RIS309875 Notulen raad 14 juli 2021(dag)

66

constateert dat er qua verbeteringen weinig zichtbaar effect is van dit college op de afvalsituatie in Den Haag. In een volgende collegeperiode komen er middelen bij. Begrijp ik dat goed? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Nee, dat begrijpt u niet goed. Er is heel veel gebeurd, maar onder andere door corona is het afvalaanbod gestegen. Onder andere door corona is het lastiger gebleken om het afval in te zamelen. Daar zijn enorme inspanningen tegenover gezet, ook van de HMS en ook van onze eigen mannen en vrouwen van onze veegploegen. Heel veel complimenten daarvoor. Alleen zien we dat het nog te vaak niet goed gaat. Daarom doe ik mijn democratische plicht en kom ik met dit voorstel. Dat gaat dan over de aankomende begroting, en die is nog in deze collegeperiode. Robert Barker (PvdD). Een concrete vraag. Vindt GroenLinks dat de afgelopen vier jaar GroenLinks hebben gezorgd dat de stad er schoner uitziet dan vier jaar terug? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Met name door corona is het niet alleen in Den Haag, maar in alle grote steden, ik denk in heel Europa, heel lastig gebleken om de stad schoon te houden. Daar hebben heel veel inspanningen tegenover gestaan. Ik hoop dat u mij steunt, samen met mijn mede-indieners, om daar nog een tandje bij te zetten bij de komende begroting. Kavish Partiman (CDA).

Ik verbaasde me even over het antwoord van collega Kapteijns op de interrupties van de heer De Graaf. Ik sta onder zijn motie, omdat er staat dat we middelen moeten zoeken binnen de nieuwe begroting. Er staat niets over het programma Buitenruimte. Als wij dit geld uit het programma Buitenruimte moeten gaan trekken, dan kan ik deze motie niet meer ondersteunen. Kan de heer Kapteijns zijn antwoord duiden? Moeten we deze motie zo lezen dat de middelen alleen uit het programma Buitenruimte getrokken moeten worden of dat we kijken naar de algehele begroting en de middelen die zijn blijven liggen? Ik kan me ook wel voorstellen dat er een beetje geld op de plank ligt voor bijvoorbeeld duurzaamheid waar we eventueel ook wat uit zouden kunnen trekken. We moeten overal gaan kijken of we middelen kunnen vinden om deze stad schoner te maken. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Wat ik heb gezegd tegen de heer De Graaf wil ik herhalen tegen collega Partiman als mede-indiener. Het is goed gebruik om dekking te zoeken binnen het bestaande programma. Als dat niet lukt, dan gaat het college in het kader van de begroting op zoek naar andere mogelijkheden. Kavish Partiman (CDA). Voor alle helderheid: het is geen eis van de hoofdindiener van deze motie dat dit geld, de dekking die u hiervoor vraagt uit het programma Buitenruimte komt? Arjen Kapteijns (GroenLinks).

Het dictum van de motie vraagt om bij de aankomende begroting extra middelen vrij te maken voor het aanpakken van afval hotspots. Daar is wat mij betreft geen enkele onduidelijkheid over. Frans de Graaf (VVD). Wat mij betreft wel. De heer Kapteijns geeft net aan dat het uit het programma Buitenruimte komt, maar nu zegt hij dat het ook uit een ander programma kan komen. Als je een voorstel doet met financiële consequenties, dan zit daar toch een dekking bij? Mijn vraag aan de heer Kapteijns is: wat is de dekking van uw voorstel? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Dat is exact dezelfde interruptie die de heer De Graaf hiervoor al deed. Dan geef ik weer hetzelfde antwoord, namelijk dat het goed gebruik is dat de wethouder aan wie een motie is gericht, op het moment dat die wordt aangenomen, eerst binnen het eigen programma gaat kijken wat de mogelijkheden zijn en dat als dat niet lukt er collegebreed gekeken wordt. Dat past heel goed binnen de begrotingssystematiek en dat vraagt deze motie ook: om bij de aankomende begroting daar een voorstel voor te doen. Frans de Graaf (VVD). We hebben nu twee moties om het afvalprobleem aan te pakken, namelijk een van D66 die ten koste gaat van de buitenruimte en een van GroenLinks en in elk geval de PvdA en

67

de HSP en misschien het CDA - dat weet ik niet - die geen dekking heeft. Ik weet niet wat ik erger vind: een slechte dekking of geen dekking. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik moet een beetje glimlachen om deze gespeelde verontwaardiging van collega De Graaf. Het gaat erom dat we als raad met elkaar uitspreken dat we extra gaan inzetten op het opruimen van de ongelofelijke puinhoop die het in sommige delen van de stad te vaak is. Dat is het punt waar het hier over moet gaan. Ik hoop dat ik daarvoor een meerderheid van deze raad aan mijn zijde ga vinden. Kavish Partiman (CDA). Een interessante uitspraak van collega Kapteijns over dekking zoeken bij de wethouder die hierover gaat. Zojuist gaf u in het debatje met de heer Barker stellig aan dat er twee wethouders zijn die over de afvalproblematiek in deze stad gaan. Bent u het met mij eens dat zij dekking zouden moeten zoeken in beide programma's van beide wethouders en niet alleen maar moeten focussen op het programma Buitenruimte? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik kan het niet mooier maken dan het is. Dit gaat inhoudelijk over het programma Buitenruimte, over het opruimen van zwerfafval. Over het opruimen van bijplaatsingen gaat toevallig de wethouder die van CDA-huize is. Daar begin je dan. Dat is goed gebruik. Daar is helemaal niks raars bij.

Als dat niet lukt, dan zal de betreffende wethouder dit in het college kenbaar maken, neem ik aan. Maar dat laat ik met heel veel liefde en plezier aan het college over. Kavish Partiman (CDA). Dan wil ik toch vanaf deze plek een toezegging vragen aan de wethouder Buitenruimte dat hij zich extra zal inspannen om onze stad schoner te maken. Ik hoop dat hij die toezegging kan doen en kan kijken met zijn collega's hoe hij dit kan doen. Bij dezen wil ik dan ook mijn steun voor deze motie intrekken. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Ik hoor dat een collegepartij haar steun intrekt. Is de heer Kapteijns het met mij eens dat met mijn motie een deel van de Eneco-middelen al gereserveerd had kunnen worden voor dit probleem? Is die mogelijkheid nog steeds aanwezig? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik sta een beetje te kijken van de creativiteit waarmee mijn collega's aan het meedenken zijn over waar hier dekking voor gevonden kan worden. Wat mijn fractie betreft zijn de Eneco-middelen bestemd. Daar zijn in het coalitieakkoord afspraken over gemaakt. Dat zou wat mij betreft geen dekkingsmogelijkheid zijn. Ik wil aandacht vragen voor het verduurzamen van onze stad. We hebben met elkaar de ambitie om 2030 klimaatneutraal te zijn. Dat levert veel banen op en op termijn aanzienlijk lagere energiekosten. En ook niet onbelangrijk: we dragen als stad bij aan het redden van onze planeet.

We zetten daarin grote stappen. Zo groeit het aantal zonnepanelen in onze stad exponentieel. In 2020 waren er een derde meer dan in 2019. Maar niet iedereen in onze stad heeft de beschikking over een geschikt eigen dak voor zonnepanelen, bijvoorbeeld als je een huis huurt. Daarom zijn lokale bewonerscollectieven of energiecoöperaties van belang. Zij kunnen eraan bijdragen dat het bezit van zonnepanelen voor meer mensen mogelijk wordt gemaakt. Het aantal door energiecoöperaties aangelegde zonnedaken op gemeentelijke en bedrijfspanden blijft echter nog wat achter. Daarom de motie 'Ondersteun energiecoöperaties bij zonnepanelen!' met het volgende dictum: verzoekt het college vast te stellen wat de succes- en faalfactoren zijn bij de realisatie van zonnedaken door Haagse energiecoöperaties en daarbij tevens te betrekken wat we kunnen leren van ervaringen in andere steden zoals Utrecht en Rotterdam, dit in samenspraak te doen met de Haagse energiecoöperaties en alle betrokken diensten van de gemeentelijke organisatie, en over het resultaat de raad in het derde kwartaal van dit jaar te informeren. In alle wijken van onze stad zijn bewoners actief bezig met de verduurzaming van hun eigen huis of praten ze mee over de verduurzaming van hun wijk.

Van deze groep bewoners komen er steeds meer, maar er zijn ook nog veel bewoners die heel andere dingen aan hun hoofd hebben, zich zorgen maken over de kosten of denken dat het hun tijd wel zal duren. Een belangrijke voorwaarde om de verduurzaming van onze stad tot een succes te maken voor alle bewoners, is om iedereen te betrekken en ook iedereen zeggenschap te geven. Dat is best ingewikkeld. Een mogelijke manier om dit te 68

doorbreken is het organiseren van een burgerberaad. In het coalitieakkoord is feitelijk al afgesproken om in deze periode in minimaal twee wijken te gaan experimenteren met een burgerberaad of bewonersforum, zoals het in het coalitieakkoord wordt genoemd. Middels loting wordt een groep bewoners in staat gesteld zich in het vraagstuk van verduurzaming van hun wijk te verdiepen en daarbij bindende adviezen te geven. Op landelijk en provinciaal niveau is hier heel veel belangstelling voor. Laten we als Den Haag hierin het voortouw nemen en het gewoon gaan doen en dan op z'n Haags: niet zeiken maar doen, het samen doen. Daarom mede namens D66 en de Partij voor de Dieren de motie 'Laat onze bewoners zelf beslissen: organiseer een burgerberaad over de Energietransitie in twee Haagse wijken!' met het volgende dictum: verzoekt het college deze collegeperiode een burgerberaad in twee, met name qua woningbezit versus huur en sociaal-economisch profiel, verschillende wijken te organiseren en daarvoor nog dit jaar een uitgewerkt plan aan de raad te presenteren, en dit uitgewerkte plan samen op te stellen met betrokken organisaties en bewoners in de stad en daarbij aansluiting te zoeken bij andere lopende initiatieven in het land. Sebastian Kruis (PVV).

Wat een bange partij is GroenLinks eigenlijk geworden van de eigen inwoners: een burgerberaad waar je dan voor moet worden ingeloot om bij Gods gratie te mogen meepraten over dit soort ontwikkelingen om, zoals de heer Kapteijns zelf zegt, de planeet te redden. Is dit niet bij uitstek een onderwerp om voor te leggen aan de stad in een referendum? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Er zijn meerdere methoden om dingen voor te leggen aan de stad. Een referendum kan er eentje zijn. Ik kijk uit naar het voorstel van de PVV daarover. Maar ik stel nu een burgerberaad voor. Daarmee geef je een grotere groep mensen, mensen die normaal gesproken zich niet aangesproken voelen of zich niet onderdeel voelen van de besluitvorming in de stad, expliciet de mogelijkheid middels loting om bindende adviezen te geven aan de gemeenteraad. Sebastian Kruis (PVV). Ja, middels loting. Maar hoe denkt de heer Kapteijns dan dat mensen zich voelen die worden uitgeloot? Iedereen moet toch gewoon het recht kunnen hebben om hierover mee te praten? Waarom moet dat volgens een lotingssystematiek? Het is toch geen roulettetafel? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Als je het op een klassieke manier doet, dan constateren we met elkaar dat het toch vaak iedere keer dezelfde groep mensen is die gebruikmaakt van de mogelijkheid om invloed uit te oefenen op de besluiten die we met elkaar nemen.

Dat zijn toch vaak de hoogopgeleide witte mensen. Door loting lukt het, als je dat op een slimme manier doet en ook door doorselectie binnen groepen waarbinnen je gaat loten … Daar zijn allemaal methoden voor. Via loting kun je ervoor zorgen dat je aan een heel representatieve groep mensen in je wijk vraagt te adviseren over dit heel belangrijke thema. Sebastian Kruis (PVV). Dat was een heel lang antwoord. Ik heb de helft ervan niet begrepen. En als hij praat over hoogopgeleide witte mensen, lijkt me dat in principe een prima duiding van zijn eigen achterban. Maar ik voel toch veel angst dat de heer Kapteijns niet de hele stad hierover wil laten meepraten, omdat hij ook wel aanvoelt dat dan de mensen in de stad in meerderheid zeggen: 'Nee, dit willen we niet, meneer Kapteijns. Wij willen niet met u de aarde redden op deze manier. U bent niet eens in staat om het afval van de straat te krijgen, laat staan om een planeet te redden.' Dat is de conclusie, denk ik. Daar is hij bang voor en dat is jammer. De PVV is wel voor meer directe democratie en inspraak en GroenLinks rent ervoor weg. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik moet hier een beetje om lachen. Het is inderdaad zo dat de heer Kruis het antwoord niet begrepen heeft en ook absoluut geen idee heeft wat een burgerberaad is. Dat is juist representatieve democratie. Dat is juist niet bang zijn.

Dat is juist de gewone mensen in de straat vragen wat zij ervan vinden. Ik stel voor dat de heer Kruis eerst zijn huiswerk doet en dan met dit soort hele goedkope kritiek komt. Lesley Arp (SP). Ik heb een verhelderende vraag. De heer Kapteijns zei in zijn betoog heel vaak dat er bindende adviezen moeten worden gegeven, maar ik zie dat nergens terug in de tekst van de motie. Ik vind de motie heel sympathiek, maar ik ben een beetje bang dat als ze wordt aangenomen dat geen 69

onderdeel wordt van de uitwerking. Als mensen dan vervolgens naar zo'n burgerberaad gaan en er niks wordt gedaan met die adviezen, dan zou dat mogelijk een hele grote deceptie kunnen worden. Waarom staat dat bindende advies niet in de motie verwoord? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Dat staat volgens mij wel in de motie. Het staat misschien niet zo in het dictum, maar wel degelijk bij de overwegingen. Ik ben het met mevrouw Arp eens dat dat inderdaad belangrijk is. Het is ook belangrijk dat we de randvoorwaarden goed meegeven en dat we goed nadenken over de vragen die we gaan voorleggen aan het burgerberaad. Als we dat doen, dan moeten we die adviezen maximaal bindend laten zijn. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Ik heb ook een verhelderende vraag. Als het om verduurzaming gaat, praat ik ook vaak over de kwetsbare wijken. Maar ik heb tot heden geen voorbeelden gezien en gehoord van de plannen van GroenLinks voor verduurzaming in deze wijken. Wat voor zin heeft het om met mensen om tafel te gaan zitten als er geen plannen zijn? U heeft het over een experiment in twee wijken. Zitten bij deze twee wijken ook kwetsbare wijken? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Voor het eerste onderdeel van de vraag verwijs ik toch echt even naar de stukken. We doen juist heel veel in kwetsbare wijken.

De helft van de tien duurzame-energiewijken zijn sociaal kwetsbare wijken, bijvoorbeeld Moerwijk en de Molenwijk. We zijn daar als stad heel hard bezig om samen met bewoners de verduurzaming op te pakken. Deze motie spreekt over twee burgerberaden. Het is juist de bedoeling om hiervan te kunnen leren. Een burgerberaad zou in een van de wijken moeten zijn waar qua sociaal-economisch profiel nog heel veel te doen is. Robert Barker (PvdD). Ik schrok een beetje toen ik de heer Kapteijns hoorde reageren op mevrouw Arp over de bindendheid. Ik neem aan dat de heer Kapteijns bedoelt dat het een advies is waar je uiterst zorgvuldig mee moet omgaan, maar dat staat toch niet gelijk aan dat het hele advies volledig wordt overgenomen? Stel dat het gigantisch veel geld kost of precies de verkeerde kant op gaat. Dan kan je als gemeenteraad er toch nog van afwijken? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Dat bedoel ik met dat we de goede randvoorwaarden meegeven en de goede vragen stellen aan het burgerberaad. Daarmee ondervang je denk ik de vrees die ik een beetje proef bij de heer Barker. Maar we moeten wel degelijk de bereidheid hebben om de adviezen die uit het burgerberaad komen over te nemen. Robert Barker (PvdD).

Begrijp ik het goed dat de heer Kapteijns zegt: die adviezen moet je ter harte nemen en daar ga je zorgvuldig mee om, maar je hoeft niet alle adviezen over te nemen als gemeenteraad, want uiteindelijk maak je je eigen afweging? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Dat lijkt me iets om met elkaar heel goed op te letten bij de onderzoeksvraag en bij het uitgewerkte plan waar deze motie om vraagt, waar u mede-indiener van bent. Ik snap het punt heel goed. We moeten heel goed de balans zoeken tussen dat we met die adviezen aan de slag gaan en dat we wel adviezen moeten krijgen die bruikbaar zijn. Robert Barker (PvdD). Dank aan GroenLinks voor deze verduidelijking. Ik zat even te twijfelen of ik net zoals het CDA mijn handtekening moest intrekken, maar deze verduidelijking maakt duidelijk dat we als gemeenteraad alsnog daarover gaan. Dank u wel. De voorzitter. Ik zie ook nog een vraag van de heer Kruis. Het moet wel een nieuwe vraag zijn, want ik kijk ook met een schuin oog naar de klok. Het is inmiddels bijna twee uur. We hebben na dit agendapunt nog een aantal andere agendapunten en er is geen uitwijkmogelijkheid meer, want morgen hebben we ook een aantal punten op de agenda. We komen dus aardig in het gedrang als we niet uitkijken.

70

Sebastian Kruis (PVV). Ik voel helemaal geen tijdsdruk. Het kan mij niet lang genoeg duren vandaag. Daar kom ik zo meteen nog op terug. Je begint nu toch wel een beetje de systematiek te begrijpen. Hij is bang om de mening van de gehele bevolking te vragen. Vervolgens worden er mensen ingeloot, zodat hij kan selecteren wie erover mee mogen praten. Vervolgens zegt hij tegen de heer Barker 'we moeten de juiste vragen formuleren', waarschijnlijk om de gewenste antwoorden te krijgen. Het is toch allemaal één groot vooropgezet spel om een soort gevoel van participatie aan de stad te geven, maar in de praktijk zelf mensen te selecteren, de zelf gevraagde adviezen op een bordje gepresenteerd te krijgen en de rest van de stad lekker links te laten liggen? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik verbaas me er een beetje over waarom de PVV - de partij die ik vaak hoor zeggen dat ze voor maximale betrokkenheid van de bewoners van onze stad zijn, dat ze graag willen dat we de bewoners meer invloed geven - nu opeens bang is om op zo'n manier deze vragen aan onze stad te gaan stellen. Sebastian Kruis (PVV). De PVV is helemaal nergens bang voor. Ik vind het een beetje klinken als een plan van Robert Mugabe om een voorbeeld te noemen: het idee van inspraak geven en uiteindelijk je eigen plan trekken. Dat is een beetje het gevoel dat ik erbij krijg. Dit is geen inspraak.

Dit is toch geen open vraag aan de stad: wat vindt u ervan? Dit is selecteren aan de poort om de zelf gewenste uitkomst te krijgen. Dat soort participatieschijnheiligheid, daar wordt de PVV echt helemaal eng van. Daarom stel ik steeds die vragen. Het is niet verbazingwekkend dat de PVV dat doet. Het is zelfs heel goed dat de PVV dat doet. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ik hoorde daar geen vraag in, maar ik neem aan dat de PVV dit voorstel steunt en dat we dan met elkaar gaan kijken hoe we dit experiment met de bewoners in de stad gaan doen. Voorzitter. Ik was aan het einde van mijn bijdrage. Dank. De voorzitter. Door de heer Kapteijns, daartoe gesteund door mevrouw Wenink, wordt de volgende motie (F.21 GL) ingediend:

Motie F.21 GL Meer aandacht voor psychische kwetsbaarheid bij Werk & Inkomen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 juli 2021, ter bespreking van de Programmarekening 2020. Overwegende, dat: • veel inwoners met wie de dienst SZW contact heeft mogelijk kampen met een psychische kwetsbaarheid, variërend van moeten functioneren onder stress en druk tot het leven met een psychiatrische aandoening; • door de coronapandemie het aantal mensen met psychische klachten is gestegen; • bekend is dat mentale gezondheid het functioneren sterk beïnvloedt. Verzoekt het college: • bij de dienst SZW meer aandacht te hebben voor mensen met een psychische kwetsbaarheid en de mogelijke gevolgen daarvan op het functioneren; • medewerkers te trainen in het bieden van ‘stress-sensitieve’ en ‘breinvriendelijke’ dienstverlening, waarbij een enkele fout niet tot disproportionele gevolgen leidt; • psychische kwetsbaarheid eerder en beter te signaleren en hier adequaat op te handelen in het contact met inwoners en te verwijzen naar passende ondersteuning waar mogelijk en gewenst. En gaat over tot de orde van de dag.

71

De voorzitter. Door de heer Kapteijns, daartoe gesteund door mevrouw Vavier, wordt de volgende motie (F.23 GL) ingediend:

Motie F.23 GL Betrek de cultuursector bij stedelijke ontwikkelingen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 juli 2021, ter bespreking van de Programmarekening 2020. Constaterende, dat: • Den Haag voor een grote opgave staat met de ontwikkeling en transformatie van de gebieden Binckhorst, CID en Den Haag Zuid-West; • in 2019 een Kwaliteitsteam Binckhorst is ingesteld waarvan de focus is gericht op de integrale kwaliteitsborging voor zowel gebouwen als openbare ruimte; • het voor een duurzame stedelijke ontwikkeling en transformatie in de drie gebieden eveneens van belang is dat een veilige en gezonde fysieke leefomgeving met een goede omgevingskwaliteit wordt gerealiseerd waarbij de fysieke leefomgeving ook ruimte moet bieden voor sociale en maatschappelijke functies; • bij de evaluatie van het Kwaliteitsteam in het najaar 2021 zal worden nagegaan of het voor de duurzame stedelijke ontwikkeling van meerwaarde kan zijn andere disciplines toe te voegen aan het Kwaliteitsteam naast stedenbouwkundigen en architecten.

Overwegende, dat: • in de Haagse referentienormen geen fysieke voorzieningen zijn opgenomen voor kunst en cultuur anders dan cultuurankers en bibliotheken; • de Haagse culturele instellingen in de haarvaten van de Haagse samenleving zitten; • de creativiteit van de culturele sector van grote meerwaarde kan zijn bij het realiseren van stedelijke transformatie en een rol kan vervullen in de veranderende stad. Roept het college op: • om samen met de cultuursector te onderzoeken op welke wijze cultuur en (vertegenwoordigers van) culturele instellingen een bijdrage kunnen leveren aan de kwaliteit en leefbaarheid van de gebiedsontwikkelingen en stedelijke transformaties en de raad hierover in 2021 te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Kapteijns, daartoe gesteund door mevrouw Vavier, de heer Smit en de heer Bos, wordt de volgende motie (F.24 GL) ingediend:

Motie F.24 GL Versterk Haagse cultuur-ZZP’ers De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 juli 2021, ter bespreking van Programmarekening/Resultaatbestemming/Voorjaarsnota. Constaterende, dat: • de cultuursector een van de hardst geraakte sectoren is in de coronacrisis; • de cultuursector vanuit het Rijk in de afgelopen periode twee noodsteunpakketten ontvangen heeft; • een op drie van werkenden in de culturele sector een zzp’er is; • de Boekmanstichting in haar recente onderzoek “Ongelijk getroffen, ongelijk gesteund” vaststelt dat overheidssteun voor de cultuursector onvoldoende bij zzp’ers in deze sector terecht is gekomen; • culturele instellingen landelijk 55% hebben bezuinigd op zzp’ers in de sector, waarna een 72

•

kwart van de zzp’ers onder het minimuminkomen terecht kwam en de helft de culturele sector verlaten heeft, aldus de Raad voor Cultuur; de Haagse subsidieregelingen Herstelfonds Cultuur 2020 en 2021 en Subsidieregeling Investeren in Cultuur o.a. tot doel hadden producties, tentoonstellingen en cultuurbezoeken aan te jagen en de gemeente coulance heeft betracht bij het betalen van ZZP’ers uit subsidies van projecten die zijn uitgesteld of niet doorgingen.

Overwegende, dat: • de culturele sector al jaren in een kwetsbare positie zit, mede door de bezuinigingen van kabinet Rutte1; • de noodsteun niet evenredig terecht is gekomen op de plekken waar de nood het hoogst was en dit met name nadelig heeft uitgepakt voor onder andere zzp’ers in culturele sector; • de coronacrisis de extra kwetsbare positie van zzp’ers in culturele sector pijnlijk blootgelegd heeft; • de steunmaatregelen niet toereikend bleken voor zzp’ers en de kloof tussen zzp’ers en werknemers in de culturele sector vergroot heeft; • diverse steunmaatregelen van gemeente, provincie en fondsen niet altijd even goed op elkaar afgestemd lijken, en soms erg complex zijn voor individuele zzp’ers om aan te vragen; • de rekening van deze crisis niet op de schouders terecht mag komen van de meest kwetsbare groepen zoals zelfstandige makers en en andere zzp’ers in culturele sector.

Verzoekt het college: • in gesprek met instellingen en zzp’ers in de culturele sector te inventariseren of het Haagse Herstelfonds Cultuur voldoende terecht komt bij zzp’ers; • actief maatregelen uit het Herstelfonds Cultuur aan te passen of te versimpelen als uit deze gesprekken blijkt dat dat nodig is; • in gesprek met zzp’ers en beroepsgroepen in culturele sector te onderzoeken hoe een eventueel volgend steunpakket de positie van zzp’ers in de culturele sector kan worden versterkt; • zelf als gemeente de komende tijd ook waar mogelijk meer opdrachten te geven aan Haagse zzp’ers in de culturele en creatieve sector. En gaat over tot de orde van de dag. https://www.trouw.nl/cultuur-media/zzp-ers-en-vriie-producenten-zijn-onvoldoende-gesteund-zegtde-raad-voor-cultuur~bb7a46ca/ https://kunstenbond.nl/nieuws/raad-voor-cultuur-sterker-uit-corona/ https://www.boekman.nl/wp-content/uploads/2o21/o5/Ongelijk-getroffen-ongelijkgesteund def.pdf De voorzitter. Door de heer Kapteijns, daartoe gesteund door mevrouw Wenink, mevrouw Faïd en de heer Smit, wordt de volgende motie (F.25 GL) ingediend:

Motie F.25 GL Geachte heer/mevrouw De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 juli 2021, ter bespreking van de Programmarekening 2020. Constaterende, dat: • in de eerder aangenomen Visie op Digitalisering en Dienstverlening 2020-2023 (RIS305093) wordt uitgesproken dat Den Haag de ambitie heeft om dienstverlening passend, toegankelijk 73

•

en inclusief te laten zijn; de gemeente de training ‘contact met transgender personen in de publieke dienstverlening’ als standaard gaat implementeren voor alle gemeentemedewerkers met een publieksfunctie, waarbij medewerkers leren sensitief te zijn in de omgang en communicatie met transgenderen gender non-conforme personen.

Van mening, dat: • Den Haag een inclusieve stad is waarin eenieder zich fijn en betrokken moet voelen, ongeacht genderidentiteit; • gemeentelijke communicatie, zoals brieven, waarin gebruik wordt gemaakt van genderspecifieke termen onnodig de inwoners uitsluiten die zich niet (volledig) als man of vrouw identificeren. Verzoekt het college: • in gemeentelijke brieven geen gebruik meer te maken van een aanhef met ‘meneer’ of ‘mevrouw’, maar van een aanhef met voornaam (of voorletters) en achternaam; • te onderzoeken hoe er meer gebruik gemaakt kan worden van genderinclusief taalgebruik in de gemeentelijke communicatie en de resultaten te doen toekomen aan de raad. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Kapteijns wordt de volgende motie (F.26 GL) ingediend:

Motie F.26 GL Ondersteun energiecoöperaties bij zonnepanelen! De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 juli 2021, ter bespreking van de Programmarekening 2020, Constaterende, dat: • het aantal zonnepanelen in onze stad al jaren exponentieel groeit, in 2020 waren er weer 1/3 meer dan in 2019; • het college het belang en de kansrijkheid van zonnepanelen op onze daken voor de verduurzaming van onze stad volledig onderschrijft en daar op stevig op inzet; • dit college het jaar 2021 heeft uitgeroepen tot het jaar van het dak! Overwegende, dat: • niet iedereen in onze stad de beschikking heeft over een geschikt eigen dak voor zonnepanelen en dat daarom (lokale) bewonerscollectieven of energiecoöperaties er aan kunnen bijdragen dat het hebben van zonnepanelen voor meer mensen mogelijk wordt; • het aantal door energiecoöperaties aangelegde zonnedaken op gemeentelijke en bedrijfspanden nog achter blijft bij de groei ten opzichte van de groei van het totaal aantal zonnepanelen.

Van mening, dat: • energiecoöperaties en bewonerscollectieven maximaal ondersteund zouden moeten worden in het vinden van geschikte daken voor zonnepanelen bij gemeentelijke gebouwen (scholen, sporthallen) en gebouwen van derden; • de ervaring die we als stad hiermee opgedaan hebben (zoals de sporthal Gaslaan, het hoofdkantoor van Aegon en het Lyceum Ypenburg) nog niet lijken te leiden tot het stroomlijnen van de procedures en verkorting van de termijn tussen plan en realisatie. Verzoekt het college: • vaststellen wat de succes- en faalfactoren zijn bij de realisatie van zonnedaken door Haagse energiecoöperaties en daarbij tevens te betrekken wat we kunnen leren van ervaringen in 74

• •

andere steden zoals Utrecht en Rotterdam; dit in samenspraak te doen met de Haagse energiecoöperaties én alle betrokken diensten van de gemeentelijke organisatie; over het resultaat de raad in het derde kwartaal van dit jaar over te informeren.

En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Kapteijns, daartoe gesteund door de heer Partiman, mevrouw Holman en de heer Wijsmuller, wordt de volgende motie (F.27 GL) ingediend:

Motie F.27 GL Intensiveer opruimen bijplaatsingen en troep bij afval hotspots. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 juli 2021, ter bespreking van de brief van de Programmarekening 2020, Constaterende, dat: • het Haagse straatbeeld nog steeds structureel ontsierd wordt door bijplaatsingen van afval en troep bij ondergrondse afvalcontainers, met name in de weekenden in de stadsdelen Centrum, Laak en Escamp. Overwegende, dat: • het (met name in de weekenden) vaak niet lukt om binnen een redelijke termijn opvolging te geven aan een melding van bijplaatsingen of troep door bewoners; • het niet tijdig opruimen van bijplaatsingen of troep leidt tot verspreiding van het afval door de straat (onder meer door de wind en meeuwen), waardoor er op veel plaatsen in de stad een straatbeeld ontstaat dan Den Haag niet waardig is.

Van mening, dat: • de reeds extra inzet die onder meer voortkomt uit actieplan Schone Stoep (RIS 305593) en de extra communicatie bijdraagt goede stappen bevat, maar dat tot op heden onvoldoende is gebleken om het probleem echt aan te pakken; • het tegengaan van bijplaatsingen en zwerfafval een gezamenlijke verantwoordelijkheid is van de bewoners en de gemeente en er in veel wijken waar dit speelt meerdere dieperliggende oorzaken aan te wijzen zijn, maar dat dit de gemeente niet van onze kerntaak ontslaat om alle straten van onze stad alle dagen van de week schoon te houden. Verzoekt het college: • om bij de aankomende begroting voor 2022 extra middelen vrij te maken zodat de bijplaatsingen bij zogenoemde afval hotspots vaker en sneller opgeruimd kunnen worden, met name in het weekend. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Kapteijns, daartoe gesteund door mevrouw Vavier, de heer Groenewold en de heer Barker, wordt de volgende motie (F.28 GL) ingediend:

Motie F.28 GL Laat onze bewoners zelf beslissen: organiseer een burgerberaad over de Energietransitie in twee Haagse wijken! De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 juli 2021, ter bespreking van de brief van de Programmarekening 2020,

75

Constaterende, dat: • er met onder meer de vaststelling van het Stedelijk Energieplan flinke stappen zijn gezet om invulling te geven aan de ambitie om in 2030 klimaatneutraal te zijn, maar de vraag hoe daar te komen voor de wijken in de stad nog grotendeels open ligt; • in het coalitieakkoord is afgesproken deze periode in minimaal twee wijken te experimenteren met een burgerberaad (of bewonersforum), om zo ook inwoners van de stad meer te betrekken bij politieke beslissingen; • de commissie Brenninkmeijer in opdracht van de Tweede Kamer onlangs het rapport "Betrokken bij Klimaat" heeft uitgebracht over de kansen voor burgerfora. Ook de provincie verkent thans de mogelijkheden van (het ondersteunen bij) burgerberaden. Overwegende, dat: • door loting inrichten van een burgerforum een veel bredere groep inwoners wordt betrokken dan bij de 'reguliere' participatie- en inspraaktrajecten, wat de legitimatie van de adviezen sterk vergroot; • onze raadwerkgroep Democratie en Participatie zich (ook in relatie tot Haags Samenspel (RIS 306921) zich buigt over de vraag hoe we participatie bij onze besluitvorming kunnen verbeteren.

Van mening, dat: • belangrijke voorwaarden om een burgerberaad te laten slagen onder andere zijn dat de samenstelling zorgvuldig gebeurt, dat de leden zich kunnen laten informeren door deels zelfgekozen deskundigen en dat het college en de gemeenteraad zich verbindt aan de adviezen. Verzoekt het college: • deze collegeperiode een burgerberaad in twee (met name qua 'woningbezit versus huur' en sociaal-economisch profiel) verschillende wijken te organiseren en daarvoor nog dit jaar een uitgewerkt plan aan de Raad te presenteren; • dit uitgewerkte plan samen op te stellen met betrokken organisaties en bewoners in de stad en daarbij aansluiting te zoeken bij andere lopende initiatieven in het land. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. Ik zit ook al een paar uur de klok weg te kijken en ik heb nog niet heel veel dingen gehoord waar ik vrolijk van word. We spreken vandaag over het boekjaar 2020, in de volksmond ook wel het jaar 2020 genoemd. Nog belangrijker: we beginnen ook met het afrekenen met de politieke elite, verantwoordelijk voor al dat wanbestuur.

Veel Hagenaars en Hagenezen zijn boos en dat deel ik: mensen die houden van onze stad, maar elke dag opnieuw zien wat multiculturalistische elites in deze stad aanrichten en hoe die 'weg met ons'-mentaliteit als een soort sloopkogel door de stad heen slaat. Dit is de laatste dag waarop de raad de jaarrekening kan goedkeuren alvorens deze naar de onzinnige bestuurslaag, de provincie, te sturen. Wat ons betreft - ik gaf het zojuist al even aan - rekken we deze vergadering tot ver na twaalven vanavond. Dat zou betekenen dat de stad onder curatele wordt geplaatst. Dat is wat mij betreft precies wat nodig is, want deze stad is moreel failliet en financieel uitgeknepen. Juist de collegepartijen hier hebben laten zien dat ze totaal niet verantwoordelijk om kunnen gaan met het besteden van Haags belastinggeld. Ze maken er gewoon één grote bende van. De tekorten lopen overal op, de uitgaven blijven torenhoog aan allerhande linkse hobby's. Daarom is het denk ik goed dat we inderdaad onder toezicht worden gesteld door de provincie zolang die bestuurslaag er nog is. Dat betekent namelijk dat alle franje ervan af moet. Dat is precies wat nodig is. Ik zie het toch als een soort open uitnodiging van dit college om zo laat de jaarrekening aan ons voor te leggen. Eigenlijk geven ze zelf ook aan: we kunnen het niet zelf. En dat zien we ook terug op straat. 76

Dat zien we terug in de jaarrekening. Hoe alle tekorten oplopen. Hoe iedereen hier elke keer moord en brand roept over waar allemaal te weinig geld voor is. Maar de PVV zegt als enige partij hier dat juist de uitgaven omlaag moeten. Het is misschien raar dat ik dat zeg, maar ik zie de korting op het Gemeentefonds eerder als een open uitnodiging om daarop vooruitlopend eens na te gaan denken: waar geven we veel geld aan uit en hoe kunnen we dat eventueel beperken? De uitgaven moeten omlaag en wij zijn de enige partij die dat willen. De afgelopen vier jaar en ook het afgelopen jaar waren niet best voor Den Haag. Het begon al niet overtuigend, maar toen de Partij van de Arbeid instapte verdubbelde de reproductiefactor van de destructie. Vandaag blaas ik letterlijk en figuurlijk even de rookwolken weg en maak ik de trieste balans op. Want wat heeft dit college de afgelopen jaren deze stad misdaan? Er zijn jaarlijks duizenden immigranten bij gekomen, geen strobreed in de weg gelegd door de partijen hier. Criminelen, veelal allochtoon, trekken in polonaise door de stad, steek- en schietpartijen zijn schering en inslag, en over de buitenlandse indringers op de boulevard maar niet te spreken. Onze mensen worden geïntimideerd, weggejaagd uit de stad. Mensen gaan zich steeds meer vreemdeling voelen in hun eigen stad en in hun eigen wijk.

Het zijn de mensen in de stad die worden genegeerd. Dit college rent zich de voeten uit de sloffen voor Afrikanen en Oost-Europeanen, maar steekt de middelvinger op naar Hagenaars en Hagenezen. Hoe cynisch de politiek elke keer weer kan zijn, bleek vanochtend in het Algemeen Dagblad. Wethouder Bredemeijer, die eerder een petitie ondertekende tegen zijn eigen college, gaf aan dat de groei van de stad geen doel op zich kan zijn. In dat interview waarschuwt hij voor de gevolgen van de bevolkingsgroei. Dat is toch wel cynisch: een wethouder van een partij die consequent mijn moties wegstemde om de bevolkingsgroei tegen te gaan. Een partij die vorige maand doodleuk instemde met het bijbouwen van 20.000 woningen in het Central Innovation District. Een wethouder die nu zegt dat het Westland meer arbeidsmigranten zelf moet opvangen. Maar zijn partij stemde twee maanden geleden nog tegen een motie van mij om het Westland politiek onder druk te zetten om hun eigen arbeidsmigranten meer op te vangen. Een wethouder van een college dat consequent spreekt over de groei van de stad faciliteren en daarop anticiperen. En een wethouder van een college dat de rode loper uitrolt voor de massa-immigratie en een bevolkingsexplosie in Den Haag. Kavish Partiman (CDA). Zoals ik de heer Kruis ken, is hij een heel erg selectieve lezer. Hij leest alleen maar wat hij leuk vindt.

In het artikel staat ook aangegeven dat de groei geen doel op zich mag zijn, maar dat we moeten kijken hoe we die gaan faciliteren en dat we ook over onze gemeentegrenzen heen moeten kijken, want we kunnen niet heel erg veel doen aan die groei. Je kan geen muur bouwen om de stad heen. Zelfs als we zouden zeggen dat we het aantal mensen in deze stad willen beperken dat zegt het CDA zeker niet - zouden we moeten kijken hoe we ze op een humane wijze kunnen huisvesten. En als we daar de ruimte niet voor hebben in onze stad, dan moeten we met onze buren in gesprek gaan en kijken hoe wel dat al dan niet dwingend voor elkaar krijgen. Ziet de heer Kruis daarin niet een reële oplossing in plaats van steeds te roepen dat het een probleem is zonder een echte oplossing aan te dragen? Sebastian Kruis (PVV). Ik zou eerst een correctie willen aanbrengen op de interruptie van de heer Partiman. Hij zegt dat ik alleen maar lees wat ik leuk vind, maar ik heb niks gelezen wat ik leuk vond. Dan het tweede punt. Volgens mij is deze wethouder verantwoordelijk voor Den Haag. Op het moment dat hier de problemen de spuigaten uitlopen, is het toch niet aan de wethouder van Den Haag om tegen buurgemeenten te zeggen: weet je wat, in Den Haag gaat het de verkeerde kant uit; dan moet het maar bij jullie ook gaan gebeuren? Dat gebeurt trouwens al in bijna alle omliggende gemeenten.

Steden als Zoetermeer, Rijswijk en Leiden barsten ook al uit hun voegen, want heel dit land loopt vol met elk jaar weer opnieuw duizenden immigranten. Dát is er aan de hand. Wat hier in Den Haag aan de hand is, ga je ook in de omliggende gemeenten zien. Als een wethouder hier zegt 'nou, we kunnen het in Den Haag niet meer aan; laat de omliggende gemeenten het maar oplossen', is dat inderdaad van toepassing op het Westland omdat die mensen daar werken, maar niet op de overige gemeenten. Ik denk niet dat dat blijkt geeft van veel fatsoenlijk bestuur. Kavish Partiman (CDA). Dat de heer Kruis geen voorstander is van samenwerken, dat is wel duidelijk en typerend voor zijn partij. Is hij het niet met mij eens dat je problemen juist oplost door in 77

gesprek te gaan met elkaar, door juist te gaan kijken waar de gemeenschappelijke oplossingsmodellen liggen zodat we met elkaar het gesprek kunnen voeren en die problemen het hoofd kunnen bieden in plaats van steeds te zeggen: maar als wij het zelf niet kunnen, dan kan niemand het meer? Is dat geen oplossingsmethode waar de heer Kruis zich wellicht ook in zou kunnen terugvinden? Sebastian Kruis (PVV). Dat klopt ook. Maar ik heb vorige maand een motie ingediend om het Westland politiek onder druk te zetten om zelf die arbeidsmigranten op te vangen. Daar stemde het CDA tegen. Dus als ik die voorzetjes geef, de partij van de wethouder die vervolgens wegstemt en de wethouder twee maanden later in een interview zegt dat omliggende gemeenten het maar moeten oplossen, daarbij ook doelend op andere gemeenten, dan ga je ook niet in gesprek. Dan schuif je de rotzooi van Den Haag van je af en heb je zelf geen concrete oplossingen voor de problemen hier in deze stad. Durf dan ook uit te spreken: 'Ja, Den Haag is vol. We willen inderdaad niet meer mensen erbij. En daar gaan we eens beleid op maken in plaats van te anticiperen op die bevolkingsgroei.' Kavish Partiman (CDA). Daar wil ik toch wel even afstand van nemen. Ik ga nooit uitspreken dat we hier geen mensen bij willen.

Iedereen in deze stad levert op zijn of haar manier een bijdrage aan deze mooie stad, waar wij samen deel van uitmaken. Het gaat ons erom dat we kijken en zoeken naar samenwerking, dat we kijken hoe we ook over onze stadsgrenzen heen met elkaar kunnen werken om te komen tot een goede en humane manier van huisvesten van Nederlanders, van Hagenaars, van wie dan ook. Sebastian Kruis (PVV). Dat kan dus niet. Je kunt niet de hele wereld huisvesten in Den Haag. En niet iedereen in Den Haag doet mee. Wat u zegt klopt niet. Heel veel mensen dragen bij aan meer uitkeringsafhankelijkheid. Heel veel mensen in Den Haag, veel meer dan het landelijk gemiddelde, dragen bij aan de criminaliteit. We moeten niet net doen alsof iedereen in deze stad zo goed bijdraagt aan onze mooie stad. Het komt erop neer dat een heel groot gedeelte van Den Haag betaalt voor het gedeelte dat helemaal niets uitvoert. Kijk naar de werkloosheidscijfers in sommige wijken. Dat zijn geen mensen die bijdragen aan onze stad. Onlangs, heel recent, is er een rapport van het CBS uitgekomen waaruit bleek dat er het afgelopen jaar in heel Nederland meer sterftes dan geboorten waren. Dat is op zich goed nieuws, want dat laat zien dat de bevolking aan het krimpen is.

Het zou dus ook onderdeel kunnen zijn van je planvorming in de stad dat je inspeelt op die krimpende bevolking, zij het niet dat hier al die partijen zitten die continu bezig zijn met massa's immigranten binnenhalen, waardoor we vervolgens aanlopen tegen een bevolkingsexplosie. Waardoor we elke keer woningen tekort hebben. Waardoor elke keer de sociale voorzieningen onder druk staan omdat er veel meer mensen zijn dan waarvoor er eigenlijk geld beschikbaar is. Ik zie de heer Bos een duim opsteken. De voorzitter. In ieder geval een vinger om aandacht voor een interruptie. Peter Bos (HSP). Ik snap nu een beetje waarom de PVV landelijk tegen alle coronamaatregelen was, want dat drukt de bevolkingsgroei, begrijp ik uit uw verhaal. Klopt dat? Sebastian Kruis (PVV). Een zieke interruptie! Peter Bos (HSP). U had het er net over dat er meer mensen sterven dan er zijn geboren in het afgelopen jaar. Dat zei u toch? Sebastian Kruis (PVV). Dat heeft niets te maken met de coronamaatregelen. Dat is best wel een zieke opmerking van de heer Bos, alsof we dat zouden toejuichen. Het is gewoon een feit als je naar de bevolking kijkt. Dat is ook logisch als je kijkt naar de geboortecijfers. Als die lager liggen dan de sterftecijfers, dan neemt de bevolking af. Dat is gewoon een gegeven. Dat is in Japan ook al heel wat jaren een probleem.

Hier niet, want hier zijn veel te veel mensen, maar bijvoorbeeld in Japan niet. Daar proberen ze juist bevolkingsgroei te stimuleren door middel van geboortes. Hier krimpt de bevolking op zichzelf, maar neemt die vervolgens alsnog toe als gevolg van de buitenlandse immigratie. Dat moet dus losgekoppeld worden van elkaar. Het is een gegeven dat in heel West78

Europa de oorspronkelijke bevolking aan het krimpen is. Dat zie je gewoon terug. De geboortecijfers liggen laag, mensen krijgen gemiddeld minder kinderen en door de vergrijzing neemt de bevolking af, los van de immigratie. Peter Bos (HSP). Dan is dat helder. Dan is het juist goed als er meer mensen naar Nederland komen, juist om de productie op peil te houden en de arbeidskrachten die we nog hebben. Dat lijkt me dan heel goed. Sebastian Kruis (PVV). Dat is dus helemaal niet goed. Daarmee creëer je een soort piramidespel. Het idee dat je steeds meer mensen hiernaartoe moet halen om een bepaalde productie in stand te houden, leidt ertoe dat je over 30 jaar met een nog groter productieprobleem zit. Dan moet je dus nog meer mensen hiernaartoe halen om zogenaamd al die vrijgekomen arbeidsplaatsen in te vullen. Dat is dus een heel onzalig piramidespel. Ten tweede is het niet zo dat iedereen die hiernaartoe komt direct een baan heeft, integendeel. De bijstandsafhankelijkheid onder bijvoorbeeld immigrantengroepen ligt vele malen hoger dan onder autochtonen. Het idee dat ze hiernaartoe komen om te werken is uiteindelijk toch vaak een illusie gebleken. Mikal Tseggai (PvdA). We wijken even af van wat de heer Kruis net zei. Hij zei: de bevolking is aan het krimpen, dat is goed en volgens mij moeten we daar veel meer op inspelen.

Wat bedoelt de heer Kruis daarmee? Wat gaan we doen? Sebastian Kruis (PVV). Dat zou inderdaad heel goed zijn, want dan lopen we niet continu achter de feiten aan. Nu komen er jaarlijks duizenden migranten bij en zit vervolgens een partij als die van mevrouw Tseggai te zeggen: we hebben een enorme woningnood. Die wordt alleen maar groter als jaarlijks al die duizenden mensen erbij blijven komen. Als dat niet zou gebeuren, als we dus stoppen met die massa-immigratie, dan kunnen we gewoon kijken: wat is de bevolkingssamenstelling, hoe ziet de woningmarkt er uit, waar zijn eventueel nog tekorten en waar hebben we bijvoorbeeld te veel woningen van? Dan kan je op een veel realistischere manier omgaan met je samenleving. Mikal Tseggai (PvdA). De heer Kruis is er een beetje omheen aan het praten. Hij zegt: de bevolking is aan het krimpen in plaats van aan het toenemen en dat is goed. Hij begint een heel verhaal over dat oorspronkelijke bewoners van West-Europa worden vervangen. Ik weet niet goed hoe ik het moet zeggen; ik ben even op zoek naar een goed woord. Vervolgens zegt hij dat we daar met beleid op in moeten spelen. Ik hoor hier eigenlijk een enge ontvolkingstheorie. Wat probeert de heer Kruis nou precies te zeggen? Sebastian Kruis (PVV). Dit is geen ontvolkingstheorie; het is de ontvolkingsrealiteit. Kijk bijvoorbeeld naar deze stad.

Inmiddels is meer dan de helft allochtoon, vaak niet met onze eigen cultuur. Onze autochtone bevolking of de oorspronkelijke bevolking van Den Haag sterft langzaam uit of trekt uit de stad, omdat ze al die grootstedelijke problematiek niet meer trekken. Dat zien we ook terug in de officiële gemeentecijfers. Ik zal ze even erbij pakken om daar een beetje een beeld bij te geven. Jaarlijks verdwijnen uit Den Haag 1.250 autochtonen en jaarlijks komen er in Den Haag 7.250 allochtonen bij. Dat is eigenlijk ontvolking zoals u zegt. Mikal Tseggai (PvdA). Ik vind het echt kwalijk wat de heer Kruis hier allemaal verkoopt. Hij zegt dat bijvoorbeeld kinderen die met een migratieachtergrond in Den Haag geboren worden niet horen tot de oorspronkelijke bevolking en dat we dat dus niet moeten willen. Dat is een beetje wat ik nu hoor. De heer Kruis heeft het steeds over de oorspronkelijke bevolking, maar ik heb geen idee wie hij daarmee bedoelt. Nog gevaarlijker wordt het als we het gaan hebben over hoe we dit dan tegen moeten gaan. Dan kom je bij hele enge maatregelen waar je het dan met z'n allen over moet gaan hebben. Ik zou de heer Kruis willen vragen om er niet zo omheen te praten, maar gewoon te zeggen wat hij bedoelt zodat we het kunnen hebben over zijn doodenge ideeën. Sebastian Kruis (PVV).

Een niet heel doodeng idee is bijvoorbeeld het sluiten van de grenzen en in Den Haag niet langer die bevolkingsgroei te faciliteren. Daar heb ik altijd hele goede voorstellen voor 79

gedaan die ik waarschijnlijk - ik kan wel alvast een tipje van de sluier oplichten - zo meteen nog een keertje allemaal ga herhalen, juist extra voor uw oren, omdat uw partij ervoor verantwoordelijk is dat die massale immigratie aan de gang blijft. Dat is wat er nodig is. Dat zijn geen doodenge ideeën. Dat is gewoon opkomen voor wat goed is voor je stad. Dat is wat goed is voor de mensen die nu in Den Haag zijn, die nu jarenlang op een wachtlijst staan, die nu jaarlijks veel te veel belasting betalen om al die sociale uitkeringen te betalen voor al die mensen die hier wel naartoe komen, maar nog nooit een dag hebben gewerkt. Dat is wat we moeten doen. Dan heb ik het niet over iedereen, maar wel over een heel groot deel daarvan. Dat is gewoon de realiteit die we onder ogen moeten zien. Dan laat ik me niet allemaal doodenge suggesties van mevrouw Tseggai aanpraten. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Dit allochtone raadslid heeft een verhelderende vraag. De bevolking is aan het krimpen doordat er veel mensen overlijden. Ik hoor gejuich van de heer Kruis. Klopt het dat hij daarmee blij is? Begreep ik dat goed? Sebastian Kruis (PVV). Nee, dat is gewoon een gegeven. Dat is wat statistiek doet. Het CBS monitort jaarlijks het aantal geboorten en het aantal sterftes. Het afgelopen jaar lag landelijk het aantal sterftes voor de eerste keer hoger dan het aantal geboorten.

Dan kun je dus vaststellen dat de bevolking aan het krimpen is. Dat is gewoon een vaststelling van het CBS. Dat is niet iets waar ik allemaal oordelen bij heb. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Ja, maar wat zouden wij met die gegevens willen doen? Of wat zou uw partij daarmee willen doen? Sebastian Kruis (PVV). Dat is inderdaad een hele goede vraag. Wat wij daarmee willen doen of hadden willen doen als die massale immigratie niet plaatsvond, is dat je op een veel realistischere manier om kan gaan met bijvoorbeeld je begroting. Kijk bijvoorbeeld naar de hoeveelheid gelden die beschikbaar moet zijn voor bijstandsuitkeringen, voor mensen naar werk begeleiden en voor allerhande andere sociale problematiek. De vraagstukken met betrekking tot woningnood zouden voor een heel groot deel worden verminderd als die massale immigratie niet zou plaatsvinden, omdat de bevolking op zichzelf krimpt en je ervan uit kan gaan dat er zonder die massale immigratie op de langere termijn meer woningen beschikbaar zijn voor minder mensen. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Sorry, maar ik zie geen vergelijking met overleden mensen en immigratie. Ik zie daar geen lijn in. U wilt overleden mensen gebruiken om massa-immigratie te voorkomen. Ik zie geen enkele lijn daarin. Sebastian Kruis (PVV). Dat is niet zo, maar het is gewoon een gegeven als er meer mensen sterven.

Dat is eigenlijk iets heel natuurlijks. We hebben nu de vergrijzingsgolf. Dat zijn mensen die op een natuurlijke manier uit onze samenleving verdwijnen. Vervolgens hebben we nu de vraag naar woningen. Die vraag is verstoord door de massa-immigratie. Als je kijkt naar het aantal woningen dat op termijn gaat vrijkomen, dan zou je een soort natuurlijk verloop kunnen hebben van nieuwe generaties die in de woningen gaan wonen die beschikbaar komen. Maar nu is er geen natuurlijk verloop. Nu is er massa-immigratie waardoor de hele vraagkant is verstoord. Iedereen heeft het altijd over het enorme tekort aan woningen. Er wordt dan altijd gefocust op de aanbodkant van beschikbare woningen. Maar niemand, op mijzelf na en natuurlijk mijn landelijke partij, stelt vast dat we uiteindelijk gewoon een probleem hebben aan de vraagzijde. Je hebt alleen een woningtekort op het moment dat er te veel mensen zijn. En er zijn te veel mensen, in Nederland en in Den Haag. Zoals ik net al vaststelde, is er eigenlijk geen reden om de vlag uit te hangen, integendeel. In Den Haag staan alle seinen op rood. Vorige maand hebben we hier in de raad een voorstel aangenomen om 20.000 woningen in het Central Innovation District bij te bouwen. Wij waren samen met de Haagse Stadspartij de enige partijen die daartegen hebben gestemd. O ja, en meneer Barker. Ik weet niet wat hun beweegredenen waren.

Ik kan me niet voorstellen dat het dezelfde zijn als die van mij. Ik hoop het wel, ik denk het niet. We zien overal die gebiedsontwikkelingen: het Central Innovation District, de Binckhorst. Overal moeten woningen bij worden gebouwd. De stad is al vol, dus daar hebben we ons telkens tegen verzet. Onze oplossing is dus - dat heb ik al vaker aangehaald, 80

mevrouw Tseggai, maar ik ga het nog een keertje voor u doen - dat wij alle beschikbare bouwruimte willen gebruiken voor betaalbare koopwoningen en middenhuur. Daar is nu een schreeuwend tekort aan. We willen dus stoppen met het bijbouwen van sociale huurwoningen, zolang niet is geregeld dat Hagenaars en Hagenezen die al meerjarig in Den Haag verblijven daar daadwerkelijk met voorrang terecht kunnen komen. We willen niet dat we elke keer bijbouwen voor mensen die er nu nog niet zijn, maar dat is wel de praktijk op dit moment. Om de stad op de langere termijn leefbaar te houden, moeten we inderdaad even op de noodrem drukken en moeten we er echt voor zorgen dat we ons uiteindelijk niet laten afleiden door de beperkte ruimte en overal maar gigantisch hoge woontorens bouwen die op de langere termijn de verkeerde statistieken zullen gaan symboliseren. We moeten goed kijken wat er op dit moment nodig is. Dan is het ook nodig dat we stoppen met het opvangen van statushouders. De collega van Groep de Mos heeft daar al aandacht voor gevraagd. Dat is een belangrijk punt, want dat willen we niet meer in Den Haag. Dat is ook iets waar je als partij voor kan kiezen. Al die partijen hier zien het als een soort gegeven dat die mensen er allemaal maar bij komen, en dat willen wij niet. Wat we ook niet meer willen, is de voortgaande onveiligheid in deze stad.

Ik zei het net al in mijn inleiding over criminelen die in polonaise door de stad heen lopen. Het loopt echt uit de klauwen. We hebben er vorige week een debat over gehad. Opnieuw de collega van Groep de Mos haalde al aan dat we iets moeten doen aan preventieve wapencontroles. Het is al eerder genoemd: als een geitenwollensokkenburgemeester uit Amsterdam het kan, dan moet deze liberale rauwdouwer van de VVD dat toch ook gewoon willen. Hij gaf aan - daar was ik door getriggerd - dat je dan een bepaald gebied zou moeten aanwijzen. Een beetje geïnspireerd door de beantwoording van de burgemeester heb ik de motie 'Pilot preventief fouilleren boulevard Scheveningen' geformuleerd met het volgende dictum: verzoekt het college om nog deze zomer een pilot te starten met preventief fouilleren op de boulevard van Scheveningen. Dat lijkt me een hele goede zet om een herhaling van vorig jaar te voorkomen. Ik heb ook nog een vraag aan de burgemeester over de uitrusting van onze handhavers. Dat zijn mensen die op straat zijn om Den Haag leefbaar te houden, die soms geconfronteerd worden met de ellende van de straat, maar niet de verdediging hebben die ordehandhavers eigenlijk zouden moeten hebben. Hoe staat het daarmee? We weten dat binnenkort de pilot afloopt in de tien gemeenten waar ze aan het experimenteren waren met de wapenstok.

Kan de burgemeester daar misschien al iets over zeggen? Misschien heeft hij er iets over gehoord in zijn rol als voorzitter van de VNG. Heeft hij zicht op het eventueel ook in Den Haag introduceren van die mooie zwarte glanzende wapenstok die onze dienders op straat hartstikke goed kunnen gebruiken om ook voor zichzelf op te kunnen komen op het moment dat dat nodig is? Het is al eerder aangehaald dat het best wel frappant is dat uitgerekend de PVV in deze stad elke keer opkomt voor de groene idealen. Wij willen dat de stad groen blijft. Ik heb het misschien net al even genoemd, maar ik doe het toch nog een keertje. Wij willen niet al die mensen huisvesten, maar we willen eigenlijk vooral het groen behouden zoals het nu is. Dat is mooi en het draagt bij aan een gevoel van gezondheid, leefbaarheid en attractiviteit van je stad. Ik was onlangs gealarmeerd door een verhaal van mensen hier in het oude centrum die een soort geveltuintje onderhielden. Dat werd toen weggesnoeid door de gemeentelijke plantsoenendienst. Ik heb nu een ideetje. Blijkbaar is het al eerder een keertje voorgesteld in een iets andere vorm, maar dit is eigenlijk iets beter, meneer Barker; ik heb het wel gecheckt.

Ik heb daar de motie 'Pilot met pleinplakkers' voor bedacht: overwegende dat door bewoners zelf onderhouden groen soms wordt weggehaald door de plantsoenendienst; verzoekt het college een pilot te starten met het verstrekken van tegelstickers aan bewoners die zelf groen in hun wijk onderhouden zodat zij hiermee aan de plantsoenendienst kenbaar kunnen maken dat bepaalde groenstroken niet gesnoeid hoeven te worden. Deze motie is medeondertekend door dierenkameraad Robin Smit van de Partij voor de Dieren. Daar kan ik het eventjes bij laten. Peter Bos (HSP). Ik heb nog één interruptie voor de heer Kruis. Die wil ik hem toch wel gunnen. Kan ik uw bijdrage zo samenvatten dat u eigenlijk liever in een krimpende gemeente als Delfzijl zou willen wonen dan in een groeiende stad als Den Haag? Sebastian Kruis (PVV). Ik zou graag de krimp van Delfzijl willen en het gevoel als bij Den Haag. 81

De voorzitter. Door de heer Kruis worden de volgende moties (F.29 PVV en F.30 PVV) ingediend:

Motie F.29 PVV Pilot met pleinplakkers De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 juli 2021, ter bespreking van Programmarekening/Resultaatbestemming/Voorjaarsnota. Overwegende, dat: • door bewoners zelf onderhouden groen soms wordt weggehaald door de plantsoendienst. Verzoekt het college: • een pilot te starten met het verstrekken van tegelstickers aan bewoners die zelf groen in hun wijk onderhouden zodat zij hiermee aan de plantsoendienst kenbaar kunnen maken dat bepaalde groenstroken niet gesnoeid hoeven te worden. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie F.30 PVV Pilot preventief fouilleren boulevard Scheveningen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 juli 2021, ter bespreking van Programmarekening/Resultaatbestemming/Voorjaarsnota. Verzoekt het college: • deze zomer een pilot te starten met preventief fouilleren op de boulevard van Scheveningen. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Kavish Partiman (CDA). Voorzitter. De achter ons liggende periode is er een van grote uitdagingen geweest. Dat hebben we allemaal aan den lijve ondervonden. Helaas valt nu ook te constateren dat we er nog niet uit zijn. Toch mogen we terugblikken op een naar omstandigheden succesvol jaar. De coronacrisis heeft voor grote uitdagingen gezorgd in onze stad. Ik ben dan ook trots op ons college, dat er zo veel als mogelijk in is geslaagd hulp te bieden waar het nodig is. Ik denk bijvoorbeeld aan onze sportverenigingen, die dankzij het optreden van ons college kwijtschelding van de huren hebben gekregen, en aan de cultuursector, die onze hulp heeft gekregen. Op het gebied van onderwijs heeft dit college een uitzonderlijke inspanning geleverd, bijvoorbeeld door geld te stoppen in het wegwerken van achterstanden. Ook kregen veel kinderen die dit nodig hadden voor school een laptop.

Ik denk aan het maatschappelijk middenveld, waar we voortdurend mee in gesprek zijn gebleven om ervoor te zorgen dat onze vrijwilligers actief bleven. Het zijn stuk voor stuk voorbeelden waarbij we hebben getoond dat we eensgezind en samen hebben gewerkt om onze stad door deze crisis heen te trekken. Die crisis is nog niet ten einde, maar we naderen wel een spannende politieke periode. Ik hoop dan ook van harte dat we ondanks de aankomende campagnes toch die eensgezindheid blijven behouden. Ook wil ik kort even stilstaan bij de vele Hagenaars en Hagenezen die we het afgelopen jaar niet hadden kunnen missen. Het zijn er te veel om op te noemen, maar we hebben het dan onder andere over iedereen die in de zorg werkt, de mensen bij de politie, de boa's en andere hulpdiensten, maar ook docenten en vele anderen die maatschappelijk actief zijn. Deze mensen hebben het zwaar gehad en hebben het nog steeds zwaar. Ik snap dat we allemaal coronamoe zijn en dat we over alles een beetje extra geïrriteerd zijn, maar laten we in ons achterhoofd houden dat deze mensen met diezelfde gevoelens vechten, maar ook een verantwoordelijkheid dragen en die verantwoordelijkheid nemen. 82