat wij niet de bedragen moeten verwachten die door de schadebureaus zijn berekend. Wij moeten het doen met wat zij ons bieden en daarmee is het gedaan. We hadden oprecht gehoopt dat de gesprekken met de gemeente zouden leiden tot oplossingen die voor alle partijen goed zouden zijn. Nu zijn we helemaal 6

niets opgeschoten. Sterker nog, de kavels staan weg te rotten en worden bewoond door mensen die daar niet horen, wat omwonenden ook weer overlast bezorgt. Wij kunnen alleen toekijken. Het gevoel van machteloosheid heeft een dieptepunt bereikt. Ook vinden wij het oprecht jammer dat de gemeente nooit haar excuses heeft aangeboden. Hierdoor blijven wij lijnrecht tegenover elkaar staan in plaats van zij aan zij. Is dit de menselijke maat die gehanteerd dient te worden? Van alle kanten worden we onder druk gezet: door de gemeente, door de aannemer en door de buurt. We worden als boeman gezien, terwijl wij de droom hadden om er lang in te wonen. Nu lijkt het bijna onrealistisch dat de woningen afkomen. Deze zaak lijkt oneindig. Dit zorgt voor veel stress en leed bij ons en onze gezinnen. We voelen ons ongehoord en onbegrepen. Hoelang gaat dit nog allemaal duren? Met gesprekken alleen komen we niet verder. Er moet nu echt actie ondernomen worden. We zijn ten einde raad en kloppen nogmaals bij u aan om ons uit deze nachtmerrie te bevrijden. Dank voor de gelegenheid die u ons heeft geboden om hier te mogen spreken. De heer Bhaggoe (J). Geachte voorzitter, beste raadsleden. Ik herinner me nog dat ik jullie een jaar geleden toesprak. Nadat de motie over de schadeloosstelling werd aangenomen, waren er blijdschap en vreugde. Helaas was die vreugde van korte duur.

De gemeente heeft in de loop van dat jaar niets van zich laten horen. Weken en maanden gingen voorbij en er kwam niets vanuit de gemeente: geen uitnodiging voor een gesprek, helemaal niets. Het initiatief lag wéér bij ons. We namen contact op en weer gingen er weken en maanden overheen voordat er gereageerd werd. Dit is niet de houding van een college dat de motie wil uitvoeren: geen enkel initiatief of enige vorm van toenadering. Vergeet niet dat zelfs de contact- en locatieverboden in stand bleven. Ik heb deze zomer een advocaat in de arm moeten nemen om deze verboden op te laten heffen. De gemeente heeft die verboden trouwens meteen opgeheven, wat natuurlijk zeer typerend is, want als de contact- en gebouwverboden zo noodzakelijk waren, was het opheffen hiervan toch niet zo snel gegaan? En uiteindelijk werd er met geen woord gerept over de onrechtmatigheid en verdraaiing van de feiten die ten grondslag lagen aan het contacten gebouwverbod. Waarom heeft de gemeente dit vorig jaar niet zelf opgepakt? Beste raadsleden. Wat ik erg fijn vind, is dat u op de hoogte bent van de stand van zaken. In de media en via verschillende kanalen werd duidelijk dat de motie na bijna een jaar of na een jaar niet is uitgevoerd. Dit betekent wéér een jaar extra kosten, extra vertraging en natuurlijk alsmaar oplopende schadeposten.

Het klinkt cynisch, maar het lijkt alsof het college deze kwestie helemaal niet wil oplossen. Waarom duurt het zo lang en waarom wordt de motie niet uitgevoerd? Pas toen wij weer aan de bel trokken, kwam er mondjesmaat een reactie. De houding van het college is beschamend. Beide kavelhouders hebben twee gerenommeerde schadebureaus ingeschakeld, op ons initiatief. En ja, dat zijn twee bureaus die zeer bekend zijn bij de gemeente. De totale schadebedragen zijn bekend en duidelijk inzichtelijk gemaakt. Let wel: dit rapport is dankzij de lakse houding van het college alweer verouderd. De totale kosten tot op de dag van vandaag liggen natuurlijk hoger. Dit betreft werkelijke schade en de gevolgschade die de gemeente heeft veroorzaakt door de grond niet bouwrijp op te leveren. In september dit jaar werden wij, de kavelhouders, door de wethouder uitgenodigd. Dat is zes weken geleden. Tijdens de gesprekken heeft het college of de gemeente gepoogd de kosten te downplayen en het te doen lijken alsof dit niet de schade is maar de kosten zijn die wij nodig hebben om het huis volledig af te bouwen. Dit is zeer onjuist. We hebben alle kosten die benodigd waren om de huizen in 2016 af te bouwen, allang voldaan aan de aannemer. De kosten die de schadebureaus inzichtelijk hebben gemaakt, betreffen de werkelijke schade die is veroorzaakt door de gemeente.

Na het gesprek met de wethouder hebben we bij de aannemer weer een kostenoverzicht gevraagd. Dat hebben we, zoals de wethouder wilde, naar de gemeente gestuurd. Maar de reactie op deze kostenposten waren, zacht gezegd, mager. De gemeente komt ook elke keer met termen zoals 'bod', alsof het een onderhandeling is. De voorzitter. Wilt u afronden? De heer Bhaggoe. De schade is al heel duidelijk inzichtelijk gemaakt en de minimale bedragen worden door het bod van de gemeente moedwillig niet gehaald. Termen zoals 'smartengeld' worden niet eens genoemd.

7

De voorzitter. Uw tijd is om, meneer Bhaggoe. De heer Bhaggoe. Mag ik mijn laatste zin uitspreken? De voorzitter. Natuurlijk. De heer Bhaggoe. Beste raadsleden, ik vraag u allen opnieuw te kijken naar onze situatie. De gemeente lijkt deze zaak niet te willen oplossen met de menselijke maat of enige coulance. Help ons! Dank u wel. De heer Bouyazdouzen (J). Geachte voorzitter, eerwaarde raadsleden. Zoals u zojuist van de vorige sprekers heeft kunnen horen, staan we weer teleurgesteld en bedroefd voor u, want inmiddels is er van alles met ons gedaan. We zijn geschoffeerd en gecriminaliseerd. Op allerlei manieren heeft men geprobeerd ons kapot te maken, nota bene door een wethouder die als lijsttrekker de mond vol heeft van 'ethiek' en 'ethisch handelen'. Euforisch kraaide deze wethouder nog onlangs in de media: 'Samen aan de slag voor een veilig en vrij Den Haag.' Nou, daar hebben wij weinig van gemerkt, frappant genoeg. Als een kameleon en met zeven gezichten verandert deze wethouder als het op handelen, op daadwerkelijk handelen, aankomt. Met een ijzeren wurggreep houdt hij ons, de burgers, in de tang. Toen deze wethouder aantrad als lijsttrekker van de VVD, heeft hij te kennen gegeven: 'Ik wil aan de slag, omdat mijn handen jeuken.' Ik kan u zeggen dat dat gevoel van jeuk ruimschoots botgevierd is op ons, maar dan op een slechte manier.

Zo langzamerhand zijn we moe van het telkenmale voor u staan, weer met een negatief verhaal en weer de nachtmerrie herhalend. In vergelijking met onze zaak is de toeslagenaffaire een rooskleurig sprookje. Toen we de wethouder hoorden zeggen dat hij ons zou uitnodigen om met ons in gesprek te gaan, waren we zeer blij, omdat we dachten: eindelijk komt er een eind aan deze nachtmerrie van zes jaar. Maar helaas, toen we bij het gesprek aanwezig waren, schoof deze wethouder behendig een advocaat van Pels Rijcken naar voren - ik hoef u niet te vertellen wat er over Pels Rijcken in de media wordt geschreven - om weer als het ware op een middeleeuwse markt in een ouderwetse koehandel te onderhandelen over schade die door de gemeente ontstaan is. Er is ons gevraagd om aan de aannemer een planning en een kostenplaatje te vragen. Wéér moesten we schoorvoetend naar de aannemer om hem te vragen om welwillend een kostenplaats en een planning te maken, terwijl er al zes jaar voorbij zijn. Wat schetst onze verbazing, voorzitter en beste raadsleden? Ik moet eigenlijk zeggen: wat schetst onze diepste treurnis? Deze stukken werden linea recta in de prullenbak gesmeten, want met deze stukken, die ons met klem zijn gevraagd, is niks gedaan. Voorzitter, beste raadsleden. Wij, ik ben onderhands moe van het telkenmale weer bij u terug moeten komen om deze kwestie op te lossen. De voorzitter.

Uw tijd is om. De heer Bouyazdouzen. Ik maak het even af, als u dat goedvindt. De voorzitter. Nee, u mag nog één zin uitspreken. De heer Bouyazdouzen. Eén. Ons lot ligt in uw handen, beste raadsleden, de bewakers van de democratie en de rechtvaardigheid in de stad, waar met koeienletters 'vrede en recht' staat. Ik dank u voor uw luisterende oor. De heer Scholten (J). Goedemorgen, beste raadsleden. Vandaag stemt u over de begroting van de gemeente voor het komende jaar. Als inwoner van het Laakkwartier en lid van RadiLaak wil ik toch nog extra uw aandacht vestigen op de problematiek in ons stadsdeel. De recente rapportage van de Volkskrant over 'de afvalcrisis in Den Haag' zal u niet ontgaan zijn. Dat is bepaald geen reclame voor onze mooie wijk, maar voor de bewoners zeker geen nieuws. Ondanks de inspanningen van vele vrijwilligers, honderden containercoaches en de jaarlijks duizenden meldingen van bijplaatsingen wordt de schuld van het afvalprobleem nog te vaak afgeschoven op de burger. Wij zouden onze verantwoordelijkheid moeten nemen en mensen maar aan moeten spreken op hun gedrag. 8

Wij zien een hele andere oorzaak: overbewoning. Uiteindelijk staat aan de basis van het afvalprobleem en onder andere ook het parkeerprobleem in Laak hetzelfde: overbewoning. Vanuit RadiLaak worden ontzettend veel meldingen gedaan van uitpuilende huizen en gevaarlijke situaties. Ondanks de maximale termijn van zes maanden om een melding te behandelen, blijven ze vaak liggen of wordt er niets aan gedaan. Zoals burgers hun verantwoordelijkheid moeten nemen, zo ook de gemeenteraad. Ons pleidooi betreft de volgende drie zaken. Breid de capaciteit van de Pandbrigade uit, zodat meldingen niet meer blijven liggen. Zet in op meer handhaving in Laakkwartier van het afvalprobleem om onze buurt leefbaar te houden. Ruim structureel de bijplaatsingen op, zodat bewoners niet met de gebakken peren zitten. Wij vragen u niet te toveren, maar Laakkwartier maakt al met afstand de meeste meldingen van afvalproblematiek in de stad. Het is tijd om te handhaven. Dit zal het probleem niet direct oplossen, maar is belangrijk voor de veiligheid en het vertrouwen in de gemeente. Dus beste raad, neem uw verantwoordelijkheid en wees proactief. Houd onze wijk leefbaar, schoon en kom met structurele oplossingen voor structurele problemen. Dank u wel. De heer Vellinga (J). Goedemorgen. Ik sta hier namens de supermarktketen ALDI. Wij hebben een filiaal in Scheveningen aan de Westduinweg.

Dit filiaal heeft een huidig winkeloppervlak van 545 vierkante meter en is daarmee niet toekomstbestendig op grond van de grootte en de uitstraling, maar ook gelet op de klanten die we daar graag willen bedienen. Op het perceel waar wij zitten, zit de bestemming 'detailhandel/supermarkt', met een relatief klein bouwvlak. Het beleid dat u reeds heeft vastgesteld, is het clusteren van supermarkten in de winkelcentra. Deze kavel ligt buiten een van de winkelcentra. Wij zien perspectief voor de toekomst en zijn dan ook voornemens om daar het een en ander mee te doen. Wij hebben de erfpacht reeds volledig afgekocht en hebben inmiddels dan ook een omgevingsvergunning ingediend naar aanleiding van het huidige bestemmingsplan. Wij kunnen daarom een winkel maken van 920 vierkante meter winkeloppervlak. Deze vergunning is ook reeds verleend en onherroepelijk. Deze winkel heeft echter twee lagen. Voor een supermarkt is dat niet geheel ideaal. Daarbij blijft de huidige situering qua parkeren, infra en dat soort zaken gelijk. Daar zijn wij niet geheel tevreden over. Daarnaast zijn ook de direct omwonenden niet blij met deze ontwikkeling. In ieder geval denken wij met z'n allen dat dat verbeterd kan worden. De start van deze ontwikkeling staat nu gepland in maart, april volgend jaar. Dit doen wij omdat dit een verbetering is ten opzichte van het huidige.

Wij zijn echter wel van mening dat wij een alternatief plan zouden kunnen realiseren. Dat is een winkel op basis van 920 vierkante meter, zoals reeds verleend en onherroepelijk, maar dan op één laag, met daaronder een parkeerkelder. Daarbij voorzien we gewoon beter in het parkeren, laten we het aantal parkeerplaatsen toenemen, kunnen we daarmee ook de verkeerssituatie en het laden en het lossen verbeteren en het fietsparkeren uitbreiden. Daarmee kunnen we ook de uitstraling van het pand verbeteren. De bewoners zouden graag op een groen dak uitkijken. Dat kunnen wij regelen; dat kunnen we meenemen. We kunnen het geheel daarmee verduurzamen. Wij en ook de bewoners zien dus alleen maar positieve ontwikkelingen. Wat vraag ik aan u als raad en vervolgens aan het college? De voorzitter. Wilt u afronden? De heer Vellinga. Zeker. Ik vraag u om in te stemmen met het verlenen van een omgevingsvergunning waarmee we alleen het bouwvlak verruimen en het aantal vierkante meters winkeloppervlak gelijk houden aan de reeds verleende en onherroepelijke omgevingsvergunning. De voorzitter. Uw tijd is om. Mevrouw Grötzebauch (J). Geachte raadsleden. Vandaag zal er mogelijk worden gesproken over de financiële situatie bij De Mussen, mede naar aanleiding van het debat van afgelopen week in de commissie Samenleving.

Ons voortbestaan wordt bedreigd omdat de welzijnssubsidie in 2021 nog hetzelfde bedraagt als in 2005. Diverse onderzoeken hebben inmiddels aangetoond dat verdere bezuinigingen niet mogelijk zijn zonder dat we in een verdere neerwaartse spiraal terechtkomen. De afgelopen twee jaar hebben inmiddels vier onderzoeken plaatsgevonden die dit bevestigen en die laten 9

zien dat het een politieke beslissing is om een voorziening zoals De Mussen al dan niet in stand te houden. Daarbij heeft de Inspecteur Subsidies geconcludeerd dat onze subsidie inderdaad te laag is en dat de berekeningsgrondslag niet deugt. De Mussen kan een besparing van € 150.000 verder realiseren door sanering van het MT en overhead, extra verhuur en het oversluiten van de hypotheek. Dan resteert een bedrag van € 150.000. In tegenstelling tot wat de wethouder steeds maar herhaalt, kunnen wij dit niet meer zelf oplossen zonder te snijden in het primaire proces en zonder terecht te komen in een desastreuze neerwaartse financiële spiraal. De vraag aan u is of u voor een bedrag van € 150.000 De Mussen teloor wil laten gaan. De wethouder stelt dat hij alle buurtcentra gelijk wil behandelen, maar De Mussen is uniek in het aantal bezoekers, ons brede welzijnsaanbod, onze innovatieve projecten, impactonderzoek waar mogelijk, ondernemerschap en ons grote gebouw. Zo halen we volgend jaar buiten de gemeentelijke subsidies om bijna € 1 mln. naar Den Haag voor welzijnswerk in de Schilderswijk. Indien we het hebben over gelijke behandeling, lijkt het ons zaak om te kijken naar gelijke toegang tot andere subsidies, zoals opbouwwerk, ouderenwerk en een servicepunt XL. Tot die subsidies hebben de kleinschalige instellingen nu geen toegang.

Ook het nieuwe beleidskader voor welzijn kan mogelijk een nieuwe oplossing bieden voor ons probleem. Voor de wethouder is overname een oplossing. Hij voert daar blijkbaar met allerlei partijen gesprekken over. Volgens hem zou dat kunnen met behoud van de identiteit van De Mussen en al onze projecten, maar een identiteit is niet overdraagbaar. De voorzitter. Wilt u afronden? Mevrouw Grötzebauch. Ja. Juist de kleinschaligheid en de wendbaarheid van onze organisatie staan borg voor ons succes. Indien ons probleem niet opgelost zal worden, zal er veel waarde verloren gaan. Wij vragen u dan ook graag om structurele steun voor onze problematiek. Dank u wel. De voorzitter. We hebben alle negen insprekers gehad. Zeer veel dank voor uw komst en uw bijdragen.

Aan de orde is: D.

Afscheid van het raadslid mevrouw Sahla.

De voorzitter. Mevrouw Sahla heeft aangegeven afscheid te nemen van de Haagse gemeenteraad. Ze is benoemd tot lid van de Tweede Kamer voor D66. Ik spreek haar nu graag namens u toe. Beste Fonda en beste zus; je zus is er volgens mij toch ook? Beste Fonda, je bent net beëdigd als lid van de Tweede Kamer, waar je Rens Raemakers vervangt. Dat je daarvoor bent gevraagd, verbaast eigenlijk niemand; althans, niemand van ons hier. Voor ons geldt: je kwam, zag en overwon. Sinds je in maart 2018 hier als raadslid binnenkwam, maakte je indruk, hier en buiten de raadzaal. Het begon met een kritische brief van jou aan de minister van Onderwijs, onze voormalige wethouder Ingrid van Engelshoven, omdat je zoon in jouw ogen niet dezelfde kansen kreeg als leerlingen in de stad op witte scholen. Je raakte betrokken bij diverse overleggen als oudercoördinator en als lid van de gemeentelijke medezeggenschapsraad. Je stond mede aan de wieg van de Transvaal Universiteit, een soort zondagsschool voor kinderen uit de buurt waar belangrijke mensen uit het bedrijfsleven en de politiek werden uitgenodigd om de wereld aan mogelijkheden aan kinderen mee te geven. Vervolgens kwam je in de gemeenteraad. Je passie voor onderwijs bleek al snel na je beëdiging in maart 2018.

Je was nog maar net raadslid of je diende een initiatiefvoorstel in met concrete plannen om het aanbod van studieplekken uit te breiden, onder meer in leegstaande kantoor- en winkelpanden. Je had nog een passie: voor gelijke kansen. Dat kwam onder meer naar voren bij je inspanningen voor integratieklassen op Haagse basisscholen. Dat zijn aparte klassen voor speciaal basisonderwijs op reguliere scholen. Ik citeer: 'Door het systeem met integratieklassen krijgen kinderen de begeleiding die ze nodig hebben, zonder uit hun vertrouwde schoolomgeving weg te moeten.' Dat zei je op Den Haag FM. Ook belangrijk: dankzij jou vindt later deze maand het eerste kindervragenuur plaats in 10

deze raadzaal. Kinderen nemen dan voor een uur deze zaal over om vragen te stellen aan college en gemeenteraad, zodat wij als gemeentebestuur door de ogen van kinderen kunnen kijken naar onze werkwijze en de besluitvorming. Beste Fonda, zoals ik eerder zei: ook buiten deze raadzaal maakte je indruk. In 2020 ging de Els Borst Inspiratieprijs naar jou. Dat is een prijs die D66 geeft aan vrouwen die de partij ziet als lokale rolmodellen. Binnen je eigen fractie zul je zeer gemist worden als aanjager van vragen en initiatieven. Vaak al om 06.30 uur 's ochtends schijn je naar fractiegenoten te appen: 'Moeten we hier niet iets mee?' Ik hoor dat je dat niet alleen naar fractiegenoten doet, omdat er ook in de collegebanken wordt gelachen. Ook zullen ze het voortaan zonder jouw gevoel voor humor moeten doen. Laat ik het maar burgemeesterlijk formuleren: dat schijnt een hele bijzondere vorm van humor te zijn, zo is mij verteld. Er staat iets heel anders in mijn tekst, maar ik heb dat maar gewijzigd in overleg met de raadsgriffier; dan moet je dat zelf maar invullen. De eerste keer dat je zo'n grap maakte, was het even stil in de fractie, omdat niemand dat van je verwachtte. Ik citeer een fractiegenoot: 'Ze lijkt heel braaf, maar ze maakt de meeste grappen. Als je denkt dat het niet gekker kan, dan komt Fonda nog scherper uit de hoek.' Ten slotte, Fonda.

De manier waarop jij mensen uit jouw wijk Transvaal en jeugdige Hagenaars en Hagenezen een stem geeft, zal hier lokaal zeer worden gemist, maar ik ben er zeker van dat dat geluid des te luider zal klinken op landelijk niveau. Namens Den Haag, Transvaal in het bijzonder, dank ik je voor onze inzet voor onze stad. Het ga je ontzettend goed! (Applaus) De voorzitter. Ik hoop dat je nog iets wilt zeggen en dan krijg je hier natuurlijk ook je cadeautje. Voor de laatste keer - althans, als lid van de gemeenteraad - is het woord aan jou. Fonda Sahla (D66). Dank u wel, voorzitter. Het begon op 18 september 2013. Ik was 34, moeder van drie en voorzitter van de medezeggenschapsraad op school in Transvaal. Gefrustreerd als ik was als tweedegeneratieouder, geboren en getogen Haagse, die weleens oneerlijk is behandeld, zich onbegrepen voelde, op de ene of andere manier buitengesloten, al dan niet onbewust, klom ik in de pen, want bij mijn kinderen trok ik de streep. Mijn ouders wisten misschien niet beter, ik nu wel. Als voorzitter van de medezeggenschapsraad voelde ik deze verantwoordelijkheid voor alle 300 kinderen van de school waar ik aan verbonden was. Ik schreef een open brief aan de toenmalige wethouder, mevrouw Van Engelshoven. Een paar dagen later kreeg ik een positieve brief terug. Ik was verbijsterd: een wethouder die mijn mail leest.

Dit was niet de politiek waar in mijn wijk over werd gesproken, want de politiek had nog geen idee wie ik was, laat staan dat ze mijn mening belangrijk vonden. Ik weet zeker dat als mevrouw Van Engelshoven niet had gereageerd op mijn brief in 2013, ik hier nu niet zou staan. Betrokken raken in de stad en meedoen in de politiek beginnen bij gezien worden: een wethouder die je mail leest, een ambtenaar die je serieus neemt, een wijkagent die met je meedenkt. Alle bewoners van Den Haag verdienen het gezien te worden, betrokken te worden en mee te doen. Het is daarom ontzettend belangrijk om naar de stad te blijven luisteren, te reageren op e-mails, zoals mevrouw Van Engelshoven heeft gedaan, en de talenten uit de stad te herkennen door in verbinding te blijven met en in alle buurten en wijken. Want elke bewoner is een parel waarmee we onze stadsketting steeds mooier en steviger kunnen maken. De afgelopen drieënhalf jaar is er ontzettend veel gebeurd: twee colleges, drie burgemeesters en een pandemie verder sta ik hier vandaag omdat ik de eer heb de overstap naar het andere Den Haag te mogen maken. De meesten hebben vast wel meegekregen dat niet iedereen hier blij mee is. Van sommige kanten had ik dat een beetje verwacht, van andere kanten had ik juist steun verwacht maar werd ik toch teleurgesteld. Het blijft opmerkelijk hoeveel haat en negativiteit één bericht kan opwekken.

Hoe kunnen we ooit mensen bij de politiek betrekken als de weinige mensen die nog bereid zijn mee te doen, zo worden aangevallen? Maar ik kan wel zeggen dat de positieve berichten en felicitaties in de meerderheid waren. Ik sta hier als trots D66-raadslid. Ik heb ontzettend veel kunnen betekenen voor de stad. Ik heb mijn netwerk aangevuld. Het allerbelangrijkste: ik heb geprobeerd iedereen een stem te geven, soms voor en soms achter de schermen. Ik was hier eigenlijk nog niet klaar. Er staat nog een discussienota 'Gelijke Kansen Alliantie' van mijn hand op de planning. Ook de pilot 'Zonder eisen voor de poort' met 11

de pabo in Den Haag moet nog uitgerold worden, maar ik heb alle vertrouwen in mijn collega de heer Fekkes en wens hem vanaf hier alvast heel veel succes. Voorzitter. Tot slot mijn voorlopig laatste woorden vanaf dit spreekgestoelte. Ik dank u en de griffie voor de fijne samenwerking en de medewerkers voor alle hulp en steun tot in de late uurtjes en de ondersteuning. Vooral de stemmingen vanaf thuis waren af en toe een uitdaging. Ik dank de collega-raadsleden voor de fijne samenwerking. Op de inhoud was het best prettig. Ik vergeet nooit meer dat de heer Kruis van de PVV mijn twee laatste moties als eerste heeft medeondertekend. Dank ook aan wethouder Bredemeijer en zijn bestuursadviseur. Wellicht zal hij mijn constante stroom kritische vragen niet missen, maar hopelijk wel de samenwerking. Dank aan alle collega's in de commissie Samenleving, met wie ik ook hier vaak samen voor beter onderwijs heb gestreden. Ik dank ook de collegeleden en natuurlijk mijn eigen fractiegenoten en onze wethouders. Het was Hanneke die mij ervan heeft weten te overtuigen om te gaan voor het raadslidmaatschap, maar zonder jullie allemaal was dat niet gelukt. Saskia Pot, die nu misschien meekijkt, dank voor het feit dat je altijd voor me klaar stond. Marten, jij hebt zichtbaar weten te maken hoe hard we voor de stad aan het werk zijn. Dorien, nogmaals welkom en heel veel succes.

Dank ook aan Jasper, Emily en de andere bestuursleden van D66 Den Haag, aan Robert en Saskia voor het coachen, Marieke, Marije, Daniël, Birgül, Anne en Andrew, dank voor jullie steun. Ik ga jullie missen. Misschien mag ik in de fractieapp blijven; dan kunnen jullie nog genieten van mijn humor. En tot slot Dennis, mijn fractievoorzitter, die mij waarschijnlijk het meest gaat missen, want ik ben de enige die om zijn grappen lach. (Hilariteit) Fonda Sahla (D66). En natuurlijk dank aan het thuisfront, want een gezin met drie kinderen en twee werkende ouders, waarvan er eentje ook nog eens raadslid en mantelzorger is, dat kan alleen met heel veel steun. Ik sluit af met een bekend citaat van Louis Couperus: 'Zo ik iets ben, ben ik Hagenaar'. Het ga jullie goed! (Applaus) De voorzitter. Dank u wel, mevrouw Sahla. Vergeet de gemeente en gemeenten niet aan de overkant! Dit geheel terzijde; ik weet u te vinden. We gaan straks schorsen voor het afscheid.

Aan de orde is: E. Verslag van de commissie onderzoek geloofsbrieven nieuw benoemd raadslid en nieuwe fractievertegenwoordiger. De voorzitter. Het nieuw benoemde raadslid is de heer Anno Fekkes en de nieuwe fractievertegenwoordiger is de heer Andrew van Esch. Voor het verslag van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven geef ik het woord aan de voorzitter van de commissie, meneer Dubbelaar. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter. Er is enige consternatie. Ik begrijp de onduidelijkheid. De voorzitter. Dit is heel leuk, maar even één tegelijk. Heeft iemand een punt van orde? Dennis Groenewold (D66). Volgens mij hadden we de laatste raadsvergadering afgesproken dat voortaan de heer De Graaf de voorzitter zou zijn van deze onderzoekscommissie, omdat de heer Dubbelaar het de vorige keer niet wilde doen. Toen hebben we gezegd: dan houden we het permanent zo. Ik vind het nu verder niet heel belangrijk wie dit opleest, maar ik wil hier wel graag consequent in zijn.

12

De voorzitter. Ik kijk even naar de griffier. Oké, een foutje. Meneer De Graaf wil hier iets over zeggen. Frans de Graaf (VVD). Voorzitter. Ik voel me gevlijd door het vertrouwen dat ik van mijn collegaraadsleden heb, maar ik wil voorstellen dat de heer Dubbelaar, die dit toch al vele jaren doet, deze klus gewoon voortzet. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. Ik stel vast dat mevrouw Sahla nog niet weg is en dat D66 qua niveau alweer door het ijs zakt. De voorzitter. Zo! Het is nog een lange dag, meneer Kruis. Meneer Dubbelaar. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter. De commissie uit de raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 4 november 2021, in wier handen werden gesteld de geloofsbrieven en verder bij de Kieswet gevorderde stukken, ingezonden door de heer Fekkes, benoemd tot lid van de raad van de gemeente Den Haag, rapporteert de raad van de gemeente Den Haag dat zij bovengenoemde bescheiden heeft onderzocht en in orde heeft bevonden. De commissie adviseert tot zijn toelating als lid van de raad van de gemeente Den Haag. De commissie tot onderzoek bescheiden fractievertegenwoordigers deelt de gemeenteraad mee dat, gebruikmakend van artikel 4 van de Verordening raadscommissies, als fractievertegenwoordiger wordt voorgedragen de heer Van Esch.

De commissie verklaart dat betrokkene aan de gestelde eisen voldoet en mitsdien op grond van artikel 4 van de Verordening raadscommissies kan worden toegelaten als fractievertegenwoordiger. De voorzitter. Dank u wel, meneer Dubbelaar, voor uw bijdrage. Ik feliciteer zowel het raadslid als de fractievertegenwoordiger.

Aan de orde is: F.

Beëdiging van nieuw benoemd raadslid en fractievertegenwoordiger.

De voorzitter. Ik nodig de heren Fekkes en Van Esch uit om tegenover mij bij het rostrum plaats te nemen. Meneer Fekkes, het is nu echt zover; wij zagen elkaar afgelopen week in Loosduinen. De tekst van de verklaring en belofte luidt als volgt: 'Ik verklaar dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen.' De heer Fekkes (D66). Dat verklaar en beloof ik. De voorzitter. Van harte gefeliciteerd en heel veel succes! (Applaus) De voorzitter. Hij heeft er zin in; dat heb ik afgelopen week wel gemerkt. Meneer Van Esch, u legt de eed af. De tekst van de eed luidt als volgt: 'Ik zweer dat ik, om tot fractievertegenwoordiger benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik zweer dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen.

Ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als fractievertegenwoordiger naar eer en geweten zal vervullen.'

13

De heer Van Esch (D66). Zo waarlijk helpe mij God almachtig. De voorzitter. Heel veel succes en van harte gefeliciteerd! (Applaus) De voorzitter. De vergadering wordt een paar minuten geschorst in verband met het afscheid van mevrouw Sahla en de verwelkoming van beide heren. De vergadering wordt van 11.05 uur tot 11.15 uur geschorst. De voorzitter. Mij bereikte het informele bericht dat onze collega Wijsmuller wellicht een vrolijke noot zou willen inbrengen. Of is dat niet het geval? Joris Wijsmuller (HSP). Nou, 'een vrolijke noot' … Ik was gisteren jarig en daarom zullen er straks koekjes worden getrakteerd. Die gaan straks dus de zaal rond. (Geroffel op de bankjes) De voorzitter. Dat bedoelde ik. Wat de orde betreft: de wethouders Parbhudayal, Mulder en Bredemeijer zullen tussen 17.00 uur en 18.00 uur even niet aanwezig zijn, wethouder Van Asten tussen 16.00 uur en 17.00 uur, ikzelf vanaf 17.00 uur en wethouder Balster van 10.00 uur tot 13.00 uur, dit alles natuurlijk tenzij aanwezigheid echt noodzakelijk is.

Aan de orde is: G.

Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken.

De raad heeft hieromtrent beslist zoals hierna bij elk nummer is aangegeven. Nr.

Raadsadres

Voorstel voor afdoening

1

BIZ Hofkwartier d.d. 13 oktober 2021 inzake verzoek om duidelijkheid plannen supermarkt Torenstraat (160914) Belanghebbende d.d. 15 oktober 2021 inzake stoppen met vuurwerk (161270)

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan commissie Ruimte In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan commissie Bestuur

Nr.

Ter kennisneming

Voorstel voor afdoening

1

Provincie Zuid-Holland d.d. 29 september 2021 inzake financieel toezicht 2021 gemeente Den Haag (159595) Belanghebbende d.d. 2 oktober 2021 inzake steunen ADO Den Haag (159731) Basisschool ’t Palet, De Triangel, Prinses Ireneschool e.a. d.d. 1 oktober 2021 inzake De Mussen moet open blijven! (160440) SHG gezondheidscentrum de Koning d.d. 4 oktober 2021 inzake steunbetuiging voor De Mussen (160442)

Voor kennisgeving aannemen

2

2 3

4

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

14

5 6

7 8

9 10

11

12

13 14

15

16

17

18

19

20

21

Belanghebbende d.d. 4 oktober 2021 inzake klacht serviceverlening gemeente (160450) Judovereniging Guan Lin d.d. 3 oktober 2021 inzake zorgen toekomst buurtcentrum De Mussen (160456) Mauritshuis d.d. 6 oktober 2021 inzake adhesiebetuiging voor De Mussen (160458) Bewonersoverleg Duinoord, Wijkoverleg Zorgvliet, Wijkberaad Kortenbos e.a. d.d. 6 oktober 2021 inzake uitnodiging gesprek m.b.t. voorgenomen spooraanpassingen tramlijn 16 (160462) Belanghebbende d.d. 5 oktober 2021 inzake apartheid 2021 (160464) Belanghebbende d.d. 7 oktober 2021 inzake uitnodiging en programma participatiebijeenkomst Structuurvisie Den Haag Zuidwest (160468) Ouderenbelangenvereniging De Laakse Lente d.d. 11 oktober 2021 inzake samenleving (160472) Stichting Werkgroep Nassaubuurt d.d. 12 oktober 2021 inzake reactie op vergunnings-aanvraag voor de kap van bomen in Oostduin Arendsdorp (160916) Belanghebbende d.d. 12 oktober 2021 inzake populatie zwerfkatten (160920) Stichting Rechtsbescherming Kinderen & Ouders d.d. 13 oktober 2021 inzake mensenrechtenschendingen JB West (160923) Gemeente Hardinxveld-Giessendam d.d. 7 oktober 2021 inzake aangenomen motie Borstonderzoek (160928) Diaconale Commissie van de Remonstrantse gemeente in Den Haag d.d. 14 oktober 2021 inzake dreigende sluiting De Mussen (161217) Nederlands Centrum Jeugdgezondheid d.d.

14 oktober 2021 inzake handreiking Omgaan met armoede in de Jeugdgezondheid (161229) Belanghebbende d.d. 15 oktober 2021 inzake parkeerbeleid Duttendel; mogelijke invoer betaald parkeren (161235) Provincie Zuid-Holland d.d. 14 oktober 2021 inzake oproep tot nakomen van interbestuurlijke afspraken (161241) YG Family Artists d.d. 15 oktober 2021 inzake belanghebbende graag bespreken (161247) De Mussen d.d. 18 oktober 2021 inzake steunbetuigingen meiden van De Mussen (161263)

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

15

22

23

24 25 26

27

28

29

30

Gezelschap van Gildehuizen d.d. 18 oktober 2021 inzake WOB verzoeken integriteit en inzage OR (jaar)verslagen; RIE en Arbo- en Integriteitsjaarverslag-geving (161539) Erfgoedvereniging Heemschut en Cuypersgenootschap d.d. 19 oktober 2021 inzake verzoek tot herbestemming voormalig gebouw ministerie van Sociale Zaken (161541) Belanghebbende d.d. 25 oktober 2021 inzake woning (162132) Belanghebbende d.d. 22 oktober 2021 inzake energiecrisis (162134) Kenniscentrum Sport & Bewegen d.d. 25 oktober 2021 inzake verduurzaming sportaccommodaties in campagne gemeenteraadsverkiezingen (162136) Extinction Rebellion d.d. 21 oktober 2021 inzake reactie Extinction Rebellion op schriftelijke vragen (162138) Jeugdombudsman Den Haag d.d. 26 oktober 2021 inzake aandachtspunten Jeugdombudsman (162142)

Voor kennisgeving aannemen

Metropoolregio Rotterdam Den Haag d.d. 15 oktober 2021 inzake tweede tussenevaluatie Gemeenschappelijke Regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag (162146) Stichting Oostduin d.d. 27 oktober 2021 inzake kapaanvraag van de Stichting Oostduin (162148)

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Aan de orde is: H.

Vaststelling van de besluitenlijst.

H.1 H.2 H.3

Voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS310385) Voorstel van het presidium inzake voorstel geheimhouding (RIS310448) Voorstel van het presidium inzake instelling van de Adviescommissie tot toetsing van de verenigbaarheid van functies naast het raadslidmaatschap en vaststelling verordening (RIS310174) Voorstel van het presidium inzake Verordening tot wijziging van het Reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad (RIS310173) Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening tot vijfde wijziging van de Verordening toeristenbelasting Den Haag 2016 Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening tot vijfde wijziging van de Algemene legesverordening Den Haag 2021 Gewijzigd voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening parkeerregulering en parkeerbelastingen Den Haag 2021 Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening tot wijziging van de Verordening afvalstoffenheffing Den Haag 2021

H.4 H.5 H.6 H.7 H.8

16

H.9 H.10 H.11 H.12 H.13 H.14 H.15

Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening tot wijziging van de Verordening onroerende-zaakbelastingen Den Haag 2021 Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening tot wijziging van de Verordening begraafrechten Den Haag 2021 Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening tot wijziging van de Verordening liggeld voor woonschepen en bedrijfsschepen Den Haag 2021 Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening tot wijziging van de Verordening rioolheffing Den Haag 2021 Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening tot tweede wijziging van de Verordening binnenhavenbelasting Den Haag 2021 Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening tot wijziging van de Verordening hondenbelasting Den Haag 2021 Voorstel van het college inzake Verordening tot intrekking van de Verordening op de heffing en invordering van precariobelasting en gebruiksretributies 2008 (Verordening precariobelasting en gebruiksretributies 2008)

Deze voorstellen worden achtereenvolgens zonder beraadslaging en zonder hoofdelijke stemming aangenomen. De voorzitter. Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. Wij wensen geacht te worden tegen punt H.7 tot en met punt H.14 gestemd te hebben. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. De Partij voor de Dieren wenst geacht te worden tegen de hondenbelasting, dus tegen H.14, gestemd te hebben. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter. Hart voor Den Haag/Groep de Mos wenst geacht te worden voor H.1 tot en met H.5 gestemd te hebben en tegen H.6 tot en met H.15. De voorzitter. De fractie van de PVV wordt op haar verzoek aantekening verleend dat zij geacht wenst te worden, te hebben gestemd tegen de voorstellen H.7 tot en met H.14. De fractie van de Partij voor de Dieren wordt op haar verzoek aantekening verleend dat zij geacht wenst te worden, te hebben gestemd tegen voorstel H.14. De fractie van Hart voor Den Haag/Groep de Mos wordt op haar verzoek aantekening verleend dat zij geacht wenst te worden, te hebben gestemd tegen de voorstellen H.6 tot en met H.15.