RIS309875 Notulen raad 14 juli 2021(dag)

veroorzaakt door de aanzuigende werking van de Wmo - terug te dringen, en b. Bij de kabinetsformatie niet daadwerkelijk wordt geregeld dat de gemeenten structureel over voldoende middelen kunnen beschikken via het Gemeentefonds, en dat de gemeenten sturingsmogelijkheden en bevoegdheden krijgen die bij hun taken en verantwoordelijkheden passen, dat wordt geregeld dat gemeenten nooit meer in een situatie terecht kunnen komen waarbij wel de taken, maar niet de middelen bij de gemeenten terecht komen. 31

Over te gaan tot de volgende maatregelen: I. Indien het gestelde onder a) in het najaar van 2021 niet is geregeld niet meer met het kabinet te overleggen over nieuw beleid; II. Indien het gestelde onder a) en b) niet is geregeld voor het einde van het jaar, alle overleggen tussen gemeente en Rijk op te schorten, dus ook al het reguliere overleg over al lopende zaken; III. Indien het gestelde onder a) en b) in het voorjaar van 2022 niet heeft geresulteerd in én voldoende geld én aandacht van de regering en de Tweede Kamer, dan over te gaan op het 'teruggeven', niet uitvoeren en niet meer aanpakken van nieuwe taken, zoals bijvoorbeeld: • geen begrotingen meer indienen bij de provincie • niet verder invoeren van de omgevingswet, waar mogelijk terugdraaien • niet meer handhaven op zaken waarvan de boetes naar de rijkskas gaan • niet meer meewerken aan de energietransitie • stoppen met het onderbrengen van statushouders • alle rekeningen voor urgente jeugdzorg niet betalen, maar naar het Rijk sturen ter betaling. En gaat over tot de orde van de dag. https://vng.nl/sites/default/files/2020-12/stelsel-in-groei-een-onderzoek-naar-financiele-tekorten-in-dejeugdzorg-def.pdf Rust_Reinheid_Regelmaat_Advies-20210311.pdf

Motie F.Voorjaarsnota.9 HvDH/GdM Eerst de raad, dan de media De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 juli 2021, ter bespreking van de Voorjaarsnota. Constaterende, dat: • het college plannen soms eerder in de media brengt dan de raad erover te informeren. Overwegende, dat: • de raad het hoogste orgaan van de stad is en altijd als eerste geïnformeerd dient te worden. Spreekt uit: • de raad altijd als eerste te informeren voordat collegeplannen in de media gebracht worden. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie F.Voorjaarsnota.10 HvDH/GdM Maak tempo met beantwoorden raad De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 juli 2021, ter bespreking van de Voorjaarsnota. Constaterende, dat: • schriftelijke vragen met regelmaat niet binnen de gestelde termijn van antwoorden worden voorzien; • ook initiatiefvoorstellen vaak lang moeten op een preadvies en behandeling in commissie en raad.

32

Overwegende, dat: • de raad het hoogste orgaan van de stad is. Verzoekt het college: • schriftelijke vragen altijd binnen de daarvoor gestelde termijn te beantwoorden en, indien dat onverhoopt niet lukt, de reden daarvan in het uitstelbericht goed te onderbouwen; • initiatiefvoorstellen uiterlijk binnen 3 maanden van een preadvies te voorzien en uiterlijk binnen 6 maanden te behandelen in commissie en raad. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie F.Voorjaarsnota.11 HvDH/GdM Onderzoek fulltime raadslidmaatschap G4 De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 juli 2021, ter bespreking van de Voorjaarsnota. Constaterende, dat: • gemeenten er door de decentralisaties enorme takenpakketten bijgekregen hebben in met name het sociaal domein en dit nu juist de dossiers zijn waar de problemen en de miljoenentekorten zich opstapelen die ten koste gaan van het voorzieningenniveau in de stad; • raadsleden een zeer beperkt aantal fte aan ondersteuning hebben; • het college voor haar taken beschikt over een groot ambtenarenapparaat waardoor het evenwicht tussen raad en college in de afgelopen jaren scheefgegroeid is. Overwegende, dat: • om de macht van het college van voldoende tegenmacht en controle te kunnen voorzien, meer evenwicht nodig is en het fulltime raadslidmaatschap daarvoor zou kunnen zorgen. Verzoekt het college: • er bij de (in)formateur(s) en het toekomstige kabinet op aan te dringen om de mogelijkheden voor een fulltime raadslidmaatschap in de grote steden te onderzoeken. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Sluijs, daartoe gesteund door mevrouw Roopram, wordt de volgende motie (F.Voorjaarsnota.2 HvDH/GdM) ingediend:

Motie F.Voorjaarsnota.2 HvDH/GdM Motie van wantrouwen De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 14 juli ter bespreking van de Voorjaarsnota. Constaterende dat: • uit diverse stukken onomstotelijk is vast komen te staan dat de gemeente wel degelijk vanaf de start van de Stichting Energie Academie zeggenschap had over de stichting; • de curator onomwonden vaststelt dat de gemeente verantwoordelijk is voor het faillissement van de Energieacademie; • dat in tegenspraak is met wat het college de raad heeft doen willen laten geloven, constateren we dat de wethouder de raad bewust onjuist heeft geïnformeerd. Spreekt uit: • het vertrouwen in wethouder Van Alphen op te zeggen.

33

En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Sluijs, daartoe gesteund door de heer Dubbelaar, wordt de volgende motie (F.Voorjaarsnota.5 HvDH/GdM) ingediend:

Motie F.Voorjaarsnota.5 HvDH/GdM Preventieve wapencontroles De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 juli 2021, ter bespreking van de Voorjaarsnota. Constaterende, dat: • preventieve wapencontroles in Rotterdam en Zaanstad al honderden wapens van de straat wisten te halen; • de top van het Openbaar Ministerie opriep om vaart te zetten achter de preventieve wapencontroles; • politiecommissaris Frank Paauw, die in Rotterdam resultaten boekte met zijn aanpak, al jaren fervent pleitbezorger is van de preventieve controles; • zelfs de Republiek Amsterdam, onder aanvoering van Femke Halsema, in diverse Amsterdamse wijken proeven met preventieve wapencontroles gaat uitvoeren. Voorts constaterende, dat: • al meermaals naar voren is gekomen dat (steek)wapengeweld ook in Den Haag de spuigaten uitloopt Overwegende, dat: • de burgemeester de bevoegdheid heeft om preventie wapencontroles uit te voeren. Verzoekt het college: • preventieve wapencontroles op te starten en de raad te informeren over hoe en in welke wijken zij dit gaat doen. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Sluijs, daartoe gesteund door de heer Meinesz, wordt de volgende motie (F.Voorjaarsnota.6 HvDH/GdM) ingediend:

Motie F.Voorjaarsnota.6 HvDH/GdM Onderzoek fraude invalideparkeervergunningen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 juli 2021, ter bespreking van de Voorjaarsnota. Constaterende, dat: • het enorme aantal invalidenparkeerplaatsen in veel straten in de Schilderswijk en Transvaal een grote bron van ergernis is en dat nergens anders in Den Haag het er zoveel zijn als in deze twee wijken; • bewoners hierdoor steeds moeilijker hun auto kwijt kunnen; • in Rotterdam er een onderzoek loopt naar fraude met gehandicapte parkeerplaatsen. Overwegende, dat: • bewoners hinten op fraude en stellen dat veel gebruikers van een invalidenplek zo fit zijn als een hoen.

34

Van mening, dat: • het college in beantwoording op schriftelijke vragen aangeeft de criteria voor het verstrekken van invalideparkeervergunningen niet aan te kunnen passen en stelt te vertrouwen op de onafhankelijkheid en deskundigheid van de GGD-keuringsarts. Verzoekt het college: • net als in Rotterdam, een grondig onderzoek te doen naar fraude met invalideparkeervergunningen en de raad over de uitkomsten te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Sluijs, daartoe gesteund door de heer Oudshoorn, wordt de volgende motie (F.Voorjaarsnota.7 HvDH/GdM) ingediend:

Motie F.Voorjaarsnota.7 HvDH/GdM Wie is er blij met aardgasvrij? De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 14 juli ter bespreking van de Voorjaarsnota. Constaterende, dat: • de Tweede Kamer ondanks verzet van minister Ollongren heeft ingestemd met vertraging van het Programma Aardgasvrije Wijken (PAW). Het parlement wil dat de toewijzing van gelden in de derde tranche pas plaatsheeft na de voltooiing van onderzoek naar de ervaringen van bewoners tot dusver; • de wethouder Duurzaamheid Haagse wijken met Eneco middelen aardgasvrij wil maken. Van mening, dat: • het college de signalen van de volksvertegenwoordiging uit het parlement ter harte moet nemen en dit onderzoek naar ervaringen van bewoners af te wachten voordat Eneco middelen aan aardgasvrije wijken worden besteed. Verzoekt het college: • naar voorbeeld van de Tweede Kamer te stoppen met het besteden van Eneco middelen om wijken aardgasvrij te maken, tot duidelijk wordt wat de uitkomst is van onderzoek naar ervaringen van bewoners met het Programma Aardgasvrije Wijken tot dusver. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Sluijs, daartoe gesteund door mevrouw Roopram en de heer Oudshoorn, wordt de volgende motie (F.Voorjaarsnota.8 HvDH/GdM) ingediend:

Motie F.Voorjaarsnota.8 HvDH/GdM Kom met concreet plan as uitstrooiplek! De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 14 juli ter bespreking van de Voorjaarsnota. Constaterende, dat: • het college tijdens de beraadslaging van de Voorjaarsnota 2020, cluster buitenruimte, weer geen informatie kon delen omtrent het realiseren van een as uitstrooiplek; • Hart voor Den Haag / Groep de Mos al in 2018 schriftelijke vragen heeft gesteld aan het stadsbestuur om een as uitstrooiplek te realiseren voor Hindoes, maar ook voor een ieder ander die via deze weg zijn of haar laatste wens in vervulling wil laten gaan; • het college tijdens de behandeling van de Programmabegroting 2021 - 2024 had toegezegd in Q2 van 2020 de raad te voorzien van een concreet plan omtrent het te realiseren as 35

uitstrooiplek en derhalve de motie met RIS nummer 306723 had ontraden. Van mening, dat: • er zo snel mogelijk duidelijkheid moet komen over de concrete plannen om een uitstrooiplek te realiseren in Den Haag; • het niet correct is om de Hindoe gemeenschap nog langer in het ongewisse te laten. Verzoekt het college: • de raad voor eind juli 2021 te voorzien van een concreet plan omtrent het realiseren van een as uitstrooiplek; • in het plan onder meer de locatie aan te geven. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Sluijs, daartoe gesteund door de heer Barker en Bos, wordt de volgende motie (F.Voorjaarsnota.12 HvDH/GdM) ingediend:

Motie F.Voorjaarsnota.12 HvDH/GdM Versterken hoogste orgaan De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 juli 2021, ter bespreking van de Voorjaarsnota. Constaterende, dat: • raadsleden een zeer beperkt aantal fte aan ondersteuning hebben; • de gemeenteraad van Den Haag een grote controletaak heeft vanwege een hoog inwoneraantal en een veelomvattende omvangrijke begroting; • het college voor haar taken beschikt over een groot ambtenarenapparaat. Overwegende, dat: • om de macht van het college van voldoende tegenmacht en controle te kunnen voorzien, meer evenwicht nodig is in de ondersteuning van college en gemeenteraad. Verzoekt het presidium: • om ten behoeve van de raad 2022-2026 in kaart te brengen op welke wijze en met welk extra budget (min 50%) het hoogste orgaan het beste kan worden versterkt, in samenhang met het bestuurlijk stelsel en waaronder extra mogelijkheden tot inwinnen dan wel bevorderen specifieke deskundigheid en tot versterken budgetrecht en controlerende rol van de raad, en dit aan de nieuwe raad voor te leggen; • om de formerende partijen na de verkiezingen van 16 maart 2022 als opdracht mee te geven om voldoende controle en tegenmacht te organiseren door het budget voor raadsondersteuning met minimaal 50% te verhogen. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Frans de Graaf (VVD).

Voorzitter. Fulltime raadslidmaatschap, ik moet er zelf niet aan denken. Ik denk dat ik direct weg ben, maar dat terzijde. We spreken vandaag over de programmarekening. Dat is een mooi moment om eens even terug te kijken. Maar volgens mij wordt dat bemoeilijkt, omdat we ook voor ons donkere financiële wolken zien, wat ook in de voorjaarsnota uiteen is gezet. We moeten nog afwachten of er uit die wolken een buitje of een flinke plensbui komt, maar het is wel duidelijk dat we het niet droog gaan

36

houden. Tegelijkertijd denk ik dat we er niet over in paniek moeten raken. Een tekort van 1% of 0,5% van de begroting moet op een goede manier op te lossen zijn. Dit is de laatste keer - de heer Scheper noemde het net ook al als voorzitter van de Rekeningencommissie - dat we de programmarekening bespreken in deze samenstelling van de raad. Dat is een goede gelegenheid om even terug te blikken op de hele periode: wat is er gerealiseerd en wat kan er nog beter? Het is natuurlijk een bijzondere periode geweest voor de hele stad, niet in de laatste plaats omdat we in de laatste anderhalf jaar vooral thuis hebben gezeten. De mensen die gedwongen thuis hebben gezeten, hebben hun hele omgeving op een heel andere manier ervaren. Mede daardoor is leefbaarheid veel meer op ons netvlies gekomen. Leefbaarheid is cruciaal voor een leefbare stad, zeker als het een groeiende stad is. Vanuit dat perspectief zou ik graag willen terugblikken. Ik wil graag beginnen met de woningbouw. Je hoeft geen woningmarktdeskundige te zijn om te kunnen constateren dat er een enorm tekort is aan woningen, dus dat er woningen gebouwd moeten worden. Maar als je overal lukraak woningen gaat neerkwakken - daar zijn voorbeelden van in Nederland - dan kun je een stad ook verpesten. Dan heb je het woningtekort opgelost, maar is de stad niet mooier, niet beter geworden.

Ik denk dat het heel goed is dat we hier ook daarover het debat met elkaar voeren. Een manier waarop het niet moet, is bijvoorbeeld het Cornelie van Zantenplantsoen in Loosduinen. Daar is een mooie groene omgeving met een rijtje eengezinswoningen die op een aantal meters van hun tuin een schooltje hebben waar nu kunstenaars in zitten. Dan moet je niet dat schooltje afbreken en daar acht verdiepingen appartementen neerzetten. Dan maak je de stad niet beter. Dan verkracht je de stad eigenlijk. Het is wel verstandig om te kijken naar plekken waar je woningen kan bouwen en waar de stad beter van wordt. Dat is bijvoorbeeld in de Binckhorst, rondom de grote stations en in Den Haag Zuidwest. We hebben daar de afgelopen periode grote stappen in gezet, bijvoorbeeld als het gaat om de woningen in het CID, rondom de grote stations. Wat mij daarbij vooral opvalt, is het levendige debat dat we hier met het stadsbestuur daarover hebben, de raad onderling en de raad met het college. Daarbij ontstaan allerlei verbanden tussen coalitiepartijen en oppositiepartijen en met het college, dat wel of niet meedoet en daar dan al dan niet toe gedwongen wordt. Dat is volgens mij echt de manier waarop we dat met z'n allen op een constructieve manier vorm moeten geven.

We hebben er ook heel veel aandacht voor dat het groen blijft in die gebieden, dat het toegankelijk groen is, dat er genoeg voorzieningen zijn, dat de architectuur op orde is en dat er straks niet allemaal lelijke gebouwen staan. We hebben nu flinke stappen gezet binnen het Central Innovation District rondom de grote stations. We hebben flinke stappen gezet in de Binckhorst. En we gaan deze week voor de eerste keer in de raad heel uitgebreid spreken over een deel van Den Haag Zuidwest. Ik reken dan weer op dezelfde constructieve houding van het gehele stadsbestuur. Daniël Scheper (D66). Ik zat meteen rechtovereind in mijn stoel toen ik hoorde van de Binckhorst, de bouwplannen, hoe het allemaal gaat en hoe goed het gaat. Laten we even kijken naar de Binckhorst en de bouwplannen daar. Hoe vindt de VVD-fractie dat het daar gaat qua woningbouw? Frans de Graaf (VVD). Ik denk dat het heel goed gaat. We mogen als Den Haag in onze handen knijpen dat we zo'n groot gebied hebben dicht bij het centrum waar je heel veel woningen kan bouwen. Maar je moet ook voortdurend de vinger aan de pols houden als die woningen er komen. Komt er ook genoeg groen? Wordt het bereikbaar met het openbaar vervoer? Zijn er genoeg voorzieningen? Blijven er genoeg banen? Dat zijn allemaal uitdagingen, en die zijn niet van vandaag op morgen geregeld of gegarandeerd.

Je moet daar voortdurend de vinger aan de pols houden, maar ik denk dat het voor Den Haag erg goed is dat het daar gaat gebeuren. Daniël Scheper (D66). Wat de voorzieningen betreft is mijn fractie al enige tijd volle bak aan de gang. We zijn het helemaal met u eens dat het belangrijk is dat we alle facetten van de bouw in het kader van de Omgevingswet goed gaan uitwerken. Maar ik maak me wel zorgen over de ontwikkelingen op de Binckhorst en ik wil weten wat u daarvan vindt. We hebben een aantal jaren geleden 5.000 woningen in een tranche uitgezet, maar op dit moment zijn er nog geen 450 woningen in reservering in de bouw. Dat betekent dat er nog ruim 4.000 woningen in afwachting staan om te ontwikkelen. Vindt u niet dat dat veel te lang duurt? 37

Frans de Graaf (VVD). Ik ben het met de heer Scheper eens dat het tempo waarin die ontwikkeling zich voltrekt geen recht doet aan de woningnood die er is. Dat ben ik met de heer Scheper eens en ik wil hem ook wel een compliment maken. De D66-fractie is voortdurend scherp op deze ontwikkeling. In de vorige periode was het de heer Dander en daarvoor de heer Bordewijk. Dat is een hele goede en inspirerende rol in de raad. Ook nu ben ik het met de heer Scheper eens dat het mooi is als die ontwikkeling sneller zou gaan. Daniël Scheper (D66). Zou het dan ook goed zijn om te kijken hoe we die kunnen versnellen? Vind ik de VVD aan onze zijde als we het college vragen om in gesprek te gaan over hoe we die woningbouw zo snel mogelijk kunnen realiseren? Want we zitten daarop te wachten. Frans de Graaf (VVD). Op zich natuurlijk wel, maar met een voorbehoud. Ik word nu volgens mij een soort voorstel of motie in gelokt. Ik moet even kijken hoe dat er dan precies uitziet en dan bestudeer ik dat. Maar op zichzelf lijkt me dat geen slechte zaak. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Inderdaad, we zijn hartstikke blij dat er gebouwd gaat worden. Maar als ik naar de prijzen kijk in de afgelopen tijd, dan zie ik drie à vier en zelfs vijf ton voor een woning. Ik ken weinig bewoners die vijf ton, vier ton, drie ton bij elkaar kunnen brengen, bijvoorbeeld starters met één inkomen.

Hoe gaan deze bewoners een woning kopen van drie à vier ton? Frans de Graaf (VVD). Ik ken er zelf vrij veel, maar dat heeft misschien met mijn partijachterban te maken. Koopwoningen zijn inderdaad erg duur. Ik denk niet dat de gemeente daar wat aan kan doen. Ik denk niet dat de gemeente kan verplichten om koopwoningen per se heel goedkoop te verkopen, vooral omdat er een marktprijs is, enzovoorts. Ik ben wel blij dat de huurmarkt aanzienlijk overzichtelijker is. Er is namelijk sociale huur, gesubsidieerde huur. We hebben afgesproken om daar veel van te gaan bouwen, 30%, en we hebben ook afspraken gemaakt over middenhuur. Zeker in de huursector worden er ook betaalbare woningen gebouwd. De hoge prijzen van koopwoningen hebben natuurlijk meerdere oorzaken, maar meer in het algemeen is schaarste een van de oorzaken. Als je veel gaat bouwen - dat moet Den Haag natuurlijk niet alleen doen; dat moet het hele land doen - dan heeft dat op termijn een drukkend effect op de prijs. Daar ga ik toch van uit. Volgens mij waren we klaar met nieuwbouw. Ik wilde nog zeggen dat het eerste grote debat over Zuidwest deze week eraan komt. Ik hoop dat de raad en het college daar weer dezelfde constructiviteit - ik weet niet of dat een woord is - aan de dag leggen als bij het Central Innovation District en de Binckhorst. Peter Bos (HSP).

Ik hoorde de heer De Graaf zeggen dat het groen behouden moet blijven. Hij noemde de Cornelie van Zantenstraat. We moeten daar niet bouwen, maar juist bij de stations en in Den Haag Zuidwest. Maar ook daar wonen mensen die straks hun huis kwijt zijn, die hun groen kwijt zijn, die pal tegenover hen torenflats krijgen. In de Cornelie van Zantenstraat hebben mensen nog een voortuin. Daar hebben ze nog een achtertuin. Hun huis wordt niet gesloopt. Dat is toch wel een hele wrange vergelijking die u maakt, vindt u niet? Frans de Graaf (VVD). Die vergelijking maak ik ook niet. Ik denk dat het heel onverstandig is voor de stad om projecten zoals op het Cornelie van Zantenplantsoen uit te voeren, omdat ik denk dat dat heel slecht is voor de leefbaarheid en het karakter van zo'n wijk. Tegelijkertijd ben ik wel met de heer Bos eens dat als je grootschalige woningbouwprojecten gaat doen zoals bij de grote stations, je supergoed en zorgvuldig moet opletten dat je dat op een verstandige manier doet, want je kunt het maar één keer doen. Je moet natuurlijk heel goed opletten hoe het groen en andere voorzieningen er uit komen te zien. Volgens mij is dat bij de Structuurvisie CID ook wel gebeurd. Peter Bos (HSP). De vergelijking is misschien wat lastig, maar ik denk dat er op zich wel gebouwd kan worden bij de Cornelie van Zantenstraat.

Dat is geen slechte plek om te bouwen, maar het moet wel in overleg met de buurt. 38

Frans de Graaf (VVD). Ik ken de heer Bos natuurlijk ook al langer dan vandaag, dus ik ga ervan uit dat hij daar ook is gaan kijken. Maar even voor de rest van de raad en de kijkers thuis: er staat daar een rijtje huisjes, eengezinswoningen. Die hebben een voortuintje. Na dat voortuintje is er een stoep, geen straat, geen twee stoepen, geen parkeerplekken. Er is een stoep en aan de andere kant van die stoep begint een schooltje. Dat schooltje staat dus heel dicht bij die woningen. Ik kan me voorstellen dat de leefbaarheid in zo'n wijk niet beter wordt als je dat schooltje, dat alleen een begane grond heeft, gaat vervangen door een gebouw van acht verdiepingen. We gaan nu misschien lang op deze casus door, maar het is een voorbeeld. Op het moment dat je als stad groeit en dit soort bouwprojecten gaat doen, heb je straks wel de woningnood gelenigd, maar heb je ook je stad eigenlijk verminkt. Daarom vind ik het zo verstandig dat er juist goed wordt nagedacht waar we die woningbouw echt op grote schaal kunnen doen. Dat is bij de grote stations, in de Binckhorst en in Zuidwest. Peter Bos (HSP). Ik kan concluderen dat de VVD het volledig schrappen van een beschermd stadsgezicht geen probleem vindt, maar het bebouwen van een stukje groen in Loosduinen wel. Frans de Graaf (VVD). Nee en ja. Dat is mijn antwoord op deze conclusie van de heer Bos.

Volgens mij hebben we genoeg gesproken over nieuwbouw. Leefbaarheid in een groeiende stad gaat natuurlijk ook over bestaande bouw. Mensen snappen heel goed dat er woningnood is en dat er bijgebouwd moet worden, maar hebben wel de vraag: blijft Den Haag Den Haag nog wel en blijft mijn wijk mijn wijk? Een voorbeeld daarvan is de vergaande woningsplitsing en verkamering. Terugblikkend is het volgens mij echt een majeure prestatie van de gemeente dat ze die ontwikkeling een halt heeft toegeroepen. Voorheen woonde je in een huisje, had je naast je een gezin wonen en was het allemaal heel gezellig. Maar als dat gezin ging verhuizen, kwamen daarvoor zes maal drie arbeidsmigranten voor in de plaats. Dat heeft nogal wat effect op de leefbaarheid in je wijk, op je woongenot, enzovoort. Het is fantastisch dat dat een halt toegeroepen is. Een dikke pluim voor het college! Voorts is het natuurlijk ook belangrijk voor wie je gaat bouwen. We zagen dat politieagenten, verpleegsters en onderwijzers moeilijk een woning konden vinden in Den Haag. Volgens mij is het grote winst dat er nu speciaal projecten worden opgestart om die mensen een woning te geven. Als je zo'n beroep hebt, dan kun je er trots op zijn dat je dat beroep hebt. En ik ben er als raadslid trots op dat die mensen in onze stad kunnen wonen. Als je dan een huis hebt, is het ook belangrijk dat je daar prettig kan wonen.

Een goed geïsoleerde woning kan daar echt bij helpen. Het is niet alleen goed voor je woongenot. Het is ook fijn voor je energierekening. Het is bovenal fijn voor de energietransitie, want het draagt bij aan de energietransitie als er minder wordt gestookt. Ik denk dat het goed is dat het isoleren van woningen een prominente plek heeft gehad in het Bestedingsplan Eneco-middelen duurzaamheid. Leefbaarheid houdt natuurlijk niet op bij je voordeur. Het heeft ook te maken met wat er op straat ligt. Wat er vooral op straat ligt in veel wijken, waaronder mijn eigen wijk, is afval. In sommige wijken is het echt een bende aan het worden. Volgens mij gaan veel partijen daar vandaag aandacht voor vragen. Ik vind het fantastisch - dat was vandaag in het nieuws - dat de boetes voor afvalaso's omhooggaan, want een deel wordt echt veroorzaakt door aso's. Ik fietste laatst langs een ORAC en daar stond een wc-pot naast. Dat komt niet omdat de ORAC vol is, maar dat komt omdat een idioot daar een wc-pot naast de ORAC heeft gezet. Ik vind het verhogen van de boetes dus heel verstandig, maar we moeten volgens mij ook toe naar andere maatregelen. Als je het afval ziet als een soort software, dan zijn de stoeptegels, de lantaarnpalen enzovoort de hardware van de buitenruimte. Ook daar valt wel het een en ander op aan te merken, zeker in bepaalde wijken.

In Loosduinen kon je door de lage stoeptegels, schots en scheef, niet meer van een stoeprandje af. Hier zitten allemaal jonge goden in de zaal. Die merken dat nauwelijks. Maar als je wat ouder of slecht ter been bent, dan kan een scheefliggende stoeptegel echt het verschil maken tussen erop uitgaan of geïsoleerd thuis zitten. Ik vind het daarom heel goed dat het college daar werk van heeft gemaakt. Het heeft de vier wijken in Den Haag met het meeste achterstallig onderhoud geselecteerd en daar € 25 mln. in geïnvesteerd. In het begin van de periode kwam de uitvoering daarvan langzaam op gang. Dat heeft de buurt ook gezien: wanneer schiet het nou eens een keer op? Inmiddels is de gemeente echt begonnen, onder meer in Kraayenstein. Dat is goed. 39

Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Een paar maanden geleden, zo'n zeven, acht, misschien negen maanden geleden, hebben wij een mooi initiatiefvoorstel ingediend. De meeste punten zijn daarin meegenomen en het initiatiefvoorstel is ook unaniem aangenomen. Vandaag horen we inderdaad over de forse boetes. Maar waarom heeft het college zolang moeten wachten met strenge handhaving en forse boetes? Het bijplaatsen van een wc-pot is natuurlijk idioot, maar het is toch ook een idiote zaak als het college of de gemeente of het verantwoordelijke bestuur er zolang over moet doen om dat programma uit te voeren? Frans de Graaf (VVD). Ik weet niet of ik die kwalificatie deel, maar de vraag of het allemaal sneller en beter kan lijkt me gerechtvaardigd, want de problemen zijn daar ernstig genoeg voor. Dat ben ik met de heer Çetinkaya eens. Ik geef deze vraag graag door - ik kan die zo meteen ook nog even stellen - aan het college. Dat kan er dan misschien in de eerste termijn op reageren. Ik wil graag door naar veiligheid. Vorig jaar zijn we verrast op Scheveningen met een enorme toeloop aan mensen, en niet allemaal hele gezellige en fijne mensen die wat kwamen toevoegen, maar ook mensen die de boel kwamen verstieren: criminelen, drugsdealers, enzovoort.

Ik heb de indruk dat krijgen we ook van bewoners van Scheveningen te horen - dat de gemeente nu alle zeilen aan het bijzetten is om dat op te lossen. We zijn er nog niet. De zomer moet nog goed en wel beginnen en het weer werkt ook nog niet mee. Ja, misschien wel voor het tegengaan van overlast, maar niet om gezellig op het strand te gaan liggen. Vorig jaar lag ik op het strand en kwam ik de heer Barker nog tegen. Zo erg was het toen dat we elkaar daar ook nog moesten tegenkomen, schiet me ineens te binnen. Maar dit jaar is daar eigenlijk nog geen sprake van geweest, omdat het de hele tijd ellendig weer is. We moeten dus afwachten hoe dat zich gaat ontwikkelen. De ondermijningsaanpak is een belangrijk thema dat de laatste jaren op ons netvlies is gekomen. Er zijn hele gebieden aan het afglijden. Ik kan vaststellen dat het college daar goed werk van aan het maken is, zelfs zo goed dat we vandaag een debat zouden hebben over de prioritaire gebieden, maar dat de gehele raad heeft gezegd: we hoeven het er niet over te hebben, we zijn akkoord. Dat is mooi, maar het is ook een aanmoediging aan het college om lekker door te gaan met de uitvoering. Dat geldt ook voor de inzet op extra agenten, het aanbrengen van extra camera's, enzovoort. Dat is allemaal hard nodig. Dan mobiliteit. Het belang daarvan kan niet onderschat worden.

Vandaag en morgen staan voor een groot deel in het teken van mobiliteit, dus ik zal er nu niet al te veel op ingaan. Maar in het algemeen denk ik, in tegenstelling tot wat de vorige spreker zei, dat het college er redelijk in geslaagd is om de balans te bewaken tussen verschillende vormen van vervoer die allemaal kunnen, tussen de ruimte die vervoer inneemt aan de ene kant en groen en leefbaarheid aan de andere kant. Volgens mij moet je in zo'n discussie geen dogma's hebben zoals 'je moet altijd met de fiets' of 'je mag wel of niet meer met de auto hier of daar komen'. Volgens mij moet je daar praktisch naar kijken. Ik ben blij dat de gemeente dat doet. Tot slot een woord over economie. De economie van Den Haag behoeft onze aandacht. De heer Sluijs zei net: gooi er maar wat geld tegenaan. Ik weet niet of dat een oplossing is. Dat is toch eigenlijk een beetje een linkse reflex. Nu ik erover nadenk, valt dat me toch wat tegen van de heer Sluijs, maar goed. Het gaat er vooral om dat je de economie aan de gang krijgt. De reden, of een van de redenen, om dat te doen is dat er in Den Haag heel veel mensen langs de kant staan en een uitkering hebben. Ik denk dat we het allemaal belangrijk vinden, allemaal vanuit verschillende ideologieën, idealen, enzovoort, dat die mensen aan de slag gaan. Dat is heel goed voor die mensen zelf en, secundair, ook voor de portemonnee van de gemeente.

Als we terugkijken, dan kunnen we vaststellen dat het niet is gelukt om mensen massaal aan de slag te krijgen. Dat is jammer. Het is een taai proces waarin er ook dingen verkeerd zijn gegaan en waarin misschien kansen niet zijn benut om mensen aan de slag te krijgen. Dat is teleurstellend. De Haagse VVD is in elk geval tot op haar botten gemotiveerd om dit dossier op te pakken, verder te brengen en ermee door te gaan. Tot slot. Als we terugkijken, zien we dat er heel veel dingen goed zijn gegaan. Daar moeten we ook mee doorgaan, want stilstand is achteruitgang. Tegelijkertijd zijn er nog heel veel kansen blijven liggen die we volgens mij moeten benutten, net als uitdagingen die we moeten aangaan. De financiële wolken waarmee ik begon, zijn volgens mij geen beletsel om daarmee aan de slag te gaan, want goede plannen kosten niet altijd geld. 40

Peter Bos (HSP). Voorzitter. Hoe heeft het stadsbestuur het gedaan in het jaar 2020? Het staat allemaal te lezen in de programmarekening die het college aan ons heeft voorgelegd en die we vandaag met de raad vaststellen. Het jaar 2020 zal de geschiedenis ingaan als het jaar dat de mensheid werd aangevallen door een virus dat ons leven zou gaan beheersen. Tot op de dag van vandaag heerst corona over ons en is de strijd tegen het virus nog steeds niet gestreden. Corona heerst, maar heeft ons niet verslagen. Het heeft veel gevergd van ons aanpassingsvermogen, onze solidariteit en ons incasseringsvermogen, maar uiteindelijk is de maatschappij en daarmee ook de stad door blijven draaien. Natuurlijk zijn er harde klappen gevallen, in de horeca, de evenementensector, het toerisme en de cultuursector. In de ziekenhuizen en in de zorg is enorm hard gevochten om covid te verslaan en is bovenmenselijk veel gepresteerd, net als in het onderwijs en de kinderopvang en al die andere sectoren die plotseling hun hele organisatie moesten omgooien. Ook de gemeente Den Haag heeft keihard gewerkt om niet alleen de eigen organisatie draaiende te houden, maar ook waar het kon de helpende hand te bieden aan groepen die het moeilijk hadden.

Een van de mooiste voorbeelden vond ik de opvang van daklozen in hotels, waarmee werd aangetoond dat het onmogelijke mogelijk werd, namelijk alle daklozen van de straat. Tot een jaar geleden leek dat nog een utopie. Voor dit en veel meer coronagerelateerde zaken verdient het college een groot compliment. Natuurlijk heeft de financiële coronasteun van het Rijk enorm geholpen en is er ook vanuit de stad zelf veel steun gekomen, maar de inzet van het ambtelijk apparaat was fenomenaal. Daarover gesproken wil de Haagse Stadspartij iedereen die heeft meegewerkt aan het tot stand brengen van de programmarekening een compliment geven. Het is een leesbaar en inzichtelijk stuk geworden. Dank ook aan de accountantsdienst en de Rekeningencommissie, die onder moeilijke omstandigheden en grote tijdsdruk hun controlerende werk hebben moeten doen. Het jaarrekeningonderzoek is herhaaldelijk vertraagd vanwege de uitloop van de accountantscontrole. Naast coronagerelateerde oorzaken hing een belangrijk deel van de vertraging samen met de tekortkomingen in de interne beheersing van de gemeentelijke organisatie. En dat is toch wel een heel zorgelijk punt.

Want uit de bevindingen van de accountant komt het beeld naar voren dat de interne beheersing op onderdelen tekortschiet, zoals de kwaliteit van de administratie en het jaarrekeningdossier, de interne kennis van de administratieve regels en de checks and balances in de financiële processen. Deze bevindingen vind ik zeer zorgelijk, zeker in het licht van een aantal ernstige fraudegevallen die de afgelopen tijd naar boven zijn gekomen en ook in het licht van de vele integriteitsissues die het stadhuis op zijn grondvesten heeft doen schudden de afgelopen jaren. De vraag is dan ook: is dit college nog wel in control als het gaat om de interne beheersing en welke inspanning gaat het college leveren om weer in control te komen? Ik hoor het graag. Het financiële resultaat over 2020 is onverwacht en ongekend positief. Het resultaat bedraagt maar liefst € 84 mln. voordelig. Dit voordeel is in belangrijke mate het gevolg van de effecten van de coronapandemie, staat in de programmarekening. Vorig jaar was wethouder Mulder van Financiën nog sterk overtuigd van de schade die corona ons zou toebrengen en besloot hij een greep uit de algemene reserve te doen voor een coronabuffer en gemeentelijk vastgoed te gaan verkopen. Ondanks de financiële meevaller van € 84 mln.

hebben we wel een structureel financieel probleem, maar dat hebben we al heel lang en dat is dat het Rijk ons structureel afknijpt en de grote steden financieel wurgt en letterlijk en figuurlijk laat stikken. De uitvoering van de Wmo, jeugdzorg en bijstandsverlening door de gemeente leidt al jaren tot grote structurele tekorten. Ook als het gaat om woningbouw en infrastructuur krijgen we kruimels vergeleken met vroeger. Daar komt de dreigende korting op het Gemeentefonds nog bovenop. Het gevolg is dat we op alle fronten als gemeente tekortschieten en onze publieke taken sterk verwaarlozen. Er is te weinig geld voor het schoonhouden van de stad, voor kunst en cultuur, voor sociale woningbouw, voor voldoende groen, voor monumentenzorg, voor dienstverlening en noem het allemaal maar op. Deze publieke armoede begint zichtbaar gênante vormen aan te nemen en is een schande voor een rijk land als Nederland. Deze week las ik dat Den Haag er nog verder op achteruitgaat als het aan minister Ollongren ligt, want van alle grote steden wordt Den Haag straks het meest gekort bij de herverdeling van het Gemeentefonds. Hoe kan dat? We waren nog zo verguld dat onze nieuwe burgemeester voorzitter van de VNG was, dat onze wethouder Financiën voorzitter werd van de G4. Maar wat heeft dit nieuwe VVD-duo eigenlijk binnengesleept voor de stad? Ik vrees helemaal niets. We zijn van de regen in de 41

drup gekomen, lijkt het wel. Komt het omdat de VVD over de hele linie, van het Binnenhof tot aan het Spui, heilig gelooft in marktwerking? Ik vrees het, maar ik hoop dat het niet waar is. Ik kom bij moties. Corona is en blijft de komende tijd een zeer zorgelijk punt. Nu de besmettingen weer oplopen, zeker onder jonge mensen, pleit de Haagse Stadspartij, als straks het nieuwe onderwijsseizoen weer start, voor een vaccinatiecampagne voor internationale studenten. Daarom dienen wij de motie 'Vaccinatiecampagne nieuwe internationale studenten' in met het volgende dictum: roept het college op om een vaccinatiecampagne te starten speciaal gericht op nieuwe internationale studenten die de weg in Nederland nog niet kennen, en te onderzoeken of dit in samenwerking kan met belanghebbende organisaties zoals de onderwijsinstellingen. Door corona is het videovergaderen explosief toegenomen, ook binnen de gemeente. De hoeveelheid tijd die ambtenaren achter hun computer doorbrengen is flink gestegen met als gevolg dat er minder tijd is voor het echte werk aan de stad. Dat begint zich te wreken.

Daarom dienen wij de motie 'Minder vergaderen, meer doen' in met het volgende dictum: verzoekt het college om in de gemeentelijke organisatie het aantal vergaderuren zo veel mogelijk terug te dringen en meer daadwerkelijke actie te stimuleren, en om dit ook te eisen van de organisaties die door de gemeente worden ondersteund. De economie lijkt zich snel te herstellen van corona. Het aantal faillissementen en de werkloosheidscijfers vallen enorm mee. In veel sectoren is inmiddels sprake van personeelstekorten. Het college heeft veel aandacht voor Den Haag Zuidwest en probeert veel rijksgeld binnen te slepen om de woningbouw, infrastructuur en werkgelegenheid daar aan te pakken. Als het gaat om werkgelegenheid in Zuidwest hebben wij twee moties. De eerste is de motie 'Voortzetting Pand Zuidwest' met het volgende dictum: verzoekt het college er alles aan te doen om Pand Zuidwest in winkelcentrum Leyweg te houden als plek voor doorstartende ondernemers en de raad hierover te berichten. De tweede is de motie 'ZKD hoort ook bij Zuidwest' met het volgende dictum: verzoekt het college te onderzoeken hoe de plannen voor ZKD integraal kunnen worden gematcht met de plannen voor Den Haag Zuidwest zodat ook ZKD kan profiteren van rijkssubsidies en andere fondsen die worden ingezet om Den Haag Zuidwest te versterken. Daniël Scheper (D66).

Ik was even benieuwd naar de motie met betrekking tot ZKD. Volgens mij is dit al toegezegd tijdens het laatste debat hierover, maar ik kan me vergissen. Peter Bos (HSP). Ik kan me dat niet herinneren, maar het zou best kunnen dat ik dat gemist heb. Ik weet het niet. Het jaar 2020 was ook het jaar van Black Lives Matter. Ook in Den Haag heeft deze beweging tegen racisme vleugels gekregen. Jammer genoeg wordt met de recente antidiscriminatienota van het college het institutioneel racisme niet concreet aangepakt. Dialogen zijn leuk, maar bij lange na niet voldoende. Gelukkig zijn er maatschappelijke organisaties die hun verantwoordelijkheid hebben genomen en het Zwart Manifest hebben opgesteld. Hier staan concrete voorstellen in om discriminatie aan te pakken. Daarom dienen wij de motie 'Zwart Manifest als leidraad' in met het volgende dictum: verzoekt het college om op basis van het Zwart Manifest het gesprek aan te gaan met de makers en belanghebbenden over mogelijke invulling van beleid op antiracisme. De queernota van het college is een grote stap vooruit voor de emancipatie van de Haagse queergemeenschap en zeker ook voor Haagse burgers die nog veel te leren hebben over seksualiteit en genderidentiteit. Complimenten aan het college hiervoor.

Ook de geslaagde campagne 'Den Haag tegen Menstruatie-armoede' heeft laten zien hoe lastig en belangrijk de problematiek rondom menstruatieproducten voor veel vrouwen is. We kijken uit naar de verdere uitwerking van dit initiatief samen met de wethouder. Er zijn het afgelopen jaar goede stappen gezet op het gebied van wonen, maar het blijft dweilen met de kraan open. De Haagse Pandbrigade is uitgebreid, maar klachten over de trage behandeling blijven onopgelost. Weliswaar is de verkamering aan banden gelegd, maar de situatie in een aantal wijken blijft nog steeds onhoudbaar. Het is wachten op landelijke wetgeving die maar niet komt. Ook in 2020 bleek de eis van 30% sociale woningbouw onhaalbaar en zijn er vooral woningen in het duurdere segment gebouwd. In het jaarverslag van de Welstandscommissie trekt de voorzitter een harde conclusie: 'Opvallend is dat in Den Haag veel wordt overgelaten aan de markt.' Daarover 42

gesproken: wanneer komt het langverwachte onderzoek naar de macht van de vastgoedmarkt naar de raad? Als de wethouder Wonen dan ambitie toont, zoals in de Dreven, Gaarden en Zichten in Den Haag Zuidwest, dan wordt alles ondergeschikt gemaakt aan de woningaantallen. Bestaande bewoners, inspraak, samen stad maken, sociale structuren, de ruimtelijke kwaliteit, het open groene karakter, lucht en ruimte, een beschermd stadsgezicht, alles wordt weggewalst door wethouder Walster. En daarmee treedt hij in de voetsporen van marktgerichte socialisten als Peter Noordanus en Marnix Norder. Dit terwijl al lang en breed duidelijk is dat een aanpak van onderop, vanuit de bestaande bewoners, veel succesvoller is. Over Den Haag Zuidwest gesproken: waar is de wethouder Monumentenzorg als je hem nodig hebt? Wat heeft Robert van Asten ondernomen om de sloop van een compleet beschermd stadsgezicht te voorkomen? Erfgoed is sowieso een wat ondergeschoven kindje bij dit college. De inventarisatie van Indisch erfgoed bijvoorbeeld ligt al ruim een decennium op de plank te verstoffen. Daarom dienen wij de motie 'Versnel aanwijzing monumenten' in met het volgende dictum: verzoekt het college een structurele versnelling aan te brengen in het aanwijzen van monumenten uit de genoemde inventarisaties en de raad hierover te berichten.

Op het gebied van duurzaamheid verspillen we onder leiding van nota bene een GroenLinkswethouder kostbare jaren, en dat is jammer. Klimaatneutraal in 2030 raakt verder weg dan ooit. En ook met het groen schiet het niet op: Den Haag groeit, maar het groen slinkt. De raad tast wat betreft bomen, kapvergunningen en herplant nog altijd in het duister. Wat het college wel kan doen en wat geen geld kost, is de Koekamp groen houden. Schrap de door de Raad van State geweigerde horecabestemming definitief. Daarom dienen wij de motie 'Geen horeca in de Koekamp' in met het volgende dictum: verzoekt het college geen horeca in de Koekamp te faciliteren. Wethouder Van Asten is weliswaar hard bezig om de mobiliteitstransitie in gang te zetten, maar zolang de VVD in het college zit, met Groep de Mos op de achterbank, blijft het dweilen met de kraan vol auto's open, waarbij de Vaillantlaan het grootste dweilputje is geworden. Wanneer gaat dit college samen met de bewoners plannen maken om het doorgaande verkeer uit de Schilderswijk en Transvaal te weren? Samen prioriteiten stellen met bewoners moet zeker ook gebeuren bij de aanpak van alle afval op straat, en dan met name in de stadsdelen Laak, Centrum en Escamp.

De Haagse Stadspartij stelt al langer dat de gemeente niet moet wijzen naar bewoners, maar ook zelf het voortouw moet nemen en extra geld moet vrijmaken om het structurele straatvuil aan te pakken. Ik ben dan ook blij dat GroenLinks deze handschoen heeft opgepakt met de motie 'Intensiveer opruimen bijplaatsingen en troep bij afval hotspots', die we van harte meeondertekenen. De voorzitter. Door de heer Bos worden de volgende moties (F.1 HSP, F.3 HSP, F.4 HSP, F.5 HSP, F.6 HSP en F.7 HSP) ingediend:

Motie F.1 HSP Vaccinatiecampagne nieuwe internationale studenten De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 juli 2021, ter bespreking van de Programmarekening/Resultaatbestemming/Voorjaarsnota. Constaterende, dat: • Den Haag een internationale studentenstad is; • er in september nieuwe internationale studenten in de stad komen wonen die misschien nog niet gevaccineerd zijn in het land van herkomst. Van mening, dat: • nieuwe (internationale) studenten zo goed en laagdrempelig mogelijk geïnformeerd moeten worden over de coronavaccinaties.

43

Roept het college op: • om een vaccinatiecampagne te starten speciaal gericht op nieuwe internationale studenten die de weg in Nederland nog niet kennen; • te onderzoeken of dit in samenwerking kan met belanghebbende organisaties zoals onderwij sinstellingen; • de raad hierover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie F.3 HSP Minder vergaderen, meer doen De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 juli 2021, ter bespreking van de Programmarekening (RIS308436). Constaterende, dat: • in het algemeen de vergadertijd in Nederland is toegenomen door het videovergaderen; • het videovergaderen nog steeds veel voorkomt en ook niet meer zal verdwijnen na corona; • vergaderen een middel is en geen doel. Overwegende, dat: • bewoners staan te springen om contact met de gemeente te hebben over diverse problemen in de wijken; • problemen vaak niet worden opgelost door te vergaderen, maar door dingen te doen. Verzoekt het college: • om in de gemeentelijke organisatie het aantal vergaderuren zoveel mogelijk terug te dringen en meer daadwerkelijke actie te stimuleren; • om dit ook te eisen van de organisaties die door de gemeente worden ondersteund. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie F.4 HSP Versnel aanwijzing monumenten De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 14 juli 2021, ter bespreking van de Programmarekening 2020 (RIS308436). Constaterende, dat: • in de afgelopen vijftien jaar monumenteninventarisaties hebben plaatsgevonden naar verschillende tijdvakken en specifieke onderwerpen zoals het Indisch erfgoed, winkelarchitectuur, scholen, het religieus erfgoed, bouwhistorisch waardevolle gebouwen uit de periode 1850-1940 en Post65 architectuur; • deze onderzoeken voor het college aanleiding zijn om tot bescherming van objecten over te gaan; • al in 2009 werd gestart met het inventariseren van Indisch erfgoed in het Haags stadsbeeld; • er twaalf jaar later nog steeds geen zicht is op een aanwijzingsbesluit van het college van Indisch erfgoed en ook veel andere inventarisaties nog niet tot beschermingsvoorstellen hebben geleid. Overwegende, dat: • het lang duurt voordat het college met aanwijzingsbesluiten n.a.v. inventarisaties naar de raad komt.

44

Van mening dat: • het van groot belang is om de bescherming van Haags erfgoed in een dynamische stad actueel te houden. Verzoekt het college: • een structurele versnelling aan te brengen in het aanwijzen van monumenten uit de genoemde inventarisaties en de raad hierover te berichten. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie F.5 HSP Geen horeca in de Koekamp De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 14 juli 2021, ter bespreking van de Programmarekening 2020 (RIS308436). Constaterende, dat: • de Raad van State op 9 juni 2021 het beroep van de Bomenstichting Den Haag en de Stichting SOS Den Haag tegen het bestemmingsplan “Koekamp, Malieveld, Haagse Bos” gegrond heeft verklaard, voor wat betreft de bestemming van een horeca-inrichting categorie 2 in de Koekamp; • het college met Staatsbosbeheer in beraad is over deze uitspraak van de Raad van State. Overwegende, dat: • het voor de natuur in de Koekamp het beste is als er helemaal geen horeca komt in het gebied. Verzoekt het college: • geen horeca in de Koekamp te faciliteren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie F.6 HSP ZKD hoort ook bij Zuidwest De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 14 juli 2021, ter bespreking van de Programmarekening 2020 (RIS308436). Constaterende, dat: • Zichtenburg, Kerketuinen en Dekkershoek (ZKD) bedrijventerreinen zijn die zijn gelegen in het stadsdeel Loosduinen; • ZKD bij elkaar 55 hectare groot is en ongeveer 400 bedrijven met zo’n 9.000 werknemers telt. • de gemeente hier ongeveer 40.000 m2 extra bedrijfsruimte wil toevoegen en bezig is met het opstellen van een gebiedspaspoort omdat er veel grote leegstaande panden zijn op ZKD. Overwegende, dat: • ZKD grenst aan Den Haag Zuidwest; • er veel wordt ingezet op het stimuleren van de wijkeconomie en de werkgelegenheid in Zuidwest; • ZKD veel werkgelegenheid biedt voor bewoners van Den Haag Zuidwest; • op allerlei manieren financiering wordt gezocht voor de werkgelegenheidsplannen van zowel Zuidwest als ZKD; • ZKD is ingedeeld in het stadsdeel Loosduinen en niet in het stadsdeel Escamp zodat zaken niet altijd goed gematcht kunnen worden qua beleid en financiering.

45

Van mening dat: • het van belang is om op het gebied van werkgelegenheid integraler te werken. Verzoekt het college: • te onderzoeken hoe de plannen voor ZKD integraal kunnen worden gematcht met de plannen voor Den Haag Zuidwest zodat ook ZKD kan profiteren van Rijkssubsidies en andere fondsen die worden ingezet om Den Haag Zuidwest te versterken. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie F.7 HSP Voortzetting Pand Zuidwest De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 14 juli 2021, ter bespreking van de Programmarekening 2020 (RIS308436). Constaterende, dat: • sinds begin 2020 in het voormalige V&D pand in winkelcentrum Leyweg 1.500 m2 bedrijfsruimte is gerealiseerd voor ondernemers uit Zuidwest; • met dit “Pand Zuidwest” de gemeente 20 startende ondernemers in Den Haag Zuidwest een plek heeft gegeven en op weg heeft geholpen; • er een contract is met de eigenaar tot einde zomer 2021; • het college gesprekken voert om dit contract voor minimaal 2 jaar te verlengen; • het pand vol zit en er een wachtlijst is. Overwegende, dat: • er geen structurele financiering is voor Pand Zuidwest; • momenteel onderzocht wordt wat de mogelijkheden zijn om Pand Zuidwest een meer structureel karakter te geven in de wijk. Van mening dat: • pand Zuidwest ruimschoots aan de verwachtingen heeft voldaan en voortzetting zeer gewenst is. Verzoekt het college: • er alles aan te doen om Pand Zuidwest in winkelcentrum Leyweg te houden als plek voor (door)startende ondernemers en de raad hierover te berichten. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Bos, daartoe gesteund door mevrouw Faïd, wordt de volgende motie (F.2 HSP) ingediend:

Motie F.2 HSP Zwart Manifest als leidraad De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 14 juli 2021, ter bespreking van F Programmarekening/Resultaatbestemming/Voorjaarsnota. Overwegende, dat: • de Europese Unie een resolutie heeft aangenomen waarin Afrofobie wordt erkent. • de Europese Unie alle lidstaten oproept beleid te ontwikkelen om Afrofobie tegen te gaan en de positie de zwarte gemeenschap te bevorderen.

46

Constaterende, dat: • het Zwart Manifest een uitgebreid document is waarin op verschillende thema’s voorstellen worden gedaan om anti-Zwart racisme (afrofobie) tegen te gaan. • het Zwart Manifest een belangrijke rol kan spelen in de totstandkoming van daadkrachtig beleid tegen racisme en discriminatie. Verzoekt het college: • om op basis van het Zwart Manifest het gesprek aan te gaan met de makers en belanghebbenden over mogelijke invulling van beleid op antiracisme. • de raad hierover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Daniël Scheper (D66). Voorzitter. Het is alweer ruim een jaar geleden dat we stilstonden bij de jaarrekening, een jaar geleden midden in de coronacrisis. Een crisis die nog voortduurt. Er gloorde licht in de tunnel voor de horecaondernemers, flexwerkers, eenzame ouderen, stilzittende jongeren en al die andere mensen zoals u en ik met de komst van vaccins. Inmiddels hebben mijn kinderen hun opa en oma weer kunnen knuffelen en ik hoop de kinderen van velen van u ook. We kunnen weer voorzichtig met elkaar op het terras een pannenkoek eten, onze familie en vrienden weer zien. Hoewel het virus nog niet weg is, kunnen we wel als gemeente trots zijn op de steun die we hebben gegeven. We sprongen als gemeente in de bres voor culturele instellingen.

Voor de vele ondernemers in bijvoorbeeld de horeca. Voor de zzp'ers die hun hoofd boven water moesten houden in deze barre tijden. Tijdens de afgelopen crisis hebben nog veel meer mensen moeten leunen op overheidssteun. We kunnen trots zijn op hoe wij Hagenaars hebben geholpen met hun huishoudboekje. Maar we moeten nu ook naar ons eigen huishoudboekje kijken. D66 heeft grote zorgen bij de huidige ontwikkelingen. Bij het publiceren van de jaarrekening bleek dat velen van u zich richten op onderbestedingen, voortkomend uit de crisis. Maar let op, dit leidt ons af van het structurele gevaar dat er is, namelijk dat we op korte termijn met grote tekorten gaan kampen. Dat hebben we gisteren weer kunnen vernemen in de pers. De algemene reserve raakt op en we gaan in snel tempo naar rood. Dan moet je verder kijken dan naar het afgelopen jaar. Je moet verder kijken naar de toekomst en je moet ervoor zorgen dat de gemeente haar administratie op orde heeft. Het is al eerder gezegd vandaag. Maar helaas, al snel viel het op dat er geen goedkeurende accountantsverklaring was. Dit bleek een voorbode van een uitermate rommelige aanloop naar de behandeling van de jaarrekening. De nieuwe accountant keek met een frisse blik en constateerde een veelheid aan fouten en onzekerheden bij de verantwoording van de jaarrekening.

Een van onze belangrijkste taken kwam hierbij onder tijdsdruk te staan en dat droeg niet bij aan de controle door de raad. Stukken bleken onvolledig, administraties waren niet op orde en bij verschillende onderwerpen bleken de regels niet te zijn gevolgd. Dat is, om het in goed Haags te zeggen, een enorme verschutting voor ons. Ik wil graag een toezegging van het college dat deze gang van zaken niet wordt herhaald en de beloofde financiële stukken voor de komende raad en na behandeling van de jaarrekening wel op orde zullen zijn. Een belangrijk punt uit het rapport van de Rekeningencommissie was de wijze van opdrachtverlening voor welzijn. Het blijkt dat ongeveer € 52,7 mln. van het welzijnsbudget mogelijk moet worden aanbesteed volgens de geldende regels. D66 heeft er al eerder op aangedrongen om onderzoek te doen naar het regionaal inkopen van welzijnswerk. Met deze aanvulling van het rapport van de Rekeningencommissie voelen we ons gesterkt in deze opvatting.

We willen het door wethouder Mulder toegezegde onderzoek laten aanscherpen met de motie 'Onderzoek voorwaarden inkoop Welzijn' met het volgende dictum: roept het college op bij het onderzoek naar de keuze voor inkoop versus subsidie te betrekken hoe andere gemeenten hun welzijnsinkopen hebben geregeld, en dit onderzoek en de behandeling ervan in de raad te amenderen ten aanzien van het subsidiekader 20202023 mocht daar aanleiding toe zijn.

47

Mikal Tseggai (PvdA). Een puntje van orde, denk ik. Ik zag in het dictum van deze motie staan 'in de raad te amenderen'. Ik vermoed zomaar dat dat moet zijn 'agenderen'. Anders zou ik het fijn vinden als de heer Scheper het kan uitleggen. Daniël Scheper (D66). Dat ga ik zeker doen. Excuus. Het is niet helemaal gelukkig geformuleerd, zie ik. Op het moment blijkt dat dit moet worden aangepast, moet het worden geamendeerd in het subsidiekader 2020-2023 omdat het onjuist is vermeld. Daar staat deze omissie sowieso in. Het zal naar de raad moeten gaan, omdat het amendement moet worden aangenomen. Maar we moeten dat dan wel per besluit vaststellen. Het is iets ongelukkig, maar dat is wel de strekking van deze tekst. Zoals gezegd raken de algemene reserves op. De gemeente krijgt te weinig geld voor zorgtaken. Zij wordt gekort op het BUIG-budget en gedwongen om keuzes te maken. We vragen ons af: wat valt er straks van de wagen? Zijn dat zwembaden? Buurthuizen? Het ophalen van afval? Tot overmaat van ramp komt het Rijk met een extra korting op de uitkering van het Gemeentefonds. Grote reden tot zorgen. Ik roep de collegeleden en zeker die van VVD-huize op om hun partijgenoten in het andere Den Haag duidelijk te maken dat we het als gemeente niet zonder landelijke steun gaan volhouden. Partijen die nu aan het onderhandelen zijn, hebben nu, op dit moment, de kans hier iets aan te doen.

Daarom dienen we de motie ' Neem verbetering gemeentefinanciën mee met de onderhandelingen' in met het volgende dictum: roept het college op namens de gemeenteraad van Den Haag aan de onderhandelaars mee te geven dat gemeenten meer geld nodig hebben om hun kerntaken te kunnen blijven doen en hiervoor te blijven lobbyen, en de onderhandelaars te verzoeken hierop terug te komen in het coalitieakkoord van het nieuwe kabinet. Sebastian Kruis (PVV). Ik kan me vergissen, maar volgens mij is het een minister van D66-huize die dit aan het regelen is via het Gemeentefonds. Ik snap dus niet waarom de heer Scheper andere partijen oproept landelijk iets te doen, terwijl het nota bene zijn eigen minister die de hand op de knip gaat houden ten koste van onze mooie stad. Daniël Scheper (D66). We moeten even twee dingen uit elkaar houden. Ten eerste neemt het kabinet dit besluit en ten tweede is deze motie gericht op de onderhandelaars die nu bezig zijn een nieuw akkoord te schrijven. Volgens mij moeten we kijken naar de toekomst en niet naar het demissionaire kabinet, dat al zo goed als bij de uitgang staat. Sebastian Kruis (PVV). Ik moet helemaal niks, maar feit is wel dat die minister deel uitmaakt van het demissionaire kabinet. Feit is ook dat dit kabinet nu dit voorstel voorlegt als het gaat om het Gemeentefonds. We weten niet wanneer er een nieuw kabinet is.

Uiteindelijk moeten we gewoon anticiperen op de situatie zoals die nu voorligt. Het is een D66-minister die de hand op de knip gaat houden en D66-raadslid Daniël Scheper doet alsof hij van niets weet. Daniël Scheper (D66). Volgens mij is mijn beantwoording helder. Er wordt op dit moment onderhandeld over een nieuw coalitieakkoord. Daaruit volgt meteen een begroting. Het is goed dat we bijtijds mee gaan sturen, want daar gaat het uiteindelijk om. Mikal Tseggai (PvdA). We hebben het nu de hele tijd over het demissionaire kabinet. Belangrijker is volgens mij dat de onderhandelaars waar de heer Scheper het over heeft mevrouw Kaag en meneer Rutte zijn, als het goed is. Wat gaat D66 Den Haag dan zelf doen om de zeer korte lijntjes te benutten die er toch zijn? Daniël Scheper (D66). Ik doe een oproep namens de gemeenteraad van Den Haag om aan alle onderhandelaars - dat is onder anderen mevrouw Kaag, maar ook mevrouw Ploumen kan aan die tafel aanschuiven - mee te geven en mee te schrijven dat het belangrijk is dat we met elkaar vaststellen: 'Den Haag redt het zo niet langer. Neem in het coalitieakkoord dat jullie aan het vaststellen zijn mee dat dit zo niet langer kan'. Dat is de oproep die ik doe aan de onderhandelaars in algemene zin, ook die van D66. Ik denk dat we dat met elkaar namens de raad kunnen organiseren. Dat is ook besproken in de vorige commissie Bestuur.

48

Mikal Tseggai (PvdA). Ik begrijp waartoe de motie van de heer Scheper oproept. Er zijn twee partijen die nu gaan schrijven aan een akkoord op hoofdlijnen, en dat zijn de VVD en D66. Mijn vraag aan de heer Scheper is nogmaals wat de rol van de lokale D66-fractie is om die lobby namens onze stad in te zetten. Ik kan in ieder geval zeggen dat mijn fractie twijfelt over het steunen van deze motie, omdat ik die een beetje raar vind. Ik wil wel weten wat D66 Den Haag zelf gaat doen. Daniël Scheper (D66). Ik zit hier namens D66 Den Haag en wij dienen deze motie in om aan de onderhandelende partijen, ook de VVD en D66, mee te geven: de Haagse gemeenteraad, in dit geval onder aanvoering van D66 omdat ik de motie indien, zou graag zien dat er meer geld komt voor de gemeentes en in het bijzonder de gemeente Den Haag. Dat is de strekking van de motie. Die gaat even over partijen heen en over de lokale politiek heen. Wij komen nu miljoenen tekort, dat wordt alleen maar erger en het is erger geworden in de afgelopen tijd. Met deze motie is er nu een moment om onze boodschap daarover mee te geven. Mikal Tseggai (PvdA). Ik vind dat de heer Scheper zich er makkelijk van afmaakt door te zeggen: het gaat even over de partijen heen.