RIS309889 Notulen van de raad van 15 juli 2021 (dag)

toe was gekomen om te kijken hoe we dit samen tot een passend voorstel hadden kunnen maken. Die uitgestoken hand blijft, maar als het absoluut in stemming moet worden gebracht, dan kunnen wij het niet omarmen. De voorzitter. Dan is het laatste woord aan de initiatiefnemer, meneer De Mos. Richard de Mos (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Ik vind het toch een beetje raar. We hebben anderhalf jaar moeten wachten voordat het initiatiefvoorstel behandeld werd. De wethouder had dus ook sneller kunnen zijn met zijn preadvies. Dan had ik graag een kopje koffie met hem gedronken. Dat is allemaal niet gebeurd. Er ligt nu een aangepast voorstel. Dat brengen we vanavond gewoon in stemming. Dan zullen we zien hoe het afloopt. De voorzitter. Oké. Nou, dit is toch nog een vrij ruime behandeling voor iets wat door alle fractievoorzitters … Wacht even, meneer De Mos. U heeft nog een wijziging aangekondigd. Die moeten we nog op schrift krijgen. Dank u wel, meneer De Mos. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. We gaan zo naar agendapunt H. Dan gaat meneer Van der Helm het van mij overnemen. Ik schors enkele ogenblikken. De vergadering wordt van 13.09 uur tot 13.17 uur geschorst. Voorzitter: de heer Van der Helm.

Aan de orde is: H. Voorstel van het college inzake Evaluatie en herijking afrekenmethodiek WOM Den Haag Zuidwest (RIS309038). De beraadslaging wordt geopend. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Ik wil aardig wat tijd overhouden voor agendapunt L, dus ik zal het kort houden. Behalve de afrekenmethodiek zijn volgens mijn fractie ook de programmatische uitgangspunten van de Wijkontwikkelingsmaatschappij Den Haag Zuidwest nodig aan herziening toe. Daarom dien ik samen met de Partij voor de Dieren en de Haagse Stadspartij het amendement Herzie programmatische uitgangspunten WOM in, waarmee we de wens uitspreken dat de beleidsdoelstellingen van de WOM in lijn worden gebracht met de Woonagenda. Ik vraag me af, voorzitter, of u het wenselijk vind dat ik het hele dictum voorlees. De voorzitter. Alleen het dictum. Lesley Arp (SP). Het is technisch, dus ik ga het gewoon even voorlezen.

'Besluit om: Dictum II te vervangen door: De volgende wensen en bedenkingen kenbaar te maken ten aanzien van het voornemen van het college om een vaststellingsovereenkomst met Vestia aan te gaan ten behoeve van het herzien van de afspraken over de afrekenmethodiek bij beëindiging van de WOM DHZW, de uitname door Vestia van de (sociale) huurwoningen uit de WOM DHZW en de verlenging van de looptijd van de WOM DHZW: Naast de afrekenmethodiek, de uitname van de woningen en de verlenging van de looptijd, moeten ook de programmatische uitgangspunten van de WOM DHZW worden herzien en ten minste voor de besluitvorming over De Venen in lijn worden gebracht met de Woonagenda.' Dat is het dictum van het amendement. Dit moet met name geregeld worden voor het project De Venen, waarbij we ook duidelijk onze wensen wat betreft de zeggenschap van de huurders willen vastleggen. Daarom dien ik ook nog een motie in, met dezelfde partijen, waarvan het dictum luidt: 53

roept het college op de aanpak van het Vestia-bezit in De Venen in lijn te brengen met de Woonagenda; en bewoners door middel van participatie zeggenschap te geven over de concrete uitvoering van de aanpak: denk aan de keuze tussen sloop en renovatie. De voorzitter. Door mevrouw Arp wordt het volgende amendement (H.A SP) voorgesteld:

Amendement H.A SP Herzie programmatische uitgangspunten WOM De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 juli, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Evaluatie en herijking afrekenmethodiek WOM Den Haag Zuidwest (RIS309038). Besluit om: • dictum II te vervangen door: • De volgende wensen en bedenkingen kenbaar te maken ten aanzien van het voornemen van het college om een vaststellingsovereenkomst met Vestia aan te gaan ten behoeve van het herzien van de afspraken over de afrekenmethodiek bij beëindiging van de WOM DHZW, de uitname door Vestia van de (sociale) huurwoningen uit de WOM DHZW en de verlenging van de looptijd van de WOM DHZW: o Naast de afrekenmethodiek, de uitname van de woningen en de verlenging van de looptijd, moeten ook de programmatische uitgangspunten van de WOM DHZW worden herzien en ten minste voor de besluitvorming over De Venen in lijn worden gebracht met de Woonagenda. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door mevrouw Arp wordt de volgende motie (H.1 SP) ingediend:

Motie H.1 SP Houd de Venen sociaal De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 juli 2021, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Evaluatie en herijking afrekenmethodiek WOM Den Haag Zuidwest (RIS309038). Constaterende, dat: • het college en Vestia voornemens zijn om de afrekenmethodiek van de Wijkontwikkelingsmaatschappij Den Haag Zuidwest te herijken; • er echter niet is besloten om direct ook de uit 2014 stammende beleidsdoelstellingen te hernieuwen; • de doelstellingen van de WOM nog uitgaan van een nieuwbouw/ renovatie programma van 30% sociaal en 70% middeldure marktwoningen; • binnen de 30% sociaal er een 50%-50% verdeling is tussen sociale huur en sociale koop; • dit niet in lijn is met de Woonagenda, waarin staat dat er 100% sociaal moet worden teruggebouwd bij sloop en geen mogelijkheid biedt om de 30% sociaal bij verdichting in te vullen met koopwoningen. Overwegende, dat: • de Venen het laatste overgebleven project uit de WOM is; • deze wijk door de toewijzing van de Woningbouwimpuls-bijdrage van BZK waarschijnlijk een ingrijpende herstructurering te wachten staat.

54

Van mening, dat: • de woningen in De Venen weliswaar dringend aangepakt moeten worden, maar het desalniettemin belangrijk is dat de huidige bewoners zeggenschap krijgen over de keuze tussen sloop of renovatie. Roept het college op: • de aanpak van het Vestia-bezit in De Venen in lijn te brengen met de Woonagenda; • bewoners door middel van participatie zeggenschap te geven over de concrete uitvoering van de aanpak: denk aan de keuze tussen sloop en renovatie. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Balster (PvdA). Voorzitter. Ik heb in de commissie aangegeven dat het college het uiterste doet om het programma voor De Venen te laten sporen met de Woonagenda. U weet dat de WOM een lange geschiedenis heeft, vandaar ook de afrekensystematiek. In die zin zijn zowel de motie als het amendement overbodig. De herijking van de afrekensystematiek gaat niet over het programma van De Venen. Het amendement is dus ook echt niet uitvoerbaar. Dat moet ik echt ontraden. De motie vind ik sympathiek, want uw doel om het programma van De Venen in lijn te brengen met de Woonagenda, deelt het college. Daar gaan we echt het uiterste toe doen, maar ik moet haar wel ontraden, want er zijn echt veel meer factoren die bepalen of er straks sprake is van renovatie of sloop. We zijn hier nu grondig op aan het studeren.

Dat komt uiteraard bij u terug. Dat heb ik ook in de commissie aangegeven. We gaan er alles aan doen om, gegeven de omstandigheden, dit zo veel mogelijk in lijn te brengen met de Woonagenda. Maar uw motie moet ik op dit moment ontraden. Lesley Arp (SP). Volgens mij gaan we zo de doelgroepenverordening bespreken, die er juist op toe moet zien dat we overal die Woonagenda gaan realiseren. Ik snap dus eerlijk gezegd niet waarom de wethouder genoegen neemt met het feit dat wij 'het uiterste proberen' voor De Venen. Ik zou bijna de vraag willen stellen of het raadslid Balster dit voldoende zou hebben gevonden in deze positie. Ik zou eerlijk denken van niet. Wethouder Balster (PvdA). Mevrouw Arp moet begrijpen waar we vandaan komen met de WOM en de uitgangspunten die gelden, en zij moet even geduld hebben. We zijn op dit moment aan het studeren om voor De Venen te komen tot een heel mooi woningbouwprogramma. Er moet goed gekeken worden naar de financiële uitdagingen en mogelijkheden die er zijn binnen de WOM, waar we mee te maken hebben, en de uitgangspunten die daarvoor gelden, met de nieuwe afrekensystematiek en de ambities van het college - het moge helder zijn: we hebben een Woonagenda en daar streven we naar - en de mogelijkheden en onmogelijkheden om die te realiseren. Daar is tijd voor nodig. Dat gaan we heel grondig doen met elkaar, ook in samenspraak met bewoners.

Daar kunt u op rekenen. Dat gaan we dus doen, maar op dit moment is de motie echt te prematuur. We zullen met heel veel factoren rekening moeten houden als we straks een afweging hierin maken. Lesley Arp (SP). Wat ik dus echt niet snap, is dat we de financiële afspraken gaan herijken, terwijl er onder de WOM heel gedateerde programma-afspraken liggen. Dat gaat bijvoorbeeld om 70% middeldure marktwoningen en 30% sociaal, waarvan ook nog eens de helft sociale koop is. Ik heb navraag gedaan. Het gaat niet eens alleen om de verdichting, het gaat over het hele programma. Dus als we deze regels handhaven, dan zou Vestia in principe weg kunnen komen, of de WOM zou weg kunnen komen, met een vermindering van het aantal sociale huurwoningen. Ik snap niet waarom de wethouder aan deze zeer gedateerde afspraken wil vasthouden, want volgens mij lopen we daar een risico mee. Wethouder Balster (PvdA). Mevrouw Arp begrijpt me echt verkeerd. Programmatisch gaan we er alles aan doen om dit project conform Woonagenda uit te voeren. We zijn daar op dit moment op aan het studeren. Die afrekensystematiek gaat echt ergens anders over. Die gaat niet over het programma 55

dat we in De Venen gaan realiseren. Vandaar dat ik uw amendement moet ontraden. Ik heb zojuist ook aangegeven waarom ik de motie op dit moment prematuur vind. Maar u weet: de inspanningen zijn erop gericht om De Venen zo veel mogelijk aan de Woonagenda te laten voldoen. We gaan ons uiterste best doen. De voorzitter. Mevrouw Arp, tot slot. Lesley Arp (SP). De gemeente Den Haag is aandeelhouder van de WOM, dus waarom zouden we die afspraken niet gewoon hard vastleggen? Waarom nemen wij, terwijl we aandeelhouder zijn, genoegen met 'we gaan ons best doen om in de buurt van de Woonagenda te komen'? Ik kan daar werkelijk waar met mijn pet niet bij. We kunnen ons allemaal nog herinneren dat wethouder Revis vaak niet aan de voorwaarde van 30% sociaal voldeed, omdat er dan oude afspraken lagen die milder waren dan de Woonagenda. Dat is precies de situatie die ik wil voorkomen met dit amendement en deze motie. Snapt de wethouder dat? Wethouder Balster (PvdA). Nogmaals, de ambitie om tot een zo betaalbaar mogelijk programma te komen bij De Venen, deelt het college volledig. Dat is nou precies de reden waarom we bijvoorbeeld het Rijk hebben gevraagd om financieel bij te dragen. Dat is nou precies de reden waarom we daar op dit moment op aan het studeren zijn. Maar die afrekensystematiek gaat daar niet over. Dat is een technisch argument. Daarom is het amendement onuitvoerbaar.

De voorzitter. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Vanavond wordt over dit agendapunt gestemd.

Aan de orde is: I. Gewijzigd voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening doelgroepen woningbouw Den Haag 2021 (RIS308714). De beraadslaging wordt geopend. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Het is goed dat we deze doelgroepenverordening vaststellen. Mijn fractie heeft nog wel zorgen over de betaalbare koop. Het briefje van de wethouder van gistermiddag gaf nog onvoldoende 'comfort', zoals we dat tegenwoordig noemen. We kunnen de betaalbare koopwoningen niet afdwingen, maar we streven wel naar 20% betaalbare koop. Maar de doelgroep daarvoor is niet opgenomen in de verordening. Ik zou wel willen monitoren of de woningen bij de juiste doelgroep terechtkomen. Daarom een motie met als dictum: verzoekt het college het aantal opgeleverde betaalbare koopwoningen te monitoren, binnen de voorwaarden van de AVG te rapporteren over de inkomensgroepen die deze woningen kopen, en de raad hier jaarlijks over te rapporteren bij de programmarekening. De voorzitter. Door mevrouw Klokkenburg wordt de volgende motie (I.1 CU/SGP) ingediend:

Motie I.1 CU/SGP monitor betaalbare koop De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 juli 2021, ter bespreking van het Gewijzigd Voorstel van het college inzake vaststelling van de Verordening doelgroepen woningbouw Den Haag 2021 (RIS 308714),

56

constaterende, dat: • in de Woonagenda 2020-2023 (RIS307511) een streven van 20% betaalbare koop is opgenomen (*); • dit gaat om een streven en de bouw van betaalbare koopwoningen derhalve niet afdwingbaar is; overwegende, dat: • vanwege het feit dat betaalbare koopwoningen niet afdwingbaar zijn, hiervoor geen doelgroep is geformuleerd in de Woonagenda noch in de doelgroepenverordening; • het wel wenselijk is dat betaalbare koop beschikbaar is voor mensen met een middeninkomen; verzoekt het college: • het aantal opgeleverde betaalbare koopwoningen te monitoren, binnen de voorwaarden van de AVG te rapporteren over de inkomensgroepen die deze woningen kopen en de raad hier jaarlijks over te rapporteren bij de programmarekening, en gaat over tot de orde van de dag. *Een koopwoning met een prijs < € 310.000 (prijspeil 2020, jaarlijks te indexeren door Regionale Tafel Wonen). De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Balster (PvdA). Voorzitter. Het college kan deze 'comfortmotie' omarmen. De voorzitter. Kijk aan, dat was een heel snelle beantwoording. Volgens mij zijn we daarmee gelijk aan het einde gekomen van dit agendapunt. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Ook hierover wordt vanavond gestemd. Er moet gewisseld worden qua woordvoerders. We schorsen dus een enkel moment en gaan daarna gelijk van start.

De vergadering wordt van 13.27 uur tot 13.31 uur geschorst.

Aan de orde is: J.

Voorstel van het college inzake uitvoeringsprogramma Visie WSBW (RIS308403).

De beraadslaging wordt geopend. Joris Wijsmuller (HSP). Voorzitter. Goed dat er nu eindelijk wordt gestart met de uitvoering van de Visie Scheveningse Bosjes uit 2017, waar de denktank destijds hard aan heeft gewerkt. Het budget dat hiervoor beschikbaar is, moet ten volle worden besteed aan de uitvoering van de visie van de denktank, en dus niet aan politieke opgaven die later zijn toegevoegd, zoals vergroening van het zuidelijk deel van de Ver Huellweg als extra groencompensatie voor de uitbreiding van Madurodam. Ik heb daarom samen met de heer Groenewold van D66, die het ook zo gaat indienen, een amendement gemaakt om dit te corrigeren. Hiermee komt € 1,2 mln. beschikbaar om in te zetten voor versterking van de groene kernkwaliteiten van het gebied en duurzaam herstel van meubilair en paden voor de beleving van het bos. Er is dan ook budget voor een toiletvoorziening bij de speeltuin bij de zandvlakte beschikbaar. In de visie van de denktank wordt ook expliciet gevraagd om een beheerplatform met gebruikers, omwonenden en belangenorganisaties, zoals voor andere grote groengebieden reeds bestaan. We moeten de grote betrokkenheid en inzet vanuit de stad bij de Scheveningse Bosjes en het 57

Westbroekpark koesteren en een wezenlijke plek geven in het beheer. Daarom dien ik de motie Beheerplatform WSBW in, met als verzoek om naast de reeds ingestelde digitale inspraak een beheerplatform voor Westbroekpark en Scheveningse Bosjes inclusief Waterkant in te stellen die belangrijke ontwikkelingen in het gebied en de uitvoering van het beheerplan bespreekt en bewaakt. De voorzitter. Door de heer Wijsmuller wordt de volgende motie (J.1 HSP) ingediend:

Motie J.1 HSP Beheerplatform Westbroekpark en Scheveningse Bosjes inclusief Waterkant De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 juli 2021, ter bespreking van het voorstel van het college inzake uitvoeringsprogramma Visie WSBW (Ris308403). Constaterende, dat: • in de door de Gemeenteraad aangenomen Visie voor Westbroekpark en Scheveningse Bosjes inclusief Waterkant expliciet wordt gevraagd om een Beheerplatform met gemeente, gebruikers, omwonenden- en belangenorganisaties; • in andere grote groengebieden dergelijke beheerplatforms reeds bestaan. Overwegende, dat: • gebleken is dat er grote betrokkenheid en inzet is vanuit de stad bij de Scheveningse Bosjes en het Westbroekpark welke gekoesterd moet worden en ook in het beheer een wezenlijke plek dient te krijgen. Verzoekt het college: • om naast de reeds ingestelde digitale inspraak een Beheerplatform voor Westbroekpark en Scheveningse Bosjes inclusief Waterkant in te stellen die belangrijke ontwikkelingen in het gebied en de uitvoering van het Beheerplan bespreekt en bewaakt. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Dennis Groenewold (D66). Voorzitter. De Scheveningse Bosjes zijn een fantastische groene long in de stad, met een fantastische natuurbeleving.

Niet voor niets was er veel over te doen toen er een aantal jaar geleden een plan voor een internationaal park werd gepresenteerd. De gebruikers van de Bosjes lieten van zich horen. Samen met hen werd een nieuw plan gemaakt. Het gaat immers om de gebruikers en hún beleving van het gebied; iets waar we met de groei van de stad de komende jaren trouwens ook echt rekening mee moeten blijven houden. In de loop van het traject werd de vergroening van de Ver Huellweg betrokken bij de plannen voor het gebied. Op zich een prima voornemen, maar hierdoor zijn er minder mogelijkheden om aan de wensen van de wandelaars, natuurliefhebbers, omwonenden en ouders met spelende kinderen bij de zandvlakte, te voldoen. En daar gaat het wat D66 betreft om. Daarom heb ik samen met de heer Wijsmuller een amendement opgesteld dat aan die wensen tegemoet komt. Ik lees het dictum voor. Ik sla punt I over, want daar verandert niets aan. Bij punt II gaat er € 0,15 mln. uit de Bestemmingsreserve The Hague World Forum om die in te zetten voor een openbare toiletvoorziening bij de zandspeelplaats. In dictum III verandert er niets. Dictum IV wordt: € 2,65 mln. uit de Bestemmingsreserve The Hague World Forum in te zetten voor het versterken van de gebiedssignatuur en de paddenstructuur in de Scheveningse Bosjes. Dictum V blijft ongewijzigd.

Dit amendement is medeondertekend door de heer Wijsmuller, de heer Kapteijns van GroenLinks en mevrouw Holman van de PvdA. De voorzitter. Door de heer Groenewold, daartoe gesteund door de heer Wijsmuller, de heer Kapteijns en mevrouw Holman, wordt het volgende amendement (J.B. D66) voorgesteld: 58

Amendement J.B D66 Eerst Scheveningse Bosjes daarna Ver Huëlweg De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 juli 2021, ter bespreking van Voorstel van het college inzake uitvoeringsprogramma Visie WSBW (RIS308403). Besluit om het dictum als volgt te wijzigen: Besluit: I. € 0,1 mln. uit de Bestemmingsreserve The Hague World Forum in te zetten voor het uitvoeren van een verkenning naar een langzaam verkeersburg over de Prof. B.M. Teldersweg ter hoogte van de Ver Huellweg; II. € 0,15 mln. uit de Bestemmingsreserve The Hague World Forum in te zetten voor een openbare toiletvoorziening bij de zandspeelplaats; III. € 0,3 mln. uit de Bestemmingsreserve The Hague World Forum bij te dragen aan het project Sterfietsroute Scheveningen Bad ter vergroening van de Dr. Aletta Jacobsweg; IV. € 2.65 mln. uit de Bestemmingsreserve The Hague World Forum in te zetten voor het versterken van de gebiedssignatuur en de padenstructuur in de Scheveningse Bosjes; V. € 0,3 mln. uit de Bestemmingsreserve The Hague World Forum in te zetten voor het uitvoeren van het beheerplan Scheveningse Bosjes, voor de komende 3 jaar. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. Ik hou het kort. Ik kan me helemaal aansluiten bij het amendement van D66, behalve dat het gaat om een 'padenstructuur' en niet om een 'paddenstructuur'.

Dat zei de heer Groenewold. De voorzitter. Daar had de Partij voor de Dieren het stuk bijna gesteund! Robin Smit (PvdD). Voorzitter. Ik ga het niet over padden hebben; daar hebben we laatst al een motie over ingediend. Er liggen niet vaak kansen voor om meer vergroening in onze stad te creëren, maar vlak voordat we de zomer ingaan, kunnen we als gemeenteraad eruit gaan met een groene knal! Wie wil dat nou niet? We zouden namelijk meer groen kunnen realiseren bij de Duinweg. Vandaar dat we met de volgende motie komen: verzoekt het college te onderzoeken of de Duinweg en de Hogeweg kunnen worden omgevormd tot fietspaden; en de raad over de resultaten te informeren. Dan de verpretparking van dit stuk groen. Samen met mijn collega De Vuyst heeft mijn partij vragen gesteld naar aanleiding van de toegenomen verstorende activiteiten tijdens het broedseizoen, zoals klimmen, bootverhuur en lasergames. Ook lezen we dat veel bankjes zijn vernield tijdens de coronacrisis. Tijdens de commissie verwees de wethouder naar de beantwoorde schriftelijke vragen. Die hebben we gelezen, maar de aanpak van het college is niet toereikend om groengebieden en de daar wonende dieren te beschermen.

Vandaar dat wij met de volgende motie komen: verzoekt het college bezoekers tijdens het broedseizoen middels bebording bij de ingangen van groengebieden te attenderen op broedende vogels; meer prioriteit te geven aan veiligheid, toezicht en handhaving in groengebieden, door onder andere een vaste boswachter aan te wijzen voor de Scheveningse Bosjes, Westbroekpark en de Waterpartij. De voorzitter. Door de heer Smit worden de volgende moties (J.2 PvdD en J.3 PvdD) ingediend:

Motie J.2 PvdD Bescherm broedende vogels beter De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 juli 2021, ter bespreking van Voorstel van het college inzake uitvoeringsprogramma Visie WSBW (RIS308403).

59

Constaterende, dat: • regelmatig activiteiten plaatsvinden die de biodiversiteit schaden en de rust in het broedseizoen verstoren; • er in het beheerplan meerdere rustgebieden worden aangewezen voor de natuur; • het gebied ook veel overlast ondervindt van vandalisme, waardoor de afgelopen tijden groen, bankjes, prullenbakken en picknicktafels opzettelijk zijn vernield. Overwegende, dat: • de hoeveelheid aan recreatie-activiteiten in het Westbroekpark de afgelopen jaren sterk is toegenomen (varen, klimmen en lasergamen); • de maatregelen vanuit het college (het artikel op hethaagsegroen.nl, regulier overleg met ondernemers, aanlijnplicht voor honden en markeringen) de verstoringen van broedende (water)vogels niet hebben kunnen voorkomen; • het college gebieden niet wil afsluiten in het broedseizoen om voldoende rust te creëren voor broedende (water)vogels.

Verzoekt het college: • bezoekers tijdens het broedseizoen middels bebording bij de ingangen van groengebieden te attenderen op broedende vogels; • meer prioriteit te geven aan veiligheid, toezicht en handhaving in groengebieden, door onder andere een vaste boswachter aan te wijzen voor de Scheveningse Bosjes, Westbroekpark en de Waterpartij. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie J.3 PvdD Maak van Duinweg een Duinfietspad De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 juli 2021, ter bespreking van Voorstel van het college inzake uitvoeringsprogramma Visie WSBW (RIS308403). Constaterende, dat: • de Ver-Huëllweg wordt omgevormd tot fietspad om de omgeving “te vergroenen en om overbodig autoverkeer uit het gebied te weren” (RIS308403, p. 3). Overwegende, dat: • nog meer overbodige autoroutes dit prachtige groene gebied doorklieven: de Duinweg en de Hogeweg (in het verlengde van de Dwarsweg; zie de afbeelding ter illustratie); • het omvormen van deze routes tot fietspad ruimte oplevert voor meer groen. Verzoekt het college: • te onderzoeken of de Duinweg en de Hogeweg (in het verlengde van de Dwarsweg) kunnen worden omgevormd tot fietspaden; • de raad over de resultaten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

60

De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. René Oudshoorn (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter. Mijn fractie heeft grote moeite met het afsluiten van de Ver Huellweg Noord. Deze vervult een functie voor de mensen die daarachter wonen en voor recreanten om auto's te parkeren bij de Waterpartij. Toen die laatst dichtgevroren was, was er schaatspret alom. Dat wordt een probleem als de weg straks afgesloten is. Wij beraden ons erop of wij mee kunnen stemmen met dat plan. Voorts hebben wij een brief gekregen van de wethouder. Hij is toch niet van plan om een toilet te gaan plaatsen bij de speeltuin in de Scheveningse Bosjes. Ik loop daar regelmatig met de hond. Het is echt een smeerboel van menselijke uitwerpselen, met bijbehorend wc-papier. Daar moet echt iets aan gebeuren. Daarom hebben wij een motie: verzoekt het college te zorgen voor een toiletvoorziening bij de speeltuin in de Scheveningse Bosjes. De voorzitter. Door de heer Oudshoorn wordt de volgende motie (J.4 HvDH/GdM) ingediend:

Motie J.4 HvDH/GdM Geef spelende kinderen een toilet De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 15 juli 2021 ter bespreking van agendapunt J Voorstel van het college inzake uitvoeringsprogramma Visie WSBW (RIS308403). Constaterende dat: • er geen toilet is in de grote speeltuin van de Scheveningse bosjes aan de Ary van der Spruyweg en kinderen en ouders de hoge nood in de bosjes moeten doen; • het achter de speeltuin een vieze bende is van menselijke uitwerpselen en gebruikt toiletpapier. Overwegende dat: • de wethouder aangaf in het debat in de commissie dat er wat hem betreft geen toilet gaat komen en de hoge nood maar in de bosjes gedaan moet worden;

61

• •

dit in strijd is met de APV omtrent het doen van de natuurlijke behoefte op of langs de openbare weg binnen de bebouwde kom; hondenbezitters voor hetzelfde feit worden beboet.

Verzoekt het college: • te zorgen voor een toiletvoorziening bij de speeltuin in de Scheveningse Bosjes. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Voorzitter. Na de valse start genaamd 'internationaal park' is het uitvoeringsprogramma een goed voorbeeld van participatie en samenwerking met de denktank, waar bewoners en belangenorganisaties in zaten. Het amendement van D66 en de HSP, dat GroenLinks mede indient, zet dat nog even wat rechter. Daarmee doen we nog meer recht aan het advies dat uit de denktank gekomen is. Daarmee realiseren we meteen een openbaar toilet bij de zandspeelplaats. Dat is extra mooi. Ik heb nog een korte vraag daarover. Oorspronkelijk kosten deze toiletten € 100.000. Dat vonden we tijdens de commissiebehandeling al vrij duur. Nu kost die zelfs anderhalve ton. Ik hoor graag nog een korte toelichting van de wethouder op waarom een openbaar toilet zo duur moet zijn. Wethouder Bredemeijer (CDA). Voorzitter. Dank aan de leden van de raad. Laat ik beginnen met het amendement van D66 en dan meteen met de punten van de heer Wijsmuller. Dan staan we eerst stil bij het amendement over de Ver Huellweg Noord. Het amendement dat nu voorligt zegt eigenlijk, net als een aanzienlijk deel van de raad, als ik het zo inschat: doe niet de toezegging gestand die aanvankelijk is gedaan.

Oud-collega Revis heeft de toezegging gedaan dat we gaan vergroenen. De heer Wijsmuller wees ons er ook op dat dat ooit onderdeel is geweest van het hele gesprek over de mogelijke uitbreiding van Madurodam. Ik heb aangegeven dat dit niet een compensatie daarvoor is, in de strikte zin van het woord, maar het is, zoals de heer Wijsmuller zei, toen wel onderdeel geweest van het politieke gesprek. Ik blijf aangeven dat het geen compensatie is geweest voor Madurodam. Die wordt op andere punten gevonden: de daken en het viaduct. Als de raad zegt om het los te laten, gebeurt er op zich wel iets unieks. Het college stelt voor een heel stuk van Den Haag te vergroenen, en de raad fluit het college terug, om dat maar even te markeren. Dat kan. Dan kiest de raad er nu voor om het voorstel voor het vergroenen van de Ver Huellweg niet aan te nemen en daarvoor in de plaats een gedeelte van het budget vrij te maken voor het plaatsen van een toiletvoorziening. Joris Wijsmuller (HSP). Dat zegt dit amendement niet. We zeggen dat we het niet met dit geld doen. We zeggen dat we het bij de uitbreiding van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur gaan doen. Laten we wel precies zijn. Wethouder Bredemeijer (CDA). Ja, het was een flauw grapje. Het klopt natuurlijk. We moeten dan alleen wel daar nog budget voor weten te vinden met elkaar bij de uitbreiding van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur.

Het is correct wat de heer Wijsmuller zegt. Dat is ook onderdeel van het amendement van de heer Smit over de Duinweg. Daar kom ik zo nog op terug. Maar dit is een voorstel dat gedaan wordt. Ik kan het omarmen, want ik heb goed gehoord wat er in de commissie is gezegd en wat de raad nu ook uitspreekt. Om die reden kan ik het amendement omarmen, om dan wel bij de uitbreiding van het areaal Stedelijke Groene Hoofdstructuur op een andere manier die vergroeningskansen te pakken. Daarmee laten we dus de toezegging van mijn oud-collega Revis los. Het is wel even goed om dat met elkaar te bevestigen. Dan nog even de vraag over de anderhalve ton. Dat was één ton. De ingewikkeldheid van het plaatsen van openbare toiletten is dat je, idealiter, probeert een aansluiting te vinden op het riool. In dit geval ligt het riool niet heel dichtbij. We moeten even wat verder weg daarvoor een aansluiting maken. Dat zijn de extra kosten. Maar dat kan ook, zeker omdat die dekking nu netjes op anderhalve ton wordt gezet. Dan is dat een mogelijkheid. Het amendement Eerst Scheveningse Bosjes daarna Ver Huellweg kan het college dus omarmen, om die reden.

62

Dan de motie van de Haagse Stadspartij over het Beheerplatform Westbroekpark en Scheveningse Bosjes inclusief Waterkant. Ook die motie zou het college willen omarmen. Dat heeft ermee te maken dat het sowieso een goed idee is om nieuw leven te blazen in het beheerplatform, in de vorm van een groep belangstellenden die fysiek spreekt over het beheer van het gebied. We hebben met elkaar recent die evaluatie gedaan. De uitkomsten zullen we overigens na de zomer naar de commissie sturen. Uit die evaluatie is gebleken dat voortzetting van het bestaande digitale beheerplatform, waar dus wel sprake van is, zoals in de commissie is besproken, goed samen kan gaan met een fysieke club, en dat die twee elkaar kunnen versterken. Om die reden is het voorstel van de heer Wijsmuller, gevat in een motie, te omarmen. Ik kom bij de motie van de Partij voor de Dieren: Maak van Duinweg een Duinfietspad. Daar verwees ik net al even naar, als het ging om de discussie over de Stedelijke Groene Hoofdstructuur. In dat vraagstuk is het mogelijk om dit ook mee te nemen. Om die reden zou het college de motie willen omarmen. We kunnen het vraagstuk van de Duinweg daarin een plek geven. Deze wordt nu vooral gebruikt als sluiproute voor de bewoners van het Van Stolkpark. Die hebben andere mogelijkheden om in hun woongebied te komen. De verkeersintensiteiten zijn dus ook niet hoog.

In de praktijk wordt de Duinweg al meerdere keren per jaar afgesloten in verband met de paddentrek, met dubbel d. Dus die motie zou ik willen omarmen. De andere motie van de Partij voor de Dieren is Bescherm broedende vogels beter. Daar heeft het college wel wat moeite mee. Die zou ik willen ontraden. Die insinueert namelijk dat er op dit moment geen prioriteit wordt gegeven aan veiligheid, toezicht en handhaving in de groengebieden. Daar hebben we natuurlijk onze boswachters voor, die dat heel intensief doen. Die bepalen ook de prioriteit met elkaar van waar ze moeten zijn. Inmiddels gaat dat ook informatiegestuurd, maar in de regel is het wel zo dat boswachters vaste gebieden hebben waar ze prioriteit aan geven, waar ze handhaven. Als het gaat om de borden, dan is het zo dat daar nu al sprake van is. Er worden ook door middel van markeringen op fietspaden en op paden al veel aanwijzingen gegeven. Extra borden zouden wat ons betreft niet nodig zijn en erg veel geld kosten. Omdat dit de vragen zijn in de motie, willen we de motie ontraden. Robin Smit (PvdD). Ik heb de wethouder aangehoord. Wij hebben gesproken met een aantal duinwachters en ook een aantal boswachters. Zij geven toch aan dat het echt een probleem is. Ze erkennen dat ze vaak op een klein stukje van het gebied zitten en dat er dan aan de andere kant overtredingen worden begaan en nesten worden verstoord.

Zij vragen om meer maatregelen. Ik zou toch van de wethouder daar een reflectie op willen krijgen. Wethouder Bredemeijer (CDA). U snijdt een terecht vraagstuk aan. Ik spreek natuurlijk ook boswachters. Zij geven inderdaad aan dat er echt, zeker het afgelopen jaar, anderhalf jaar, een enorme intensivering is geweest van het gebruik van natuurgebieden. Dat is op zichzelf heel prachtig, maar zorgt ook wel voor problemen soms. Er wordt op allerlei manieren aan gewerkt om dat te voorkomen, door middel van het afsluiten van olifantenpaadjes en dergelijke en takkenbossen neer te leggen. In die zin ben ik het eens. Alleen, we hebben die groep boswachters en die proberen we nou juist flexibel in te zetten en niet vast. Want dat zou betekenen dat vervolgens het Westduinpark of juist Meijendel of juist andere gebieden weer intensivering nodig hebben. Doordat we informatiegestuurd werken, en dus kunnen zijn waar we moeten zijn, zijn we flexibel. Ik zou er echt voor willen pleiten om het flexibel te houden. Dat is ook wat de boswachters zelf vragen. Overigens zijn ze sinds kort uitgerust met fietsen in plaats van auto's. Dat maakt het ook al een stuk flexibeler. Dat is zeer naar wens van henzelf. Ik vind deze motie echt oproepen tot iets wat we niet zouden moeten willen.

Het is misschien een goed idee om op een later moment even samen te kijken hoe we de zorgen van de boswachters, want die zijn er inderdaad, op een andere manier kunnen wegnemen, in plaats van nu te zeggen: hij moet per se altijd daar zijn en zij altijd daar. Dat zou ik anders op willen lossen. Daar kijk ik graag samen met de heer Smit naar. Voorzitter, als het mag, ga ik naar de laatste motie. Dat is de motie van Groep de Mos. Daar staan wat dingen in, van: overwegende dat de wethouder aangaf dat iedereen maar in de bosjes moet plassen. Zo was het natuurlijk niet. Ik vind het ook raar dat dat gezegd wordt, want ik zou dat nooit zeggen. Ik heb aangegeven dat we met elkaar beleid hebben vastgesteld. We hebben budget voor toiletten. Dat leidt helaas ertoe dat we ongeveer één vaste toiletunit per jaar kunnen bouwen in 63

Den Haag. In de tussentijd proberen we met DIXI's de hoge nood op te lossen. Er is om die reden ook gekozen voor focus op de echt drukke gebieden, zoals het centrum en de Scheveningse boulevard. Dat heeft de raad zo vastgesteld. Hier zegt u: laten we een uitzondering maken op ons eigen beleid en ook hier een toiletvoorziening plaatsen. Daarvan heb ik aangegeven dat er geen budget is en dat we met elkaar ander beleid hebben vastgesteld. Maar nu, door het amendement van D66, waarvan ik de inschatting maak dat die op steun van een meerderheid van de raad kan rekenen, is dit eigenlijk geen vraagstuk meer. Misschien is het verstandig om, omdat het amendement is ingediend, de motie in te trekken of aan te houden. Ik denk dat de zorg al weggenomen wordt wanneer het amendement van de heer Groenewold wordt aangenomen. Anders zou ik de motie willen ontraden, omdat ze geen dekking heeft. René Oudshoorn (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Ik begrijp niet waarom de ene wel en de andere niet. Ik wil de motie dus gewoon handhaven. Robin Smit (PvdD). Toch om ook een beetje de geschiedenis mee te nemen: volgens mij hebben we nog niet zo lange tijd geleden ook een motie in de raad aangenomen over duurzame toiletten. Die wordt volgens mij momenteel uitgevoerd. Het is toch ook overbodig om deze motie in stemming te brengen, omdat er al een motie ligt? Wethouder Bredemeijer (CDA).

Inderdaad is er een motie aangenomen. Dat was overigens een volstrekt ongedekte motie van de VVD, die zei dat wij overal duurzame toiletten moesten gaan bouwen. Ik heb daarvan duidelijk aangegeven dat daar geen dekking bij zat. Ondanks mijn preadvies voelde de meerderheid van de raad toch de behoefte om die motie aan te nemen. Dat is prima. Ik ga even kijken hoe we die kunnen afdoen. Maar dat staat hier op zich los van. Dit gaat specifiek om deze locatie. Via het amendement van de heer Groenewold is daar nu dekking voor gevonden. Als de meerderheid van de raad zich uitspreekt voor dat amendement, is dat dus georganiseerd en kunnen we in die zin de motie van de heer Oudshoorn daar ook onder scharen. Dan is dat ook geregeld. Dan heeft de heer Groenewold eigenlijk dekking gevonden voor de motie van de heer Oudshoorn. Sebastian Kruis (PVV). Ik zat te denken: is het niet mogelijk om vaker van die mobiele toiletunits in te huren of dat je dat vergunt? Er zijn ondernemers die die hebben. Dan moet je een beperkt gedrag betalen per keer. Zeker in dit soort stadsdelen kan dat best een mooi alternatief zijn voor de drukke weekenddagen. Dan zit er ook nog een handelscomponent in. Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik ben het zeer eens met de heer Kruis. Dat doen we nu ook. We hebben wel echt lessen geleerd van de eerste coronazomer, toen we ook wel extra toiletten plaatsten.

Maar we hebben onlangs gezegd - of dat is alweer een hele tijd geleden, want het is inmiddels zomer dat we deze zomer echt meer DIXI's in de openbare ruimte moeten hebben, omdat het er vorig jaar gewoon te weinig bleken. Dus dat doen we nu. Het enige probleem is dat dat niet zomaar overal mag. In het kader van de Wet milieubeheer zou je dat bijvoorbeeld niet mogen doen op de plek waar we het nu over hebben. Daar kan een toilet alleen maar komen als het ook is aangesloten op het riool. Sebastian Kruis (PVV). Nee, ik bedoel natuurlijk niet een DIXI. Hoe armoedig ziet u mij aan? Ik bedoel gewoon van die aanhangers. Dat zijn gewoon ondernemers, die bijvoorbeeld staan op een foodtruckfestival. Dan betaal je € 0,50. Dat is gewoon een gesloten aanhanger. Die rijden dan aan het einde van de dag weer weg en dan hebben ze geld verdiend. Wethouder Bredemeijer (CDA). Ja, op zich zou dat ook kunnen. We doen het nu door middel van die tijdelijke toiletten. We hebben een contract dat die schoongemaakt worden et cetera. Als er andere mogelijkheden zijn, dan is dat wellicht heel interessant. Maar op dit moment gebruiken we in ieder geval die tijdelijke toiletten. De voorzitter. Volgens mij is de wethouder aan het einde gekomen van zijn beantwoording. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn.

64

De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. Vanavond gaan we stemmen over alle stukken. We gaan naar het volgende agendapunt. Ik zie nog niet alle woordvoerders. We schorsen kort voor een woordvoerderswisseling. De vergadering wordt van 13.53 uur tot 13.55 uur geschorst.

Aan de orde is: K. Voorstel van het college inzake derde wijziging van de Verordeningen voorzieningen huisvesting onderwijs Den Haag 2015 (RIS309056). De beraadslaging wordt geopend. Peter Bos (HSP). Voorzitter. Ik wil graag een motie indienen, samen met Nino Davituliani van Hart voor Den Haag. Het dictum luidt: verzoekt het college het bestuur van De Haagse Scholen te wijzen op het ontbreken van een omgevingsvergunning voor de bouw van het kinderdagverblijf van de Annie M.G. Schmidtschool en hier ook op te handhaven indien er toch gebouwd wordt. De voorzitter. Door de heer Bos, daartoe gesteund door mevrouw Davituliani, wordt de volgende motie (K.1 HSP) ingediend:

Motie K.1 HSP Bouw Annie M.G. Schmidtschool volgens de regels De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 15 juli 2021, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Verordening tot derde wijziging van de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Den Haag 2015 (RIS309056). Constaterende, dat: • het college op 29 april 2021 een beslissing op bezwaar heeft genomen over de omgevingsvergunning voor het bouwen van een school met kinderdagverblijf ter plaatse van de te slopen panden Jacob de Graefflaan 10,12,14 en 14A (Annie M.G. Schmidtschool); • zowel de bouw als het gebruik van het kinderdagverblijf in strijd is met het bestemmingsplan; • met de beslissing op bezwaar het college de bouw van het kinderdagverblijf heeft geweigerd; • er een nieuwe vergunning moet worden aangevraagd voor de bouw en het gebruik van het kinderdagverblijf; • het bestuur van de Haagse Scholen zonder vergunning wil starten met de bouw van het kinderdagverblijf; • het zonder vergunning bouwen strafbaar is. Overwegende, dat: • het college dient te handhaven op illegale bouw. Van mening dat: • er eerst een omgevingsvergunning moet zijn voordat het kinderdagverblijf gebouwd kan worden.

Verzoekt het college: • het bestuur van de Haagse Scholen te wijzen op het ontbreken van een omgevingsvergunning voor de bouw van het kinderdagverblijf en hier ook op te handhaven indien er toch gebouwd wordt.

65

En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Bredemeijer (CDA). Voorzitter. Op zich is dit een onderwerp dat nu niet op de agenda staat, maar het past er natuurlijk wel onder, zou je kunnen zeggen. De motie gaat over één specifieke school, de Annie M.G. Schmidtschool. Voor alle helderheid: er is niet sprake van het ontbreken van een omgevingsvergunning. Dat hebben we ook in de commissie met elkaar besproken. Er is niet sprake van het ontbreken van een omgevingsvergunning. De omgevingsvergunning is er inmiddels. Het schoolbestuur bouwt nu de school, maar, inderdaad, vooralsnog wel zonder de gebruiksfunctie buitenschoolse opvang. Die wordt in een vervolgprocedure nog aangevraagd. Peter Bos (HSP). Er is sprake van de bouw van een kinderdagverblijf, niet alleen van gebruik, maar ook van de bouw. Wethouder Bredemeijer (CDA). Er is sprake van de bouw van een schoolgebouw. Binnen dat schoolgebouw streeft de school er nog naar om, wanneer de omgevingsvergunning dat toestaat, daar ook een functie kinderopvang in te hebben. Op dit moment is er dus een omgevingsvergunning voor de bouw van het gebouw. Welke functie daar vervolgens aan gegeven wordt naast eventueel de functie schoolgebouw, moet nog onderzocht worden.

Het schoolbestuur verwacht dat in de vervolgprocedure de bso-functie alsnog wordt toegevoegd aan het gebruik van het gebouw. Ze hebben daar de aanvraag ook al voor ingediend. Het schoolbestuur verwacht dat het geen probleem vormt en aanvaardt op dit moment die onzekerheid. Zo is het. Dus er is een omgevingsvergunning, er wordt een schoolgebouw gebouwd, en ze willen daar ook graag een stukje bso in doen. Op dit moment staat het omgevingsplan dat niet toe. Maar de aanvraag is inmiddels ingediend. Ondertussen is men alvast begonnen aan het bouwen van een schoolgebouw. Peter Bos (HSP). Ik wil de wethouder er toch op wijzen dat het college zelf een bezwaarschrift heeft overgenomen en de vergunning heeft geweigerd voor het gebruik én de bouw van het kinderdagverblijf. Wethouder Bredemeijer (CDA). Inmiddels is dat achter de rug. Er wordt nu gewoon een schoolgebouw gebouwd. Dat heeft op zich ook begrijpelijke redenen, vanuit het schoolbestuur bezien. In de PUK van het gebied wordt bso expliciet door de gemeente genoemd. Het verbinden van de functies school en bso staat beleidsmatig helemaal niet ter discussie. De kinderen kunnen straks eerder naar school. De leraren, leerlingen en ouders wachten al vele jaren op deze stap, om uiteindelijk naar een goed, nieuw schoolgebouw te kunnen.

In die zin is de opstelling van het schoolbestuur heel begrijpelijk en is het dus wachten tot ook de functie bso onder die omgevingsvergunning valt. De voorzitter. U moet nog wel een advies geven, geloof ik. Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik ontraad deze motie. De voorzitter. Daarmee komt een einde aan de eerste termijn. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. We stemmen vanavond over de stukken. We gaan kort schorsen en dan gaan we door naar het volgende agendapunt. De vergadering wordt van 13.59 uur tot 14.03 uur geschorst.

66

Aan de orde is: L. Commissiebrief aanbieding collegebesluit Nota's van Uitgangspunten Dreven-GaardenZichten. De beraadslaging wordt geopend. Peter Bos (HSP). Voorzitter. Voor ons liggen drie nota's van uitgangspunten die het leven van duizenden mensen in Den Haag Zuidwest overhoop zullen gooien. Met deze plannen gaan 1.700 woningen gesloopt worden en, op de langere termijn, mogelijk bijna 6.000. De kans om in Den Haag Zuidwest te verdichten, begrijpt de Haagse Stadspartij. Daar hebben we ook eerder mee ingestemd met de nota Ruimte voor de Stad, maar de manier waarop is ongekend. De verdichting komt neer op 325%, terwijl in Ruimte voor de Stad 125% werd voorgesteld. Dat is volstrekt onacceptabel en grijpt terug op een oude reflex van sociaaldemocratische wethouders om de wijken die ooit door hun voorgangers zijn gerealiseerd, met de grond gelijk te maken. Het is gebeurd in de Schilderswijk, in Transvaal, later in Spoorwijk en Duindorp, met de sloop van de Zwarte Madonna en nu met Den Haag Zuidwest. Is de problematiek in de Schilderswijk en Transvaal met de stadsvernieuwing van destijds opgelost? Behoren de relletjes in Duindorp sinds de herstructurering tot het verleden? Mikal Tseggai (PvdA). Ik hoor de heer Bos zeggen dat de sociaaldemocraten in deze stad verschillende wijken met de grond gelijk maken.

Waar baseert de heer Bos dat op? Want wat ik uit deze plannen opmaak, is dat we wijken juist weer opnieuw op gaan bouwen. Peter Bos (HSP). Hier ben ik even stil van. Ja, je gaat opbouwen, maar het is geen weiland waar we in gaan bouwen. Mikal Tseggai (PvdA). Nee, dat klopt, het is zeker geen weiland. Daarom houdt het college ook rekening met een terugkeergarantie, met het behoud van sociale structuren, met passend toewijzen. De heer Bos doet alsof het college een complete wijk, met de mensen die er wonen, wegvaagt, maar dat is geenszins het geval. Peter Bos (HSP). 1.700 woningen slopen, de hele Drevenbuurt platgooien, is geen wegvagen, vindt u? Mikal Tseggai (PvdA). Ik vind het ietwat ongebruikelijk dat ik een vraag terugkrijg. Ik zou het fijn vinden als de heer Bos even kan reageren op wat ik zeg, namelijk dat er een wijk opnieuw wordt opgebouwd. Het wordt dus sloop-nieuwbouw, waarbij rekening wordt gehouden met een terugkeergarantie, met passend toewijzen, met de sociale structuren in de wijk. Misschien kan de heer Bos daarop reageren. Peter Bos (HSP). Dat is allemaal niet nodig. Je kunt ook heel goed renoveren. Het bombardement op Rotterdam was ook niet nodig om Rotterdam weer op te bouwen. Mikal Tseggai (PvdA). Ik maak echt bezwaar tegen deze absurde vergelijking. Die vind ik echt niet oké. Peter Bos (HSP).

Is de problematiek in de Schilderswijk en Transvaal opgelost door de stadsvernieuwing? Nee. Behoren de relletjes in Duindorp sinds de herstructurering tot het verleden? Is de armoede in Spoorwijk opgelost door de nieuwbouw? De woningvoorraad in die wijk is wel vernieuwd, maar de problematiek is alleen maar groter geworden: de tegenstellingen groter, de sociale cohesie voorgoed verpest. Grootschalige sloop is geen oplossing, maar een recept voor ellende. De historische arbeiders- en middenstandswijken van Den Haag behoren tot het cultureel erfgoed van de stad. Het zijn wijken die met grote passie zijn ontworpen, met sociale idealen, betaalbaar, maar met smaak ontworpen, met veel aandacht voor de publieke ruimte. Ook Den Haag 67

Zuidwest is zo'n fraaie wijk waar de naoorlogse welvaartstaat ruimtelijk vorm kreeg en de arbeider kon emanciperen tot moderne burger met een comfortabele woning. De verwaarlozing van Den Haag Zuidwest door slecht onderhoud door de corporaties is schandelijk en mag niet beloond worden met grootschalige sloop. Het intrekken van een beschermd stadsgezicht is ongekend en nog nooit vertoond in Nederland. Schaamteloos ook, zeker van een wethouder van sociaaldemocratisch huize. Ik wil hem nog wel een tip geven. Hef ook het beschermd stadsgezicht van de Vogelwijk op en sloop alle 2.000 woningen. Dit zijn woningen die heel moeilijk te verduurzamen zijn, die veel te groot zijn en waar sprake is van een zeer eenzijdige woningvoorraad en bevolkingssamenstelling. In de Dreven-Gaardenbuurt komen er straks 5.000 woningen bij. Als je in de Vogelwijk op dezelfde schaal zou verdichten, kun je 40.000 woningen toevoegen. Is de wethouder bereid om dit als alternatief te onderzoeken? Mariëlle Vavier (GroenLinks). De heer Bos gaat zo snel. Ik heb een vraag over wat hij een paar zinnen terug zei. Wat vindt de heer Bos van de kwaliteit van de woningen in Dreven-GaardenZichten? Peter Bos (HSP). De woningen kampen met groot achterstallig onderhoud. Dat moet goed aangepakt worden. Mariëlle Vavier (GroenLinks).

Wat zou de renovatie kosten van deze slechte woningen, waar vocht en schimmel is en waar je voortdurend geluidsoverlast hebt? Peter Bos (HSP). Dat hoeft niet duurder te zijn dan nieuwbouw. We zien dat in andere wijken waar dat wel gebeurt. De Notenbuurt wordt bijvoorbeeld nu gerenoveerd, met redelijk betaalbare huren. De huren gaan daardoor niet omhoog bijvoorbeeld. De kosten zijn heel goed te behappen. Renovatie hoeft helemaal niet duurder te zijn dan nieuwbouw. De voorzitter. Mevrouw Vavier, tot slot. Mariëlle Vavier (GroenLinks). De woningen in de Notenbuurt zijn totaal anders dan die in DrevenGaarden-Zichten. Dat is de heer Bos toch met mij eens, neem ik aan. Vindt de heer Bos dan dat de mensen in Dreven-Gaarden-Zichten in deze slechte woningen moeten blijven wonen? Peter Bos (HSP). Ja, dat klopt, het zijn totaal andere woningen. De woningen in de Notenbuurt zijn nog veel ouder en nog veel slechter, maar die worden wel opgeknapt. De voorzitter. De heer Bos vervolgt zijn betoog. Peter Bos (HSP). Voorzitter. Renovatie is goed mogelijk. Het onderzoek daarnaar is heel slecht geweest. Vele tientallen complexen zijn niet onderzocht. De wijken liggen aan de rand van de stad, de bereikbaarheid is slecht en toch wordt er niet tegelijkertijd geïnvesteerd in openbaar vervoer. Dan nog een ander punt. Aan de 30% sociale woningbouw wordt ook alweer getornd.

Na de commissievergaderingen werden we platgebeld door Steenvlinder, het bedrijf van oud-wethouder Norder. Gaat de PvdA-wethouder rechtstreeks zaken doen met dit bedrijf? En ook interessant: volgens dit bedrijf zijn de complexen juist heel goed te renoveren. Ik sluit af met de moties. We hebben er vijf. De eerste gaat over een alternatief voor deze extreme verdichting door een alternatief plan met een lagere mate van verdichting te ontwikkelen, waarbij de bestaande bewoners en sociale structuren als uitgangspunt worden genomen, waarbij de stedenbouwkundige opzet van de wijken en de volwassen groenstructuur worden versterkt in plaats van verzwakt en waarbij voor de andere woningen die eventueel nodig zijn voor het voldoen aan de voorwaarden van de woningbouwimpuls, op zoek wordt gegaan naar alternatieve locaties in Den Haag Zuidwest. Deze motie dien ik samen met mevrouw Arp en meneer Barker in. Robert Barker (PvdD). De heer Bos zei dat oud-wethouder Norder aan het lobbyen is, maar wat is zijn belang precies? 68

Peter Bos (HSP). Hij is directeur van Steenvlinder. Dat is het bedrijf dat die 8%, die wat onorthodoxe opknapoplossingen, zelfbouw, kluswoningen en dat soort dingen, zou willen doen. Dat soort projecten doet dit bedrijf, dat die 8% wel zou willen doen. Robert Barker (PvdD). Als ik het goed begrijp, probeert de oud-wethouder met de constructie sociale koop geld te verdienen en is dat zijn belang. De voorzitter. De heer Bos, kort hoor. Ik vind het op deze manier wel een beetje een lastig onderwerp worden. Peter Bos (HSP). Ik kan dat niet … Nee, ik kan alleen de feiten naar voren brengen, namelijk dat wij zijn benaderd door dat bedrijf. De voorzitter. Meneer Barker, heeft u nog een afsluitende vraag? Robert Barker (PvdD). Ja, ik wil gewoon helderheid hebben. Ik ben niet benaderd, maar ik vind het wel belangrijk om helderheid te hebben over wat er nou precies is gebeurd en welke belangen er spelen, bijvoorbeeld rond die 8%. Dat was dus de reden waarom ik deze interruptie plaatste. De voorzitter. Volgens mij heeft de heer Bos daar antwoord op gegeven. Marieke van Doorn (D66). Hierop voortbordurend: wij zijn ook benaderd door Steenvlinder, maar ook door andere organisaties. Ik vind dus dat de suggestie die hier wordt gewekt, best wel hard uit de bocht gaat. Dat had ik bij meerdere onderdelen van het betoog van de HSP.

Bent u ook door andere partijen benaderd die bijzondere woonvormen invulling zouden willen geven? Peter Bos (HSP). Ik niet, nee. Dan een motie om per complex een eigen aanpak te hanteren, met als dictum: verzoekt het college om in het project Dreven-Gaarden-Zichten per complex te onderzoeken of renovatie mogelijk is en per complex te peilen of de bewoners renovatie of sloop willen en deze resultaten met de gemeenteraad te delen voorafgaand aan de bespreking van het projectdocument, de samenwerkingsovereenkomst en de gemeentelijke grondexploitatie. Deze motie dien ik samen met mevrouw Arp en de heer Barker in. Dan een motie over passend toewijzen, met als dictum: verzoekt het college om met Staedion en Heijmans afspraken te maken zodat niemand die nu door de herstructurering moet verhuizen er in de toekomst op achteruit gaat, zelfs als dat betekent dat er maatwerk moet worden geboden buiten de regels van passend toewijzen om. Dan een motie over een onderzoek naar een terugkeergarantie. Ik moet deze even overslaan, want deze is gewijzigd. Hier kom ik straks dus nog op terug.

Dan nog een motie over de bijkomende kosten, met als dictum: verzoekt het college om met Staedion en Heijmans voorafgaand aan bespreking van het projectdocument, de samenwerkingsovereenkomst en de gemeentelijke grondexploitatie afspraken te maken over de maximale hoogte van de servicekosten, parkeerkosten en andere bijkomende kosten zodat de bewoners weten waar ze aan toe zijn en om met Staedion en Heijmans afspraken te maken over kwijtschelding van deze kosten als bewoners die terugkeren, kunnen aantonen deze kosten niet te kunnen betalen. De voorzitter. Door de heer Bos, daartoe gesteund door mevrouw Arp en de heer Barker, worden de volgende moties (L.1 HSP en L.5 HSP) ingediend:

Motie L.1 HSP Bepaal voor elk complex eigen aanpak De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 15 juli 2021, ter bespreking van de Nota’s van Uitgangspunten Dreven-Gaarden-Zichten (RIS308511). 69

Constaterende, dat: • voor het bepalen van de mogelijkheden tot renovatie slechts één complex is bestudeerd. Overwegende, dat: • er conflicterende studies zijn over de mogelijkheden voor hergebruik van de complexen; • er nooit gedegen en diepgaand onderzoek naar renovatie is gedaan omdat de gemeente en Staedion kiezen voor grootschalige verdichting en gekozen hebben voor de sloop/nieuwbouw variant; • bewoners nooit een keus is voorgelegd tussen sloop of renovatie; • bewoners nooit de plus- en minpunten van sloop en renovatie zijn uitgelegd. Verzoekt het college: • om in het project Dreven-Gaarden-Zichten per complex te onderzoeken of renovatie mogelijk is en per complex te peilen of de bewoners renovatie of sloop willen; • deze resultaten met de gemeenteraad te delen voorafgaand aan de bespreking van het projectdocument, de samenwerkingsovereenkomst en de gemeentelijke grondexploitatie. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie L.5 HSP Ontwikkel alternatief voor extreme verdichting De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 15 juli 2021, ter bespreking van Nota’s van Uitgangspunten Dreven-Gaarden-Zichten (RIS308511). Constaterende, dat: • de keuze voor de hoge mate van verdichting niet is ingegeven door de stedenbouwkundige randvoorwaarden zoals een centrale ligging en een goede bereikbaarheid per openbaar vervoer; • de keuze voor de hoge mate van verdichting primair is ingegeven door de behoefte heel veel woningen te ontwikkelen; • de gemeente en Staedion 35% van de woningbouwopgave van Zuidwest willen realiseren op 4% van het oppervlak. Overwegende, dat: • met sloop en nieuwbouw de bestaande sociale structuren en netwerken worden gesloopt; • het opbouwen van nieuwe structuren en netwerken vaak een moeizaam proces is; • De geconstateerde problemen in Dreven-Gaarden-Zichten niet primair dtedenbouwkundig en architectonisch van aard zijn; • er alternatieven zijn voor ontwikkeling en verbetering van deze wijken waarbij de bestaande bewoners als uitgangspunt worden genomen in plaats van als sluitpost dienen; • er in andere steden ook ruime ervaring is opgedaan met alternatieven; • waarbij ook extra woningen gerealiseerd kunnen worden.

Verzoekt het college: • om een alternatief plan met een lagere mate van verdichting te ontwikkelen waarbij de bestaande bewoners en sociale structuren als uitgangspunt worden genomen en waar de stedenbouwkundige opzet van de wijken en de volwassen groenstructuur worden versterkt in plaats van verzwakt. • voor de andere woningen die eventueel nodig zijn voor het voldoen aan de voorwaarden van de woningbouwimpuls op zoek te gaan naar alternatieve locaties in Zuidwest. En gaat over tot de orde van de dag. 70

De voorzitter. Door de heer Bos wordt de volgende motie (L.2 HSP) ingediend:

Motie L.2 HSP Bied maatwerk bij passend toewijzen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 15 juli 2021, ter bespreking van de Nota’s van Uitgangspunten Dreven-Gaarden-Zichten (RIS308511). Constaterende, dat: • bewoners door de plannen gedwongen worden te verhuizen; • bij de terugkeergarantie in Zichten-Dreven-Gaarden de regels van passend toewijzen worden toegepast. Overwegende, dat: • bij Passend Toewijzen alleen gekeken wordt naar de financiële situatie en gezinssamenstelling op het moment van verhuizen; • dit betekent dat er soms sprake is van schrijnende situaties waarbij bijvoorbeeld in de nabije toekomst een grote terugval in inkomen te verwachten is, waardoor men dan alsnog in aanmerking zou komen voor een sociale woning; • strikt toepassen van passend toewijzen zal kunnen leiden tot oneerlijke achteruitgang in de persoonlijke situaties van de huidige bewoners. Verzoekt het college: • om met Staedion en Heijmans afspraken te maken zodat niemand die nu door de herstructurering moet verhuizen er in de toekomst op achteruit gaat, zelfs als dat betekent dat er maatwerk moet worden geboden buiten de regels van passend toewijzen om. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Bos, daartoe gesteund door mevrouw Arp, wordt de volgende motie (L.4 HSP) ingediend:

Motie L.4 HSP Maak bindende afspraken over bijkomende kosten De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 15 juli 2021, ter bespreking van de Nota’s van Uitgangspunten Dreven-Gaarden-Zichten (RIS308511). Constaterende, dat: • in de Nota’s van Uitgangspunten sprake is van het invoeren van betaald parkeren; • in de Nota’s van Uitgangspunten gesproken wordt over bijkomende kosten zoals servicekosten, deelmobiliteitskosten en dergelijke. Overwegende, dat: • voor het bepalen van het recht op huurtoeslag uitgegaan moet worden van de huurprijs plus servicekosten; • betaald parkeren momenteel voor tussen de 50 en 150 euro per maand wordt aangeboden door Staedion en andere eigenaren; • dit bedrag voor veel sociale huurders niet op te brengen zal zijn. Verzoekt het college: • om met Staedion en Heijmans voorafgaand aan bespreking van het projectdocument, de samenwerkingsovereenkomst en de gemeentelijke grondexploitatie afspraken te maken over 71

•

de maximale hoogte van de servicekosten, parkeerkosten en andere bijkomende kosten zodat de bewoners weten waar ze aan toe zijn; om met Staedion en Heijmans afspraken te maken over kwijtschelding van deze kosten als bewoners die terugkeren kunnen aantonen deze kosten niet te kunnen betalen.