RIS310647 bijlage 1 Strekt ter vervanging
Tekst van het document
Een deel van de Haagse jongens en meiden bevindt
en tolerantie draagt bij aan de onderlinge verbinding
zich in een kwetsbare positie, bijvoorbeeld door
en sociale cohesie in wijken. Juist wanneer men zich
armoede of beperkte ouderbetrokkenheid. Bij deze
onderling verbonden voelt, durft men elkaar aan
jeugdigen is het risico groter dat zij op school de
te spreken.
boot missen, verkeerde afslagen nemen in het leven of worstelen met identiteitsvraagstukken. Ook zij
Waar willen we naartoe?
verdienen kansen en ontwikkelmogelijkheden.
Er is meer verbinding en dialoog tussen bewoners
Er zijn ook jeugdigen die grensoverschrijdend gedrag
die overlast ervaren en degene die het veroorzaken
vertonen in de buitenruimte. Ze veroorzaken bijvoor-
om zo de angel uit een dreigend conflict te halen.
beeld overlast, zijn baldadig of plegen vandalisme.
Er wordt gebouwd aan onderling begrip en tolerantie
Daarnaast zien we een toename van rivaliteit tussen
om zo het sociaal veiligheidsgevoel bij bewoners
jeugdgroepen op straat.
te vergroten. Hoe draagt professioneel welzijnswerk hieraan bij? De achterliggende problematiek bij kwetsbare doelgroepen is vaak complex en niet op te lossen door het sociaal werk. We zien echter wel een rol voor de opbouwwerker in het verbeteren van de onderlinge
3 In dit beleidsplan gebruiken we de termen kinderen, jeugdigen en jongeren door elkaar. We bedoelen hiermee de groep 4 tot 27 jaar.
30
Versterken & Verbinden
Een stevig (professioneel) vangnet is nodig om deze
wint vertrouwen van jongeren en spelen daardoor
jongeren op te vangen en bij te sturen wanneer
een belangrijke rol in het leven van jongeren. Vanuit
nodig. Kinder-, Jeugd-, jongeren- en meidenwerkers
vertrouwen motiveren zij jeugdigen kansen te grijpen
(hierna: jongerenwerk) vormen dit vangnet in het
en brengen hen in contact brengen met anderen die
vrijetijdsdomein van de jeugdige. Het jongerenwerk
verder kunnen helpen.
Kinder-, jeugd- en jongerenwerk Op grond van de jeugdwet is de gemeente Den Haag medeverantwoordelijk voor het bieden van een veilig opgroeiklimaat in Den Haag. Ook is zij medeverantwoordelijk voor de invulling aan het verdrag van de rechten van het kind. De vertaling van deze verplichtingen zijn terug te vinden in het vigerende jeugdbeleid (2018-2022). De Haagse kinder-, jeugd-, meiden- en jongerenwerkers (hierna: jongerenwerkers) werken in het verlengde van dit jeugdbeleid en zijn gepositioneerd in het vrijetijdsdomein van jeugdigen. Ze zijn zichtbaar en present op straat, speelpleinen, sportvelden en andere plekken waar jeugdigen zich ophouden. Jongerenwerkers zijn de ogen en oren in de wijk en hebben daarmee een belangrijke preventieve en signalerende functie. Vanuit een vertrouwensrelatie bieden ze ondersteuning bij kleine ondersteuningsvragen. Ze schalen op wanneer nodig en zoeken hier de verbinding met andere partijen die een bijdrage leveren aan de vorming van de jeugdige. Jongerenwerkers richten zich op (groepen) jeugdigen van 4 tot 27 jaar en werken outreachend vanuit club en buurthuizen in de stad. Deze professionals beschikken over een uitgebreide toolkit om groepen jongeren te binden, boeien en verleiden tot deelname en organisatie van activiteiten. Hierbij staan ze open voor alle jeugdigen.
Jongerenwerkers letten op hoe groepen jeugdigen functioneren (groepsdynamica) en signaleren of er sprake is van risico(gedrag). Waar mogelijk sturen zij op pedagogische wijze bij, op groeps- of individueel niveau. Ook is een breed netwerk essentieel om jongeren verder te kunnen helpen. Warme banden met scholen, sport verenigingen, wijkorganisaties en andere maatschappelijke partners zijn hierbij belangrijk.
Versterken & Verbinden
31
Onze ambitie en doelen
Hoe draagt professioneel welzijnswerk hieraan bij?
Zoveel mogelijk Haagse jeugdigen kunnen veilig
Jongerenwerkers zijn aanwezig op plekken waar
opgroeien in een omgeving waar ze worden
jongeren samen komen en staan in contact met
erkend en gewaardeerd, krijgen de kans om zich
wijkpartners zoals scholen, sportverenigingen en reli-
zo goed mogelijk te ontwikkelen, zijn in staat
gieuze instellingen. Ze zijn aanwezig op straat, bij een
kansen te grijpen, verantwoordelijkheid te nemen
buurthuis of op een sportveldje. Ze investeren in de
en worden hiermee voldoende voorbereid op een
vertrouwensband met jongeren. Door de nabijheid en
volwassen bestaan.
de band met de jongeren, ziet de jongerenwerker al in een vroeg stadium wat er speelt binnen de groep en kan
1. Voorkomen van (verergering van) problemen
hij of zij dreigende problemen signaleren. De jongeren
Waarom vinden we dit belangrijk?
werker maakt problemen tijdig bespreekbaar in de
We vinden het belangrijk om problemen tijdig te
groep en probeert zo de groepsdynamica te beïn-
signaleren en aan te pakken. Door kleine problemen
vloeden. Soms gaat het ook om individuele jongeren
klein te houden en tijdig hulp in te schakelen
die met een vraag of probleem zitten. Dan probeert
voorkomen we leed bij jeugdigen. Ook kunnen we
de jongerenwerker met persoonsgerichte aanpak
soms de inzet van zwaardere hulp en zorg en de
de jeugdige verder te helpen. Bijvoorbeeld door het
bijbehorende kosten voorkomen.
inzetten van het netwerk van de jeugdige of het eigen netwerk, of het aanrijken van handvatten aan
Waar willen we naartoe?
ouders. Vaak is het aanreiken van enkele tips en tools
We houden kleine problemen klein en schalen zwaar-
door de jongerenwerker al voldoende. Soms is hulp
dere problemen tijdig op. Meer jeugdigen met onder-
van een andere professional nodig. De jongerenwerker
steuningsvragen worden passend geholpen met het
begeleidt de jongere dan tijdig naar deze professional
oplossen van hun vraagstuk. Met lichte hulp wanneer
en draagt de jongere vervolgens over. Wanneer nodig
dat kan, met zwaardere hulp wanneer dat nodig is.
houdt de jongerenwerker een vinger aan de pols.
32
Versterken & Verbinden
2. Bijdragen aan identiteitsontwikkeling en ontwikkeling van sociale vaardigheden
Waar willen we naartoe?
Waarom vinden we dit belangrijk?
bare en zelfredzame volwassenen die in staat zijn
In Den Haag krijgen niet alle kinderen dezelfde
hun ambities waar te maken. De groepen waarin zij
kansen, of zijn niet altijd in staat de aangereikte
verkeren werken hierin ondersteunend. We leveren
kansen te grijpen. De situatie waarin kinderen
een bijdrage aan de ontwikkeling van de identiteit en
opgroeien is immers niet altijd gelijk. Kinderen die
vaardigheden van de jeugdigen zodat deze de juiste
opgroeien in een gezin met een zeer laag inkomen
keuzes kan maken in de verleidingen van de moderne
en met ouders met een laag opleidingsniveau krijgen
en steeds meer digitale wereld.
Meer jeugdigen ontwikkelen zich tot sociale, weer-
vaak minder mogelijkheden om hun talenten te ontwikkelen. En dat terwijl het ontwikkelen van
Hoe draagt professioneel welzijnswerk hieraan bij?
een sterke identiteit en het kunnen vertrouwen op
Het jongerenwerk levert een bijdrage aan het
eigen competenties en vaardigheden heel belangrijk
ontwikkelen van een sterke identiteit, door vanuit
is. Het vergroot de veerkracht en weerbaarheid
een veilige setting moeilijke onderwerpen bespreek-
van jongeren. Jongens en meiden met een sterke
baar te maken bij groepen jeugdigen en in een één op
identiteit doen het nu en in de toekomst beter op
één relatie. Denk hierbij aan vragen rondom religie,
school en hebben een positiever zelfbeeld en meer
seksualiteit en de verleidingen van online media.
zelfvertrouwen. Ook kunnen ze beter weerstand
Het jongerenwerk stimuleert met groepsgerichte en
bieden aan (digitale) verleidingen en neemt de kans
individuele aanpakken spelenderwijs de ontwikke-
op grensoverschrijdend gedrag af. Dit vinden we
ling van competenties en vaardigheden. Vertrekkend
niet enkel belangrijk bij individuele jongeren, ook in
vanuit de kracht van de groep of de jeugdige daagt
groepen (en subculturen) is de weerbaarheid van de
de jongerenwerker de jeugdigen uit de horizon te
groep van belang. De groep zelf heeft namelijk ook
verbreden en om verantwoordelijkheid te nemen.
een belangrijke invloed op hoe jeugdigen zich binnen
Hierbij is onderscheid tussen jongens en meiden.
de groep ontwikkelen.
Vaak lopen zij rond met andersoortige vraagstukken, die vragen om andere aanpakken. De jongerenwerker hanteert de meest passende aanpak en zoekt hierbij
Kansen in de digitale leefwereld
wanneer nodig de samenwerking met bijvoorbeeld
De opkomende digitale wereld biedt niet alleen
scholen en sportverenigingen. Wanneer mogelijk
maar uitdagingen voor jongeren. Het biedt
zoekt de jongerenwerker de samenwerking met het
juist ook kansen om met jongeren in contact te
netwerk van de jeugdige en soms ook het gezin.
komen. Tijdens de coronapandemie heeft het Haagse jongerenwerk actief geëxperimenteerd met digitale interventies om jongeren te bereiken, te boeien en te binden. Van actieve inzet van social media tot online gametoernooien met een pedagogische ondertoon. De gemeente moedigt het experimenteren met digitale interventies vanuit het professioneel jongerenwerk aan. Hierbij zijn we ons ervan bewust dat de snelle digitale wereld op spanning kan staan met de tijd die nodig is voor het opbouwen van duurzame relaties. Daarom moedigen we het jongerenwerk aan om met elkaar te blijven leren en experimenteren.
Versterken & Verbinden
33
positieve voorbeelden om zich heen, aan wie ze zich
Locatiegebonden jongerenwerk
kunnen optrekken en worden in staat gesteld een
De Haagse club en buurthuizen en sportpleinen
bewuste keuze te maken in de netwerken waar zij
zijn de thuishaven voor het Haagse jongerenwerk.
zich aan verbinden.
Haagse jeugdigen worden verleid om deel te nemen aan de activiteiten die hier worden georganiseerd
Hoe draagt professioneel welzijnswerk hieraan bij?
door het jongerenwerk met, door en voor jeugdigen.
Het jongerenwerk zorgt voor ontmoeting en een
Doel hierbij is niet enkel bezigheidstherapie door
veilige setting waar kinderen en jongeren in staat
de deelname aan de activiteiten zelf, maar juist om
worden gesteld om positieve relaties aan te gaan met
jeugdigen te binden en een vertrouwensband op
elkaar en met de omgeving. Zij stimuleren positieve
te bouwen. De jongerenwerker biedt zo een veilige
groepsontwikkeling. Wanneer nodig verbinden
haven voor jongens en meiden.
welzijnswerkers kinderen en jongeren aan elkaar en
Van hieruit kijkt de sociaal werker wat er speelt
met hulpbronnen uit het eigen sociale netwerk om zo
bij de jeugdigen, houdt een vinger aan de pols en
het steunnetwerk te vergroten. De jongerenwerker is
kan vanuit de vertrouwensband ingrijpen als een
zich bewust welke netwerken een positieve bijdrage
jeugdige dreigt vast te lopen. Daarnaast hebben
leveren en maakt de jeugdige weerbaar om de juiste
de activiteiten een socialiserende functie en wordt
keuze te maken en verleidingen te weerstaan.
spelenderwijs aandacht besteed aan normen en waarde. Hiermee krijgen de activiteiten een pedagogisch karakter.
Jongerenwerk is er voor jongens en meiden Meiden en jongens ontwikkelen zich tijdens hun jeugd en pubertijd verschillend. Niet alleen
3. Bevorderen binding met de samenleving en met elkaar
sociaal-emotioneel, maar ook qua interesses,
Waarom vinden we dit belangrijk?
welzijnswerk zelf heeft onder de noemer meiden-
Kinderen met een sterk sociaal netwerk zijn
werk een toolkit aan methodieken die juist
veerkrachtiger en weerbaarder. Het hebben van
bij meiden het verschil kunnen maken. Het meiden-
vrienden op school en in de wijk draagt bij aan het
werk focust zich op de weerbaarheid van meiden in
welbevinden van het de jeugdige. Een stevig sociaal
hun weg naar volwassenheid, maar ook identiteits-
netwerk en groepen waarin je je thuis kan voelen,
vorming, ondersteuning bij het oplossen van (sociale)
zorgt ervoor dat jeugdigen ergens op terug kunnen
problemen, doorverwijzen én het creëren van een
vallen, mocht het tegenzitten. Het netwerk kan ook
sterk netwerk zijn belangrijke aandachtspunten.
rolverwachtingen en behoeftes. Professioneel
fungeren als hulpbron, bijvoorbeeld bij het vinden van werk of een stageplaats. Daarnaast heeft het netwerk een socialiserende functie. Wanneer dit netwerk ontbreekt bij de jeugdige kan dit de kans
4. Bevorderen meedoen aan de maatschappij
op eenzaamheid, grensoverschrijdend gedrag en
Waarom vinden we dit belangrijk?
het niet kunnen grijpen van kansen vergroten.
Meedoen betekent meer dan ‘niet buiten de boot vallen’. Het betekent ook solidair zijn met de wereld
Waar willen we naartoe?
waar we samen in leven en verantwoordelijkheid
Meer Haagse jongeren hebben een sociaal netwerk
leren nemen voor de eigen omgeving. Het actief
waar zij op terug kunnen vallen op het moment dat
meedoen en bijdragen aan de samenleving vergroot
het tegen zit en dat op een positieve manier bijdraagt
de betrokkenheid van jongeren bij de samenleving.
aan hun ontwikkeling. Zij hebben een groep om
Voor de jeugdige biedt dit kansen voor interactie en
zich heen waarbij zij zich thuis voelen. Ze hebben
mogelijkheden tot het ontwikkelen van competenties
34
Versterken & Verbinden
en vaardigheden. Ook kan het leiden tot erkenning
doen. Vaak begint dit bij het deelnemen aan georga-
en waardering voor positief gedrag en daarmee de
niseerde activiteiten. Van daaruit kunnen (groepen)
eigenwaarde vergroten. Zowel vanuit de eigen groep,
jongeren worden verleid tot het organiseren van
als de omgeving. Een zinnige tijdsbesteding leidt daar-
activiteiten voor leeftijdsgenoten of voor de buurt.
naast tot het ontwikkelen van persoonlijke relaties
Spelenderwijs ontdekt de jongerenwerker waar de
(steunnetwerk) met leeftijdsgenoten en volwassenen.
interesses van de jeugdige liggen en hoe deze verder
Wanneer jeugdigen actief zijn in de wijk en een
gemotiveerd kan worden om mee te doen.
bijdrage leveren aan het verbeteren van de directe leefomgeving verbetert vaak ook de relatie tussen de
Als het gaat om betrokkenheid van jongeren bij
verschillende groepen en wordt tolerantie vergroot.
planvorming, kunnen jongerenwerkers (groepen) jongeren verleiden, activeren en motiveren om mee
In lijn met de rechten van het kind vindt de gemeente
te denken over ontwikkelingen in de stad. De profes-
Den Haag het belangrijk de jeugd te betrekken
sional faciliteert het proces van jongerenparticipatie
bij haar planvorming. Van jongeren vraagt dit
en kan de soms moeilijke beleidstaal van de overheid
betrokkenheid bij maatschappelijke ontwikkelingen
vertalen naar de leefwereld van jeugdigen.
in de gemeente en vaardigheden om hun boodschap over te kunnen brengen. Dit proces is onderdeel van burgerschapsontwikkeling.
5. Tegengaan grensoverschrijdend gedrag en stimuleren sociale veiligheid Waarom vinden we dit belangrijk?
Waar willen we naartoe?
In een drukke stad als Den Haag komt het voor
Meer (groepen) jeugdigen doen van jongs af aan
dat verschillende groepen elkaar in de weg zitten.
mee, voelen zich uitgedaagd, gemotiveerd en zijn in
Wanneer jeugdigen samenkomen gaat het bruisen.
staat om gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen
Actief (team)sporten betekent vaak wat herrie
en bij te dragen aan de fysieke en sociale leefbaar-
en hangen onder een afdakje kan luidruchtig zijn
heid in de (directe) leefomgeving.
voor de omgeving. Meestal gaat dit goed en is er wederzijds begrip vanuit wijkbewoners en jeugdigen.
Hoe draagt professioneel welzijnswerk hieraan bij?
Dat is helaas niet altijd het geval. De gemeente vindt
Jongerenwerkers kunnen jongeren activeren,
het belangrijk een vinger aan de pols te houden bij
motiveren en stimuleren om (weer) mee te gaan
dergelijke groepen jeugdigen.
Outreachend jongerenwerk Naast het locatiegebonden jongerenwerk staan deze professionals ook met beide voeten in de klei. Zij houden buiten een oogje in het zeil. Gaan het gesprek aan met groepen jongeren die op straat hangen en soms overlast veroorzaken. Ze kweken begrip en winnen vertrouwen. Daarom gaat het outreachend en locatiegebonden jongerenwerk hand in hand. Wanneer op straat eenmaal contact gemaakt is met de jongeren, kunnen deze worden verleid om deel te nemen aan het locatiegebonden programma. Pas dan wordt helder wat een jeugdige echt nodig heeft. Het outreachend jongerenwerk heeft daarmee een signalerend en preventief karakter. Samen met politie en handhaving hebben zij een rol in het terugdringen van overlast door jongeren. In verband met de gevolgen van de beperkingen van de coronamaatregelen voor jongeren experimenteert de gemeente vanaf 2021 met een stedelijk team outreachende jongerenwerkers met vooral de focus op overlastbestrijding.
Versterken & Verbinden
35
Het komt ook voor dat onschuldig hangen of
Ze signaleren spanningen die ontstaan tussen
sporten omslaat in kattenkwaad, baldadigheid
(groepen) jeugdigen en de directe omgeving. Zo kan
en grensoverschrijdend gedrag. Door een hechte
de jongerenwerker vroegtijdig interveniëren, voordat
groepsdynamiek en de druk op grensoverschrijdend
deze relatie op scherp komt te staan. Hier zijn ook
gedrag kan dit verergeren, met als gevolg (kleine)
beperkingen. De jongerenwerker komt niet achter de
criminaliteit maar bijvoorbeeld ook het normaliseren
voordeur en niet alle jongeren in de buitenruimte zijn
van normafwijkend gedrag dat kan uitmonden in
in beeld te krijgen. Daarmee is het jongerenwerk één
extremisme. De straatcultuur beïnvloedt in grote
van de signalerende partijen.
mate het gedrag van jongeren. Het is daarom belangrijk potentieel overlastgevende groepen jongeren
Het professioneel jongerenwerk heeft daarnaast
tijdig in beeld te hebben, te weten wat er speelt en
een belangrijke preventieve rol in het voorkomen
dit gedrag aan te pakken.
dat groepen later crimineel gedrag gaan vertonen. Jongerenwerkers signaleren de groepen jeugdigen
Waar willen we naartoe?
die dreigen af te glijden, oriënteren zich op wat
Groepen jeugdigen die overlast veroorzaken in de
speelt in deze groepen, spreken ze aan en proberen
buitenruimte worden tijdig gesignaleerd. Dreigende
ze te motiveren om ander gedrag te vertonen.
ontsporing wordt - in samenwerking met o.a. politie
Hierbij werken ze nauw samen met de gemeente en
en handhaving – gesignaleerd en gecorrigeerd
de politie. Het jongerenwerk staat hier ten alle tijden
waardoor ontsporingen van de jeugdigen wordt
aan de lat voor de pedagogische opgave. Handhaving
voorkomen.
en politie treden repressief op. Bescheidenheid is hier op zijn plaats. Jongerenwerkers zijn in staat
Hoe draagt professioneel welzijnswerk hieraan bij?
met lichte interventies groepen en individuen te
Jongerenwerkers zijn de ogen en oren op straat
beïnvloeden. Zwaardere groepsgerichte en individuele
en zien waar groepen jongeren samen komen.
aanpakken voor deze groepen zijn intensief en
36
Versterken & Verbinden
overstijgen daarmee lichte ondersteuning. Daarom
iedereen mogelijk. Er zijn mensen die laaggeletterd
verwachten we van het professioneel jongerenwerk
of onvoldoende digitaal vaardig zijn, minder mobiel
dat zij tijdig de samenwerkingspartners inschakelen.
zijn, in een sociaal isolement verkeren, onvoldoende vaardigheden hebben om met tegenslagen om te
2.3 Ondersteunen kwetsbare inwoners
gaan of hulp aan bekenden te vragen. Waar nodig
We vinden het belangrijk dat Hagenaars zoveel
bieden wij kwetsbare inwoners hulp en onder
mogelijk zelfredzaam zijn en kunnen meedoen in
steuning. Samen met welzijnsprofessionals kunnen
de samenleving. Ze hebben meer zelfvertrouwen en
inwoners hun problemen vaak oplossen of hanteer-
eigenwaarde. Ze voelen zich in staat problemen op te
baar maken. Zo kan verergering worden voorkomen.
lossen, hebben regie over het eigen leven en hebben
Er zal altijd een kleine groep Hagenaars zijn waarbij
invloed op de kwaliteit van hun leven. Inwoners die
dit niet volledig lukt of die na enige tijd weer onder-
zelfredzaam zijn, kunnen meedoen en een bijdrage
steuning nodig hebben. In dat geval kan de welzijns
leveren aan de samenleving. Én zelfredzame mensen
professional een waakvlamfunctie vervullen, waar op
kunnen – indien gewenst – zo lang en zo goed moge-
teruggevallen kan worden.
lijk thuis blijven wonen. Voor mensen die ondersteuning nodig hebben Zoveel mogelijk zelfredzaam zijn en participeren
hechten we waarde aan laagdrempelige, duidelijk
in de samenleving is niet altijd en voor iedereen
herkenbare Servicepunten XL en vertrouwde
vanzelfsprekend. Hagenaars kunnen zich in
gezichten in de stad. Vanuit de Servicepunten XL
omstandigheden bevinden waardoor ze minder goed
helpen professionals zoals maatschappelijk werkers,
mee kunnen doen en/of risico lopen op lichamelijke
ouderconsulenten, maar ook vrijwilligers, inwoners
en psychische klachten. Denk bijvoorbeeld aan
met hulpvragen en informatieverzoeken over zorg,
armoede en schulden, huiselijk geweld, ziekte, een
wonen, welzijn, werk en inkomen. De inzet van de
(complexe) scheiding, verlies van een naaste, verlies
welzijnsprofessional is ook outreachend te werken
van werk en inkomen of huisuitzetting. Dit kan iedere
en het vroegtijdig in beeld krijgen van inwoners met
Hagenaar overkomen.
een hulpvraag. Om de signaleringsrol goed te kunnen vervullen beschikken zij ook over een uitgebreid
Veel mensen kunnen zelf of met hulp uit hun eigen
actueel netwerk in de wijk en in de stad en kennen
netwerk het hoofd bieden aan deze tegenslagen in
de sociale kaart. Ze helpen mensen om hun zelf
het leven en zo nodig hun weg vinden naar officiële
redzaamheid te vergroten en (weer) mee te doen aan
instanties. Maar dit lukt niet altijd en is ook niet voor
de samenleving.
Onafhankelijke cliëntondersteuning Op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015) is de gemeente verantwoordelijk voor het ondersteunen van de zelfredzaamheid en participatie van (kwetsbare) inwoners met dienstverlening die zo integraal mogelijk is. Hiertoe is er het Haagse zorg- en ondersteuningsstelsel waar onder andere in de sociale basis de algemene, collectieve voorzieningen in de stad en in de wijken, de uitvoeringsorganisatie Jeugd en Maatschappelijke Ondersteuning (JMO) en de Servicepunten XL deel vanuit maken. Vanuit de Wmo 2015 is de gemeente verplicht cliëntondersteuning voor haar inwoners te bieden. Cliëntondersteuning is onafhankelijke ondersteuning met informatie, advies en algemene ondersteuning waarbij het vertrekpunt de hulpvraag en het uitgangspunt het belang van de cliënt is. De cliëntondersteuning in de Wmo geldt voor het hele sociaal domein en andere levensdomeinen waaronder wonen. De onafhankelijkheid van de ondersteuning wordt geborgd in de autonomie van de professional. De Servicepunten XL bieden gratis onafhankelijke cliëntondersteuning. Dit is voor iedere Hagenaar die dat nodig heeft beschikbaar. De Servicepunten XL voeren daarmee een wettelijke taak uit.
Versterken & Verbinden
37
Servicepunten XL Den Haag kent 17 Servicepunten XL. Ieder stadsdeel heeft minimaal één Servicepunt XL. Vanuit deze Servicepunten XL vindt de uitvoering van het Wmo – welzijn plaats door het professioneel welzijnswerk van Stichting Welzijn Scheveningen en Stichting Xtra. De Servicepunten XL zijn een laagdrempelige, algemeen toegankelijke voorziening in de buurt. Hagenaars in een kwetsbare situatie kunnen voor hulp en ondersteuning op verschillende leefgebieden terecht bij de Servicepunten XL. Uitgangspunt is dat inwoners hier in één keer, zo goed en breed mogelijk worden geholpen. Vanuit deze Servicepunten XL bieden maatschappelijk werkers, ouderenconsulenten informatie, advies en kortdurende psychosociale en praktische ondersteuning. Er wordt ook samengewerkt met vrijwilligers. Waar nodig verwijzen ze door naar algemene voorzieningen in de buurt of naar specialistische hulp en ondersteuning. De Servicepunten XL vormen een schakelpunt in het op- en afschalen van de hulp en ondersteuning. Zij zijn een belangrijk onderdeel in de klantroute en partner in de Haagse keten van zorg- en ondersteuning. Vanuit de Servicepunten XL vinden signalerende huisbezoeken bij ouderen plaats als ook de dienstverlening van de Burenhulpcentrale.
Kwetsbare bewoners met een hulpvraag worden gekoppeld aan vrijwilligers die in deze vraag kunnen voorzien door bijvoorbeeld boodschappen te doen of klussen uit te voeren. In de Servicepunten XL is ook het Vrijwilligerspunt XL gepositioneerd waar vraag en aanbod van vrijwilligers bij elkaar worden gebracht.
Onze ambitie en doelen
Waar willen we naartoe?
Inwoners van Den Haag zijn zoveel mogelijk zelf
We willen dat mensen met hulpvragen vroegtijdig in
redzaam en kunnen – naar vermogen - participeren
beeld zijn en dat zij de benodigde professionele hulp
in de samenleving. Het lukt niet iedereen om in
en ondersteuning weten te vinden.
onze steeds complexer wordende maatschappij zelfredzaam te zijn. Sommige mensen hebben daarbij
Hoe draagt het professioneel welzijnswerk hieraan bij?
ondersteuning nodig. Inwoners die professionele
De Servicepunten XL zijn laagdrempelige,
hulp en ondersteuning nodig hebben, kunnen
goed bereikbare voorzieningen met een open
terecht bij de professionals van de Servicepunten XL.
inloop. De bekendheid van de professionals en
Hiermee worden zij in staat gesteld hun weg naar
de Servicepunten XL bij (potentiële) kwetsbare
instanties te vinden, hun problemen op te lossen,
doelgroepen is van groot belang. Dit gebeurt door
een ondersteunend netwerk op te bouwen, (weer)
enerzijds te werken aan de profilering van de
meer zelfredzaam te worden en actief mee te doen
Servicepunten XL met zijn professionals en anderzijds
in de samenleving.
door outreachend te werken en proactief op zoek te gaan naar mensen met een hulpvraag. Dat doen
1. Mensen weten waar ze met hun hulpvraag terecht kunnen
zij bijvoorbeeld met behulp van sleutelfiguren uit
Waarom vinden we dit belangrijk?
van Den Haag, waar voorzieningen en activiteiten
Wanneer (beginnende) problemen tijdig worden
in het sociaal domein zijn opgenomen, is zowel voor
gesignaleerd, kan in een vroeg stadium passende
bewoners als professionals behulpzaam bij het vinden
hulp worden geboden. Door tijdig hulp te bieden kan
van de kortste weg naar de juiste ondersteuning.
de wijk. Een actuele en goed vindbare sociale kaart
escalatie van problemen regelmatig worden vooreventueel met ondersteuning, vaak zelf tot een
2. Mensen zijn in staat hun problemen te hanteren en op te lossen
oplossing komen. Dit bespaart leed bij inwoners en
Waarom vinden we dit belangrijk?
voorkomt vaak de inzet van zwaardere interventies
Wanneer mensen in staat zijn hun problemen te
en de kosten die daarmee samenhangen.
hanteren en op te lossen, hervinden zij regie over hun
komen. Bij beginnende problemen kunnen inwoners,
38
Versterken & Verbinden
leven. Het vermindert stress, geeft zelfvertrouwen
instanties doet een beroep op vaardigheden die niet
en draagt bij aan het welzijn van mensen. Het maakt
iedereen vanzelfsprekend in huis heeft.
het mogelijk dat mensen weer mee kunnen doen aan de samenleving.
Waar willen we naartoe? Idealiter sluit de - veelal digitale - systeemwereld beter
Waar willen we naar toe?
aan bij de leefwereld van bewoners en is de systeem-
We willen dat mensen hun problemen kunnen
wereld beter toegankelijk voor (kwetsbare) mensen.
hanteren en zo zelfstandig mogelijk hun problemen
Tegelijkertijd weten we dat dit op korte termijn niet
weten op te lossen.
haalbaar is, in deze steeds complexer wordende, digitale samenleving. Instanties moeten nog een flinke slag
Hoe draagt het professioneel welzijnswerk hieraan bij?
maken om toegankelijker te zijn. We bieden Hagenaars
De welzijnsprofessional kan door een brede uitvraag
daarom ondersteuning aan om beter in staat te zijn de
te doen en vraagverheldering toe te passen het
systeemwereld te betreden en erin te bewegen. Hierbij
vraagstuk van de cliënt in beeld brengen en waar
kijken we ook voortdurend hoe gemeentelijke dienst-
nodig doorverwijzen naar passende voorzieningen.
verlening aansluit bij de behoefte, in hoeverre er voor
Er kan, afhankelijk van de zwaarte van de problemen,
bewoners drempels zijn, of een kans om tussen wal en
zowel op- als afgeschaald worden. De professional kan
schip te raken. De praktijk moet ons helpen onze dienst-
daarnaast zelf ondersteuning bieden en interventies
verlening dan verder te verbeteren en de toegankelijk
inzetten die bijdragen aan gedragsverandering en het
heid van onze voorzieningen te vergroten.
leren van vaardigheden die helpen om om te gaan met problemen. De professional werkt hierbij vanuit
Hoe draagt het professioneel welzijnswerk hieraan bij?
een gelijkwaardige relatie met de cliënt.
Welzijnsprofessionals vormen een schakel tussen systeem- en leefwereld. Enerzijds door vaardigheden
De professional stimuleert cliënten om eigen
te leren aan kwetsbare inwoners en anderzijds door
verantwoordelijkheid te nemen en mogelijkheden
zelf de weg te kennen naar de instanties en de cliënt
te benutten. De geboden hulp kan zowel praktisch
te begeleiden. Waar nodig overbrugt de professional
als psychosociaal van aard zijn. De afweging van
(tijdelijk) zelf de kloof tussen de systeemwereld en
wat nodig en gewenst is, maakt de welzijns
de leefwereld van de cliënt. Ook kunnen welzijns
professional samen met de cliënt. Er wordt
professionals inwoners zowel individueel als
aangesloten bij de behoeften van de cliënt en
groepsgewijs voorlichting en informatie geven over
zijn of haar mogelijkheden om het probleem aan
instanties, zodat de cliënt zoveel mogelijk zelfstandig
te pakken. Zijn die mogelijkheden er niet (meer),
verder kan. Tot slot kunnen ze ontoegankelijkheid bij
dan kan de welzijnswerker een waakvlamfunctie
instanties agenderen. We kijken uiteraard zelf ook
vervullen voor de cliënt, waar indien nodig op terug-
hoe de gemeentelijke dienstverlening aansluit bij de
gevallen kan worden.
leefwereld van bewoners en in hoeverre er drempels zijn, of een kans om tussen wal en schip te raken.
3. Mensen zijn beter toegerust om de systeemwereld te betreden Waarom vinden we dit belangrijk?
4. Mensen hebben een stabiel ondersteunend netwerk
De toegang tot officiële instanties als het UWV, de
Waarom vinden we dit belangrijk?
woningcorporatie en de Belastingdienst is belangrijk,
Een ondersteunend netwerk biedt ondersteuning
onder andere om in aanmerking te komen voor
bij emotionele, sociale en/of praktische hulpvragen.
belangrijke voorzieningen. Juist voor mensen die deze
Een actief netwerk draagt bij aan zelfredzaamheid
voorzieningen hard nodig hebben, is toegang tot
en deelname aan de samenleving. Het zorgt voor
instanties vaak moeilijk. Het veelal digitaal invullen
een groter gevoel van eigen verantwoordelijkheid
van formulieren en het gesprek aangaan met deze
en eigenwaarde.
Versterken & Verbinden
39
Waar willen we naartoe? We willen dat Hagenaars een stabiel netwerk
Ondersteuning vanuit Servicepunt XL
hebben dat kan ondersteunen bij emotionele, sociale
Eritrese statushouder Akberet (27) vond drie
en/of praktische hulpvragen.
jaar geleden via een behulpzame buurman haar weg naar een Servicepunt XL in Escamp. Bij haar
Hoe draagt het professioneel welzijnswerk hieraan bij?
eerste bezoek zocht ze naar een oplossing voor
Welzijnsprofessionals kunnen inwoners helpen bij
een administratief probleem. Al snel bleek dat
het in kaart brengen en aanspreken van hun onder-
ze meer hulp kon gebruiken. Ze ervaarde destijds
steunende netwerk. Daarnaast begeleiden ze in het
veel stress vanwege gezondheidsproblemen van
maken van nieuwe, ondersteunende contacten.
haar zoon. Ze had nauwelijks een sociaal netwerk en sprak de Nederlandse taal niet goed. Stapje
Dat doen ze door het helpen vergroten van sociale
voor stapje heeft Akberet, met ondersteuning
vaardigheden waarmee een netwerk gecreëerd en
vanuit het Servicepunt XL, regie op haar leven in
onderhouden kan worden. Welzijnsprofessionals
Nederland gekregen. Inmiddels krijgt haar zoon
geven advies over het activiteitenaanbod en over
de juiste begeleiding, spreekt ze de taal en heeft
mogelijkheden om sociale contacten te kunnen
ze een mbo-diploma niveau 1 op zak. Binnenkort
opdoen. Daarnaast coördineren en faciliteren
start ze met een vervolgopleiding. En daarna?
welzijnsprofessionals de vrijwillige dienstverlening
“Dan ga ik werken met ouderen. Dat vind ik mooi
en burenhulpcentrale ten behoeve van kwets-
werk”, zegt Akberet stralend.
bare cliënten.
40
Versterken & Verbinden
sociale participatie dragen mensen tevens bij aan de
Ondersteunend netwerk is belangrijk
gemeenschap; aan de cohesie in buurten en wijken.
“Ouderen vinden het soms moeilijk om hulp te vragen. Zeker aan hun eigen kinderen. Ze worden
Waar willen we naartoe?
vaak wat minder mobiel en door afname van het
Mensen zijn in staat om actief en naar eigen
sociale netwerk neemt de kans op eenzaamheid
vermogen, mee te doen in de samenleving en zich in
toe. Het begint vaak met een praktische vraag waar
te zetten voor anderen in hun omgeving, bijvoorbeeld
meer achter zit. De vragen hebben vaak betrekking
in de vorm van vrijwilligerswerk.
op vervoer, boodschappen en klussen in en om het huis. Regelmatig gaat het ook om behoefte aan
Hoe draagt het professioneel welzijnswerk hieraan bij?
ontmoeting en sociaal contact. Ons vrijwilligers-
Welzijnsprofessionals leveren een bijdrage aan
netwerk ondersteunt ze daarbij en maken het voor
het versterken van de talenten en kwaliteiten
senioren mogelijk om langer zelfredzaam te zijn.”
die nodig zijn om sterker in je schoenen te staan en mee te doen in de samenleving. Ze kunnen
Coördinator Servicepunt XL,
daarmee het sociaal functioneren van mensen
Stichting Welzijn Scheveningen
in hun leefomgeving bevorderen. Ze kunnen rust creëren, randvoorwaarden regelen en daardoor belemmeringen tot deelname verminderen. Professionals kunnen mensen stimuleren om zich
5. Mensen doen actief mee in de samenleving
voor elkaar in te zetten om sociale betrokkenheid en
Waarom vinden we dit belangrijk?
zelfredzaamheid te vergroten. Ze kunnen individuele
Actief meedoen in de samenleving zorgt voor
vragen en behoeften van mensen verbinden met
zingeving, eigenwaarde, ontmoeting en sociaal contact.
potenties van vrijwilligers, actieve inwoners en
Het kan bijdragen aan het welbevinden van mensen
organisaties. Ze kunnen mensen ook toeleiden naar
en de sociale betrokkenheid met hun omgeving. Door
vrijwilligerswerk.
Versterken & Verbinden
41
42
Versterken & Verbinden
ORGANISATIE & FINANCIERING Versterken & Verbinden
43
44
Versterken & Verbinden
3. ORGANISATIE & FINANCIERING In dit hoofdstuk beschrijven we hoe we de inrichting van het welzijnswerk veranderen, om onze ambities te realiseren in de context van de huidige Haagse samenleving. We starten met de leidende principes die richting
nastreven. Uitgangspunt is om de impact van welzijn
geven aan een goede invulling van het welzijns-
samen met de welzijnsorganisaties tastbaarder en
werk. Vervolgens gaan we in op de organisatie van
beter meetbaar te maken.
het welzijnswerk. 2. Welzijnswerk is de vertrouwde vaste basis In het voorgaande hoofdstuk zijn de ambities
in de stad
en doelstellingen voor het Haagse professioneel
Het Haagse welzijnswerk is nabij, dat wil zeggen
welzijnswerk beschreven. Om deze ambities en
toegankelijk en zichtbaar aanwezig voor bewoners.
doelstellingen te realiseren, in de context van de
In elk stadsdeel van Den Haag is welzijnsaanbod
huidige Haagse samenleving, is het nodig om
en worden professionele welzijnswerkers ingezet.
de inrichting van het Haagse welzijnswerk te
Zij zijn voor bewoners vertrouwde gezichten en zijn
veranderen. Het bereiken van de ambities en doel-
benaderbaar. Er is in ieder stadsdeel minimaal één
stellingen vraagt een passende wijze van inrichting
Servicepunt XL waar inwoners terecht kunnen voor
en uitvoering van het welzijnswerk. Dit vraagt
hulp, informatie en advies op alle levensgebieden.
hervorming van de relatie, sturing, samenwerking
Er zijn club- en buurthuizen voor het organiseren en/
en financiering van het professioneel welzijnswerk.
of bezoeken van buurtactiviteiten.
We nemen dan ook de komende jaren de ruimte en tijd om hieraan verdere invulling te geven. Dit doen we zorgvuldig en in samenspel met de welzijns
3. Welzijnswerk sluit aan bij wat er leeft en speelt in de wijk
organisaties. Zo hervormen we het professioneel
De stadsdelen in Den Haag hebben elk hun eigen
welzijnswerk met oog voor onze stad en de
specifieke kenmerken en de wijken hebben elk hun
Hagenaars die hier leven.
eigen karakter. Dit karakter wordt onder andere bepaald door demografische kenmerken, sociaal-
3.1 Zeven leidende principes
economische samenstellingen, (informele) sociale
Voor de hervormingen in het welzijnswerk vertrekken
structuren en -verbanden, hoe de woningvoorraad
we vanuit zeven leidende principes die richting
eruitziet en de inrichting van de wijk. Per stadsdeel
gevend zijn voor het welzijnswerk en van waaruit we
worden de specifieke kenmerken uitgelicht en per
de komende jaren aan doorontwikkeling werken.
wijk wordt geanalyseerd wat er leeft en speelt. Op basis van deze opgaven wordt bepaald welke
1. Welzijnswerk heeft impact
soorten welzijnswerk in welke mate worden ingezet.
Het Haagse welzijnswerk heeft betekenis voor onze bewoners en samenwerkingspartners. Welzijnsorganisaties weten duidelijk te maken waar
4. Welzijnswerk sluit aan bij de behoeften en vragen van (groepen) inwoners
ze voor staan en wat hun meerwaarde is. Ze maken
Bij het professioneel welzijnswerk dat in Den Haag
inzichtelijk wat ze doen en welke resultaten ze
wordt uitgevoerd wordt aansluiting gezocht bij wat
Versterken & Verbinden
45
(groepen) bewoners willen, kunnen en nodig hebben.
vervolgens de ruimte op welke wijze (het hoe)
Er wordt aangesloten bij de cultuur en context van
het beste invulling gegeven kan worden aan wat
de wijken en haar bewoners. Welzijnsprofessionals
nodig is. Bij deze professionaliteit hoort ook dat
kunnen diversiteit hanteren, cultuursensitief werken
de welzijnsprofessionals verantwoording kunnen
en aansluiten bij de leefwereld van bewoners.
afleggen over de impact die zij maken.
Zij weten de bewoners te bereiken. De inzet wordt afgestemd op de noden van individuele inwoners,
7. Welzijnswerk is transparant en wordt vertrouwd
groepen en wijken. Daarbij wordt altijd uitgegaan
De gemeente Den Haag levert een financiele
van het eigen kunnen van mensen.
bijdrage aan de welzijnsorganisaties voor het uitvoeren van het professioneel welzijnswerk en de
5. Welzijnswerk werkt samen in de stad en in de wijk
welzijnsactiviteiten. De gemeente streeft impactvol welzijnswerk na en verwacht van de professionele
Den Haag kent een stevig netwerk in haar
welzijnsorganisaties inzicht in de bijdrage die zij aan
wijken waar een groot aantal professionele
de welzijnsdoelstellingen leveren.
organisaties, maatschappelijke organisaties, vrijwilligersorganisaties en georganiseerde
Naast enkel financierder is de gemeente zelf ook
bewoners deel van uitmaken en daarmee een
actief in het sociaal maatschappelijk domein en
bijdrage leveren aan het welzijn van mensen
verleent diensten aan Hagenaars. De gemeente is
in de wijk. Welzijnswerk is goed ingebed in dit
dus ook samenwerkingspartner en regievoerder
sociaal weefsel op wijkniveau. Het stedelijk
op de (keten)samenwerking. De gemeente en de
zorg- en ondersteuningsstelsel wordt eveneens
welzijnsorganisaties streven dezelfde maatschappe-
gevormd door de gemeente, verschillende soorten
lijke doelen na, namelijk het welzijn van Hagenaars.
professionele-, m aatschappelijke- en vrijwilligers
Met deze verschillende rollen en verantwoordelijk-
organisaties. Zij dragen op stedelijk niveau - in de
heden van beide partijen zijn betrokkenheid, trans-
ketensamenwerking - bij aan de zorg voor en het
parantie, werkafspraken en vertrouwen noodzakelijk
welbevinden van Hagenaars. Of het nu op wijkniveau
voor een effectieve relatie.
is of op stedelijk niveau in alle gevallen is samenwerking tussen de verschillende organisaties en
Met deze zeven leidende principes zet de
met de gemeente essentieel. Van het welzijnswerk
gemeente Den Haag de herwaardering van het
verwachten we, net als van andere organisaties,
professioneel welzijnswerk in. We gaan daarmee
hierin een proactieve bijdrage, dat het organisatie-
terug naar de essentie van het professioneel
belang overstijgt. Medewerkers van de verschillende
welzijnswerk. Herkenbaar, dicht in de buurt en
organisaties weten elkaar te vinden en schakelen
toegankelijk. We herwaarderen het vakmanschap
elkaars expertise in en dragen zo nodig ‘warm’ over
en de professionaliteit van de welzijnswerkers en
of houden een vinger aan de pols.
creëren binnen de gemeentelijke kaders met de welzijnsorganisaties de randvoorwaarden die nodig
6. Welzijnswerk krijgt de ruimte
zijn voor effectief welzijnswerk in de Haagse wijken.
De kracht van het Haags welzijnswerk zit hem in
We leggen hierbij de focus op samenwerking
de ruimte voor de professionaliteit van de welzijns-
en onderling vertrouwen. Niet alleen tussen de
werker. Hier zijn we ons van bewust en dit omarmen
gemeente en de welzijnsorganisaties. Maar ook
we. Het professioneel welzijnswerk is toegerust
tussen de welzijnsorganisaties en andere partijen in
om in deze vrije ruimte te opereren, kwaliteit te
het voorliggend veld. Daarom maakt de gemeente
bieden en de beste keuzes te maken, samen met de
beleidskeuzes in de inrichting, uitvoering, aansturing,
bewoners die zij ondersteunen, faciliteren, coachen
samenwerking, financiering en relatiebeheervan
of begeleiden. De gemeente bepaalt hierbij de
het professioneel welzijnswerk. Deze beleidskeuzes
kaders en wat nodig is, de professionals krijgen
werken we in dit hoofdstuk verder uit.
46
Versterken & Verbinden
3.2 De organisatie van welzijnswerk De zeven leidende principes krijgen invulling in de
We verkennen en onderzoeken taaie vraagstukken
wijze waarop we het welzijnswerk organiseren.
zoals de meest gewenste (meerjarige) financierings-
Dit doen we aan de hand van de thema’s Inrichting
vormen voor de toekomst en een passende manier
& Uitvoering, Aansturing & Samenwerking en
van rapportage en verantwoording. Hieronder staan
Financiering & Relatiebeheer We benutten de de duur
de hoofdpunten per thema op een rij. Vervolgens
van dit beleidsplan om een stevige basis neer te zetten
worden deze punten verder uitgewerkt.
Inrichting & Uitvoering
• Vanuit oogpunt van continuïteit en stabiliteit willen we in beginsel blijven werken met de Haagse welzijnsorganisaties. • Sociaal maatschappelijke vraagstukken in de stadsdelen en wijken zijn leidend. • Welzijnsorganisaties zijn primair zelf verantwoordelijk voor een kwalitatief goede inzet en invulling van het welzijnswerk. Gezamenlijk leren en kennisdeling wordt gestimuleerd.
Aansturing & Samenwerking
• Gemeentelijke sturing op vraagstukken, resultaat en impact. • De gemeente gaat samen met de welzijnsorganisaties op zoek naar een effectieve, transparante en betekenisvolle manier van monitoren en rapporteren. • Goede samenwerking met andere partners is cruciaal. Integrale samenwerking wordt gestimuleerd.
Financiering & Relatiebeheer
• We onderzoeken de mogelijkheden tot meerjarige subsidiering van de welzijnsorganisaties. • De kaders voor subsidie zijn helder en transparant. • De subsidierelatie wordt verzakelijkt. • De gemeente ontvlecht subsidies voor vastgoedportefeuilles en uitvoering.
Inrichting & Uitvoering
Centrum verkennen we voor het gebiedsgerichte
We gaan een aantal aspecten van de inrichting
welzijnswerk of de huidige situatie duidelijker kan
en de uitvoering van het Haagse welzijnswerk
worden ingericht.
anders organiseren om gerichter en effectiever aan de gemeentelijke welzijnsdoelstellingen te
Vertrekken vanuit sociaal-maatschappelijke
kunnen werken.
vraagstukken We maken de sociaal-maatschappelijk vraag-
Continuïteit en stabiliteit: verder met de
stukken in de Haagse stadsdelen en wijken
huidige welzijnsorganisaties
leidend. We maken vraagstukken tastbaar met
Het afgelopen decennium heeft grote financiële
bestaande instrumenten als de sociale wijkscans
impact gehad op het welzijnswerk. Financiële rust
en het nieuw ontwikkelde Wmo-voorspelmodel
na het afronden van de laatste ombuigingsoperatie,
voor cijfermatig inzicht. Zo werken we meer data
maakt dat we de komende tijd kunnen werken vanuit
gedreven en informatiegestuurd. Door het benutten
continuïteit en stabiliteit van het welzijnswerk.
van beschikbare data en lokale kennis weten
Vertrouwde gezichten in de stad en wijken horen
alle betrokkenen goed wat er speelt en nodig is.
daarbij. We willen de uitvoering aan professionals
We zoeken de komende jaren ook aansluiting bij
toebedelen die bekend zijn met de Haagse context
nieuwe instrumenten zoals de wijkagenda’s. Zo kan
en daarop kunnen aansluiten. We kiezen er in
op wijkniveau worden geanalyseerd wat er speelt.
beginsel voor om de samenwerking met de Haagse
Aan de hand van deze informatie formuleren we onze
welzijnsorganisaties voort te zetten. In stadsdeel
welzijnsdoelstellingen op wijk- of stadsdeelniveau. Versterken & Verbinden
47
Dit vormt de basis en is leidend voor onze inhoude-
taten in de stad. Structurele aandacht hiervoor is
lijke uitvraag aan de welzijnsorganisaties. Zo werken
nodig om samenwerking in het sociaal domein te
we aan scherpe doelstellingen en haalbare resultaten
verbeteren en daarmee de impact van het welzijns-
die in het stadsdeel nodig zijn. Wanneer nodig
werk te vergroten.
actualiseren we deze doelstellingen. Sturen op doel en impact Organiseren kwaliteitszorg
Aan de hand van de te behalen doelstellingen
Welzijnsorganisaties zijn zelf primair verant-
is het voor de welzijnsorganisaties mogelijk om
woordelijk voor het leveren van kwalitatief goede
hun plannen samen met partners te formuleren.
inzet en invulling van het welzijnswerk,die tevens
Vanuit kunde en expertise bepalen zij met welke
aansluit bij de behoeften en vragen bij de Haagse
acties en interventies de beleidsdoelen het beste
(groepen) inwoners. Als gemeente geven we
behaald kunnen worden. Wij verwachten van de
organisaties de ruimte en stimuleren hen om te
welzijnsorganisaties dat zij aannemelijk kunnen
blijven leren. We vertrekken vanuit de handvatten
maken hoe door hen uitgevoerde interventies en
die de brancheorganisatie biedt. We maken
de resultaten daarvan bijdragen aan de beleids-
afspraken over het hanteren van kwaliteitslabels
doelstellingen. De welzijnsorganisaties doen een
en/of managementsystemen. Dit vertalen we in de
voorstel voor de inzet die nodig is om een bepaalde
kaders voor welzijnsfinanciering. Uitgangspunt is
maatschappelijke doelstelling te halen en maken
hierbij een open en explorerende houding van de
inzichtelijk welke bijdrage zij hier aan leveren.
welzijnsorganisaties. Waarbij bekendheid is met de verschillende kwaliteitsmanagementsystemen
Transparant en betekenisvol
en -labels vanuit o.a. de brancheorganisatie.
rapporteren en verantwoorden
De welzijnsorganisaties bieden medewerkers aan de
Het kunnen (bij)sturen op de beoogde resultaten
hand van een opleidingsplan de gelegenheid zich te
en effecten vraagt om betekenisvol verantwoorden.
blijven ontwikkelen.
We monitoren niet om het monitoren, maar we gaan samen met de welzijnsorganisaties op zoek naar een
Faciliteren van samen leren
effectieve, transparante en betekenisvolle manier van
Van de welzijnsorganisaties wordt verwacht dat
rapporteren en verantwoorden. Rapportages zullen
zij oog hebben voor trends en ontwikkelingen op
niet enkel dienen als sturingsinformatie, maar ook
het gebied van welzijn en de veranderende samen-
om op reguliere basis te rapporteren aan de gemeen-
leving. Het is aan hen om hierop in te spelen en
teraad. We zoeken in de monitoring naar een balans
nieuwe werkwijzen en methodieken te omarmen.
tussen eenduidigheid, uniformiteit en ruimte om
De gemeente heeft een aanjagende rol op het gebied
betekenis te geven aan de impact van het welzijns-
van kennisdeling in het welzijnsdomein. We brengen
werk. We vragen de welzijnsorganisaties te rappor-
professionals met elkaar in contact zodat zij
teren hoe de dienstverlening wordt ervaren door
van elkaar kunnen leren en stimuleren hiermee
bewoners en samenwerkingspartners. Dit doen we
duurzame relaties die behulpzaam zijn in het werk.
op een manier die zo min mogelijk lastendruk met
We benutten de welzijnscafés en het welzijnspanel
zich meebrengt. Van de welzijnsorganisaties wordt
ook in de toekomst en geven hier verder vorm aan.
verwacht dat zij meewerken aan het ontwikkelen en
Waar mogelijk betrekken we hier ook de Haagse
verfijnen van deze rapportage- en monitoringscyclus.
mbo- en hbo-onderwijsinstellingen bij. Maken van heldere afspraken over samenwerking
Aansturing & Samenwerking
Om inwoners écht verder te helpen zijn goede
De wijze waarop we de samenwerking en aansturing
relaties en verbindingen tussen organisaties in het
vormgeven is veelzeggend voor de invloed die de
sociaal domein essentieel. In de praktijk is deze
gemeente kan uitoefenen op de te behalen resul-
samenwerking soms lastig door verschillende
48
Versterken & Verbinden
perspectieven, doelstellingen en belangen.
opgaven waar het het professioneel welzijnswerk aan
Goede samenwerking met andere partners is echter
werkt vragen om deze inbedding en een lange adem.
cruciaal, zowel in de ketens als in wijknetwerken.
Deze tijden van corona benadrukken hoe belangrijk
De gemeente heeft een regievoerdende en
het sociaal kapitaal, de inbedding en continuïteit van
faciliterende rol op samenwerkingsverbanden in het
het professioneel welzijnswerk is voor een effectief
sociaal domein. Vanuit deze rol vraagt de gemeente
vangnet. Stabiliteit en continuiteit in de financiering
inzicht aan de Haagse welzijnsorganisaties in hoe
is hiervoor een belangrijke randvoorwaarde.
het professioneel welzijnswerk deze samenwerking vormgeeft. De gemeente en samenwerkingspartners
Daarom onderzoeken we of en hoe meerjarige
maken hierover verdere afspraken.
financiering van de professionele welzijns organisaties binnen het gemeentelijk subsidiebeleid
Actief faciliteren van integrale samenwerking
en vigerende wet- en regelgeving mogelijk is. In dit
We investeren in de keten- en netwerksamenwerking
onderzoek betrekken we ook de mogelijkheden van
en organiseren duurzame overlegstructuren. Met de
aanbesteding. Meerjarige financiering is belangrijk
wijkagenda’s stellen partners in de wijk gezamenlijk
omdat dit welzijnsorganisaties in staat stelt om
doelen. De pilot Haagse Tafels wordt voortgezet om
duurzame, langer lopende plannen te ontwikkelen,
netwerksamenwerking verder te stimuleren. Hier
uit te voeren en impact te maken in de samenleving.
wordt gezamenlijk gewerkt aan planvorming en te behalen doelstellingen in wijken met complexe
De kaders voor subsidie zijn helder en transparant
problematiek. Ook in de verschillende ketens facili-
De gemeente heeft in 2020 nieuwe kaders opgesteld
teren we het verbeteren van de samenwerking en de
voor het verstrekken van subsidies met het vast-
gesprekken hierover. Dat doen we bij de aansluiting
stellen van de Kadernota Subsidiebeleid 2020-2023
tussen de Servicepunten XL en bijvoorbeeld de
(RIS 305416). Deze kaders zijn, naast de kaders in dit
JMO-organisatie en naar de ketensamenwerking
beleidsplan, leidend bij het verstrekken van subsidies
jongerenwerk en politie. Waar nodig worden
voorhet professioneel welzijnswerk. Daarom zullen
bestaande convenanten en samenwerkingsafspraken
bijvoorbeeld ook scholing en deskundigheids
geactualiseerd. We gaan in gesprek met de welzijns-
bevordering, omvang van de financiering en hoe de
organisaties en andere partners om te kijken welke
gemeente om wil gaan met haar maatschappelijk
mogelijkheden zij verder zien.
vastgoed onderwerp van gesprek zijn.
Financiering & Relatiebeheer
Verzakelijken van subsidierelaties
We onderbouwen de keuze voor de wijze
Dit beleidsplan is een kader dat zowel de gemeente
waarop de financiering plaatsvindt en gaan in
als welzijnsorganisaties houvast geeft in hoe het
op de relatie tussen de gemeente en de welzijns
welzijnswerk naar de toekomst wordt g eorganiseerd.
organisaties die zich bezig houden met het
De komende jaren ontwikkelen we ons subsidie
professioneel welzijnswerk
management door, met aandacht voor o.a. doelmatigheid en doeltreffendheid. Hierin scholen
Continuïteit en vertrouwde relaties
we onze accountmanagers. We gaan de dialoog aan
De Haagse professionele welzijnsorganisaties
met betrokken welzijnsorganisaties over weder-
hebben de afgelopen decennia veel sociaal kapitaal
zijdse verhoudingen, de verschillende rollen en
opgebouwd in de stadsdelen. Stevige (informele)
bijbehorende verantwoordelijkheden. We expliciteren
netwerken, vertrouwensrelaties met bewoners en
de afspraken hierover.
relaties met samenwerkingspartners vormen de basis voor effectief en impactvol welzijnswerk. De welzijnsorganisaties zijn daarmee verweven met het DNA van onze wijken. De complexe maatschappelijke
Versterken & Verbinden
49
Ontvlechting subsidies voor vastgoedportefeuilles en uitvoering We willen de financiering van maatschappelijk vastgoed (exploitatie) en het financieren van het professioneel welzijnswerk ontvlechten. Zo ontstaat er meer transparantie in de subsidieverstrekking en de mogelijkheid om beter te sturen op de vastgoedportefeuille en de kosten hiervan. Deze ontvlechting vraagt ook om een kritische beschouwing van de vastgoedportefeuille, het aandeel vastgoedlasten in de totale welzijns bestedingen en hoe we deze portefeuille hebben georganiseerd. Welzijnslocaties bieden meer aan dan enkel de welzijnsdienstverlening. Ook bewoners initiatieven, vrijwilligersorganisaties, zelforganisaties, maatschappelijke- en zorgorganisaties maken in grote mate gebruik van deze locaties. Zo is bijvoorbeeld op de locaties van de wijkcentra en Servicepunten XL vaak een clustering van dienst verlening te vinden zoals kinderopvang, f ysiotherapie en uitvoeringsonderdelen van de gemeente. De manier waarop we dit organiseren is aan actualisering toe.
50
Versterken & Verbinden
3.3 Organisatie gebiedsgericht welzijn en Servicepunten XL De dienstverlening vanuit de Servicepunten
Het gebiedsgericht welzijnswerk door opbouw
XL (Wmo-welzijn) is gericht op individuele
werkers en jongerenwerkers vertrekt vanuit de wijk-
ondersteuning. Het vertrekpunt is de hulp-
vraagstukken met een focus op groepsgerichte
vraag van de cliënt en diens sociale context.
aanpak met aandacht voor het individu. Dit maakt
Aanvullend wordt gekeken naar de mogelijk-
dat er op onderdelen ook verschillen zijn in de wijze
heden voor verbinding van hulpvragen aan een
van organiseren van beide soorten welzijnswerk.
collectieve aanpak.
Deze worden hieronder gespecificeerd.
Gebiedsgericht Welzijn
Servicepunten XL
Inrichting & Uitvoering
• Welzijnsorganisaties werken vanuit de vraagstukken van de wijk en zijn verweven met het DNA van de wijk. Zij hebben een focus op groeps gerichte aanpak met aandacht voor het individu. • Meerjarig ontwikkeltraject in alle stadsdelen waarbij uitvoering blijft bij de huidige welzijnsorganisaties. Voor Stadsdeel Centrum starten we een verkenning voor een verduidelijking van de situatie. • De inzet van de welzijnsdienst verlening per stadsdeel wordt heroverwogen. In elk stadsdeel is gebiedsgericht welzijnswerk actief. • We bieden veel ruimte voor couleur locale ten behoeve van aansluiting op de specifieke situatie in van de wijk. • Ruimte voor differentiatie opleidings niveau welzijnsprofessionals.
• Welzijnsorganisaties werken vanuit de Servicepunten XL met als vertrekpunt de individuele hulpvraag van een cliënt en diens sociale context en de mogelijk heden om het verbinden van hulp vragen aan een collectieve aanpak. • Meerjarig ontwikkeltraject voor de Servicepunten XL waarbij de uitvoering blijft bij Stichting Xtra en Stichting Welzijn Scheveningen. • De inzet van het aantal Servicepunten XL wordt heroverwogen. In elk stadsdeel is er minimaal 1 Servicepunt XL. • Eenduidige uitstraling en uitvoering van dienstverlening door beperkt aantal uitvoeringspartijen. • Geen aanleiding om van huidig hbo - opleidingsniveau welzijns professionals af te wijken.
Aansturing & Samenwerking
• Subsidiemanagement vanuit de gemeentelijke stadsdeelorganisaties met centrale ondersteuning. • Netwerksamenwerking in de wijk wordt voortgezet en uitgebouwd.
• Centraal en stedelijk ingericht subsidie management van de welzijnsorganisaties die de Servicepunten XL bemensen. • De ketensamenwerking wordt verder versterkt.
Financiering & Relatiebeheer
• De noodzaak van een herverdeling van middelen over de stadsdelen door middel van nieuwe objectieve verdeelsleutel wordt onderzocht. • Subsidiebeschikking op stadsdeelniveau met ruimte voor maatwerk op wijkniveau. • Onderzoek naar meerjarige financiering. • Flexibel budget voor maatwerk en intensivering op gebiedsniveau.
• De benodigde capaciteit per Servicepunt XL wordt heroverwogen. Dat gebeurt o.a. met behulp van het Wmo-voorspelmodel. • Eén subsidiebeschikking voor de Servicepunten XL per welzijnsorganisatie. • Onderzoek naar meerjarige financiering • Budget voor uitbreiding preventieve, algemene en/of collectieve voorzieningen.
Versterken & Verbinden
51
Gebiedsgericht welzijnswerk
Een stevige inzet op stadsdeelniveau
Het gebiedsgericht welzijnswerk kenmerkt zich
In elk stadsdeel staat een goede basis aan jongeren-
door een nauwe verbinding met de bewoners in de
werk en opbouwwerk, vertrekken vanuit de club- en
haarvaten van de wijk. De jeugd- en opbouwwerkers
buurthuizen in de Haagse wijken. De omvang van
zijn vertrouwde gezichten op straat, op het plein of
deze inzet bepalen we op basis van de opgaves in
in het buurthuis. We organiseren het gebiedsgericht
het betreffende stadsdeel. We kijken opnieuw naar
welzijnswerk dichtbij, laagdrempelig en aanwezig
hoe de uitvoeringsbudgetten verdeeld zijn over de
in onze Haagse buurten. We maken keuzes in de
stadsdelen a.d.h.v. een nog te ontwikkelen verdeel-
inrichting & uitvoering, aansturing & samenwerking
model. We maken doelstellingen en beoogde impact
en financiering & relatiebeheerdie daarop aansluiten.
zo helder mogelijk en verantwoorde hierover op moderne manier.
Inrichting & Uitvoering Werken vanuit de vraagstukken in de wijk
Ruimte voor couleur locale
Voor het gebiedsgericht welzijnswerk is het
We creëren de mogelijkheid voor de stadsdeel
organiseren van het jongerenwerk en opbouwwerk
organisaties om in te springen op de lokale
in de haarvaten van de wijk essentieel; dicht bij
omstandigheden, de samenwerking met partners
de bewoners en op plekken waar specifieke vraag-
in de wijk en het aanbrengen van couleur locale.
stukken zich voordoen. Daarom is het belangrijk
Zo zoeken we de aansluiting bij wat speelt op wijk-
dat welzijnsorganisaties stevig zijn verankerd in
en stadsdeelniveau. We maken het mogelijk om in
de wijknetwerken en oog hebben voor de couleur
te springen op onverwachte ontwikkelingen door
locale. We hechten veel waarde aan die eigenheid
het financieren van kortlopende en langdurende
van de wijk. We zoeken hierbij de aansluiting met
welzijnsprojecten.
de wijkagenda’s waarin de gemeente samen met de bewoners en partners de belangrijkste prioriteiten
Differentiatie gebiedsgerichte welzijnsprofessionals
benoemt op wijkniveau. Aan de welzijnsorganisaties
We heroverwegen de kwaliteitseis om gebiedsgericht
wordt gevraagd hun plannen te formuleren
professioneel welzijnswerk enkel te financieren voor
op wijkniveau en deze toetsen bij bewoners
welzijnswerkers met een hbo-opleiding, omdat we
en samenwerkingspartners.
zien dat er in het gebiedsgericht welzijn ook opgaven spelen die kunnen worden aangepakt door mbo-
Uitvoering belegd bij huidige welzijnsorganisaties
professionals. Door professionals van verschillende
Voor de komende periode verstrekken we voor
niveaus in te zetten kunnen middelen effectiever
zeven stadsdelen subsidie aan de huidige welzijns-
worden ingezet, kunnen we makkelijker welzijns
organisaties Stichting Mooi, Stichting Voor, Stichting
werkers werven en kunnen we bovendien jongeren
Welzijn Scheveningen en Stichting Buurtcentrum
met een mbo-opleiding social work de kans bieden
Kommunika voor hun welzijnswerk. Zo bewaren we
op werk en doorontwikkeling.
rust en continuïteit in het welzijnsveld. Alle partijen weten zo waar zij aan toe zijn. Dit biedt ook de
Aansturing & Samenwerking
ruimte om de organisatie van het welzijnswerk met
Aansturing vanuit de gemeentelijke
hen door te ontwikkelen, binnen de kaders van dit
stadsdeelorganisaties
beleidsplan. In stadsdeel Centrum starten we een
We beleggen het subsidiemanagement en relatie
verkenning naar het duidelijker inrichten van het
beheer bij de stadsdeelorganisaties. Het gebieds
welzijnslandschap om beter aan te sluiten op de
gericht welzijnswerk heeft als uitgangspunt wijk-
uitgangspunten in dit beleidsplan.
gericht werken en vraagt daarmee om afstemming dicht bij de uitvoeringspraktijk. We organiseren dit daarom decentraal. Zo zijn we ook in staat om de samenwerking met verschillende organisaties in de
52
Versterken & Verbinden
wijk te verstevigen als gemeentelijke organisatie.