RIS310160 Notulen raad 16 september 2021

Is dat een soort verkiezingsbelofte die u hier nu doet, in de zin dat u als eerste de kwetsbare wijken gaat vergroenen en, zo ja, hoe ziet dat er dan precies uit? Dennis Groenewold (D66). Ik kan hier geen verkiezingsbeloftes doen. Ik ben niet de lijsstrekker, dus dat debat mag u als lijsttrekker met onze lijsstrekker gaan hebben. Het gaat ons erom dat we zo veel mogelijk buurten gaan vergroenen. Wij hebben daar heel veel ideeën voor, die wij overigens al vaker hebben gepresenteerd. Het gaat erom wat de bewoners zelf willen in hun wijk; dat moet je ook serieus nemen. Een heleboel bewoners hebben daar ook plannen voor. Dus daar moeten we gewoon met z'n allen mee aan de slag. Fatima Faïd (HSP). Dus eigenlijk blijft alles gewoon bij het oude en gaat u niet heel veel extra's doen in juist die versteende wijken, terwijl dat wel echt nodig is. In die wijken stijgt de temperatuur in de zomer gewoon met tien graden meer dan aan de andere kant van de stad. Dus nogmaals, wat gaat D66 concreet doen voor die versteende wijken? Dennis Groenewold (D66). Daar hebben we in het verleden al meerdere plannen voor gepresenteerd. Ik denk daarbij ook aan iets waar we met de HSP aan hebben meegewerkt, namelijk 'Den Haag: dat kan groener' om juist ook voor die plekken met plannen te komen. Daar hebben we het college toen toe opgeroepen en het college heeft er toen meerdere plannen voor gemaakt.

Die lijst is nog niet 49

afgewerkt. Daar zitten met name juist deze wijken tussen. Dus laten we er samen op toezien dat het college in die wijken aan de slag gaat. Laten we ondertussen met de mensen daar in gesprek blijven om te kijken wat hun ideeën zijn over hoe we het daar nog groener kunnen maken. Ik noem de groenedakenjacht van wethouder Van Tongeren, de wethouder Duurzaamheid. Laten we ervoor zorgen dat we daarmee juist in die wijken aan de slag gaan. Fatima Faïd (HSP). Dat is heel leuk maar we zitten natuurlijk wel bijna aan het einde van deze collegeperiode. Dus die jacht op die daken in die wijken: hoelang gaan we dat nog doen dan? Want we moeten ook gewoon vaart gaan maken. Dus wat gaan we nou concreet nog de laatste maanden van deze collegeperiode doen voor die wijken? Dennis Groenewold (D66). Dat is eigenlijk een hele rare vraag die mevrouw Faïd stelt. U zegt: we hebben nog maar heel kort, dus laten we dan maar niks doen maar we moeten wel haast maken. Dat is een beetje hoe ik uw vraag heb begrepen. Wat ik zeg, is dat we er nu mee aan de slag moeten, waarop u dan zegt: maar de collegeperiode is bijna voorbij. Daarom moeten we er nu mee aan de slag! We moeten er nu mee aan de slag en we moeten er de volgende periode mee aan de slag. En we moeten er mee aan de slag blijven. De voorzitter. Meneer Kruis heeft nog een vraag. Dat moet dan wel een nieuwe vraag zijn. Sebastian Kruis (PVV).

Ja, gloednieuw. Daarmee aan de slag gaan, maar dat kan bijvoorbeeld al in de Dreven, de Gaarden en de Zichten. Er ligt een voorstel van het college om daar duizenden woningen bij te bouwen en groen te laten verdwijnen. De bewoners aldaar zeggen dat ze dat niet willen en dat ze bang zijn voor de sociale cohesie. Dus waarom zegt u dan niet tegen uw coalitiepartners: we stoppen met die ontwikkelingsplannen daar en we gaan de huidige woningvoorraad daar renoveren en we houden vast aan onze lijn van vergroening en luisteren naar de bewoners? Dennis Groenewold (D66). Dit is een hele essentiële vraag, namelijk hoe je omgaat met de renovatie van de stad. Dan zal je soms in wijken terechtkomen waar de mensen zeggen: ik woon hier eigenlijk nog heel prettig. Dat kan dan wel heel erg vervelend zijn, waar het botst met andere belangen die we hebben zoals het verduurzamen van de woningvoorraad, het zorgen voor voldoende sociale woningen en het vergroenen van de buurten. Daar moet je heldere keuzes in maken en soms moet je dan ook een verhaal vertellen tegen die mensen dat ze liever niet willen horen. Sebastian Kruis (PVV). Oké, dat is dan de eerste testcase waar het verhaal van de heer Groenewold op uitgerold zou kunnen worden. Dat is dan meteen ook weer een grote middelvinger naar die mensen en u durft dus niet die keuzes te maken.

Want er komen én duizenden woningen bij én het groen verdwijnt. En dat is precies alles wat u niet wilt terwijl het wel gebeurt. En dan zegt u hier: ja, we moeten keuzes maken. Dennis Groenewold (D66). Dat is natuurlijk heel kort door de bocht wat de heer Kruis zegt. We zullen gewoon deze stad ook moeten renoveren en daar horen ook meer woningen bij. Dan gaan we gewoon op plekken aan de slag. Laat helder zijn dat je goed met die bewoners in overleg moet blijven want hun zorgen moet je serieus nemen waarbij je ook moet kijken hoe je daar zo goed mogelijk invulling aan kunt geven. Richard de Mos (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Even aanhakend daarop: dan is dus eigenlijk die participatie die D66 voorstaat, niet meer dan een beetje babbelen met de bewoners en toch lekker doen wat we willen. De heer Kruis haalde terecht het voorbeeld aan van de Dreven, de Gaarden en de Zichten: de mensen willen het niet, maar dan gaan we even praten en dan gaan we het toch lekker doen. Dan slaat die hele participatie waar u net een heel betoog over heeft gehouden, helemaal nergens op, ook al niet omdat u de motie Participatieleidraad van mevrouw Roopram niet gesteund heeft. Dus u praat over participatie voor de bühne en uiteindelijk is het gewoon tekenen bij het kruisje.

50

Dennis Groenewold (D66). Nee, dit is natuurlijk weer typisch Groep de Mos hoe er op gereageerd wordt. Als je mensen echt serieus wil nemen, moet je ook zeggen waar je wel en niet over met ze in gesprek gaat. Sommige randvoorwaarden horen daarbij. Dan kunnen mensen dat heel erg jammer vinden maar daar moet je dan helder over zijn en dan moet je juist niet, zoals de Groep de Mos, vaak doet teruggaan naar die dingen die al besloten zijn en die gaan gebeuren. Richard de Mos (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). In dit antwoord geeft de heer Groenewold aan dat de participatie van D66 nergens over gaat. De bewoners in de Dreven, de Gaarden en de Zichten staan massaal op. Ze mogen nog een beetje babbelen en een beetje ketelmuziek maken, en dat is het dan want de trein moet door en de participatie waar D66 voor staat is dus een luchtballon. Dennis Groenewold (D66). Ik kan niet anders dan concluderen dat het complete onzin is wat de heer De Mos hier zegt. Robert Barker (PvdD). Ik ben het wel met de heer De Mos eens over de Dreven, de Gaarden en de Zichten dat D66 daar in ieder geval niet staat voor het groen, omdat ze de collegeplannen niet wil aanpassen voor meer groen. Het verhaal van D66 over groen aanhorende, vraag ik mij af waar D66 zich dan wel inzet voor groen.

Vindt D66 het dan niet teleurstellend dat er dan eigenlijk vrij weinig is gebeurd qua vergroening van bijvoorbeeld de versteende wijken? Dennis Groenewold (D66). U schetst wel een terecht beeld, namelijk dat als je al die dingen tegelijk moet doen, het heel lastig is ervoor te zorgen dat het groen bovenaan blijft staan. Daar zullen we echt op moeten blijven letten. De ene keer wordt er dan een keuze gemaakt waar je het mee eens bent en de andere keer niet. Ik denk dat er inderdaad nog wel ruimte is om bepaalde wijken groener te maken tot nu toe. Robert Barker (PvdD). Maar waarom gebeurt dat dan niet? D66 heeft het over 'blijven letten op' enzovoorts, maar volgens mij heeft de Partij voor de Dieren in 2015 al een motie aangenomen gekregen over vergroening van versteende weken. De vorige collegeperiode hebben we samen met D66 een plan gepresenteerd daarvoor. Eigenlijk is er vrij weinig gebeurd. Waar ligt dat dan aan en wat gaat D66 doen om dat de komende tijd te intensiveren, opdat het niet alleen bij loze woorden blijft maar we echt actie gaan voeren om die versteende wijken te vergroenen? Dennis Groenewold (D66). Ik ben het nu niet helemaal eens met de heer Barker want ik denk dat er echt wel degelijk heel veel is gebeurd. Op heel veel plekken is er wel degelijk meer groen bijgekomen.

U ziet dat wellicht iets anders maar als ik door de stad fiets, zie ik echt op heel veel plekken nu bomen op straat staan die er eerst niet stonden. Daar ben ik heel blij mee. We moeten zeker die groenedakenjacht voortzetten omdat ik denk dat daar nog een hele hoop te winnen valt. Ook dat is groen en dat gaat zeker ook helpen bij die klimaatadaptatie. De voorzitter. De heer Barker, tot slot. Robert Barker (PvdD). D66 zegt: we fietsen door die wijken en dan zien we groen. Kunt u dan twee goede voorbeelden noemen van projecten die in versteende wijken zoals de Schilderswijk zijn gerealiseerd die een enorme vergroeningsslag hebben betekend waar de bewoners heel blij mee zijn? Dennis Groenewold (D66). Nu komt u een beetje met politieke trucjes om te vragen om voorbeelden in een specifieke wijk. Ik noem bijvoorbeeld het Stadhoudersplein, waar echt een hele groene invulling is gegeven aan die locatie. Op Scheveningen, bij de haven, worden leefbaarheidspleinen vergroend. Ik zie het in mijn eigen buurt waar bomen zijn geplaatst op iedere hoek waar dat kan. Het bos dat er nog steeds moet komen aan de Vlietzone is misschien een mooie volgende stap. Lesley Arp (SP). Ik wil nog even terugkomen op dat verhaal over Zuidwest.

Want eigenlijk geeft de heer Groenewold een beetje hetzelfde aan als de VVD: we vragen offers van de mensen in het belang van het grotere doel en dat is niet altijd even leuk. Maar vragen we dezelfde offers van bijvoorbeeld 51

vastgoedbobo's, van mensen in het Centrum? We hadden het laatst over een hotel bij Bleijenburg. Bewoners hadden daar liever woningen dan een hotel gehad, maar toch wordt het hele Centrum volgestouwd met hotels. Daar kunnen we dan toch ook andere keuzes in maken? Dennis Groenewold (D66). Dit is een heel terecht punt. Ik denk dat dit zeker een van de dingen is om in het nieuwe coalitieakkoord naar te kijken. Los van welke partijen daar dan gaan zitten, dit wil ik ze dan alvast meegeven. Het lijkt mij een heel terecht punt om naar te kijken. Lesley Arp (SP). Ik ben een beetje flabbergasted, want volgens mij is het 'too little, too late'. We hebben samen met de Haagse Stadspartij en de Partij voor de Dieren een voorstel ingediend voor een hotelstop, omdat zelfs de branche aangaf: dit loopt helemaal uit de klauwen, er worden zo veel hotels gebouwd dat we helemaal niet weten of we ze vol krijgen. En nu ineens zegt D66 dit. Ik ben op zich blij dat ze ervoor openstaan, maar dan vraag ik mij toch af of we niet kostbare ruimte waar woningen hadden kunnen staan, verspillen op deze manier. Dennis Groenewold (D66). Dat zou kunnen, maar ikzelf denk van niet. Ik denk dat het nog steeds heel belangrijk is dat we ondernemers hebben in deze stad.

Als er mensen zijn die een hotel willen beginnen in deze tijd en daar ruimte voor is binnen de kaders die we als raad hebben vastgesteld, dan moet je dat ook niet zomaar in de weg gaan zitten. Dat neemt niet weg dat ik ook wel constateer dat in bepaalde buurten en bijvoorbeeld in mijn eigen wijkje heel veel Bed & Breakfast's verschijnen en waarvan ik langzamerhand dan ook denk: daar moeten we toch echt goed over gaan nadenken. De voorzitter. Ik zie geen vragen meer. Ik dank de heer Groenewold hartelijk voor zijn inbreng. Voordat we doorgaan naar het betoog van de Partij voor de Dieren stel ik voor om even te schorsen zodat we de benen kunnen strekken en een broodje te kunnen eten. De vergadering wordt van 13.10 uur tot 13.30 uur geschorst. De voorzitter. Het woord is aan de heer Barker namens de Partij voor de Dieren. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Een college dat al uitblonk in vooruitschuiven, heeft er nu een waar huzarenstukje van gemaakt. Eerst de spaarpot helemaal leegroven om allerlei cadeaus uit te strooien over de stad, en dan tegen een volgend college zeggen: je moet nog € 19 mln. bezuinigen en de spaarpot is op. Waarom spreekt het college überhaupt van een beleidsarme begroting als er wel overal snoepjes worden rondgedeeld? De snoeppot leegeten is natuurlijk ook een stuk makkelijker dan die weer vullen. En dat laatste doet het college dus niet.

Heeft het college daarbij enig idee hoe het het structureel tekort gaat aanpakken of schuift het dat ook echt volledig voor zich uit? Het college schuift niet alleen de begrotingsproblemen voor zich uit maar ook de aanpak van de klimaatcrisis en de ecologische crisis. We hebben het hier net ook al over het groen gehad, in de zin dat versteende wijken nog steeds niet worden vergroend. Terwijl we de gevolgen al zien van bijvoorbeeld klimaatverandering neemt de druk op de leefomgeving van dieren alsmaar toe, wordt afval grotendeels nog verbrand en worden de energie-onzuinige woningen niet aangepakt. Continu hebben we rond het duurzaamheidsbeleid gevraagd wanneer we nou verandering zullen zien. En vandaag kunnen we toch wel concluderen dat die verandering er niet is gekomen. Er zijn nog steeds geen duidelijke doelen. Er is geen energietransitiefonds en er is geen één wijkenergieplan. Het traject rond de wijkenergieplannen ging zelfs zo slecht dat de stekker er maar uit is getrokken. Het klimaat heeft hier dus niks aan. De transitievisie hebben we ook nog steeds niet mogen aanschouwen.

Waarom duurt het zo lang en is er al niet een consultatieversie van dit document of komt dat op het allerlaatste moment en krijgen we dan een verhaal waar niets in staat? De afgelopen tijd is de Partij voor de Dieren wel met eigen voorstellen gekomen om de gemeente klimaatvriendelijker te maken, bijvoorbeeld door het voedsel duurzamer in te kopen, ambtenaren meer de trein te laten nemen en betere voorlichting te geven rond afvalscheiding. En we zijn ook hard bezig met een initiatiefvoorstel over plasticsoep. Want wat ons betreft moet het volgende college meer doen aan het klimaatprobleem door bewoners te informeren, te ontzorgen en waar nodig

52

te ondersteunen. We moeten echt de transitie inzetten naar een duurzame en rechtvaardige samenleving. Ook het groen kan een belangrijke rol spelen in het aanpakken van de klimaatcrisis en het tegengaan van de effecten ervan. Daarnaast is voldoende groen ook belangrijk voor het tegengaan van de ecologische crisis, want zo kunnen we het verlies aan verschillende diersoorten ook tegengaan. Ook hiervoor is de Partij voor de Dieren met voorstellen gekomen, bijvoorbeeld voor het vergroenen van daken en pleinen. We zijn dan ook blij dat er wat middelen komen om pleinen te vergroenen, al is het rijkelijk laat; het is namelijk echt een beetje 'too little, too late'. Tegelijk zien we steeds meer plannen om de stad juist te ontgroenen. We hebben het net bijvoorbeeld over Zuidwest gehad. Bewoners worden steeds opgeschrikt door bomenkap en de ecologische zone staat onder dit college vaak gelijk aan een braakliggend terrein. De natuur is de dupe. Waarom staat het college niet voor de ecologische zone en kiest het steeds voor bebouwing ervan? In de meest recente begroting zien we dat het college zelfs grasvelden wil laten plastificeren. Waarom? Hebben we niet al genoeg plastic in de stad? Zo wordt de stad steeds dieronvriendelijker. Op de stikstofcrisis geeft het college ook niet thuis en is het vooruitschuiven geblazen.

Hoe lang wachten we nou al op maatregelen en wanneer komen die maatregen eindelijk? Wat de Partij voor de Dieren betreft moeten we dus veel meer inzetten op vergroening, bijvoorbeeld bij nieuwe bouwontwikkelingen, maar moeten we bovenal het bestaande groen koesteren. Dat zorgt voor een fijne, gezonde en leefbare stad. Over het dierenwelzijnsbeleid zijn we wat positiever. We zijn blij dat veel van onze voorstellen de afgelopen tijd zijn overgenomen. Zo zijn evenementen met dieren aangepakt en is het staandwantvissen verboden vlak voor de kust. Ook is er extra geld gekomen voor minima en dierenwelzijnsorganisaties. Sebastian Kruis (PVV). Ik ben iets minder positief op het punt van dierenwelzijn, want we zien dat de halve stad inmiddels is veranderd in 'halalistan'. Daarin poppen allerlei horecazaken op die halalvlees verkopen. Ik zie de Partij voor de Dieren niet naast mij staan om te zeggen: dat willen wij niet meer in Den Haag; wij willen niet dat overal halalvlees wordt verkocht. Robert Barker (PvdD). Ik hoorde eigenlijk geen vraag, maar de Partij voor de Dieren heeft een wetsvoorstel ingediend om onverdoofd slachten te verbieden. De eerste keer is dat niet gelukt. Binnenkort wordt er weer over dat onderwerp gestemd in de Tweede Kamer. Hopelijk wordt dat voorstel dan aangenomen, maar het is niet iets wat we gemeentelijk kunnen aanpakken.

Wat dat betreft is die vraag misschien een beetje gek in dit gremium. Sebastian Kruis (PVV). Ik denk niet dat die vraag heel gek is, want we moeten ook een beetje out of the box denken. We zouden bijvoorbeeld kunnen denken aan het stellen van voorwaarden aan de vergunning die wordt verleend om voedingsmiddelen te verkopen, waarbij we dan als voorwaarde opnemen dat dat niet ritueel gemarteld vlees mag zijn. Robert Barker (PvdD). Ik heb het idee dat je niet op die manier voorwaarden kunt stellen, maar ik kijk graag uit naar de voorstellen van de PVV. Wat ik zeg, komt erop neer dat we eisen kunnen stellen aan wat de gemeente zelf verkoopt, dus wat we hier verkopen. Daar zouden we eisen aan kunnen stellen, maar voor de rest is het landelijk beleid. Landelijk ligt er gewoon een voorstel om onverdoofd slachten te verbieden, omdat dat dieren veel meer pijn oplevert, wat ook wetenschappelijk is bewezen. Dat is de reden waarom de Partij voor de Dieren daarvoor pleit. Hopelijk haalt dat deze keer wel een meerderheid in zowel de Eerste Kamer als de Tweede Kamer, want de vorige keer haalde het wel een meerderheid in de Tweede Kamer maar niet in de Eerste Kamer. De voorzitter. Meneer Kruis, tot slot. Sebastian Kruis (PVV). Dat hoop ik natuurlijk ook. Maar we zien dus wel dat er dankzij de Partij voor de Dieren nu voorwaarden worden gesteld aan het gebruik van dieren bij evenementen.

Dat zou ik eigenlijk willen verbreden naar voorwaarden voor de verkoop van halalproducten. Ik denk dat we daar nog wel uit gaan komen, misschien niet vandaag maar wel de volgende keer. 53

Robert Barker (PvdD). Ik zou de heer Kruis willen uitdagen om daar een juridische onderbouwing voor te maken, maar dan sta ik er zeker voor open om te kijken of het mogelijk is om beperkingen op te leggen aan de verkoop van onverdoofd vlees, omdat die ernstig dierenleed met zich meebrengt. Eigenlijk zijn er een aantal dierenwelzijnsaspecten die ik als positief heb benoemd, maar de Partij voor de Dieren zou de Partij voor de Dieren niet zijn als we niet nog steeds veel mogelijkheden zien om het dierenwelzijn in Den Haag te verbeteren. We kunnen bijvoorbeeld stoppen met het hengelen en het fokken op stadsboerderijen beëindigen. De hondenlosloopgebieden kunnen ook echt een stuk veiliger, zodat we bijvoorbeeld voorkomen dat honden worden aangereden. Hiervoor zullen wij ons ook zeker blijven inzetten. Tot slot. De afgelopen zomer hebben we eigenlijk gezien wat de gevolgen van klimaatverandering zijn en kunnen zijn en dat die eigenlijk alleen maar erger lijken te worden. Tegelijkertijd zien we dus weinig urgentie bij dit college hiervoor. Erger nog; de spaarrekening is leeggeplunderd, zodat het volgende college moeilijker in actie kan komen, terwijl Den Haag het verdient om duurzamer, groener en diervriendelijk te worden. Arjen Kapteijns (GroenLinks). 'Stand in the place where you live. If you are confused, check with the sun. Carry a compass to help you along.

Your feet are going to be on the ground. Your head is there to move you around. So, stand in the place where you live.' Voorzitter. Traditiegetrouw begon ik deze Algemene Beschouwingen met een songtekst die veel voor mij betekent en die me inspireert in mijn werk als raadslid voor onze stad. Deze tekst is van het liedje Stand van R.E.M. Geloof me, ze kunnen dat beter performen dan ik dat kan. Het lied Stand gaat over het daadwerkelijk willen zien wat er aan de hand is en er ook wat aan willen doen. Het is een lied dat zegt: met je voeten op de grond en koers houden met je hoofd, niet wegkijken, ergens voor staan. Het gaat over standvastigheid en staan voor je zaak. Wethouder Bert van Alphen stond voor zijn zaak. Zijn zaak was het opkomen voor de meest kwetsbaren in de stad om mensen die het moeilijk hebben of gewoon pech een perspectief te bieden. Het is een hard gelag dat uitgerekend hij zich genoodzaakt voelde de verantwoordelijkheid op zich te nemen van een debacle dat vanaf het eerste begin door rolvermengingen, onduidelijke afspraken en weinig zakelijke contracten gedoemd was om te mislukken. Maar Bert is ook iemand die staat voor zijn verantwoordelijkheid en deze dus ook genomen heeft. Dat is moedig en daar heb ik diep respect voor. Bert stond voor zijn principes en hield daaraan vast. Daar kunnen we van leren.

Ik wil langs deze weg Bert enorm bedanken voor zijn buitengewone inzet voor de stad. Bert, we zijn je veel dank verschuldigd. Standvastigheid en ook staan voor je keuzes zijn iets wat ik te vaak mis in de manier waarop wij in onze stad beleid maken en uitvoeren of, zoals het helaas te vaak gaat, niet of met grote vertraging uitvoeren. We hebben te maken met beperkte financiële middelen. Natuurlijk lukt het dan niet om alle plannen gelijk te realiseren. Ik heb veel waardering voor dit college, dat echt doet wat het kan met de steeds beperkender wordende financiën en daarbij ook stevig inteert op de al opgedroogde reserves. We nemen zo een stevig voorschot op de komende jaren en op de komende coalitie. Vervolgens wijst het college naar het Rijk. Natuurlijk moet het Rijk snel en structureel over de brug komen. Bijvoorbeeld de kosten die wij maken in het sociale domein en op andere terreinen, moeten gewoon vergoed worden. Maar daarnaast is het echt onhoudbaar dat we zelf onze inkomsten weigeren te verhogen, dat we niet iets extra's vragen van de grote groep mensen met wie het financieel goed gaat en die profiteren van bijvoorbeeld de steeds stijgende huizenprijzen. Als GroenLinks zijn we standvastig waar het gaat om het aanpakken van ongelijkheid.

We zijn al de stad met de grootste kansenongelijkheid tussen de wijken en corona heeft de onderlinge verschillen alleen maar groter gemaakt. Frans de Graaf (VVD). Ik heb eigenlijk twee vragen. De eerste vraag is: is de heer Kapteijns van mening dat alle huiseigenaren het breed hebben en iets kunnen missen? Mijn tweede vraag is: hoe profiteert een huiseigenaar van een stijgende waarde van zijn of haar woning? 54

Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik zal de heer De Graaf van twee antwoorden voorzien. Er is een hele grote groep mensen in de stad die huiseigenaar zijn en met wie het financieel goed gaat. Er is ook een groep met wie het minder goed gaat. Die laatste groep moeten we ontzien. Daar kun je met de ozb prima op sturen. Wat de tweede vraag betreft: ik weet niet of de heer De Graaf zelf een huis bezit, maar als je huis meer waard wordt, is dat sowieso handig als je het ooit wil verkopen, maar je kunt bijvoorbeeld ook de overwaarde benutten om makkelijker een lening af te sluiten. Je kunt daar dus op allerlei manieren voordeel van hebben. Frans de Graaf (VVD). Als je gaat verhuizen, kan ik dat volgen, maar voor de rest merk je er toch verduiveld weinig van dat de waarde van je woning stijgt, behalve dat er blijkbaar linkse politici zijn die denken dat je heel erg rijk bent geworden en dat er wel even wat geld uit je zakken kan worden geklopt. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik vind dit echt een verkeerde voorstelling van zaken. Je kunt je overwaarde verzilveren, maar dat is het punt helemaal niet.

Waar het om gaat, is dat we in Den Haag zo ongeveer de allerlaagste woonlasten van heel Nederland hebben, terwijl we een stad zijn die onze bewoners echt heel veel te bieden heeft en tegelijkertijd enorme uitdagingen heeft, waarvan we met elkaar zouden kunnen vinden dat daar extra geld voor nodig is. Dan moet je niet alleen naar het Rijk kijken; dan moet je ook kijken wat je daar zelf aan kunt doen. Robert Barker (PvdD). Het betoog van de heer Kapteijns spreekt me wel aan. Daarom wil ik eigenlijk concreet worden: zou de heer Kapteijns het met de Partij voor de Dieren eens zijn dat de ozb volgend jaar al iets zou moeten worden verhoogd om het gat in de begroting wat te verkleinen en het spaarpotje iets minder leeg te laten zijn? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Dat vind ik een hele interessante gedachte. Als we het daar met de coalitie over eens zouden kunnen worden, zou ik dat heel graag steunen. Robert Barker (PvdD). Is die vraag stellen het beantwoorden van de vraag? Betekent dit dat GroenLinks nu in woord zegt dat het daarvoor is, maar in actie eigenlijk niks gaat doen om te zorgen dat we de begroting beter op orde hebben en dat we de volgende keer bijvoorbeeld het klimaatprobleem nog beter kunnen aanpakken? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik ben het met de heer Barker eens dat dat keihard nodig zou zijn, ja. De voorzitter. Ik zie dat dit een aantal vragen oproept.

Kavish Partiman (CDA). Ja, ik wil toch even voortborduren op het punt van collega De Graaf, want wat mij betreft is er sprake van een heel simplistische benadering met betrekking tot die woningeigenaren. Er wordt gezegd dat de prijzen van de huizen zijn gestegen. De heer Kapteijns zegt hier: je kunt je huis verkopen en dan heb je wat extra geld of je kunt een hogere lening nemen. Maar hoe wordt iemand daar beter van? Door het huis te verkopen? Je hebt een restschuld en je houdt wellicht een zakje geld over, maar je bent dakloos. En als je je lening of je hypotheek verhoogt, schieten je maandlasten elke maand omhoog. Je wordt er toch per definitie slechter van als je dit zou doen? Ik snap die redenering niet. Waarom staren mensen zich hier altijd blind op, alsof woningbezitters door het stijgen van de huizenprijzen gewoon rijker zijn geworden? Dat slaat nergens op. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Dit is de verkeerde vraag bij het verkeerde vraagstuk. De stijgende huizenprijzen zijn alleen al een aanleiding, maar ook vanwege het feit dat we de laagste woonlasten hebben en dat heel veel mensen het geluk hebben - daar hebben ze vaak ook hard voor gewerkt - dat ze zich financieel net iets meer kunnen permitteren, kunnen we best iets meer vragen. Daar zit een hele sterke correlatie tussen: dat zijn vaak ook mensen die in de wat duurdere huizen wonen.

55

Kavish Partiman (CDA). Juist die lagere woonlasten die we hebben, maken deze stad toch zo fijn om in te wonen? Daarom trekken we juist een hele hoop mensen naar deze stad die ook bredere schouders hebben, zodat ook al die sociale voorzieningen in deze stad betaald kunnen worden. Die mensen moeten we hier toch behouden? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik denk dat er een nog grotere groep mensen is die graag in deze stad woont omdat we hele mooie groene parken en een heel rijk cultureel aanbod hebben, omdat we zwembaden hebben die we graag open willen houden en omdat er heel veel culturele activiteiten zijn. Ik denk dat dit voor heel veel mensen nog net iets belangrijker is dan die paar tientjes per maand of per jaar aan hogere of lagere woonlasten. De voorzitter. De heer Partiman, tot slot. Kavish Partiman (CDA). Dat ben ik helemaal met de heer Kapteijns eens. Ik heb hem zojuist allerlei dingen horen noemen die geld kosten en die onze gemeentekas geld kosten. Dat zijn nou precies de kosten die onder anderen door die woningeigenaren worden betaald. Die willen wij in deze stad behouden, juist doordat wij die lage lasten hebben. Deze mensen moeten we juist méér naar Den Haag trekken. We moeten het voor hen niet ingewikkelder en duurder gaan maken waardoor zij deze gemeente verlaten. Arjen Kapteijns (GroenLinks).

Ik weet niet precies in welke wereld de heer Partiman leeft, maar ik denk dat het probleem dat we voor onze koopwoningen niet genoeg mensen kunnen vinden om erin te wonen, ongeveer het laatste probleem is dat we in deze stad kennen. Nee, we kunnen echt wel ietsje meer vragen van woningbezitters in onze stad. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Ik begrijp van de heer Kapteijns niet alleen hier maar ook buiten de raad dat hij voorstander is van een ozb-verhoging, maar aan de andere kant hoor ik ook vaak dat de heer Kapteijns opkomt voor kwetsbaren in de stad en voor kwetsbare wijken. Bent u van plan om de kwetsbare wijken op te zadelen met de verhoging van de ozb? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik zou tegen de heer Çetinkaya willen zeggen dat die verhoging van de ozb juist nodig is voor de mensen in de kwetsbare wijken, want daar wonen mensen die minder kansen hebben om het maximale uit hun leven te halen. Daar is het keihard nodig dat we geld vrijmaken voor armoedebestrijding en schuldenaanpak en om mensen op weg te helpen naar een baan. Daarom is het nodig om onze financiële kas in balans te krijgen. Frans de Graaf (VVD). Die ozb-verhoging brengt mij in verwarring. Enerzijds heb je mensen die in grote villa's en herenhuizen wonen. Daarvan zegt de heer Kapteijns dat zij wel wat extra's kunnen betalen. In theorie kan dat; ik zeg niet dat ik daarvoor ben, maar het kan.

Vervolgens heb je natuurlijk een groep waarvan de heer Kapteijns zegt dat ze zo'n laag inkomen hebben dat ze kwijtschelding krijgen. De heer Kapteijns doet net alsof dat de enige twee groepen zijn, maar een hele grote groep zit daar natuurlijk tussenin. Die mensen wonen in een appartementje in Mariahoeve, in Loosduinen of in Zuidwest; mensen met een modaal salaris en een hypotheekje van ver onder de twee ton. Wat zegt u tegen die mensen als de gemeente straks bij hen op de stoep staat en zegt: u moet extra betalen omdat wij de begroting niet rond kunnen krijgen? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik denk dat we heel goed in staat zijn om uit te leggen dat de uitdagingen waar we als stad voor staan, van iedereen een kleine extra bijdrage vragen. Als je doorrekent wat een ozb-verhoging zou betekenen voor dit type appartementen, denk ik dat het echt gaat om een paar euro per maand. Daar kunnen we een hele grote principiële discussie over voeren, maar die paar extra euro per maand betekent voor de mensen in de wat duurdere huizen iets meer. Alles bij elkaar betekent dit echter wel dat we tientallen miljoenen extra hebben om te kunnen investeren in de kwaliteit van de stad. Ik denk dat dat heel hard nodig is.

56

Frans de Graaf (VVD). Dat weet ik niet, want ik weet niet met hoeveel procent de heer Kapteijns van plan is de ozb te verhogen. Tientallen miljoenen betekent tientallen procenten. Dat is toch best wel fors. Maar goed, de heer Kapteijns zegt dat hij denkt dat hij het heel goed kan uitleggen. Doet u eens een poging: legt u het eens uit aan die mensen. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik ben zelf ook huiseigenaar. Ik kan mezelf en volgens mij ook heel veel andere mensen heel goed uitleggen dat we een stad zijn waar heel veel te doen is maar die het financieel heel erg moeilijk heeft en die de bewoners ook heel veel te bieden heeft en dat daar best een hele kleine verhoging van ieders bijdrage tegenover mag staan. Ik maak me daar echt helemaal geen zorgen over. Ik denk dat heel veel mensen niet eens weten hoeveel ozb ze betalen, laat staan dat ze zich er druk over zouden maken als dat een paar euro meer zou zijn. De voorzitter. De heer De Graaf, tot slot. Frans de Graaf (VVD). Ik denk dat de mensen die dat niet weten, vooral de mensen zijn die in die grote huizen wonen en misschien ook de GroenLinks-achterban; die hebben allemaal geld zat. Maar volgens mij gaat het om de mensen in kleine appartementjes met kleine hypotheekjes, die het helemaal niet ruim hebben en die ineens een verhoging krijgen omdat de gemeente haar eigen problemen niet kan oplossen.

De heer Kapteijns zegt dat hij het goed kan uitleggen. Ik heb die uitleg nog niet gehoord. Dat hoeft ook niet per se vandaag, maar ik zou u adviseren om daar een beetje op te oefenen. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik hoor de heer De Graaf vier keer hetzelfde verhaal afsteken. Dat beklijft in ieder geval bij mij niet. Sebastian Kruis (PVV). Ik ben het niet vaak met de heer Kapteijns eens, maar dat klopt inderdaad: het beklijft ook bij niet. Mijn vraag aan de heer Kapteijns is de volgende. Ik las vanochtend op de website van Omroep West dat de heer Kapteijns vond dat het stadsbestuur van alles moet gaan doen in deze stad. Uw partij is toch onderdeel van het stadsbestuur? Wat heeft de heer Kapteijns ervan weerhouden om werk te maken van datgene wat u vanochtend in de media bepleitte? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik zal het de heer Kruis nog sterker vertellen: ik ga dat straks in mijn pleidooi precies aangeven. Sebastian Kruis (PVV). Dit is eigenlijk een beetje de gemene deler van de dag: allerlei coalitiepartijen komen opdraven en staan te vertellen wat ze allemaal willen regelen. Dan denk ik: waarom is dat dan niet geregeld? Daar word je als kijker heel erg cynisch van, kan ik u meegeven. Ik vind het dus een beetje raar dat er net wordt gedaan alsof de heer Kapteijns met zijn GroenLinks geen onderdeel uitmaakt van dit stadsbestuur. Arjen Kapteijns (GroenLinks).

De heer Kapteijns is heel trots dat GroenLinks onderdeel uitmaakt van het stadsbestuur en dat we heel veel hele goede dingen hebben kunnen doen. Dat neemt niet weg dat er nog dingen beter kunnen. Kavish Partiman (CDA). De heer Kapteijns zei zojuist dat we voor grote uitdagingen staan en dat van iedereen te verwachten is dat er een extra bijdrage wordt geleverd. Dat ben ik helemaal met de heer Kapteijns eens. Toch vraagt hij die extra bijdrage alleen van de woningbezitter. Hoe moet de rest dan zijn bijdrage leveren? Waarom altijd die specifieke groep? Zijn er volgens de heer Kapteijns geen andere oplossingsmodellen om die spreiding eerlijker te maken? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Zoals de heer Partiman waarschijnlijk weet, is voor een stad als Den Haag het aantal knoppen om eigen inkomsten te genereren heel beperkt. We zouden bijvoorbeeld betaald parkeren kunnen uitbreiden naar de hele stad. Wat GroenLinks betreft kunnen we ook nog eens heel goed kijken naar de tarieven voor de parkeervergunningen, want € 5 per maand staat eigenlijk nauwelijks in verhouding tot de openbare ruimte die een auto inneemt. Als de heer Partiman met mij daarnaar wil kijken, lijkt me dat dus een goed idee. 57

Kavish Partiman (CDA). Dit is precies die oneerlijke benadering waar ik zojuist op probeerde te doelen, want die woningeigenaar is vaak ook auto-eigenaar. Het is dezelfde kleine groep die altijd ervoor moet opdraaien. Waar is die eerlijke spreiding waar u het altijd over heeft? We moeten allemaal die verantwoordelijkheid pakken, maar u legt die altijd op de schouders van een kleine groep. Waar is die eerlijke spreiding? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Volgens de heer Partiman is het een kleine groep en volgens de heer De Graaf is het een grote groep. Ik denk dat heel veel mensen in Den Haag een huis bezitten en vaak ook een auto, maar ook heel veel mensen niet. Dat is ook een keuze. Ik denk dat de ozb, naast het feit dat zij de enige mogelijkheid is om onze inkomsten structureel te verhogen, ook een rechtvaardig middel is, omdat er een mechanisme in zit waardoor de mensen die zich dat het beste kunnen permitteren, net iets meer bijdragen dan mensen die zich dat veel moeilijker kunnen permitteren. De voorzitter. De heer Partiman, tot slot. Kavish Partiman (CDA).

We zijn het er allemaal over eens dat die uitdaging groot is en dat er wat gedaan moet worden, maar ik kan dus stellen dat de heer Kapteijns enkel en alleen wil kijken naar verhoging van belastingen en voor de rest geen enkele verantwoordelijkheid wil nemen op een ander gebied om te kijken hoe we bijvoorbeeld de uitgaven kunnen verlagen. Want het is een en-enverhaal: we moeten naar beide kijken. Je kunt niet ongelimiteerd door blijven uitgeven en steeds meer trekken uit dezelfde kleine groep woningbezitters en autobezitters in deze stad. Dat is toch de definitie van 'oneerlijk beleid'? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Dat ben ik heel erg niet eens met de heer Partiman. Het is ook zeker niet zo dat ik heb gezegd dat wij niet naar andere mogelijkheden willen kijken. Ik denk alleen dat het vet echt van onze botten af is en dat we er ook gewoon eerlijk over moeten zijn dat bij heel veel regelingen, waar ik ook de heer De Graaf van de VVD over heb gehoord, echt niet veel meer te halen zal zijn. Als we onszelf geloofwaardig willen laten zijn, is het dus onontkoombaar dat we ook naar het verhogen van onze inkomsten gaan kijken. Als GroenLinks zijn we standvastig in het aanpakken van ongelijkheid. We zijn al de stad met de grootste ongelijkheid tussen de wijken. Corona heeft die onderlinge verschillen nog veel groter gemaakt.

Kinderen die al een taalachterstand hadden, zijn in het onderwijs nog verder achteropgeraakt. Jongeren met tijdelijke contracten en zzp'ers vlogen er als eersten uit en zien hun kansen op een eigen woning nog verder afnemen. Ouderen die al vaak alleen waren, zijn nog verder vereenzaamd. Dat moeten we niet laten gebeuren; dat tij moeten we keren. Wij staan ervoor dat de opvangmogelijkheden van vluchtelingen, statushouders en dak- en thuislozen verder verbeterd en uitgebreid worden en dat we nu eindelijk eens gaan experimenteren met een basisinkomen. Op deze onderwerpen kan de stad de komende tijd concrete voorstellen van ons verwachten. Sebastian Kruis (PVV). Ik vind het echt schrikbarend om vast te stellen hoe Henk en Ingrid altijd kunnen stikken en hoe de heer Kapteijns van GroenLinks altijd al zijn spullen laat vallen en direct in beweging komt voor mensen die zijn geboren in Kabul en vindt dat die mensen direct moeten worden gehuisvest. Mijn vraag aan de heer Kapteijns is: waar dan en hoeveel precies? Arjen Kapteijns (GroenLinks).

Ik denk dat we als stad Den Haag samen met alle andere steden in Nederland een verantwoordelijkheid hebben en onder anderen die hele moedige mensen in Kabul die ervoor gezorgd hebben dat Nederlandse militairen en Nederlandse diplomaten daar de afgelopen decennia hun werk hebben kunnen doen, iets verschuldigd zijn en dat we daarom met elkaar moeten kijken op welke manier we deze mensen en hun gezinnen kunnen opvangen in dit land. Sebastian Kruis (PVV). Maar we hebben toch een enorme woningnood in deze stad? En het is ook weer niet en-en: je hebt niet én een enorme woningnood in Den Haag én grootschalige opvang van Afghanen. U bent dus ook weer zo'n politicus met zo'n en-enverhaal die niet durft te kiezen. Daar 58

worden mensen knettergek van in de stad. Als u nou zou moeten kiezen tussen het huisvesten van bijvoorbeeld Nederlandse urgentiehouders of Afghanen, welke zou u dan op 1 zetten? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Waar mensen in deze stad knettergek van worden, is dit soort oversimplificaties waarmee we groepen mensen in onze stad tegen elkaar opzetten en uit het oog verliezen wat het echte probleem is. Het echte probleem is onder andere dat beleggers grootschalige woningen opkopen en die als beleggingsobject zien, waardoor die woningen eigenlijk van de markt getrokken worden voor Henk en Ingrid en ook voor de huisvesting van mensen die voor oorlog en geweld gevlucht zijn. Daar moeten we wat aan doen en niet een soort tegenstelling opzoeken die niet de kern van het probleem raakt. De voorzitter. De heer Kruis, tot slot. Sebastian Kruis (PVV). Dat was geen antwoord, maar ik stel vast dat GroenLinks niet de keuze kan maken en dat het daarom maar blijft aanmodderen hier in deze stad. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Dan mist de heer Kruis dat we wel keuzes moeten maken en dat we standvastig moeten zijn in wat voor de stad het beste is. Dat vind ik op zich jammer, want dat is precies de kern van wat ik hier eigenlijk sta te vertellen in deze Algemene Beschouwingen. Lesley Arp (SP). De heer Kapteijns had het over het opvangen van mensen in nood en het huisvesten van zorgdoelgroepen.

Die oproepen ondersteun ik van harte, maar ik ben benieuwd of de heer Kapteijns vindt dat ieder stadsdeel en iedere wijk daar nu een evenredige bijdrage aan leveren. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik denk dat we door de hele stad heen moeten kijken waar beschikbare locaties zijn en waar plekken zijn waar we in de toekomst extra mensen kunnen opvangen. Lesley Arp (SP). Dat heeft natuurlijk niet alleen te maken met incidentele locaties, ook voor groepshuisvesting, maar ook met hoe je sociale woningbouw organiseert. We hebben net het pleidooi van de heer De Graaf gehoord. Hij zegt eigenlijk: we ontzien de bestaande wijken. Dat zie ik eigenlijk ook wel een beetje in de realiteit, niet alleen bij dit college maar ook bij het college daarvoor. Moet ook de heer Kapteijns dat niet erkennen? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik kan deze redenering van mevrouw Arp van de SP zeker volgen. Die 30% echt sociale woningen moeten we door de hele stad handhaven. Dat is in het verleden niet altijd consequent gebeurd, ook niet door vorige colleges. Daar moeten we standvastig in zijn; dat is het thema van mijn beschouwing. De voorzitter. Mevrouw Arp, tot slot. Lesley Arp (SP). Dat standvastig zijn betekent volgens mij ook dat je op de momenten waarop het cruciaal is, als fractie correct stemt, om het zo maar te noemen.

We hebben het afgelopen week bijvoorbeeld gehad over een plan in het Bezuidenhout met 15% sociale woningbouw. Voor mijn fractie is nog niet helemaal inzichtelijk waarom het daar niet lukt. Is het dan ook vanaf nu gewoon zaak dat GroenLinks boter bij de vis geeft en op al dat soort momenten ook weleens nee durft te zeggen als het qua sociale woningbouw ondermaats is? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik denk dat de woordvoerder van de GroenLinksfractie, mevrouw Vavier, zich zowel voor als achter de schermen maximaal hiervoor inzet en dat we echt enorm ons best doen om die 30% overal te hanteren. Ik ervaar deze interruptie daarom ook als een ondersteuning van waar we al mee bezig zijn. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). De heer Kapteijns heeft het ook over gelijke kansen, net als andere collega's. Dat ondersteun ik zeer van harte, maar ik persoonlijk en wij als partij Islam 59

Democraten hebben bij de coalitiepartners weinig gemerkt van die gelijke kansen en gelijke investeringen in de wijken. De afgelopen vier jaar heb ik van de medeverantwoordelijke wethouder van het stadsdeel Centrum geen investeringen gezien in een aantal wijken waarvoor ik nu zou kunnen zeggen: bedankt voor de inzet. Het enige waar ik dat wel terugzie - dat meen ik van harte - is de term 'onderadvisering'. Over die onderadvisering hebben wij in 2018 een motie ingediend en aangenomen. 'Gelijke kansen' blijft volgens mij bij GroenLinks dus alleen bij 'onderadvisering'. Of kunt u mij op het punt van gelijke kansen een aantal voorbeelden geven van zaken waarvoor u zich hard heeft gemaakt en waarvoor in die wijken is geïnvesteerd? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik herken me echt totaal niet in het beeld dat de heer Çetinkaya hier neerzet, namelijk dat er in bepaalde wijken niet geïnvesteerd zou worden. Adeel Mahmood (NIDA). Ik wil de heer Kapteijns best helpen. Kunt u met een aantal specifieke voorbeelden het beeld rechtzetten door aan te geven waarin wél geïnvesteerd is en wat het juiste beeld is? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik denk dat we bouwopgaven over de hele stad inzetten, zowel op de Binckhorst als in Zuidwest. Ik denk dat we een extra investering hebben gedaan in wijken op het veen, om het zo maar te zeggen, met betrekking tot het opruimen van afval.

Het gaat nog lang niet goed genoeg, maar dat is een voorbeeld. We zetten in op extra vergroening over de hele stad. Het frame dat achter deze vraag zit, snap ik politiek gezien wel, maar feitelijk dus niet. Adeel Mahmood (NIDA). Ik vind het echt prima om het feitelijk te houden. De vraag was ook vrij simpel. Wat is er met die versteende wijken en het afval dan wél goed gegaan en welke stappen zijn er wél gezet waarmee de bewoners kunnen zien dat er daadwerkelijk verandering heeft plaatsgevonden? Het tweede punt betreft de vergroening: wat is er feitelijk gebeurd dan wél gebeurt er waarmee de bewoners kunnen ervaren dat hun wijk er beter door geworden is? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Eén punt betreft het afval. Dankzij onder andere de motie van GroenLinks - ook andere partijen hebben zich daar hard voor gemaakt - maken we geen onderscheid meer tussen kwaliteitsniveaus tussen stadsdelen maar behandelen we de hele stad op dezelfde manier op het punt van de kwaliteit van de openbare ruimte. Dat is dus een hele concrete. Wat vergroening betreft kan ik heel veel voorbeelden noemen, maar laat ik het Vaillantplein eens noemen, omdat ik weet dat de Vaillantlaan u aan het hart gaat. Daar is stevig vergroend. De voorzitter. De heer Mahmood, tot slot. Adeel Mahmood (NIDA).

Als u het woord 'stevig' zo wilt omschrijven, hoop ik ook dat u straks op dezelfde wijze een stevige verkiezingswinst heeft, want versteviging van de vergroening heb ik helaas niet veel kunnen aanschouwen. U geeft weer het voorbeeld van het Vaillantplein. In november 2016, vijf jaar geleden, is een motie aangenomen om het Vaillantplein te vergroenen. We zijn nu vijf jaar later. Ondanks diverse beloftes van verschillende collegeleden is er nog niks gebeurd met die verzameling badkamertegels op het Vaillantplein. Natuurlijk is er daaromheen wel wat gebeurd, maar noemt u dat 'een stevige aanpak', kijkend naar de uitdagingen die de Schilderswijk heeft en naar de mate van verstening? Ik wens u veel succes met een stevige verkiezingswinst. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik heb zo'n voorgevoel dat uw succeswens niet helemaal bedoeld is zoals die uitgesproken werd. Ik wil het hebben over de woningnood. Als GroenLinks staan we voor het recht op een eigen woning voor iedereen. Wonen is een recht en geen verdienmodel. Dat betekent dat we ons als GroenLinks blijven inzetten voor een eerlijkere woningmarkt met betere bescherming voor huurders en het aan banden leggen van woningen als beleggingsobject. We zijn standvastig als het gaat om het realiseren van minimaal 30% échte sociale huurwoningen, ook al staat het project op zogenaamde dure grond.

Juist daar is het nodig; dat zeg ik nog maar even tegen mevrouw Arp.

60

De voorzitter. Die heeft daar gelijk een vraag over. Lesley Arp (SP). Ja, mevrouw Arp heeft daar inderdaad gelijk een vraag over, want ik zag een woordvoerder van GroenLinks ook claimen dat GroenLinks heeft bijgedragen aan een betere spreiding van sociale woningbouw. Zoals ik al eerder zei, herken ik me daar niet in. Ik zou ook graag willen dat die claim wordt toegelicht, maar je ziet gewoon heel vaak dat die 30% niet wordt gehaald. Je ziet dat de sociale woningbouw in heel veel torens in het centrum door beleggers wordt gerealiseerd. Ik zie momenteel eigenlijk alleen maar dat soort uitzonderingen en ik zie zelden voorbeelden die aan de regel voldoen. Leeft de heer Kapteijns niet in een parallelle werkelijkheid als hij zegt dat dat allemaal zo goed gaat? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Nee, ik zei zojuist ook al - in dat opzicht is dit een beetje dezelfde interruptie als zojuist - dat dit in het verleden niet altijd goed is gegaan. Bouwprojecten zijn vaak meerjarige projecten. De projecten die we nu opgeleverd gaan zien, zijn dus nog projecten waarover door vorige colleges afspraken zijn gemaakt. Daar was GroenLinks toen ook heel kritisch over. Wat dat betreft gaat dat in het huidige college met de huidige wethouder echt beter. Ik vind ook dat we elkaar daar als raad in moeten vasthouden. Lesley Arp (SP). Er moet mij toch één ding van het hart.

We hebben een Woonagenda vastgesteld. In grote lijnen vind ik dat een enorme verbetering ten opzichte van onder wethouder Revis. Dat moet ik eerlijk zeggen, maar er staan bijvoorbeeld gewoon duidelijke uitspraken in, zoals 30% bij verdichting. Dan zie ik dat GroenLinks de partij is die eigenlijk water bij de wijn doet en zegt dat er in die 30% ook allerlei koopwoningen mogen zitten. Ik vind GroenLinks dus helemaal niet zo standvastig als de heer Kapteijns hier beweert. Ik vraag me af of hij dat soort keuzes wil duiden. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Wij zijn standvastig op het punt van 30% sociale huur. Ik ken geen projecten waarbij we daarvan afwijken. Robert Barker (PvdD). Wanneer begint die standvastigheid over die 30% dan? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Die is al een tijdje bezig. Robert Barker (PvdD). Dan moet ik me toch aansluiten bij mevrouw Arp: er is sprake van een parallelle werkelijkheid, want de 30% wordt over de stad heen niet gehaald en in elk project dat we tegenkomen, sneuvelt die 30% of wordt die verdoezeld. Ik hoop ook op standvastigheid bij andere zaken. Misschien moet ik het zo formuleren: ik hoop dat de heer Kapteijns zijn standvastigheid nog iets zal intensiveren, zodat er daadwerkelijk sociale woningen gerealiseerd worden in de toekomst. Arjen Kapteijns (GroenLinks).

Dan denk ik dat de heer Barker op zijn beurt in een parallelle werkelijkheid leeft, want die 30% sociale woningbouw gaan wij gewoon halen over deze collegeperiode. Fatima Faïd (HSP). Laat ik de vraag anders stellen: welke projecten voldoen volgens GroenLinks aan die 30%? Kunt u die aanwijzen en noemen? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Alle projecten die in de raad zijn en waarover geen afspraken van jaren her met projectontwikkelaar zijn gemaakt, voldoen aan die 30%. Fatima Faïd (HSP). Misschien snap ik het dan niet allemaal. Bij mij plopt nu even één project omhoog, namelijk Amare. Volgens mij zijn alle sociale woningen daaruit gesloopt, eigenlijk in de eerste maand dat u in het college zat; zo snel al. Ik vraag me dus af wanneer die standvastigheid begint. Ik neem aan dat u zich dat project nog wel kunt herinneren. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ja, dat project kan ik me heel goed herinneren. De afspraken die door de wethouder van de HSP in het vorige college gemaakt zijn, bleken niet uitvoerbaar. Daar hebben we 61

met elkaar heel goede herinneringen aan. Sterker nog, de voorbereiding van een raadsenquête daarover loopt nu. Fatima Faïd (HSP). Ja, we gaan een raadsenquête doen, maar die gaat natuurlijk helemaal niet over sociale woningen die daaruit gesloopt zijn door GroenLinks. Dus misschien kunt u er toch nog even op reflecteren wat daar nou zo moeilijk aan was, want volgens mij stond er gewoon in het programma dat er sociale woningen zouden komen. Volgens mij is dat er in het eerste maand van het college met GroenLinks uit gesloopt. Dus misschien kunt u hier toch een soort analyse geven van wat er volgens u niet klopte aan het in het centrum realiseren van 30% sociale woningen. Dat stond gewoon in het plan; dat had u gewoon kunnen doen. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik vind het echt bijzonder dat dit ineens een GroenLinksplan zou zijn waar GroenLinks dingen uit gesloopt zou hebben. Dat is natuurlijk totaal bezijden de werkelijkheid. Nee, de afspraken die gemaakt zijn in het vorige college, bleken niet uitvoerbaar. We hebben afgesproken dat die sociale woningbouw elders rondom dat gebied gecompenseerd gaat worden, zoals mevrouw Faïd ook zelf weet. De voorzitter. Mevrouw Faïd, tot slot. Fatima Faïd (HSP). Het is natuurlijk een onzinverhaal dat u daar niet verantwoordelijk voor bent, want u zit gewoon nog steeds in dat college. U heeft daar dus ook toestemming voor gegeven.

En waar precies in het gebied komen die sociale woningen dan? En gaat dat nog gebeuren in de tijd dat u in het college zit of moeten andere partijen dat na 16 maart regelen? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik hoop dat het nog in deze collegeperiode lukt. Waar we ook standvastig over zijn, is het scherp toezien op de voorwaarden bij de tot nu toe nog vage plannen over het verplaatsen van de raamprostitutie uit het centrum naar de sporendriehoek. Het college heeft beloofd deze maand, na flinke vertraging, eindelijk met een sluitende businesscase te komen. Deze zullen we heel kritisch toetsen. Voor ons blijft het essentieel dat de arbeidsomstandigheden van sekswerkers verbeterd worden, dat er voor iedere sekswerker een betaalbare werkplek terugkomt, dat de Doublet- en Geleenstraat niet worden gesloten voordat de nieuwe werkplekken klaar zijn en dat er geen gemeenschapsgeld wordt gestoken in het uitkopen van pandeigenaren en exploitanten of aan het betalen van schadeclaims. Waar GroenLinks ook standvastig over zal zijn, is het aanpakken van de klimaatcrisis. We hebben veel waardering voor de stappen die door dit college zijn gezet op het gebied van de energietransitie. Er is veel in de steigers gezet en het aantal zonnepanelen en laadpalen groeit harder dan nagenoeg iedereen van tevoren heeft kunnen denken.

We zetten hele grote stappen op het gebied van geothermie en in veel wijken door de hele stad worden koplopers ondersteund. Ook op het punt van het weerbaar maken van de stad tegen de gevolgen van klimaatverandering gebeurt er heel veel. Er zijn grote waterbergingen gerealiseerd in het Molenvlietpark en in het Cromvlietpark in Laak. Ook heeft mijn persoonlijke initiatiefvoorstel ertoe geleid dat er dit plantseizoen 1.400 bomen bij komen in de stad, deels ook in de meest versteende wijken. Maar de stad moet echt nog veel groener. Daarbij moeten we ook standvastiger zijn in het consequent beschermen van bomen en alleen kappen als het echt niet anders kan. Robert Barker (PvdD). Vindt de heer Kapteijns dat het college en zijn wethouder, in zijn woorden, standvastig zijn op het gebied van het aanpakken van de klimaatcrisis? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Daar moeten we nog standvastiger in worden. Ik denk dat er heel veel gebeurd is; dat is de kern van mijn betoog. Er zijn goede stappen gezet, maar er is meer nodig om onze ambities in 2030 te kunnen halen. Daar hoort ook standvastig beleid bij. Robert Barker (PvdD). Ik ben het met GroenLinks eens dat er te weinig is gebeurd. Het is bijvoorbeeld tekenend dat er geen wijkenergieplannen zijn. Ik ben dus blij dat GroenLinks zegt dat we

62

voor de volgende collegeperiode moeten zorgen dat we veel meer gaan doen op het punt van duurzaamheid en dat we een keer écht actie gaan ondernemen. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Er zijn al 150.000 zonnepanelen in deze stad en 1.500 groene daken. Er worden 30 bewonersinitiatieven ondersteund, zoals in de Vruchtenbuurt, waar 500 woningen op aquathermie worden aangesloten. 5.000 huishoudens hebben gebruikgemaakt van de energiebesparende maatregelen die door de gemeente zijn genomen en er zijn 3.000 laadpalen, terwijl er nu contracten liggen voor 5.000 laadpalen voor het opladen van elektrische auto's. Ik noem dat niet 'niks'. Robert Barker (PvdD). Kan de heer Kapteijns dan zeggen hoeveel CO2 daardoor bespaard is en in welke zin de gemeente bijvoorbeeld überhaupt invloed heeft op die zonnepanelen of heeft gestimuleerd dat er zonnepanelen komen? Want ik heb het idee dat dat vooral een rijkssubsidie is en dat de gemeente daar vrij weinig aan doet. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Voor hoeveel CO2 daarmee wordt bespaard, verwijs ik naar de begroting en de begrotingsverantwoording. Wat de zonnepanelen betreft is vandaag al eerder gerefereerd aan de door wethouder Van Tongeren geïnitieerde Dakenjacht. We hebben daar dus zeker een hele grote bijdrage in.

Dat geldt bijvoorbeeld ook voor Haagse Stroom, dat samen met bewoners zoekt naar beschikbare panden om met elkaar een zonnepanelencorporatie op te starten. Dat is ook een heel concreet voorbeeld van eigenlijk best wel succesvolle initiatieven. Ik zei dat we ook standvastig moeten zijn op het punt van het beschermen van bomen, zoals we dat met elkaar deden met de raadsbreed gesteunde motie over het laten staan van de bomen in de tuin van het Catshuis. Het kappen van bomen voor overbodige parkeerplaatsen op de Mient is wat mijn fractie betreft nog steeds niet daarmee te rijmen. Fatima Faïd (HSP). Ik sla aan op de bomen op de Mient. Hoor ik nou goed dat GroenLinks tegen de kap van de bomen op de Mient is? Dat zou fantastisch zijn. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik weet niet of mevrouw Faïd weleens naar een raadsvergadering komt. Ik denk het wel; meestal is ze er. GroenLinks heeft tegen alle voorstellen gestemd en heeft alle moties over dit punt gesteund. Dat is dus geen nieuws. Kavish Partiman (CDA). Dan ben ik toch benieuwd: vindt de heer Kapteijns het dan wel een goed idee om bomen te kappen ten behoeve van de Leiding door het Midden? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Nee, dat vindt GroenLinks geen goed idee. Kavish Partiman (CDA). Komt GroenLinks dan met een voorstel om die bomenkap ten behoeve van de Leiding door het Midden tegen te houden? Arjen Kapteijns (GroenLinks).

Ja, daar heb ik ook moties over ingediend. Die zijn gelukkig aangenomen, volgens mij ook met uw steun, om alles uit de kast te halen om de schade van de aanleg van de Leiding door het Midden voor bomen en groen tot het minimum te beperken. Kavish Partiman (CDA). Dat is iets heel anders dan 'kap die bomen niet'. Zoals ik de heer Kapteijns en zijn partij ken - het Catshuis was daar een prachtig voorbeeld van - is het gewoon keihard: kap die bomen niet. Hier is het een heel wollig verhaal over het beperken van dit en het beperken van dat. Komt u nou met een voorstel of gaat u een voorstel steunen met als strekking dat die bomen niet gekapt gaan worden? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Het is totaal geen wollig verhaal. Zoals u weet, is de Leiding door het Midden geen project van de gemeente Den Haag. Dat is een project van de provincie, met geld van het Rijk. We kunnen daar als gemeenteraad op allerlei manieren tegen zijn, maar als dat gebeurt, worden

63

we overruled en hebben we geen enkele invloed meer op de manier waarop de aanleg plaats gaat vinden. Richard de Mos (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Ik wil even voortborduren op de vraag van de heer Partiman. Ik heb me laten vertellen dat het bij de Leiding door het Midden om 100 bomen gaat. U bent de grote knuffelaar van die bomen. Dan zou ik zeggen: ga dan ook voor die bomen staan. Ik deel dus de mening van de heer Partiman: gaat u ervoor zorgen dat die bomen niet omgaan door de Leiding door het Midden? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik zou willen dat ik die macht had. Maar nogmaals, het is geen project van de gemeente Den Haag. Het is ook geen project waarin wij uiteindelijk de keuzes maken. Richard de Mos (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Volgens mij worden de kapvergunningen nog altijd wel of niet door de gemeente Den Haag afgegeven. Dus … Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ja, maar misschien moet ik de heer De Mos even uitleggen hoe dat dan in z'n werk gaat. Als wij die kapvergunning weigeren, neemt de provincie de bevoegdheid over van de gemeente en wordt er alsnog een kapvergunning verleend. De voorzitter. De heer De Mos, tot slot. Richard de Mos (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). We kunnen niet anders vaststellen dan dat de heer Kapteijns niet eens een poging onderneemt om de bomen waar hij zo van houdt, die 100 bomen, te redden. Arjen Kapteijns (GroenLinks).

Dat is echt niet waar, want ik heb meerdere moties ingediend. Ook onze wethouder is namens het college en met mandaat vanuit de raad keihard aan het onderhandelen met de initiatiefnemers en de provincie om de bomenkap tot het minimum te beperken. Robert Barker (PvdD). Het valt me op wat de heer Kapteijns zegt over die bomen bij de Leiding door het Midden. Ik kan me wel aansluiten bij de heer De Mos. Wij hebben in maart 2021 een motie ingediend die door de hele oppositie is gesteund en die uitsprak dat er geen vergunning afgegeven zou moeten worden voor die bomenkap ten behoeve van de Leiding door het Midden. Tot mijn verbazing heeft GroenLinks tegen die motie gestemd. GroenLinks stond dus helemaal niet voor die bomen bij de Leiding door het Midden. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Natuurlijk kun je er altijd voor kiezen om bestuurlijke obstructie te plegen, zoals u in die motie voorstelde, maar daarmee ontnemen we onszelf de kans om invloed uit te blijven oefenen op het beperken van het aantal bomen dat om moet en van de overlast die optreedt als die leiding aangelegd wordt; daar is formeel immers nog steeds niet toe besloten door het Rijk en door de provincie. Dan ontnemen we onszelf bijvoorbeeld ook de mogelijkheid om een hele goede schadecompensatie uit te onderhandelen voor de ondernemers en andere mensen die hier overlast van hebben. Dat was dus een hele onverstandige motie.