RIS310829 Bijlage 1 Jaarverslag-De-Haagse-Scholen-2020
Tekst van het document
Deze bouwsteen heeft in 2020 op diverse fronten invulling gekregen. Het betreffen
vacatures. Een aantal vacatures is in 2020 vervuld met zij-instromers en een aantal
zowel recruitmentactiviteiten, activiteiten op het gebeid van zij-instromers en samen
vacatures is ingetrokken. Ondanks minder uitstroom in 2020 blijft het door de krapte op
werking met de pabo’s.
de arbeidsmarkt lastig vacatures te vervullen.
Implementatie OTYS
Onder vacatures verstaan we alle vacatures (OP, OOP, directie en bestuurskantoor) die
In het eerste kwartaal is de implementatie van de recruitmenttool, genaamd OTYS
extern op de vacaturewebsite zijn uitgezet.
afgerond. Vanaf maart 2020 is de geheel vernieuwde vacaturewebsite gelanceerd. Het recruitmentsysteem zit gekoppeld aan deze vacaturewebsite. Met dit systeem kan
Aanbesteding inhuur extern personeel
de recruiter eenvoudig kandidaten, vacatures, relaties en lopende sollicitatieprocedures
In de strijd tegen het lerarentekort en de vervangingsproblematiek hebben 29 school
beheren. Naast beheer, biedt dit systeem handige rapportage tools, waarmee de recrui
besturen in de regio Rotterdam en Den Haag de handen ineengeslagen in een unieke
ter in een oogopslag, real time de actuele stand van zaken kan analyseren. In combinatie
samenwerking. Gezamenlijk hebben wij de inhuur van leerkrachten, leraarondersteu
met een nieuwe vacaturewebsite is de volledige recruitmentomgeving geïntegreerd
ners en onderwijsassistenten in het (speciaal) basisonderwijs en het (voortgezet)
in één systeem. Voor de organisatie is het de verwachting dat de tevredenheid van de
speciaal onderwijs aanbesteed. Hiermee borgen we de continuïteit van het onderwijs en
scholen en sollicitanten verhoogd en het de efficiency ten goede komt.
de onderwijskwaliteit bij externe inhuur.
Vacatures
Na een zeer uitgebreid en gedegen proces is een aantal aanbieders geselecteerd om de
Mede door de coronacrisis was er in 2020 minder uitstroom van personeel. In vergelij
komende jaren de externe inhuur van de aangesloten besturen in te vullen. Met deze
king met voorgaande jaren werd er daardoor ook minder intern gesolliciteerd op vacatu
bureaus hebben we reële marktconforme (financiële) afspraken gemaakt, maar belang
res van scholen. Ook was er meer uitbreiding van contracturen. Daardoor lag het aantal
rijker nog is dat we met hen afspraken hebben gemaakt waarmee we de onderwijs
gemelde vacatures lager in 2020 dan in 2019. Het aantal openstaande vacatures bij
kwaliteit bij externe inhuur borgen. De aanbesteding is inmiddels afgerond. De totale
aanvang van het schooljaar 2020/2021 lag aanzienlijk lager dan voorgaande maanden
implementatiefase binnen de besturen zal in het eerste kwartaal van 2021 zijn beslag
en bij aanvang van het schooljaar 2019/2020. Ook in andere grote steden was dit geval.
krijgen. Daarna zullen de deelnemende besturen werken volgens de nieuwe werkwijze.
We kunnen de voorzichtige conclusie trekken dat door de coronacrisis er in 2020 minder beweging was op de onderwijs arbeidsmarkt.
Talentvol Onderwijs Personeel (TOP) Net zoals voorgaande jaren zijn veel medewerkers van TOP De Haagse Scholen door
Vanaf maart 2020 is gestart met het bijhouden van rapportages in de recruitmenttool
gestroomd in vacatures binnen het bestuur. Buiten dat medewerkers in TOP De Haagse
OTYS. In de maanden april, mei en juni zagen we een piek in het aantal reacties op
Scholen willen “proeven” aan de verschillende onderwijsvormen, methodes en scholen,
vacatures die binnenkwamen via de vacaturewebsite. Dit is ook mede een gevolg van
vinden zij de voordelen van een contract binnen TOP De Haagse Scholen ook aantrekke
de coronacrisis. Tijdens de lockdown verloren mensen hun baan en gingen op zoek naar
lijk. Er zijn zowel interim-directeuren, leraren, vakleerkrachten lichamelijke oefening als
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
27
leraarondersteuners binnen TOP De Haagse Scholen aangesteld. Op dit moment zijn er 22
aanzien van toegang van externen in de scholen; De Haagse Scholen ziet haar stagiaires
medewerkers aangesteld binnen TOP De Haagse Scholen.
als eigen medewerkers. Studenten hebben daarnaast tijdens de sluiting van de scholen ook meegeholpen met het onderwijs op afstand en het bemensen van de noodopvang.
TOP De Haagse Scholen onderscheidt zich van de uitzendbureaus door de aantrekkelijke
Hierdoor konden zij toch de noodzakelijke stage-uren lopen.
voorwaarden zoals begeleiding door een bovenschoolse coach (voor startende leraren), doorbetaling tijdens vakanties, de dertiende maand en de uitkering van de dag van de me
De samenwerking met de pabo’s in Leiden en Rotterdam is mede door de toename
dewerker. TOP De Haagse Scholen streeft ernaar om zoveel mogelijk (ook bijna afgestu
van het aantal zij-instroomkandidaten geïntensiveerd. Ook in de toekomst zullen wij
deerden) aan te trekken, zodat de kosten voor de externe inhuur kunnen afnemen.
regelmatig met alle pabo’s in de regio in gesprek blijven om alle trajecten te monitoren,
Samenwerking met de pabo’s
te verbeteren en te bekijken op welke manier we zo goed mogelijk met elkaar kunnen blijven samenwerken. Daarvoor nemen we deel in verschillende stuurgroepen met
Vanuit De Haagse Scholen werken we intensief samen met diverse pabo’s in de omge
hogescholen, in de Opleidingsschool Zuid-West Holland en de stuurgroep Hogeschool
ving. Binnen de opleidingsschool Zuid-West Holland is er een nauwe samenwerking met
Inholland Ad PEP.
de Haagse Hogeschool. De zes partners in de opleidingsschool Zuid-West Holland hebben als gezamenlijk doel om leraren op te leiden die adequaat zijn toegerust voor het veelei
Zij-instromers
sende beroep van leraar basisonderwijs. Hierbij worden studenten deels op de werkplek
Sinds ruim twee jaar is er een groei te zien van het aantal zij-instromers -inmiddels
opgeleid door de basisschool en deels opgeleid door de pabo. Vanuit ons bestuur werken
werken er bijna 70 zij-instromers binnen De Haagse Scholen- en zetten we alles
5 schoolopleiders die samen met de instituutsopleiders een belangrijke rol vervullen in
op alles zodat dit de komende jaren toeneemt. Gezien het lerarentekort en de extra
het samen opleiden, begeleiden en beoordelen van de studenten. In het laatste kwartaal
werkervaring die een zij-instromer met zich meeneemt, is dit een doelgroep waar we
is veel tijd besteed aan de voorbereiding van de accreditatie van de opleidingsschool.
ons op zullen blijven richten. Op 3 juni is De Haagse Scholen penvoerder geworden voor de 4-jarige subsidie ‘zij-instroom PO G5’, samen met 24 andere Haagse besturen en 3
Vanuit Hogeschool Inholland is er een groei te zien in het aantal studenten die binnen
pabo’s. De opdracht van deze subsidie is het verbeteren van het voortraject en de aan
onze scholen stage lopen. Ook hier zijn 5 schoolopleiders vanuit ons bestuur aangesteld
pak van de opleiding en de begeleiding. Naast het leveren van de projectleider voor de
om de studenten zo goed mogelijk te begeleiden en te beoordelen. Verder is de opleiding
stedelijke opdracht, ligt er ook een uitvoeringstaak binnen onze organisatie.
“associate degree pedagogisch educatie professional” binnen deze hogeschool geaccredi teerd. Deze opleiding biedt o.a. onderwijsassistenten de kans om zich te specialiseren.
De Haagse Scholen heeft in 2020 een zij-instroom programma opgesteld wat bestaat
De eerste instroom telt 20 studenten.
uit 5 voorzieningen: 1. centrale werving en selectie
Het is goed om te zien dat in de huidige coronaperiode er zowel vanuit de opleidingen als
2. half jaar bovenformatieve aanstelling (de zij-instromer staat dubbel op de groep)
op de werkvloer alles aan wordt gedaan om studenten zo goed mogelijk invulling te laten
3. coaching
geven aan hun stage en de studievertraging tot het minimum te beperken. Zo konden
4. monitoring en
studenten in heel 2020 stagelopen op de scholen, ondanks een soms streng beleid ten
5. bijeenkomsten.
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
Het programma zij-instroom wordt steeds bijgesteld n.a.v. feedback van scholen en
Arbeidsrechtelijke ontwikkelingen
zij-instromers, waarbij de focus ligt op kwaliteit.
Cao
28
De CAO PO liep van 1 maart 2019 tot en met 31 oktober 2020. Tussen cao-partijen is De eerste verbeteringen zijn ingezet door het inrichten van een bovenschoolse werving,
besloten de huidige cao te verlengen. Daarnaast zijn aanvullende afspraken gemaakt
dit heeft erin geresulteerd dat we de kwaliteit van de zij-instromer hooghouden en
over een extra toelage van 0,7% voor alle medewerkers in het primair onderwijs en een
vroegtijdige uitval verminderen. Tevens hebben we bovenschools budget gereserveerd,
arbeidsmarkttoelage voor leraren die lesgeven in het voortgezet speciaal onderwijs
waardoor zij-instromers bij aanvang van de opleiding maximaal 6 maanden boven
aan leerlingen met een uitstroomprofiel vervolgonderwijs. Deze arbeidsmarkttoelage is
formatief ingezet worden, zodat zij de tijd en mogelijkheid krijgen om zich de eerste
vastgesteld voor het schooljaar 2020-2021. Binnen De Haagse Scholen is deze arbeids
beginselen van het vak eigen te maken. Voor directeuren is het proces beschreven van
markttoelage aan de betrokken medewerkers uitgekeerd met terugwerkende kracht tot
activiteiten en stappen die worden gevolgd vanaf de werving tot de aanname van een
1 augustus 2020.
zij-instromer. Daarnaast geeft het programma zij-instroom een duidelijke weergave van alle onderdelen in dit traject, de voorwaarden om een zij-instromer aan te stellen en de
Haags arbeidsvoorwaardenbeleid
bovenschoolse voorzieningen. De verbetering van de interne begeleiding en coaching
De CAO PO 2019-2020 heeft de besturen de verplichting opgelegd, dan wel de moge
en van maataanpak in samenwerking met de pabo’s is opgestart. In 2021 zal dit verder
lijkheid geboden om voor vervallen cao-artikelen in de CAO PO 2019-2020 op bestuur
worden uitgewerkt.
sniveau regels te stellen met ingang van 1 augustus 2020. Samen met de andere grote Haagse schoolbesturen in het primair onderwijs zijn hier in gezamenlijkheid regels voor
Daarnaast willen we vanaf het schooljaar 2021-2022 een opleidingsschool zij-instro
vastgesteld die als doel hebben op deze aspecten één lijn te trekken. Ieder schoolbe
mers opstarten in samenwerking met Hogeschool InHolland, speciaal voor het S(B)O en
stuur behoudt wel de eigen beleidsvrijheid en informeert elkaar hierover. Binnen De
de scholen met leerlingen met een hoge wegingsfactor. De voorbereidende gesprekken
Haagse Scholen is door de PGMR instemming gegeven aan het voorstel.
zijn in 2020 opgestart. De Strandwacht, onze school voor speciaal onderwijs, maakt
De behandelde onderwerpen hebben betrekking op salarisvaststelling, vergoeding
i.v.m. het lerarentekort al maanden gebruik van een van de maatregelen uit het nood
verhuiskosten, tegemoetkoming zakelijke reis- en verblijfkosten.
plan (4 daagse schoolweek). We hopen door dit maatwerktraject ook op deze scholen het lerarentekort te kunnen terugdringen.
Invoering Wnra en WAB Vanuit het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zijn per 1 januari 2020 een
2.2.3. Binden & Boeien
tweetal nieuwe wetten ingevoerd, te weten de Wet normalisering rechtspositie ambte naren (Wnra) en de Wet Arbeidsmarkt in Balans (WAB). De Wnra heeft tot gevolg dat de aanstelling van (semi) ambtenaren is omgezet in een arbeidsovereenkomst waarmee
Onder deze bouwsteen hebben in 2020 activiteiten plaatsgevonden op het gebied van
hetzelfde private recht geldt als voor werknemers in het bedrijfsleven. De WAB heeft
nadere invulling van de cao-afspraken, het arbeidsvoorwaardenbeleid, functiebouwhuis
tot gevolg dat regels rond arbeidscontracten en ontslag zijn veranderd. De inzet van de
en de aanpak van de werkdruk.
werkgever bij de begeleiding van werk naar werk is van belang. Bij de invoering van de WAB betreft de belangrijkste wijziging de transitievergoeding. Vanaf het begin van de
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
29
arbeidsovereenkomst heeft de medewerker bij beëindiging van het dienstverband door
Verzuim
de werkgever, recht op een transitievergoeding volgens een vaste berekeningsmethode.
In het kader van het goed werkgeverschap enerzijds en inzetbaarheid van medewerkers
Daarmee kan de transitievergoeding enerzijds worden gezien als compensatie voor ontslag
is het van belang dat sprake is van goede verzuimbegeleiding. Dit heeft als mogelijk
en anderzijds om de transitie naar een andere baan te vergemakkelijken. De invoering van
neveneffect dat een laag verzuim de werkdruk voor collega’s kan verlagen.
beide wetten heeft met name invloed gehad op de cao en op administratief gebied tot de nodige aanpassingen geleid. Over beide wetten is binnen de organisatie gecommuniceerd.
De verzuimfrequentie is ten opzichte van 2019 gestegen. Dit is voor een groot deel te wijten aan de besmettingen door COVID-19; de RIVM-maatregelen, de richtlijnen rond
(Aanvullend) geboorteverlof
om zwangere medewerkers in het derde trimester, medewerkers met een verhoogd
Op 1 juli 2020 is een nieuwe wet in werking getreden zijnde ‘Aanvullend geboorteverlof’.
risico etc. Een hogere verzuimfrequentie zie je in het bijzonder terug in het kortdurend
Naast de reeds bestaande wettelijke mogelijkheid om 1 week betaald geboorteverlof op te
verzuim. Daarentegen is het verzuimpercentage als totaal licht gedaald door een daling
nemen, werd vanaf 1 juli 2020 de mogelijkheid geboden dit met 5 weken (wekelijkse arbeids
in het langdurend verzuim.
duur) aan te vullen. Vanaf 1 juli t/m 31 december 2020 is hier binnen De Haagse Scholen beperkt gebruik van gemaakt. Wij verwachten in de toekomst dat dit meer het geval zal zijn.
Functiebouwhuis
Leeftijd klasse
Aantal medewerkers
Verzuimpercentage
2018
2019
2020
2018
2019
2020
Met ingang van 1 augustus 2020 heeft De Haagse Scholen in afstemming met de andere
< 25
126
136
138
4,68%
4,55%
3,46%
Haagse schoolbesturen een nieuw functiebouwhuis. Het nieuwe functiebouwhuis is het
25 - 34
485
508
516
5,22%
4,83%
3,79%
gevolg van de afspraak die er is gemaakt bij de totstandkoming van de CAO PO 2019-2020.
35 - 44
518
536
547
4,63%
4,98%
4,72%
45 - 54
396
409
417
5,50%
4,66%
5,53%
dat zij doen en de taken en verantwoordelijkheid die zij hebben. Gelijk(waardig) werk dient
55 - 64
447
435
395
7,42%
6,23%
7,21%
gelijk te worden beloond en dat begint met een goede functiebeschrijving. In de cao was
> 64
43
56
67
12,82%
10,94%
6,78%
afgesproken dat alle schoolbesturen de functiebeschrijvingen voor directeuren, adjunct-di
Totaal
2.015
2.080
2.080
5,82%
5,29%
5,19%
Het uitgangspunt in de nieuwe CAO PO is dat medewerkers betaald worden voor het werk
recteuren en onderwijsondersteunend personeel zouden actualiseren. Daarnaast is er binnen De Haagse Scholen ook voor gekozen om een functiereeks op te stellen voor de
(bron: Raet/Youforce)
functie van leerkracht. Met betrekking tot het verzuim blijft het van belang dat leidinggevende en medewerker Het nieuwe functiebouwhuis maakt inzichtelijk welke functies binnen De Haagse Scholen
gezamenlijk afspraken maken, zowel preventief als in het kader van de re-integratie en
noodzakelijk worden geacht en toont de inhoud van de functies en de daarbij behorende
het inzetten van interventies.
beloning (waardering). Naast geactualiseerde functiebeschrijvingen bevat het functiebouw huis ook nieuwe functiebeschrijvingen.
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
In 2019 is er een start gemaakt met Plan V in samenwerking met het Vervangingsfonds.
30
2.2.4. Professionalisering/ opleiden
Het Vervangingsfonds biedt een integrale en planmatige aanpak die schoolorganisaties helpt hun verzuimbeleid te verbeteren. Door de RIVM-maatregelen, de besmettingen en
Onderwijsvernieuwing is alleen mogelijk als de professionaliteit voortdurend wordt
de schoolsluitingen is dit helaas in 2020 stil komen te staan.
gevoed. In 2020 hebben we onze visie op professionalisering ontwikkeld en vastgesteld.
Aanpak werkdruk Werkdrukgelden
Daarbij is van en met elkaar leren en samen ontwikkelen essentieel. Professionalisering wordt daarmee onderdeel van onze cultuur: de manier waarop wij de dingen doen.
De rijksgelden, die beschikbaar worden gesteld voor het tegengaan van werkdruk, zijn in
Interne netwerken en inspiratiebijeenkomsten
2020/2021 verhoogd van €225,- per leerling in 2019/2020 naar een bedrag van:
Binnen De Haagse Scholen richten wij ons met name op het van en met elkaar leren en
•
€ 243,86 per leerling in het basisonderwijs;
werken en elkaar inspireren. We hebben een aantal leernetwerken, waarbij vraagstukken
•
€ 365,79 per leerling in het speciaal basisonderwijs
vanuit de praktijk centraal staan. In 2020 zijn er voor verschillende doelgroepen netwerk
•
€ 487,72 per leerling in het (voortgezet) speciaal onderwijs.
bijeenkomsten georganiseerd voor; intern begeleiders, (bovenschoolse) coaches, starten de leerkrachten, taalcoördinatoren rond meertaligheid, gedragsspecialisten, samenwerken
De besteding van de werkdrukmiddelen is op schoolniveau besproken en afgestemd
met ouders, bouwcoördinatoren en het ‘jonge kind’. Door de coronacrisis zijn deze bijeen
met de MR. Het plan dat naar aanleiding daarvan is opgesteld is door iedere MR
komsten veelal digitaal geweest. Het leernetwerk HITT (Haags Innovatie Team Technolo
ondertekend. Deze plannen voorzien van een handtekening voor akkoord van de MR
gie), zou in het voorjaar voor een studiereis naar de Verenigde Staten gaan. Echter door de
zijn opgenomen in de administratie van De Haagse Scholen.
coronamaatregelen heeft deze reis niet kunnen plaatsvinden. De interne HITT-netwerken hebben wel verder voortgang gehad en vallen inmiddels onder een bestuursbreed intern
De gelden, die beschikbaar zijn gesteld om de werkdruk te verminderen, zijn ingezet voor: •
inzet extra onderwijsondersteunend personeel, zoals een onderwijsassistent,
innovatienetwerk: DHS-Lab.
leerkrachtondersteuner of een conciërge;
Stedelijke leernetwerken
•
extra inzet vakleerkracht;
In samenwerking met drie andere Haagse schoolbesturen is er, in aanvulling op de al
•
aanschaf van ICT- of digitale leermaterialen;
bestaande stedelijke netwerken, in 2020 gewerkt aan het voorbereiden van drie nieuwe
•
inzet externe tussen-schoolse opvang waardoor de medewerkers geen
stedelijke leernetwerken rondom thema’s als kansengelijkheid en urban education.
pleinwacht hebben; •
inzet eventmanager;
Traineeship Nooit Uitgeleerd
•
financiering van trainingen of teamactiviteit;
Om beginnende leerkrachten te begeleiden bij de start van hun carrière wordt binnen De
•
tijdelijke uitbreiding van werktijdfactor parttimers.
Haagse Scholen, samen met Stichting Librijn en Stichting Openbaar Onderwijs Westland, invulling gegeven aan het traineeship Nooit Uitgeleerd. In 2020 is gestart met een door ontwikkeling van het huidige traineeship, waarbij ook de pabo van de Haagse Hogeschool is betrokken. De samenwerking bij de doorontwikkeling van het traineeship Nooit Uitge leerd wordt in 2021 voortgezet.
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
31
2.2.5. Anders organiseren en het lerarentekort
Leiderschapsontwikkeling Leiderschapsontwikkeling is een belangrijk thema binnen De Haagse Scholen. In het kader hiervan zijn in 2020 voor nieuwe en startende (adjunct-)directeuren de volgende
Het lerarentekort heeft in 2020 een stempel gedrukt op de agenda van De Haagse
activiteiten voortgezet: onboarding van nieuwe directeuren, intervisie startende direc
Scholen. In onderstaande schema zie je dat De Haagse Scholen in oktober 2020 98,1fte
teuren en leernetwerken van directeuren. Ook zijn er 13 leerkrachten in april 2020 met
aan vacatures had (verborgen + openstaand). Tot nu toe hebben de teams in de scholen
de opleiding ‘Basisbekwaam Schoolleider’ gestart.
alles op alles gezet om te voorkomen dat leerlingen geen les konden krijgen. Je ziet dan ook terug in de tabel dat de vacatures vooral intern (71,6 fte) is ingevuld.
Openstaande vacatures 8,7 Invulling intern in fte
Invulling extern in fte
Zij-instromer/ verkorte deeltijder ongewenst zelf standig voor de groep
Bevoegd ambulante LK/dir/ IB/vaklk voor de groep
Onbevoegd voor de groep
Groep opgesplitst
27,1
6,9
35,6
2
71,6
Verborgen vacatures (alternatief opgelost)
89,4
Totaal vacatures in fte (verborgen + openstaand) 98,1
Detachering bevoegd
Detachering onbevoegd
ZZP-er
Anders ingevuld*
10,8
4,1
0,8
2,1
17,8
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
32
Openstaande vervangingen >6wk 19,8 Invulling intern in fte
Invulling extern in fte
Zij-instromer/ verkorte deeltijder ongewenst zelf standig voor de groep
Bevoegd am bulante LK/dir/ IB/vaklk voor de groep
Onbevoegd voor de groep
Groep opgesplitst
16
9,4
18,4
0
Verborgen vervangingen >6wk (Alternatief opgelost)
Detachering bevoegd
Detachering onbevoegd
ZZP-er
Anders ingevuld*
2,2
0,8
2
3,8
52,6
43,8
8,8
Totaal vervangingen >6wk vacant of verborgen 72,5
Eenzelfde beeld zie je bij de openstaande vervangingen 72,5 fte (vacant + verborgen).
Strandwacht, onze school voor speciaal onderwijs, na afstemming met de medezeggen
Ook de vervanging is vooral intern ingevuld (43,8 fte).
schap en de Inspectie van Onderwijs al maanden gebruik van een van de maatregelen uit het noodplan (4 daagse schoolweek).
Eind 2019 is door besturen uit de G5, in samenwerking met het ministerie, gemeenten en de Inspectie van het Onderwijs, gewerkt aan een noodplan. Hierdoor hebben de
Daarnaast zijn er in 2020 door het bestuur en de scholen vijf toekomstscenario’s ge
scholen handvatten gekregen zodat zij om kunnen gaan met deze noodsituatie.
formuleerd die voor een deel een oplossing zijn voor het lerarentekort. Het is daarvoor
De plannen beschrijven uitzonderlijke maatregelen voor de korte termijn. Medio 2020
nodig het onderwijs anders te organiseren dan nu wordt gedaan. Tegelijkertijd zorgen
is er door de Rijksoverheid en de gemeente Den Haag geld vrijgemaakt voor de maat
we er met deze scenario’s voor dat de kwaliteit van het onderwijs op de lange termijn
regelen uit het Noodplan en voor de zij-instroom. Zoals eerder genoemd maakt De
wordt geborgd. Deze vijf scenario’s worden benoemd in hoofdstuk 1.1.
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
33
Oplossingen voor het lerarentekort
opgeleid tot volwaardig leerkracht. Daarnaast hebben zij net als zij-instromers al een HBO-,
Samenwerking stadsbreed
of WO-diploma en uiteenlopende werkervaring, wat zorgt voor meer diverse kennis en
In Den Haag willen we dat alle kinderen gelijke kansen krijgen. Dat begint met goed onder
ervaring in een schoolteam.
wijs. Het tekort aan leraren knaagt aan de continuïteit en kwaliteit van het onderwijs. In de grote steden manifesteert het lerarentekort zich als eerste en in zijn meest heftige vorm, terwijl veel van onze kinderen niet minder, maar juist meer onderwijs nodig hebben.
2.2.6. Uitkeringen na ontslag
Haagse schoolbesturen voor primair onderwijs en de gemeente Den Haag hebben inten
Voor de dekking van het werkeloosheidsrisico van (oud) medewerkers is De Haagse Scholen
sief samengewerkt aan het Noodplan Lerarentekort Den Haag. Het ministerie van Onder
aangesloten bij het Participatiefonds. Ontslagdossiers worden echter niet zondermeer
wijs, Cultuur en Wetenschap en de Inspectie van het Onderwijs waren daarbij aangesloten.
aanvaard door het Participatiefonds, maar eerst getoetst aan een set criteria (instroom
De noodmaatregelen zijn een beredeneerde set aan maatregelen die schoolleiders kunnen
toets). Als een ontslagdossier niet aan de criteria voldoet, dan worden de uitkeringslasten
inzetten bij acute overmachtssituaties, waarin onvoldoende bevoegde leraren zijn.
van het UWV door DUO verrekend met de bekostiging. Het bedrag dat DUO in 2020 met ons heeft verrekend voor deze uitkeringen bedroeg € 195.198. Dit is een hoger bedrag dan in de
Klassewerk gestopt en Samen voor de Haagse Klas opgestart
voorziening ‘personele risico’s’ (ultimo 2019) was opgenomen. Dit komt door een onterech
‘Klassewerk’ is ruim drie jaar geleden gestart als een gezamenlijk programma van de
te verrekening in 2019 van € 84.000 door DUO die in 2020 is teruggedraaid. Daar was geen
Haagse besturen en de gemeente Den Haag met één heldere ambitie: “Voldoende goede
rekening mee gehouden. In het kader van ontslag van arbeidsongeschikte medewerkers is
leerkrachten voor het Haagse basisonderwijs”. De afgelopen drie jaar zijn er diverse projec
bij het UWV, op basis van de Wet Arbeidsmarkt in Balans, een verzoek tot teruggave van
ten en initiatieven gerealiseerd om nader tot deze ambitie te komen.
transitievergoeding gedaan ter waarde van circa € 70.000. Door De Haagse Scholen wordt ingezet op duurzame inzetbaarheid. Hierbij is het vooral
Deze ambitie is nog steeds actueel, maar het onderwijs is ook sterk in ontwikkeling. Eind
van belang dat vroegtijdige signalering plaatsvindt wanneer er ontwikkelingen zijn rond het
2020 is daarom besloten in deze fase de activiteiten nadrukkelijker bij de scholen en
functioneren van een medewerker waarbij minder goed functioneren of uitval aan de orde
besturen zelf neer te leggen, gekoppeld aan de twee rijkssubsidieprogramma’s: Noodplan
dreigt te geraken.
Lerarentekort (penvoerder Lucas onderwijs) en een plan voor de aanstelling van zij-in stromers (penvoerder De Haagse Scholen). Klassewerk is opgeheven, de beide rijkssub
Vroegtijdig signaleren en bespreekbaar maken moet leiden tot minder uitval of tenminste
sidieprogramma’s zijn ondergebracht in een nieuwe bestuurlijke samenwerking onder de
tot geregisseerd veranderen van functie en/of taken en mogelijk van school. Ons huidige
noemer ‘Samen voor de Haagse Klas’.
systeem voor gesprekscyclussen, is hierbij ondersteunend. Verder zal er blijvend aandacht worden besteed aan het afgeven van overeenkomsten voor bepaalde tijd. Hierbij ontstaan
Leerkrachten opleiden
rechten op eventuele werkloosheidsuitkeringen en - zij het beperkt door de korte duur van
Zoals we eerder in dit hoofdstuk benoemden zetten we in op het opleiden van leerkrachten
een loondienstverband - recht op transitievergoedingen. De afweging om mensen zelf een
bij de pabo’s en door het zij-instroom traject. Ook de studenten van de verkorte deeltijd
overeenkomst te bieden dan wel via derden werkzaam te laten zijn voor De Haagse Scho
pabo zijn een hele interessante doelgroep voor ons, omdat zij in twee jaar versneld worden
len, is een kwestie van een kosten/baten analyse en beschikbaarheid.
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
34
2.3 Huisvesting & facilitaire zaken
In 2020 is hard gewerkt aan verschillende nieuwbouwprojecten en hebben op facilitair
Galvanischool
vlak verschillende projecten gelopen naast de reguliere werkzaamheden. Hieronder
Per 14 januari 2019 is de school overgedragen aan de aannemer om met de uitvoering van
volgt een uitgebreidere beschrijving. Daarnaast is een start gemaakt met een strate
dit project te starten. In oktober 2019 ontving De Haagse Scholen het bericht dat de aan
gisch huisvestingsplan voor De Haagse Scholen. Thema’s die hier onder andere een plek
nemer failliet was gegaan. Per februari 2020 is het resterende werk opnieuw aanbesteed.
in krijgen zijn het verduurzamen van ons scholenbestand en het vraagstuk van de kleine
Op 2 juni was de laagste inschrijver Van Wijnen Stolwijk bv. Op 31 augustus 2020 heeft de
scholen i.r.t. de gewenste spreiding en schaalvergroting.
firma Van Wijnen de werkvoorbereiding gestart. In september 2020 was de zitting voor de tijdelijke voorziening die was aangevraagd door de bezwaarmakers. Eind september 2020
2.3.1. Nieuwbouw
heeft de Raad van State een bouwstop uitgeroepen. In het eerste kwartaal van 2021 loopt de procedure. In de jaarrekening is een (beperkte) voorziening opgenomen om nakomende extra kosten als gevolg van deze gebeurtenissen in het verleden op te vangen.
In 2020 liepen verschillende nieuwbouwprojecten, uitbreidingen voor openbare basis school De Wissel en Het Volle Leven, nieuwbouw voor de Annie M.G. Schmidtschool en
Annie M.G. Schmidtschool
nieuwbouw en renovatie voor de Galvanischool en voorbereidingen voor Inspecteur W.P.
In februari 2019 is de WABO-procedure voor het nieuwe ontwerp gestart. De Welstand
Blokpoelschool. De Wissel en Het Volle Leven zijn afgerond. De Annie M.G. Schmidt
eisen en de stikstof problematiek maakte dat de procedure tot drie keer is opgeschort. De
school en de Galvanischool lopen vertragingen op door diverse bezwaarprocedures van
laatste opschort termijn gaf een uiterste afgifte datum van 18 januari 2020. De vergunning
omwonenden en ouders. Er is toenemende aandacht vereist bij groei van scholen en
is per 3 januari 2020 afgegeven en de aannemer Blanksma Bouw bv. is via een aanbeste
nieuwbouw van scholen in het goed vormgeven van de participatie van omwonenden en
dingsprocedure geselecteerd. De uitvoeringsbeschikking is afgegeven per september 2020.
ouders. Dit vraagt om meer inspanningen van het bestuur en een betere samenwerking
Het project ligt stil vanwege bezwaren van omwonende en ouders op de WABO-vergun
met de gemeente.
ning. In oktober 2020 was de hoorzitting. In de eerste helft van 2021 wordt de uitspraak verwacht. Het streven is medio 2021 te starten met de uitvoering.
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
Uitbreiding De Wissel
35
2.3.2. Facilitaire zaken
Voor het goedgekeurde ontwerp is per 22 januari 2019 de WABO-procedure gestart en op 1 juli 2019 is de omgevingsvergunning ontvangen. Bij de onderhandse aanbesteding
De reguliere werkzaamheden voor het team Facilitair bestaan onder andere uit het
was de firma Meesterbouw de winnaar. Deze partij is vervolgens in september gestart
afhandelen van binnengekomen meldingen en schades. Daarnaast het uitvoeren van
met de uitvoering. Het project is op 14 mei 2020 opgeleverd en per 15 juni heeft de
groot meerjarig onderhoud, jaarlijks onderhoud en keuringen, ondersteunen bij verhui
school het in gebruik genomen.
zingen en adviseren over diverse huisvestingsaangelegenheden.
Nieuwbouw Inspecteur W.P. Blokpoelschool Per 25 februari 2019 is de architect voor de nieuwbouw van de Blokpoelschool gese
De focus van de team Facilitair heeft in 2020 naast de reguliere werkzaamheden gele gen bij de volgende projecten: •
Aanbestedingstrajecten op het gebied van: schoonmaak, bouwkundige ondersteu
lecteerd. Architectenbureau Theo Kupers uit Rotterdam heeft de selectie gewonnen
ning en CV & luchtbehandelingsinstallaties. Deze aanbestedingen zijn eind 2020
en de opdracht gekregen voor het ontwerp. Het definitief ontwerp is goedgekeurd.
afgerond. De aanbesteding LED-verlichting is vertraagd.
Eind september 2019 werd gemeld dat de planning één jaar werd uitgesteld, omdat de
•
huidige schoollocatie moet dienen als tijdelijke locatie voor een andere school. Tevens
adviserende en een beoordelende rol van offertes. Tevens uitvoeringsbegeleiding en
werd de Nota van Uitgangspunten (NvU) door de wethouder in april 2020 afgekeurd. Het stedebouwkundigplan werd aangepast; het gevolg voor de kavel van de Blokpoel
controle van de uitgevoerde werkzaamheden. •
school was onduidelijk en het project kwam hierdoor stil te liggen. In januari 2021 is de NvU door het college goedgekeurd, de kavel staat nu vast. Dienst Stedelijke Ontwikke
Procesoptimalisatie in het Facilitaire Management Informatie Systeem voor het afhandelen van meldingen en het automatiseren van de opdrachtverstrekking.
•
ling Den Haag beoogt de kavel per januari 2022 eerder beschikbaar te kunnen stellen en eind februari 2021 wordt de WABO-aanvraag ingediend. De aanbesteding zal net voor
In het kader van brandveiligheid en de door de brandweer uitgevoerde controles een
Naar aanleiding van de coronapandemie is de ventilatie op scholen geïnventariseerd en zijn aan alle scholen CO2-meters verstrekt.
•
de zomervakantie worden ingezet.
Alle scholen met een bouwjaar van voor 1960 zijn onderzocht op de aanwezigheid van loden leidingen. Na het nemen van watermonsters zijn er in een aantal lokalen loden aansluitingen gevonden. Deze zijn vervangen.
Uitbreiding Het Volle Leven
•
Voorbereidende werkzaamheden voor een Producten en Diensten Catalogus.
Door de permanente groei van Het Volle leven, heeft De Haagse Scholen na overleg met
•
In kaart brengen van het energieverbruik van alle gebouwen.
Onderwijshuisvesting voor het programma 2020 een uitbreiding met één lokaal aan gevraagd. De beoogde uitbreiding (één leslokaal en nevenruimte) zal komen ter plaatse van het huidige buitenlokaal op de tweede verdieping. HVE Architecten heeft het ont werp gemaakt voor de uitbreiding op de tweede verdieping. Dit ontwerp is goedgekeurd door de school en in februari 2020 is de WABO vergunningsaanvraag voor dit ontwerp ingediend. De onderhandse aanbesteding is uitgezet, de laagste inschrijver was Boks man Bouwbedrijf bv. De WABO-vergunning is in mei 2020 afgegeven. De uitbreiding is inmiddels opgeleverd en in gebruik genomen door de school.
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
2.3.3. Duurzaamheid & maatschappelijk verantwoord ondernemen In 2020 heeft De Haagse Scholen de volgende stappen gezet in relatie tot duurzaam heid en maatschappelijk verantwoord ondernemen: •
De Haagse Scholen heeft een nieuw energiecontract afgesloten voor de periode 2021 tot en met 2025. In dat contract is gekozen voor 100% groene energie. Dit betekent concreet een combinatie van Nederlandse windenergie én compensatie van de CO2-uitstoot door gasverbruik via certificaten.
•
Voor drie van onze scholen, de Galvanischool, de Annie M.G. Schmidtschool en de Van Ostadeschool is een plan gemaakt om het gebouw te verduurzamen en/of de ventilatie te verbeteren door het plaatsen van decentrale WTW-units. De verduur zamingsmaatregelen betreffen isolatie van ramen en/of dak, het aanbrengen van LED-verlichting en/of het plaatsen van zonnepanelen. Voor deze plannen is via de gemeente Den Haag een subsidieaanvraag bij de Rijksoverheid ingediend in het kader van de SUVIS-regeling (Specifieke uitkering ventilatie in scholen).
•
Er is een start gemaakt met bestuursbreed beleid t.a.v. het verduurzamen van onze gebouwenvoorraad. Dit beleid wordt in 2021 afgerond en dan wordt ook gestart met de uitvoering.
•
De schoonmaak van onze scholen is opnieuw aanbesteed. Hierbij waren duur zaamheid (gebruik van milieuvriendelijke materialen, middelen en methoden; het beperken van milieubelasting van het transport) en maatschappelijk verantwoord ondernemen (afwijzen producten die via kinderarbeid tot stand zijn gekomen) selec tiecriteria voor de keuze van de nieuwe aanbieder.
36
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
37
2.4 Financieel beleid
De hoofddoelstelling van het financiële beleid van De Haagse Scholen is dat er ener zijds zoveel mogelijk middelen ingezet worden voor het onderwijs terwijl anderzijds de continuïteit van de bedrijfsvoering gewaarborgd blijft. Hieruit vloeien diverse beleids uitgangspunten voort, zoals het streven naar een doelmatige inzet van middelen en
Doelen financieel beleid
Indicatoren/streefwaarden
Realisatie 2020
a) Waarborging van de bedrijfscontinuïteit
Financiële kengetallen voor liquiditeit, solvabiliteit en weerstandsvermogen voldoen aan de normen van het Inspectietoezicht (> signaleringswaarden). Zie paragraaf 6.2.
Gerealiseerd
b) F inancieel jaarresultaat conform begroting
• Het verschil tussen het begrote en gerealiseerde resultaat op bestuursniveau is kleiner dan 1% van de totale baten. • > 95% van de scholen/afdelingen heeft een verschil tussen het begrote en gerealiseerde resultaat kleiner dan 2% van de totale baten
Niet behaald
c) Doelmatige inzet van mensen en middelen
• De bovenschoolse lasten (bestuurs kantoor) bedragen < 6% van de totale baten • Het aantal leerlingen per fte onderwij zend personeel blijft binnen bestuurs formatieplan (okt 2020: 16 lln/fte OP).
Gerealiseerd
d) V erantwoord/veilig beheer liquiditeiten en vermogen (treasury)
De uitvoering van de treasuryfunctie voldoet aan de geldende wet- en regelgeving
Gerealiseerd
goede financiële kengetallen met genormeerde reserves die niet te hoog én niet te laag zijn. Om dit laatste te realiseren sturen we op een sluitende meerjarenbegroting en een aansluitend exploitatieresultaat. Doelmatigheid heeft De Haagse Scholen gedefinieerd als de verhouding tussen de hoeveelheid ingezette middelen/mensen enerzijds en de output van de organisatie in de zin van onderwijs aan leerlingen. Naast onderstaande (kwantitatieve) indicator komt dit begrip ook tot uiting in de gerichte inzet van middelen aan de strategische doelen van het ambitiestatement. In onderstaande tabel staat weergegeven in hoeverre De Haagse Scholen in 2020 de gestelde financiële doelen heeft gerealiseerd. In de tekst daaronder wordt hier verder op in gegaan.
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
38
a) Waarborging van de bedrijfscontinuïteit
gen, voor tussentijdse leerlingengroei, voor basisondersteuning (samenwerkingsver
Om risico’s in de bedrijfscontinuïteit te monitoren en verantwoorden, sluiten we aan
band) en voor zorgarrangementen. Daarbovenop bleek ook de jaarlijkse indexatie van
bij de kengetallen en signaleringswaarden die de Inspectie van het Onderwijs hanteert.
de personele bekostiging door het Rijk hoger dan verwacht, en ook hoger dan nodig was
Deze komen verder terug in het hoofdstuk ‘Verantwoording financiën’.
om aan de cao-afspraken te voldoen. Tegenover de extra inkomsten stonden extra be stedingen. De salarislasten zijn bijvoorbeeld € 1,5 miljoen hoger dan begroot door met
b) Financieel resultaat
name het aantrekken van extra personeel, maar deze lasten zijn aanzienlijk lager dan de
In de vastgestelde meerjarenbegroting is voor 2020 een begroot resultaat opgenomen
diverse extra toegekende baten in 2020.
van -/- € 4.052k. Dit negatieve begrote resultaat hing vooral samen met de eenmalige uitkering aan het personeel in februari op grond van de CAO PO 2019/2020 waarvan de
Samenvattend kan dus de conclusie worden getrokken dat het financieel resultaat in
kosten gedekt waren uit Rijksmiddelen die in 2019 verantwoord moesten worden. Het
2020 ontstaan is doordat de personeelsformatie onvoldoende wist mee te bewegen
daadwerkelijk gerealiseerde resultaat is met een positief resultaat € 1.504k aanzienlijk
met de extra, niet begrote inkomsten. Hier ligt een link met de krapte op de arbeids
hoger. Ten tijde van de 8-maandsrapportage bleek in de realisatiecijfers tot en met au
markt en de vele aandacht/energie/tijd die schoolleiders noodgedwongen kwijt waren
gustus al een positief verschil met de begroting van € 5,8 miljoen. Op dat moment was
aan het managen van de coronacrisis. Tegelijkertijd waren diverse lasten als gevolg van
de verwachting dat dit deels nog ingelopen zou worden door extra bestedingen van de
de coronacrisis juist aanzienlijk lager dan begroot. Aangezien De Haagse Scholen reeds
scholen in het najaar, wat uiteindelijk niet gelukt is, mede als gevolg van de tweede golf
over een goede reservepositie beschikt, moet dit positieve resultaat als ongewenst
in de coronacrisis, wat de aandacht van schoolleiders verlegde.
worden beschouwd. Zie ook paragraaf 3.3 Financiële positie. Ook in 2018 en 2019 waren er aanzienlijke verschillen met de begroting. Ook toen
Het positieve financiële resultaat heeft in grote lijnen twee oorzaken. In de eerste plaats
speelde onvoorspelbaarheid in de bekostiging van het Rijk een rol. Tegelijkertijd zien
zijn door de coronacrisis minder activiteiten uitgevoerd en uitgaven gedaan door de
we ook dat het decentrale financieel management binnen De Haagse Scholen versterkt
scholen, met name in het eerste halve jaar toen ook de (gedeeltelijke) schoolsluiting
kan worden. Door beter te anticiperen en sneller te reageren op tussentijdse (finan
plaatsvond. Belangrijkste effecten zijn een forse reductie van externe inhuur en uitzend
ciële) ontwikkelingen gedurende het jaar, kan de realisatie van begrotingen en prog
kosten, minder training en opleiding van personeel en minder organisatie van evene
noses beter “in control” gebracht worden. De Haagse Scholen zal in 2021 inzetten op
menten voor zowel leerlingen (o.a. schoolreizen) als medewerkers (sociale activiteiten).
professionalisering ten aanzien van financieel management, uitbreiding van financiële
Extra lasten als gevolg van de coronacrisis waren relatief beperkt, waardoor per saldo
ondersteuning voor schoolleiders en verbetering van de technische infrastructuur voor
de coronacrisis de lasten gedrukt heeft en leidde tot een positief financieel effect. Ver
begroten en financiële monitoring.
der in dit hoofdstuk wordt nader ingegaan op de financiële gevolgen van de coronacrisis. Een tweede oorzaak ligt in de toekenning van extra, niet begrote baten. In de eerste
c) Doelmatigheid
plaats heeft het Rijk, verder aangevuld door de gemeente Den Haag, subsidie verleend
Het begrip doelmatigheid heeft in het primair onderwijs de laatste jaren een groter
ter bestrijding van het lerarentekort. Ook waren er doelsubsidies om de effecten van
politiek/bestuurlijk gewicht gekregen. Van doelmatigheid is sprake als de beschikbare
corona op het onderwijs te bestrijden (inhaal- en ondersteuningsprogramma’s). Los van
middelen en menskracht in een goede verhouding staan tot het onderwijsaanbod aan
corona zijn door de scholen meer middelen ontvangen voor de opvang van vreemdelin
leerlingen. Dat kan worden benaderd op zowel bestuursniveau, als voor de scholen.
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
39
De overheadomvang is een belangrijke indicator voor de doelmatigheid van De Haagse
gemeentelijke subsidies voor arbeidsmarktparticipatie (STIP, conciërgeregeling) voor
Scholen. Niet alle middelen vloeien direct door naar onderwijstijd en daarmee leerop
relatief veel ondersteunend personeel op scholen in Den Haag. Tot slot kent De Haagse
brengsten voor leerlingen. Noodzakelijkerwijs wordt geld besteed aan beheersmatige,
Scholen een model van ver doorgevoerd decentraal integraal management, waardoor
coördinerende en ondersteunende activiteiten voor de scholen. Als deze bestedingen
veel ondersteunende taken op schoolniveau zijn belegd.
echter te groot worden, dan gaat dat ten koste van het onderwijsaanbod, neemt de doelmatigheid van de bedrijfsvoering af. De overhead wordt iedere twee jaar vergeleken
Voor de vraag of het onderwijs op de scholen (primair proces) doelmatig is georgani
met vergelijkbare schoolbesturen in een extern uitgevoerd benchmarkonderzoek.
seerd en het beschikbare (schaarse) onderwijzend personeel efficiënt wordt ingezet, is het aantal leerlingen dat per leerkracht wordt onderwezen een indicator - zolang de
2018
2020
leeropbrengsten in ieder geval niet dalen. Deze ratio maakt ook (verplicht) onderdeel
De Haagse Scholen:
3,2%
3,2%
uit van het Bestuursformatieplan. In het totaal van De Haagse Scholen zien we dat de
Benchmark gemiddelde:
3,6%
3,7%
Berenschot benchmark centrale overhead (bestuurskantoor)
toename van de ratio in eerdere jaren in 2020 is gestagneerd. Voor 2020 werd een ratio verwacht van 16,0 leerlingen per fte. Het aantal leerlingen is echter minder gestegen dan verwacht, terwijl het onderwijzend personeel juist meer is toegenomen dan be
Zichtbaar in de tabel is dat de relatieve omvang van het bestuurskantoor onder het
groot. Op zichzelf is dat een gunstig teken, want het wijst erop dat het lerarentekort dit
gemiddelde van de benchmark ligt en stabiel is. De totale bovenschoolse lasten en
jaar tegen de verwachtingen in niet verder is gegroeid.
formatieomvang zijn wel gegroeid in de afgelopen jaren, maar bewegen daarin mee met het totaal van de bekostiging. Het aandeel van de bovenschoolse lasten van het bestuurskantoor in de totale exploitatie van De Haagse Scholen bedroeg 5% in 2020. Dit is inclusief bovenschoolse materiële lasten die voor een groot deel direct ten behoeve van de scholen worden gemaakt, zoals internetaansluiting en verzuimbegeleiding door de bedrijfsarts. Uit intern tevredenheidsonderzoek blijkt dat ook tevredenheid (ruim
2017
2018
2019
2020
aantal LLN (okt)
14.552
14.554
14.777
14.793
aantal fte OP (okt)
983
966
971
974
Ratio LLN/OP
14,8
15,1
15,2
15,2
voldoende) bestaat onder de scholen over de dienstverlening van het bestuurskantoor. d) Treasury Tegenover een lage centrale overhead staat het gegeven dat de overhead op de scholen
De Haagse Scholen heeft haar beleid met betrekking tot het beheer van haar vermogen
is gegroeid sinds 2018 (van 17,0% naar 18,2%) en ook boven het benchmark gemiddelde
en het wegzetten van liquide middelen omschreven in een treasurystatuut dat voldoet
(15,5%) ligt. De groei is met name het gevolg van de geïntroduceerde werkdrukmid
aan de juridische kaders van het ministerie van OCW in de Regeling beleggen, bele
delen die grotendeels worden ingezet door ondersteunend personeel in te zetten. De
nen en derivaten (gewijzigd d.d. 19 december 2018). Er zijn in 2020 geen afwijkingen
reden dat de decentrale overhead bij De Haagse Scholen gemiddeld hoger ligt dan in de
geweest van de regels in het treasurystatuut. Eind 2020 is een bijgestelde versie van
benchmark is verklaarbaar uit het gegeven dat De Haagse Scholen relatief veel school
het treasurystatuut vastgesteld. De aanpassing betrof een technische bijstelling naar
types kent met inherent meer ondersteunend personeel, namelijk (V)SO en SBO-scho
aanleiding van een eerdere wijziging in de regelgeving en had geen praktische gevolgen
len en scholen met een hoog schoolgewicht voor onderwijsachterstanden. Ook zorgen
voor de treasuryfunctie van De Haagse Scholen.
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
40
Een risicomijdend treasurybeleid staat centraal. Belegging van overtollige liquide midde
Kasstromen uit financieringsactiviteiten zijn er niet, op de rentelasten van de rekening
len in aandelen, opties en derivaten is niet toegestaan, en alleen na goedkeuring door de
courant na. Er is geen inkomende kasstroom uit bijvoorbeeld leningen. Investeringsacti
raad van toezicht kan een lening worden afgesloten of geld voor langere termijn worden
veiten in materiële vaste activa worden volledig gedekt uit de eigen liquiditeit.
weggezet in bijvoorbeeld staatsobligaties. In 2020 is hier geen sprake van geweest: de
Op ieder moment bestaat inzicht in onze liquide middelen en in de verwachte kasstro
liquiditeiten van De Haagse Scholen zijn volledig aangehouden op rekeningen courant bij
men op de korte en lange termijn. Bij het opstellen van de meerjarenbegroting in het
banken die voldoen aan de gestelde minimale credit ratings. Een beeld van de kasstro
bestuursplan wordt jaarlijks ook een meerjarige liquiditeitsprognose opgesteld om de
men in 2020 is opgenomen in de jaarrekening in ondermeer het kasstroomoverzicht.
verwachte meerjarige ontwikkeling te monitoren. Zowel de korte als lange termijn zitten
Artikel 10 van de Regeling beleggen, belenen en derivaten geeft aan hoe verantwoord
er geen (continuïteits-)risico’s in de kasstromen.
moet worden over uitstaande beleggingen en leningen, de aangetrokken leningen en afgesloten derivatenovereenkomsten (o.a. soorten en omvang, vrijval van beleggingen
In de jaarrekening is het kasstroom overzicht opgenomen voor 2020, waarin ook nadere
en looptijden). Deze verantwoording is niet van toepassing op De Haagse Scholen. Er
detailinformatie is te vinden. Per saldo namen de liquide middelen toe met € 6,7 mil
was geen sprake van beleggingen, derivaten en leningen in 2020. Er worden eveneens
joen. In 2021 wordt een negatieve kasstroom verwacht van € 1,3 miljoen als gevolg van
geen financiële instrumenten gehanteerd.
een negatief begroot resultaat en meer geplande investeringen dan dat er afschrijvin gen verwacht worden.
Door de aanhoudende rentedalingen betaalt De Haagse Scholen momenteel een signi ficant bedrag aan negatieve rente (€ 80k). Tegelijkertijd zijn kredietbeoordelaars in 2020
Investeringsbeleid
minder positief geworden over de kredietwaardigheid van de Nederlandse banken. De
Vanwege het feit dat De Haagse Scholen over voldoende liquide middelen beschikt,
Haagse Scholen is voornemens om in 2021 over te stappen naar Schatkistbankieren. In
worden investeringen uit eigen middelen voldaan. Gezien de schaalgrootte van de
deze constructie, waarbij banktegoeden veilig worden aangehouden bij de Nederlandse
organisatie is er sprake van spreiding van de investeringsbehoefte, zodat er geen hele
Staat, wordt geen negatieve rente in rekening gebracht.
grote verschillen per jaar optreden. De scholen beslissen zelf over hun investeringen als
Kasstromen en financiering
onderdeel van hun integraal management. Om het effect van de investeringen op de jaarlijkse exploitatie van iedere individuele school te bepalen, wordt voor iedere school
Om salarissen en werkgeverslasten te kunnen betalen en te kunnen voldoen aan onze
een meerjaren investeringsbegroting gemaakt. Hierin zijn ict, lesmethodes en meubilair
verplichtingen aan leveranciers, is het noodzakelijk dat De Haagse Scholen ten alle
de grootste posten.
tijden voldoende middelen op de rekening courant bij de bank heeft. De operationele kasstroom is dominant. De inkomende kasstroom bestaat bijna geheel uit betalingen
In 2020 was sprake van € 2,1 miljoen aan investeringen. Begroot stond hiervoor € 3,0
op grond van de Rijksbekostiging, vergoedingen van de gemeente en andere baten. De
miljoen, veel geplande investeringen zijn doorgeschoven naar 2021. De komende jaren
uitgaande kasstroom wordt gedomineerd door de personeelslasten en betalingen aan
verwachten we jaarlijkse investeringen die variëren tussen afgerond € 1,5 miljoen en
crediteuren in de exploitatie.
€ 3,5 miljoen euro per jaar. Voor gebouwonderhoud is een voorziening gevormd, welke is gebaseerd op een meerjaren onderhoudsplanning.
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
41
Middelen Prestatiebox
De eerste fase van de coronacrisis betrof de scholensluiting. Aandacht en keuzes gingen
Op grond van het bestuursakkoord voor de sector primair onderwijs uit 2014 is de zoge
uit naar het verzorgen van thuisonderwijs, noodopvang en leerlingen die buiten beeld
naamde prestatiebox ingevoerd. In de lumpsumbekostiging wordt een bedrag ontvangen
waren geraakt. Scholen hebben 1650 (school)devices uitgeleend en laten ombou
dat bedoeld is voor:
wen voor thuisgebruik. De Haagse Scholen heeft daar bovenop centraal 150 laptops
•
talentontwikkeling door uitdagend onderwijs
aangeschaft en beschikbaar gesteld en ruim 300 laptops zijn ontvangen via SIVON en
•
een brede aanpak voor duurzame onderwijsverbetering
Stichting Leergeld. Binnen twee weken na de start van de lockdown kon elke school via
•
professionele scholen
Teams online onderwijs verzorgen, waarvoor circa 16.000 gebruikersaccounts be
•
doorgaande ontwikkellijnen
schikbaar kwamen. De kosten van deze operatie voor De Haagse Scholen waren echter beperkt. De extra accounts waren al afgedekt in de bestaande (licentie) overeenkomst,
In 2020 ontving De Haagse Scholen in totaal € 4.649k aan prestatiebox middelen. De doelen
installatie van de extra laptops is in eigen beheer uitgevoerd (geen extra capaciteit voor
van de prestatiebox sluiten aan op het ambitiestatement van De Haagse Scholen. De mid
ingezet), de distributie heeft onze ICT-partner Miegroup kosteloos verzorgd. De ge
delen worden in beginsel aan deze doelen besteed door de scholen. De regeling staat echter
meente Den Haag en T-Mobile hebben 30 wifi-routers met 4G-internetkaart geleverd.
ook toe dat scholen deze middelen besteden aan andere activiteiten van de school waar
Aan licenties voor digitale onderwijslespakketten is afgerond € 150k meer uitgegeven
voor bekostiging wordt verstrekt.
dan begroot. Per saldo blijft het totaal aan ICT gerelateerde kosten in 2020 binnen de
Vanaf schooljaar 2021/2022 zal de regeling komen te vervallen. De betreffende subsidie zal
begroting, en vallen de ICT-bestedingen zelfs lager uit dan in 2018 en 2019.
worden ingezet door het Rijk in een nieuwe regeling. Na de eerste lockdown periode, vanaf de tijd dat leerlingen weer gedeeltelijk naar
Verantwoordingsthema’s ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
school konden, is extra inzet gepleegd op schoonmaak van klaslokalen en hygiënearti kelen (zoals desinfecterende handlotion). Dit heeft geleid tot afgerond € 200k aan extra lasten. Ook zijn CO2-meters aangeschaft voor alle scholen in het kader van de ventilatie (beperkt bedrag, enkele tienduizenden euro’s).
a) Coronacrisis Het afgelopen jaar werd het onderwijs in hoge mate getekend door de coronacrisis. Op
Na de zomer hebben 44 van de 52 scholen een aanvraag gedaan voor de organisatie
grond van artikel 4 lid 6 van de regeling Jaarverslag vraagt de minister van OCW om
van inhaal- en ondersteuningsprogramma’s voor in totaal 2.052 leerlingen (in tijdvak
bestuurlijke keuzes in beeld te brengen in het licht van de crisis en de (financiële) impact
1 en/of 2) en met dit geld extra activiteiten verzorgd. In 2020 zijn € 983k aan subsi
daarvan in 2020. Goed om te realiseren is dat de crisis in 2021 voortduurt en dat de be
diebaten geboekt. De betreffende activiteiten zijn grotendeels uitgevoerd, maar niet al
langrijkste zorgen niet van financiële aard zijn, maar betrekking hebben op vertraging in de
deze middelen hebben ook tot extra lasten geleid als gevolg van personele knelpunten
onderwijsontwikkeling van leerlingen. De gevolgen op dit vlak moeten zich nog uitkristalli
binnen de scholen (lerarentekort, corona gerelateerd verzuim). Een klein deel van de
seren en in beeld worden gebracht.
activiteiten is doorgeschoven naar 2021.
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
42
Tegenover deze (relatief beperkte) extra lasten zijn er echter ten opzichte van andere jaren
school is integraal verantwoordelijk voor de besteding van de resterende middelen. Alle
ook veel lasten weggevallen in 2020. De aandacht van scholen lag in hoge mate bij de cri
andere lasten/risico’s die niet worden afgedekt middels deze afdrachten vallen binnen
sis in plaats van bij andere (geplande, begrote) ontwikkelingen. Daarnaast konden diverse
de verantwoordelijkheid van de scholen, waaronder kosten van professionalisering, ver
activiteiten niet doorgaan als gevolg van de coronamaatregelen. Voorbeelden zijn trainin
vanging van personeel, ICT-middelen, inventaris/ meubilair en onderwijslespakketten.
gen/ opleidingen (-/- € 500k t.o.v. 2019), schoolreizen/ excursies (-/- € 450k t.o.v. 2019) en diverse sociale activiteiten (zoals het jaarlijkse De Haagse Scholen volleybaltoernooi) die
Het afdrachtspercentage wordt ieder jaar door het bestuur vastgesteld, na een draag
niet zijn doorgegaan zoals gepland. Een (beperkte) daling van het energie en waterverbruik
vlakpeiling waarin de schooldirecteuren hun stem uitbrengen. Het bestuur stemt in met
tijdens de scholensluiting, wordt meer dan teniet gedaan door gestegen tarieven in 2020.
wijziging van het percentage bij een draagvlak van minimaal 2/3e van de directeuren.
De grootste besparing betrof de externe inhuur en uitzendkosten (-/- € 1,4M t.o.v. 2019).
De GMR heeft vervolgens nog een adviesrecht voorafgaand aan vaststelling door het college van bestuur.
Gedurende de coronacrisis is in het eerste halve jaar het ziekteverzuim fors gedaald, waar door ook de vervangingsinzet via uitzendbureaus daalde. Ook veel andere inhuur is tijdelijk
De afdracht valt uiteen in een viertal bestemmingen:
tot stilstand gekomen voor de zomer. Na de zomer steeg het ziekteverzuim, maar kozen
•
Bestuur en dienstverlening aan scholen (bestuurskantoor): hieronder vallen de
scholen er vaker dan eerdere jaren voor om vervangingen intern op te lossen in plaats van
lasten van het college van bestuur, GMR en de afdelingen Beleid & Advies en Be
via uitzendbureaus.
drijfsvoering. Hier zijn naast de strategische beleidsvorming en control de volgende diensten aan de scholen belegd: financiële administratie, personeels- en salaris
Extra lasten als gevolg van corona zijn nog te kwantificeren, maar niet gemaakte kosten
administratie, HR-advies, verzuimbegeleiding, beheer centrale ICT-infrastructuur,
zijn dat niet. Daarmee is ook de totale financiële impact van de coronacrisis per saldo niet
financieel advies, facilitair advies en begeleiding bij nieuwbouw en/of renovatie,
goed uit te drukken in een getal. Het is echter waarschijnlijk dat er als gevolg enkele miljoe
inkoopbegeleiding, ondersteuning en advies bij privacy en AVG en de kosten van
nen minder is besteed.
juridische bijstand. Bij elkaar bedroegen de kosten van het bestuurlijk apparaat in 2020 € 6.962.873 (5% van de totale lasten).
b) Allocatie middelen
•
Personele risico’s: grote risico’s in het personeelsmanagement van de scholen zijn
De minister van OCW heeft in de Regeling jaarverslag artikel 4 lid 6 gevraagd om nadere
op grond van het uitgangspunt van solidariteit centraal “verzekerd”. Dit betreft las
verantwoording over de allocatie van middelen binnen onderwijsbesturen. Het uitgangs
ten als gevolg van hoog ziekteverzuim, boventalligheid van personeel, overgangs
puntpunt voor de verdeling van de Rijksmiddelen binnen De Haagse Scholen is dat er zo
regeling BAPO (extra lasten oudere medewerkers) en betaald ouderschapsverlof
veel als mogelijk geld moet vloeien naar de scholen, dus ten gunste van het onderwijs. Wij geven daar invulling aan door alle Rijksbekostiging op naam van de school (per BRIN-num
waarvoor scholen vergoedingen ontvangen. •
Exploitatie van de schoolgebouwen: de verantwoordelijkheid en daarmee het budget
mer) ook daadwerkelijk te boeken ten gunste van de school. Vervolgens dragen de scholen
voor de schoolgebouwen (onderhoud, energie, schoonmaak, etc.) is centraal belegd,
een percentage van deze bekostiging af, als tarief voor bovenschoolse dienstverlening, de
waarvoor de scholen een deel van de bekostiging afdragen. Naast een deel van de
exploitatie van de schoolgebouwen en bij wijze van verzekeringspremie voor het afdekken
bekostiging van de materiële instandhouding is het ook noodzakelijk om een deel
van financiële risico’s in de bedrijfsvoering op grond van solidariteit tussen scholen. De
van de personele Rijksbekostiging hiervoor aan te wenden.
Start | Voorwoord | Deel I / Bestuursverslag | Deel II / Jaarrekening | Deel III / Overige gegevens | Bijlagen
•
43
Solidariteitsfonds financiële knelpunten: scholen met begrotingstekorten ontvangen
bestuurlijke lasten (9,5%). De forse omvang van deze afdracht komt voort uit de centrale
financiële steun als de oorzaken van tekorten liggen buiten de eigen invloedsfeer.
belegde verantwoordelijkheid voor het beheer van de schoolgebouwen.
Voorbeelden zijn scholen met een tweede, niet bekostigde locatie en kleine scholen, c) Onderwijsachterstandsmiddelen
waarvan de Rijksbekostiging niet toereikend is om de (vaste) lasten te dekken.
Over het thema Onderwijsachterstanden moet op verzoek van de minister en conform De afdrachten van de personele bekostiging (exclusief werkdrukmiddelen) ontwikkelen
de Regeling jaarverslag artikel 4 lid 6 eveneens nadere verantwoording plaatsvinden in
zich meerjarig als volgt:
het jaarverslag. Het bestuur van De Haagse Scholen heeft ervoor gekozen om geen ei gen methodiek te ontwikkelen en toe te passen, maar de Rijksbekostiging op basis van de achterliggende schoolscores van het CBS te volgen. De inzet van deze middelen valt
2019
2020
2021
Bovenschoolse lasten/bestuurskantoor
6,55%
6,85%
6,77%
Personele risico's
2,46%
2,46%
2,29%
Exploitatie schoolgebouwen
0,75%
1,15%
1,36%
Er is geen centraal richtinggevend beleid op bestuursniveau ten aanzien van de beste
Solidariteitsfonds financiële knelpunten
1,16%
1,06%
2,05%
ding van deze middelen. Op grond van de specifieke omstandigheden, zoals de samen
Totaal herverdeling
10,92%
11,52%
12,47%
binnen de integrale verantwoordelijkheid van de ontvangende scholen. De onderwijs achterstandsmiddelen vallen onder de allocatiesystematiek als hierboven omschreven.
stelling van de leerlingenpopulatie, maken de scholen eigen keuzes over de inzet in hun begroting. Dit is dan ook divers. Veel scholen met een hoge schoolscore kiezen er voor om kleinere groepen samen te stellen, zodat de aandacht per leerling groter kan zijn dan