RIS309850 Bijlage 2 - Begroting 2022-2025

Ook zijn er scholen die sociaalemotionele en psychosociale ondersteuning bieden om schooluitval te voorkomen en kinderen en jongeren te helpen bij hun ontwikkeling. Verder bieden de samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs speciale trajecten voor kinderen die even niet vanuit een gewoon traject ondersteund kunnen worden. Hiermee kan schooluitval en langdurig thuiszitten voorkomen worden. Voor leerlingen die in het mbo dreigen uit te vallen, kunnen scholen subsidie aanvragen voor maatwerktrajecten en coachingtrajecten. Hiermee krijgen jongeren de kans een startkwalificatie te halen. Voor nieuwkomers kunnen scholen extra subsidie aanvragen voor opvanggroepen, schakelklassen en kopklassen. Zo krijgen kinderen extra steun bij de integratie. Kinderopvang Wat gaan we daarvoor doen?

Lasten

Wat mag het kosten (€1.000) Baten Saldo 5.711 4.712

999

Er zijn in Den Haag circa 900 locaties voor kinderopvang. Het gaat om dagopvang, buitenschoolse opvang en gastouderopvang. Goede kinderopvang is essentieel voor Den Haag als aantrekkelijke vestigingsstad voor ouders en werkgevers. Kinderopvang helpt bovendien bij de ontwikkeling van kinderen en bij het voorkomen van onderwijsachterstanden. Inspecties De GGD Haaglanden inspecteert in opdracht van de gemeente jaarlijks alle centra voor dagopvang, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus. Ook worden gastouders bezocht. De gemeente houdt het Haagse deel van het landelijk register kinderopvang bij. Waar nodig handhaaft de gemeente de kwaliteit van de kinderopvang. A-status De Inspectie van het Onderwijs heeft Den Haag de A-status toegekend en die willen we als gemeente graag behouden. Als de kinderopvang goed is, kunnen kinderen zich goed ontwikkelen in een veilige en gezonde omgeving. De A-status wil zeggen dat de gemeente haar wettelijke taken voor de kinderopvang goed uitvoert. Jaarlijks verantwoordt het college zich met een jaarverslag aan de gemeenteraad en het Rijk. Leerlingzaken Wat gaan we daarvoor doen?

Lasten

Wat mag het kosten (€1.000) Baten Saldo 4.038 787

3.251

Aanpak voortijdig schoolverlaters Den Haag wil dat het percentage voortijdig schoolverlaten onder de 2,5% komt. We gaan daarom snel met jongeren praten als ze het onderwijs verlaten zonder startkwalificatie (minimaal mbo 2). Kunnen ze terug naar school of kunnen ze starten met een leerwerktraject of baan? Er wordt steeds beter samengewerkt met scholen en andere partners om te voorkomen dat jongeren voortijdig schoolverlater worden. De gemeente biedt jongeren maatwerktrajecten waardoor ze met extra begeleiding een nieuwe start kunnen maken. Het Jongerenpunt 070 biedt extra begeleiding aan kwetsbare jongeren. 65

Aanpak verzuim en thuiszitters De gemeente wil schoolverzuim vroeg signaleren en aanpakken zodat leerlingen ongehinderd het onderwijs kunnen doorlopen. Daarvoor wordt intensief samengewerkt met het Centrum Jeugd en Gezin en met scholen, samenwerkingsverbanden passend onderwijs en schoolmaatschappelijk werk. Leerlingenvervoer Wat gaan we daarvoor doen?

Lasten

Wat mag het kosten (€1.000) Baten Saldo 5.802 0

5.802

Leerlingen met een beperking kunnen gebruik maken van leerlingenvervoer zodat ze zoveel mogelijk naar de dichtstbijzijnde toegankelijke school kunnen. Naast de taxibus gaat het om vergoedingen voor het openbaar vervoer en voor de auto of fiets. Het gebruik van het leerlingenvervoer stijgt al enige jaren. Dit komt onder meer omdat scholen voor speciaal onderwijs vaker geen plek meer hebben. Daardoor moeten kinderen naar een school reizen die verder weg ligt. Onderwijshuisvesting Wat gaan we daarvoor doen?

Lasten

Wat mag het kosten (€1.000) Baten Saldo 52.176 12.656

39.520

Wat mag het kosten (€1.000) Onderwijshuisvesting (onderwijsbeleid en leerlingzaken) Wat gaan we daarvoor doen? Lasten Baten Saldo 372 73 299 Nieuwbouw en renovatie De gemeente is verantwoordelijk voor de huisvesting van het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. Schoolbesturen krijgen hiervoor geld. Welke gebouwen? In 2022 wordt naar verwachting gestart met de volgende projecten: • Vervangende nieuwbouw voor het Mozaïek aan de Van den Eyndestraat. • Vervangende nieuwbouw Houtwijk Montessori-basisschool aan de Architect Berlagelaan. • Vervangende nieuwbouw De Vrije School Wonnebald aan de Mozartlaan. • Vervangende nieuwbouw Koos Meindertschool aan de A. Kortekaasplantsoen. In 2022 zal ook worden gestart met de vervangende nieuwbouw voor de Nutschool Bezuidenhout aan de Rooseboomstraat en de Inspecteur WP Blokpoelschool. Deze projecten waren in eerdere programma’s opgenomen. Verduurzaming bestaande schoolgebouwen Schoolbesturen kunnen ook in 2022 een vergoeding aanvragen voor de ontwerpkosten van een groenblauw schoolplein of cofinanciering voor maximaal 50% van de kosten voor energiebesparende maatregelen. Energiescan In 2022 worden opnieuw energiescans uitgevoerd bij tientallen schoolgebouwen. Dit geeft inzicht in mogelijke energiebesparende maatregelen. Integraal Huisvestingsplan In 2022 wordt het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Den Haag 2020-2030 geactualiseerd.

De investeringsplanning tot 2030 wordt aangepast aan de ontwikkelingen in bijvoorbeeld leerlingaantallen en het beschikbare budget. Voor onderwijshuisvesting is de komende jaren onvoldoende budget beschikbaar. Uit onderzoek naar de financiering van onderwijshuisvesting op de lange termijn blijkt dat er in de periode tot 2030 een bedrag oplopend tot € 8,8 mln. structureel extra benodigd is om het huidige beleid voort te zetten. Na 2030 loopt dat verder op. Dit knelpunt wordt onderdeel van de coalitievoorbereiding in 2022. Vooruitlopend daarop is er voor het Programma onderwijshuisvesting 2023 incidentele dekking. De structurele dekking moet nog gevonden worden.

66

Financiële overzichten bedragen x € 1.000 2024 2025

2021

2022

2023

138.246

137.821

131.293

131.188

0

549

0

0

0

0

138.795

137.821

131.293

131.188

0

Voorjaarsnota 2021

0

0

0

0

0

Maatregelen taakstelling

0

0

0

0

0

Ruimte

0

0

0

0

0

Knelpunten en noodzakelijke intensiveringen

0

0

0

0

0

27.396

13.600

3.354

3.285

132.444

166.191

151.421

134.647

134.473

132.444

Lasten (incl. reserves) Lasten Vastgestelde begroting 2021-2024 Reeds goedgekeurde mutaties* Subtotaal actuele begroting 2021-2024

Overige (neutrale) mutaties Lasten Ontwerpbegroting 2022-2025

*RIS307129 RV Begrotingsactualisatie effecten Coronacrisis en inzet Eneco-reserves

2021

2022

2023

bedragen x € 1.000 2024 2025

54.167

54.117

51.717

51.717

0

0

0

0

0

0

54.167

54.117

51.717

51.717

0

Voorjaarsnota 2021

0

0

0

0

0

Maatregelen taakstelling

0

0

0

0

0

Ruimte

0

0

0

0

0

Knelpunten en noodzakelijke intensiveringen

0

0

0

0

0

Overige (neutrale) mutaties

17.390

8.236

-01

50

49.716

Baten Ontwerpbegroting 2022-2025

71.557

62.353

51.716

51.767

49.716

Reserve

bedragen x € 1.000 Beginsaldo Toevoegingen Onttrekkingen Eindsaldo 2022 2022

Baten (incl. reserves) Baten Vastgestelde begroting 2021-2024 Reeds goedgekeurde mutaties Subtotaal actuele begroting 2021-2024

Reserve Duurzame Huisvesting Onderwijs Reserve Multifunctioneel gebruik schoolgebouwen Reserve Onderwijshuisvesting exploitatiemiddelen

Investeringen

Kinderopvang Onderwijshuisvesting Activiteiten en projecten stedelijk onderwijsbeleid

6.551 1.382 8.755 16.688

0 0 0 0

2.500 1.382 8.755 12.637

4.051 0 0 4.051

bedragen x € 1.000 Begroting 2022 en verder Nog te Bijdragen Aandeel Investerings- Jaar van realiseren Waarvan derden/ gemeente bedrag oplevering vanaf in 2022 voorz. in 2022 2022 18.315 div 11.705 10.804 0 10.804 Totaal

52.559

div

52.177

74

0

74

Onderwijshuisvesting Bijzonder (voortgezet) speciaal onderwijs

5.751

div

5.534

2.153

0

2.153

Onderwijshuisvesting openbaar en bijzonder basisonderwijs

89.123

div

62.183

27.355

0

27.355

Onderwijshuisvesting openbaar en bijzonder voorgezet onderwijs

72.160

div

17.658

8.144

0

8.144

Totaal

237.908 67

149.257 48.530

0 48.530

Kinderopvang: Betreft de in 2022 verwachte investeringen in circa 15 kinderopvanglocaties. Onderwijshuisvesting: de begrote investeringen in onderwijshuisvesting bedragen in 2022 € 37,7 mln. Dit betreft de in 2022 verwachte declaraties door schoolbesturen voor nieuwbouw en uitbreidingen van schoolgebouwen, die zijn toegekend tussen 2015 en 2021. Het is een schatting; schoolbesturen hebben meerdere jaren de tijd om de investeringen te realiseren.

Indicatoren Prestatie-indicator

Nulmeting Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020 2021 2022 2023 2024 2025

Percentage herplaatste nieuwe VSV-ers t.o.v. het totaal aantal nieuwe 52% 64%* 55% 55% VSV-ers (Voortijdig schoolverlaten) Aantal PO scholen met VVTO-aanbod (vroeg 22 NB 28 28 vreemde taal onderwijs) * Voorlopig cijfer op basis van DUO-gegevens per 1 november 2020.

55%

55%

55%

28

28

28

Volgens Nuffic zijn er het schooljaar 2020-2021 28 basisscholen in Den Haag die vroeg vreemdetalenonderwijs (vvto) aanbieden. Effectindicator % doelgroepkinderen VVE dat deelneemt aan VVE

Nulmeting Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020 2021 2022 2023 2024 2025 59%

59%

59%

64%

69%

74%

79%

Doordat de achterstandsscore op scholen met ingang van het schooljaar 2019-2020 anders wordt vastgesteld (doelgroeppeuters in plaats van doelgroepkinderen), is historisch vergelijken slechts beperkt mogelijk. Bij de nulmeting is nu het percentage uit 2019 van 59% opgenomen. In 2021 is een daling van bereik te zien, dit is een negatief effect van de corona-crisis. Met de vaststelling van nieuw beleid voorschoolse educatie voorjaar 2021 wordt extra inzet gepleegd het bereik te herstellen en te doen stijgen, met een ambitie van 5% per jaar. Dit gebeurt enerzijds door de inzet van een communicatiecampagne gericht op ouders, en een intensieve samenwerking met de kinderopvangorganisaties met betrekking tot de toeleiding van doelgroepkinderen. Anderzijds richt het nieuwe beleid zich ook op het vergroten van het aanbod voorschoolse educatie. Beleidsindicatoren (Rijk)

Eenheid

Actuele peildatum

Absoluut verzuim *

Aantal per 1.000 leerlingen

0,9

Relatief verzuim **

Aantal per 1.000 leerlingen

28,8

Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (VSV-ers)

% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs

2,78

*Bron: leerplichttelling 2019-2020, peildatum 1 oktober 2020 **Bron: maandrapportage gebaseerd op DUO-cijfers november 2020

68

2.7 Werk en inkomen Coördinerend portefeuillehouder: Bert van Alphen Beoogd maatschappelijk effect: Wat willen we bereiken? Inleiding Een nieuwe begroting is een moment om vooruit te kijken. Echter, het bijzondere jaar dat achter ons ligt, is daar onlosmakelijk mee verbonden. Het afgelopen jaar heeft voor een belangrijk deel in het teken gestaan van de gevolgen van de coronacrisis. Daarnaast liep - weliswaar soms in aangepaste vorm - de reguliere dienstverlening door. Nu de afbouw van deze crisismaatregelen, zoals TOZO en TONK en vanuit het UWV de NOW regeling, door de rijksoverheid aanstaande is (huidige einddatum is 1 oktober), breekt een nieuwe fase aan. Deze begroting ziet op die nieuwe fase. Enerzijds zijn de voortekenen goed. Het CPB stelde eerder al zijn verwachtingen in positieve zin bij, en de economie komt weer op gang. Anderzijds weten we dat veel van de gevolgen van de coronacrisis met succes door de extra noodmaatregelen zijn gedempt, en moet worden afgewacht hoe de ontwikkelingen rond het virus er komende winter uit zullen zien. In Den Haag is hiervoor breed ingezet met het sociaal en economisch herstelplan, met daarin vanuit werk en inkomen aandacht voor werkzoekenden, jongeren, ondernemers en aandacht voor armoede en schulden. Nu noodmaatregelen afgebouwd zullen gaan worden waarschuwt het SCP voor de crisis na de crisis.

Uit hun analyses blijkt dat de sociale en gezondheidseffecten van een crisis als deze, lang doorwerken. Het verhoogt het risico op armoede en schulden, het effect op de werkloosheid is nog niet volledig te zien. En die risico’s zijn het grootst voor mensen met een uitkering en werkende armen. Het Rijk heeft voorzien dat het beroep op de gemeentelijke voorzieningen als gevolg van corona zal toenemen. Daarvoor heeft het Rijk middelen beschikbaar gesteld. Omdat de effecten van corona zich naar verwachting zullen uitstrekken over een langere periode is de reserve Armoede, Inkomen en Werk ingesteld. Hierdoor blijven de middelen beschikbaar om aan te wenden voor de effecten op de langere termijn. De coronacrisis heeft veel van het domein Werk en inkomen gevraagd, en zal dat de komende tijd ongetwijfeld blijven doen. De aanpak die we daarvoor kiezen is in ontwikkeling. Er is breed behoefte aan een overheid die oog heeft voor de menselijke maat, de toeslagenaffaire en het maatschappelijke debat daarover laten dat klip en klaar zien. In Den Haag zijn we deze weg al eerder ingeslagen, met het werken volgens de Bedoeling. Die werkwijze ontwikkelen we door, met meer aandacht voor maatwerk, waar dat nodig is. Daarin werken we nauw samen met het domein zorg, welzijn, jeugd en volksgezondheid om vraagstukken integraal en adequaat op te kunnen pakken.

De ambities op het terrein van werk en inkomen blijven staan. De opgave die er ligt is groter en onverminderd urgent: in Den Haag kan iedereen meedoen, vormen een laag inkomen of schulden daarvoor geen belemmering en is bijstandsonafhankelijkheid het streven. Kerndoelen van programma Werk en Inkomen Dit programma gaat in de kern om het bieden van bestaanszekerheid aan alle Hagenaars. Dat valt uiteen in de volgende kerndoelen: • In Den Haag kan iedereen meedoen aan de samenleving. Waar nodig ondersteunt de gemeente haar inwoners hierbij. • De gemeente Den Haag biedt innovatieve aanpakken om mensen perspectief te bieden en om de uitstroom uit de bijstand een extra impuls te geven. • Het armoede- en schuldenbeleid zorgt ervoor dat Hagenaars met een laag inkomen of schulden in staat worden gesteld om volwaardig mee te kunnen doen en zichzelf kunnen ontplooien. Een laag inkomen of schulden mag geen belemmering vormen om mee te doen op school, bij de sportvereniging of elders in de Haagse samenleving. Werk en inkomen: wat is het? Dit programma gaat over werk, inkomen en minima- en schuldenbeleid. Werk gaat over alle instrumenten en middelen om Hagenaars die vallen onder de Participatiewet te helpen aan werk of school. In de gevallen waar werk niet mogelijk is, helpen wij mensen met andere vormen van participatie, zoals in de wet bedoeld.

Inkomen bevat de instrumenten en middelen om Hagenaars die vallen onder de Participatiewet rechtmatig te voorzien van een bijstandsuitkering of loonkostensubsidie. Het minima- en schuldenbeleid helpt Hagenaars met een minimuminkomen om actief mee te doen in de samenleving. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit naar kinderen. De insteek is om schulden zoveel mogelijk te voorkomen of om deze snel en integraal op te lossen. Speerpunten voor 2022 69

1. De gemeente begeleidt meer bijstandsgerechtigden naar school of werk, bij voorkeur naar een duurzame betaalde baan. Door post corona effecten is een extra inspanning noodzakelijk. In 2022 helpen we met een integrale en persoonlijke aanpak 3.100 mensen uit de bijstand. Dit doen we met aandacht voor zowel de snel bemiddelbare werkzoekenden als voor degenen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. 2. We bieden bijstandsgerechtigden met een grote afstand tot de arbeidsmarkt perspectief waarbij het doel (uiteindelijk) betaald werk kan zijn, maar ook maatschappelijke participatie of persoonlijke ontwikkeling. Onze dienstverlening sluit aan bij de ontwikkelbehoefte van deze mensen. 3. Succesvolle en vernieuwende onderdelen van het Werkoffensief +500 worden geïntegreerd in de dienstverlening van Den Haag Werkt. Met het overhevelen van activiteiten naar Den Haag Werkt zet het programma zich voor de resterende duur vooral in op bestendigen van werkzame onderdelen en vernieuwende activiteiten. 4. De gemeente helpt zoveel mogelijk Haagse werkzoekenden aan het werk via social return. Dit houdt in dat we bij grote gemeentelijke (inkoop) opdrachten en subsidies de leveranciers verplichten minimaal 5% van het totaalbedrag te besteden aan het – direct of indirect - aan het werk helpen van werkzoekenden met een kwetsbare positie. 5. We bieden beschut werk aan personen die dat nodig hebben.

Deze medewerkers kunnen rekenen op ondersteuning en begeleiding, met zorg en aandacht voor duurzame inzetbaarheid en vitaliteit. 6. Voor mensen die (nog) niet bij een werkgever aan de slag kunnen, bieden we binnen de sociale werkvoorziening (valt onder Werken in Opdracht, onderdeel van Den Haag Werkt) werk- en ontwikkelplekken in een beschermde omgeving. Zo bieden wij mensen de kans zich te ontwikkelen. Wanneer we voor onze kandidaten een passende werkomgeving bij een werkgever vinden, draagt de gemeente zorg voor daarbij passende begeleiding op de werkvloer. 7. In het streven naar een inclusieve arbeidsmarkt stimuleert de gemeente werkgevers om mensen met een arbeidsbeperking in dienst te nemen. Ook begeleiden we leerlingen van het praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs naar werk, uiteraard samen met scholen. Als werkgever zet de gemeente in op Inclusief werkgeverschap. De gemeente heeft een voorbeeldrol volgens de quotumregeling Wet banenafspraak. 8. Wie in Den Haag een bijstandsuitkering aanvraagt, kan rekenen op een toegankelijk aanvraagproces en tijdige afhandeling. We hanteren een intensievere aanpak om de rechtmatigheid van de bijstand te borgen en zetten in op fraudepreventie. 9. In 2022 verwachten we meer vraag naar armoedevoorzieningen door het aflopen van de steunmaatregelen. In 2022 is ons doel om tijdig te voldoen aan deze gestegen vraag. 10.

Het armoedebeleid zorgt dat de bestaanszekerheid gewaarborgd is, er oog is voor individuele behoeften en perspectief op de lange termijn wordt geboden. Hierbij is het belangrijk dat armoederegelingen toegankelijk en bereikbaar zijn. 11. We onderhouden, samen met vaste lasten leveranciers en verhuurders, een systeem van vroegsignalering om te voorkomen dat achterstanden oplopen en problematische schulden worden. 12. We zorgen dat het schuldregelen snel en efficiënt gaat door collectief schuldregelen via het schuldenknooppunt, inzetten op saneringskredieten en andere technologische innovaties. Zo komt er meer ruimte voor coaching en begeleiding. 13. We betrekken maatschappelijke partners, bijvoorbeeld via Geldzaken070 en Schuldenlab070, bij het aanpakken van armoede en schulden. We versterken het maatschappelijk middenveld en de rol van vrijwilligers en ervaringsdeskundigen. 14. We geven uitvoering aan het nieuwe inburgeringsstelsel dat op 1 januari 2022 in werking treedt. De inzet is vormgegeven in de beleidsnota Nieuw in Den Haag en verder uitgewerkt in het Actieplan Nieuw in Den Haag. Programma op hoofdlijnen bedragen x € 1.000 Begroting 2021

2022

2023

2024

2025

Lasten

711.076

659.663

649.515

637.400

636.531

Baten

508.729

423.198

428.079

428.079

432.848

Saldo exclusief reserves

202.347

236.465

221.436

209.321

203.684

Toevoegingen

44.600

11.600

3.000

0

0

Onttrekkingen

22.445

30.671

19.369

7.000

0

224.503

217.394

205.067

202.321

203.684

Saldo inclusief reserves

* In de begroting van 2021 is 68,34 mln. aan TOZO middelen opgenomen. Dit zijn incidentele lasten.

70

De totale lasten 2022 bedragen € 671,3 mln. (lasten € 659.7 mln. + dotatie reserve € 11,6 mln.). De dekking 2022 bedraagt € 671,3 mln. (baten € 423,2 mln. + onttrekking reserve € 30,7 mln. + saldo € 217,4 mln.) Lasten De lasten voor bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen (€ 459,4 mln.) omvatten 68% van de programmalasten. Voor re-integratie- en participatievoorzieningen is er € 125,9 mln. (19%). Dit is inclusief de sociale werkvoorziening waarvoor € 52,3 mln. wordt ingezet. Daarnaast wordt voor het gemeentelijk minima- en schuldenbeleid € 85,9 mln. (13%) ingezet, waarvan € 61,3 mln. voor minimabeleid en € 24,5 mln. voor schuldenbeleid. Baten De baten die de gemeente Den Haag voor dit programma ontvangt, bestaan voor 62% (€ 413,9 mln.) uit de rijksbijdrage voor de bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen. De gemeente financiert daarnaast zelf 32% uit de algemene middelen (€ 217,4 mln.). Wat gaan we doen en wat gaat het kosten in 2022? Goede en passende dienstverlening Het verbeteren van onze dienstverlening vraagt om een voortdurende ontwikkeling zodat we zo goed mogelijk inspelen op de behoeften van de Haagse inwoners. We willen weten hoe de Haagse inwoners onze dienstverlening ervaren. We willen leren van zaken die nog niet goed gaan. We willen onze burgers een belangrijke stem geven in de verbetering van onze dienstverlening en deze zoveel mogelijk op maat aanbieden.

Daarbij zetten we de leefwereld van onze burgers centraal en niet onze regelgeving. Zo werken we aan het vertrouwen van onze inwoners in onze dienstverlening. Feedback-loop We halen op structurele wijze klantfeedback op die we gebruiken voor het verbeteren van onze dienstverlening. De gemeente heeft een methode ontwikkeld om actief feedback op te halen: de feedbackloop. Door het toepassen van deze methode zijn we in staat om voortdurend te leren van feedback. We gebruiken dit om onze dienstverlening te verbeteren. Gastvrije ontvangst De verhuizing naar de Fruitweg is aanleiding om het Hospitality Concept uit te werken. Daarbij gaat het niet alleen om een goed doordachte inrichting van het pand maar ook over de manier waarop wij onze dienstverlening verlenen. De visie die is geformuleerd voor het nieuwe Hospitality Concept luidt: iedere gast gaat met een goed gevoel dezelfde deur uit. Dit bereiken we door een gastvrije ontvangst en bejegening.

71

Intern op orde Gemeentebreed werken we aan een betere interne beheersorganisatie. In 2022 en verder staan hierbij drie onderdelen centraal: procesbeschrijvingen, risicomanagement en doorontwikkeling internal audit. Klantreizen De digitale dienstverlening wordt in 2022 verder geoptimaliseerd. Vanuit klantreizen brengen we de dienstverlening aan inwoners en werkgevers in kaart en verbeteren we deze dienstverlening. Daarbij wordt een nieuw kanaal toegevoegd: de MijnDenHaag-omgeving. Dit vraagt om een andere manier van kijken naar de dienstverlening aan onze inwoners en werkgevers. Zij hebben zelf de touwtjes meer in handen en tegelijk wordt de dienstverlening transparanter. Digitalisering SZW Dienstverlening: Welkom, duidelijk en gemakkelijk, oplossingsgericht en betrouwbaar Veel inwoners willen gemeentezaken zelf online regelen. Door processen te digitaliseren, kunnen we als gemeente slimmer en efficiënter werken. Zo blijft er meer tijd over voor hulp aan mensen die minder of niet digitaal vaardig zijn of liever persoonlijk contact opnemen voor een (aan)vraag. Digitalisering is geen doel op zich; de dienstverlening moet hierdoor beter worden. Telefonisch of persoonlijk contact blijft altijd mogelijk. Het uitgangspunt is: standaard waar dat kan, maatwerk waar het nodig is. Belangrijk is dat we inwoners meer regie geven over de gegevens die ze met de gemeente uitwisselen.

Ook willen we informatie logischer organiseren. Hierdoor ontstaat een completer beeld van inwoners die zich melden voor een uitkering of hulp bij werk. Het verbeteren van de digitale dienstverlening voor Werk, Participatie en Inkomen bevordert een samenhangende manier van werken van de verschillende SZWdomeinen. Gevolg: het maakt niet uit hoe een burger bij ons binnenkomt, de dienstverlening voelt als een logisch geheel. Nieuwe systemen Voor Werk en Participatie komt er een nieuw kernsysteem en een burgerportaal. Dit is geïntegreerd in MijnDenHaag. inwoners kunnen hier: • Hun gegevens en perspectiefplan met acties en afspraken inzien. • Zelf aan de slag met het opstellen van een cv of zoeken naar (vrijwilligers)werk. • Makkelijk contact leggen met een medewerker van de gemeente. Voor Inkomen vernieuwen we, in samenwerking met de G4 en Wigo4it, Socrates, het systeem dat de inkomensondersteuning administratief ondersteunt. Inwoners kunnen daardoor: • Inkomensondersteuning aanvragen via een e-formulier op MijnDenHaag . • Op MijnDenHaag de status van hun aanvraag volgen. • Zien welke gegevens we gebruiken voor hun aanvraag en deze zelf online wijzigen. Datagedreven werken De gemeente beschikt over veel data, maar niet alle data wordt volledig benut. Daar zijn meerdere redenen voor. Het toegankelijk en gebruiksvriendelijk maken van data is een complexe aangelegenheid.

Daarnaast sluiten veel databronnen niet goed op elkaar aan. Het gevolg? Data wordt versnipperd gebruikt en de vindbaarheid van sommige data is beperkt. Dat kan en moet beter. Daarom realiseert de gemeente het Urban Data Platform, dé Haagse landingsplaats voor data. SZW zal hier op aansluiten wat mogelijk maakt om datagedreven werken verder te introduceren: op een juiste manier benutten van de beschikbare data, het onderbouwd nemen van beslissingen op basis van feiten en cijfers. 1. Re-integratie- & participatievoorzieningen Ontwikkelingen In de tweede helft van 2021 gaat de economie weer terug naar ‘normaal'. Ondanks dit herstel verwachten wij dat in 2022 de effecten van de coronacrisis een nog grotere impact zullen hebben op onze re-integratie dienstverlening. Door faillissementen, ontslag en het stoppen van regelingen zoals de NOW en TOZO zullen de meesten in 2021 nog kunnen terugvallen op voorliggende voorzieningen. In 2022 kan dit echter leiden tot een verhoogde instroom in de bijstand en BBZ, als mensen in de tussentijd geen ander werk hebben gevonden. Daarmee vallen ze terug op de gemeentelijke voorzieningen voor re-integratie en participatie. Daarnaast zien we dat de baankansen voor mensen met een arbeidsbeperking en andere kwetsbare mensen, die meer begeleiding nodig hebben om aan de slag te gaan bij een werkgever, onder druk staan.

Werkgevers durven in deze tijd minder risico's te nemen. We verwachten daarom dat het voor deze mensen minder makkelijk wordt om aan een nieuwe baan te kunnen komen. Deze twee ontwikkelingen samen zullen naar

72

verwachting leiden tot een forse toename van het aantal mensen die geholpen moeten worden door de gemeente. Een andere belangrijke ontwikkeling die we zien is dat bij re-integratie het opleiden, begeleiden, werken en participeren steeds meer geïntegreerd worden. Maatwerk wordt belangrijker vanwege de diversiteit van onze doelgroep. Dit betekent dat we onze dienstverlening hierop moeten aanpassen en creatiever moeten worden. Bijvoorbeeld in de samenwerking met werkgevers, uitzendbureaus, scholen en maatschappelijke partners in de stad. Wat willen we bereiken? In Den Haag zetten we in op meedoen naar vermogen. Dat betekent dat we via re-integratie iedereen naar vermogen mee laten doen op de arbeidsmarkt en daar waar dat niet kan via participatie op andere manier zorgen dat mensen mee blijven doen aan de samenleving. Er is extra aandacht voor de meest kwetsbaren, zodat zij niet een nog grotere afstand tot de arbeidsmarkt krijgen. Dat moet leiden tot een uitstroom uit de uitkering naar werk en school van 3.100 mensen. Ook helpen we 1.400 mensen aan het werk, zonder dat ze uitstromen uit de bijstand. Het gaat om kwetsbare jongeren die nog geen uitkering ontvangen en mensen die parttime gaan werken. Tenslotte begeleiden we de participatie van mensen naar zaken als vrijwilligerswerk en andere activiteiten die zorgen dat zij ook naar vermogen kunnen deelnemen aan de samenleving.

Wat gaan we daarvoor doen? We gaan daarvoor mensen op basis van hun talenten en motivatie trajecten aanbieden waarin we scholing, het laten opdoen van werkervaring en het bieden van begeleiding combineren. We kijken vooraf welke vaardigheden en kennis iemand nodig heeft voor duurzaam, regulier werk. We bieden betere digitale dienstverlening. Mensen kunnen via MijnDenHaag hun gegevens en perspectiefplan inzien. Daarnaast kunnen ze via MijnDenHaag hun cv opstellen en op zoek naar werk of vrijwilligerswerk. Werkgevers stimuleren We gaan met werkgevers aan de slag om de baankansen voor onze doelgroep te vergroten. We laten de dienstverlening beter aansluiten bij wat werkgevers hiervoor nodig hebben. We willen creatieve partnerships zodat het beter lukt om mensen te plaatsen. We gaan aan de slag met de instapeconomie waarmee we de participatie van mensen in de bijstand stimuleren. Cluster 1.a. Werkgelegenheidsprojecten, re-integratie en participatievoorzieningen Effect indicator werkgelegenheidsprojecten Het aantal personen aan het werk of naar school *

2019 2020 4.000 4.000

2021 4.100

2022 2023 2024 4.000 4.000 4.000

Waarvan reguliere uitstroom BUIG** Waarvan niet uitkeringsgerechtigden

2.600 2.600 1.400 1.400

2.700 1.400

2.600 2.600 2.600 1.400 1.400 1.400

* Dit is exclusief: kandidaatsontwikkeling (aantal kandidaten en aantal WOTs), begeleiding na plaatsing ( circa 2.000 met loonkostensubsidie (lks) en uitvoeren en beschikbaar stellen van instrumenten zoals premie proefplaatsing, lks en job coaching. ** 500 extra uitstroom uit de bijstand is onderdeel van de activiteit intensiveren uitstroom bijstand (werkoffensief +500) Effect indicator Werkoffensief + 500. 2019 500

Taakstelling 4x500 mensen extra uit de bijstand*

2020 500

2021 500

2022 500

2023 0

* De reguliere uitstroom is onderdeel van de activiteit werkgelegenheidsprojecten (2.600 uitstroom BUIG en 1.400 niet uitkeringsgerechtigden). 1.a Intensiveren Uitstroom Bijstand Wat gaan we daarvoor doen?

Lasten

73

Wat mag het kosten (€1.000) Baten Saldo 961 771

190

+500 We gaan de inhoudelijke elementen van de plus 500 aanpak voor re-integratie naar werk, verwerken in de reguliere werkzaamheden re-integratie naar werk. In 2022 richt de +500 zich vooral op de aansluiting tussen werk en participatie. Bijzondere aspecten van onze aanpak zijn onder andere social return, regionale samenwerking en sociaal ondernemerschap. 1.a Werkgelegenheidsprojecten Wat gaan we daarvoor doen? Opzetten en uitvoeren van werkgelegenheidsprojecten

Lasten

Wat mag het kosten (€1.000) Baten Saldo 66.663 18.524

48.139

Specifieke acties +500 Het Werkoffensief +500 richt zich in de eindfase van het programma vooral op het bestendigen van werkzame onderdelen, innovatie en vernieuwing. Uit de gesprekken met de ruim 22.000 langdurige bijstandontvangers blijkt dat een grote groep mensen (nog) niet aan het werk kan. Daarom wordt vanuit het Werkoffensief meer in hen geïnvesteerd. Naast de inzet op bestaande projecten zoals de instapeconomie en trajecten voor het maatschappelijk fit maken van mensen. Daarnaast gaan we samenwerken met partners in de stad om mensen die langdurig in de bijstand zitten op basis van een integrale (wijkgerichte) aanpak meer bestaanszekerheid te kunnen bieden. We kijken naar aspecten op bijvoorbeeld het gebied van gezondheid, dagbesteding, taalbeheersing, onderwijs en mogelijkheden tot het aangaan van sociale contacten. Hiermee wordt beoogd om voor deze doelgroep ook voor de langere termijn meer perspectief te bieden. Jongerenaanpak We bieden jongeren ook in 2022 toekomstperspectief en bestaanszekerheid. We willen voorkomen dat ze een bijstandsuitkering moeten aanvragen. Wij zetten in op begeleiding van de brede doelgroep jongeren, waarbij begeleiding maatwerk is en aansluit bij wat jongeren nodig hebben.

De coronacrisis heeft jongeren hard geraakt: tijdelijke arbeidscontracten zijn opgezegd, het tekort aan stages en leerwerkplekken is opgelopen en het uitvoeren van praktijkleren is moeilijker. Voor een deel van de jongeren dreigt daardoor studievertraging of schooluitval. Extra steun Als gemeente bieden we jongeren die het nu moeilijk hebben extra ondersteuning (RIS 306618). Dit doen we met stages en leerwerkplekken vanuit het Sociaal-economisch herstelplan voor Den Haag (bijlage 3 bij RIS 306618). We helpen jongeren van 16 tot 27 jaar die ondersteuning nodig hebben op het terrein van onderwijs, werk of een ander passend perspectief. Bovendien blijven we jongeren, zowel met als zonder bijstandsuitkering, naar werk of school begeleiden vanuit de integrale teams van het Jongerenpunt070 (voorheen: Servicepunt Arbeid). Opleiden: werkfittrajecten, werkontwikkeltrajecten en praktijkleren In 2022 begeleiden we jongeren en volwassenen naar werk met de werkfittrajecten (RIS 301575), de werkontwikkeltrajecten (RIS 296108) en het praktijkleren (RIS 306581). Werkfittrajecten zijn met name gericht op persoonlijke ontwikkeling (o.a. empowerment), vitaliteit (gezondheidsprogramma’s) en stabiliteit creëren op verschillende leefgebieden (o.a. het beheersbaar maken van schulden). De werkfittrajecten zijn bedoeld om kandidaten te activeren.

Als voorbereiding op werkontwikkeltrajecten worden ook werknemersvaardigheden ontwikkeld. In aansluiting op het werkfittraject kunnen kandidaten zich op deze gebieden blijven ontwikkelen en vakvaardigheden aanleren in een werkontwikkeltraject. Praktijkleren gaat over certificering via praktijkverklaringen. Daarbij kijken we ook naar andere vormen van scholing om de kans op werk te vergroten. In deze aanpakken ontwikkelt de kandidaat werknemers- en vakvaardigheden in een echte werkomgeving bij een werkgever onder methodische begeleiding van een begeleider van Den Haag Werkt. Diverse bedrijven en organisaties in kansrijke branches werken hieraan mee. Social return Social return wordt standaard toegepast op aanbestedingen vanaf de Europese aanbestedingsgrens van € 221.000. Dit houdt in dat de opdrachtnemer 5% van de aanneemsom sociaal invult. Dit gebeurt allereerst door werkzoekenden te helpen aan een baan. Hierna wordt gekeken of er mogelijkheden zijn voor een opleidings- of stageplek of door te investeren in kandidaatsontwikkeling. Mocht dit niet lukken, dan zijn er meer mogelijkheden. Zo kan de opdrachtnemer samenwerken met een sociale ondernemer, orders plaatsen bij Den Haag Werkt of tot slot zelf maatschappelijke activiteiten met sociale impact ontplooien. Alle gemeenten in de arbeidsmarktregio’s Haaglanden en Zuid-Holland-Centraal hanteren hetzelfde social returnbeleid. 74

Regionale samenwerking Ingegeven door de Participatiewet en de Structuur Uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen (SUWI) vervult Den Haag als centrumgemeente een actieve rol in het vormgeven van de goede regionale samenwerking, samen met de andere regiogemeenten en het UWV. We blijven in 2022 doorgaan met regionale samenwerking, bijvoorbeeld via het Regionaal Mobiliteitsteam Haaglanden waarmee we ons met name richten op werkeloosheid voorkomen en omscholing bieden. Ook trekken we in 2022 lering uit het project Perspectief op Werk dat eind 2021 is afgerond. We blijven intensief samenwerken in de arbeidsmarktregio Haaglanden en Zuid-Holland Centraal door nieuwe projecten met partners te verkennen en te organiseren. Denk hierbij aan (om)scholing via een regionaal scholingsfonds. HalloWerk en Dennis Met het UWV loopt in Den Haag (en in Rotterdam) een pilot HalloWerk (in lijn met de aanscherping van de SUWI wetgeving en de voorstellen van de commissie Borstlap), om te onderzoeken hoe we de gegevens regionaal uitwisselen en ontsluiten. Ook gaan we verder met de pilot Dennis, een door de VNG ontwikkelde online instrumentengids voor accountmanagers en werkgevers. Hierin zijn alle gemeentelijke en UWV instrumenten voor werkgeversdienstverlening digitaal te vinden. Sociaal ondernemerschap In 2022 krijgen sociaal ondernemers ruim baan om zich verder te ontwikkelen.

Sociaal ondernemers hebben een maatschappelijke missie gericht op het bieden van werk aan kwetsbare mensen. Om het netwerk van sociaal ondernemers, actief in allerlei sectoren, beter te laten aansluiten bij koepelorganisaties, netwerken en overlegstructuren leggen we de ambities vast in de sectordeal sociaal ondernemen 2022-2023. De sectordeal is geschreven in samenwerking met de Social Club Den Haag en wordt naast de betrokken ondernemers, ondersteund door sociale partners uit de stad. Ambitie: Het sociaal ondernemen in Den Haag verder laten groeien en professionaliseren en samen werken aan duurzame en kwalitatief goede werkgelegenheid in de stad en toename van de arbeidsparticipatie. Challenge Verder doet de gemeente onderzoek naar het uitzetten van een challenge Sociaal Ondernemers. Hiermee willen we sociaal ondernemers uitdagen om met creatieve oplossingen te komen voor uitdagingen op het gebied van werkgelegenheid en bestaanszekerheid. Deze oplossingen moeten direct extra arbeidsplaatsen opleveren die zonder financiële impuls nu niet kunnen starten in Den Haag. Banenafspraak De gemeente Den Haag streeft naar een inclusieve arbeidsmarkt en wil zoveel mogelijk mensen met een arbeidsbeperking aan het werk helpen. Overheden en bedrijven hebben hierover afspraken gemaakt met het Rijk: de banenafspraak.

De gemeente helpt werkgevers bij deze banenafspraak en met werkplekken, zodat ze goed matchen met de doelgroep. De gemeente stimuleert werkgevers om mensen met een arbeidsbeperking in dienst te nemen. Ook begeleiden we leerlingen van het praktijkonderwijs en voortgezet speciaal onderwijs naar werk. Dat doen we in nauwe samenwerking met de scholen. Als werkgever zet de gemeente in op inclusief werkgeverschap en haar voorbeeldrol hierin. De gemeente voldoet aan de quotumregeling Wet Banenafspraak. De gemeente Den Haag draagt hieraan bij met het realiseren van een inclusieve arbeidsmarkt door voor mensen onder de Banenafspraak zowel structurele als tijdelijk gesubsidieerde banen te realiseren bij werkgevers in de stad en bij de gemeente zelf als werkgever. Zoals met de STiP-regeling. STiP Ook de STiP-banen en beschut werk dragen bij aan een inclusieve arbeidsmarkt. Met de STiP-banen realiseren we tijdelijke gesubsidieerde banen bij werkgevers in de stad en bij de gemeente als werkgever. Met de STiP-regeling creëert de gemeente rechtstreeks banen aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Na afloop van het STiP-traject, of zoveel eerder als mogelijk bemiddelt Den Haag Werkt de STiP-deelnemer naar een reguliere baan. Als dit een dienstbetrekking is waarvoor de gemeente loonkostensubsidie verstrekt, blijft de persoon onder de banenafspraak vallen. De STiP-regeling loopt eind 2023 af.

1.a Participatievoorzieningen Wat gaan we daarvoor doen? Alle klanten zijn in beeld en hebben een plan waar opvolging aan wordt gegeven

Lasten

Wat mag het kosten (€1.000) Baten Saldo 5.989

68

5.921

Gelijkwaardig meedoen In het kader van het Werkoffensief +500 is een gesprek gevoerd met alle ruim 22.000 Hagenaars die 18 maanden of langer een uitkering ontvangen. 11% van deze groep krijgt een aanbod in het kader van re75

integratie. Voor de andere 89% is betaald werk, en daarmee een aanbod in het kader van re-integratie, (nog) niet haalbaar. Een deel van deze mensen is actief middels bijvoorbeeld vrijwilligerswerk, maar te vaak nog staan deze mensen aan de kant en vinden zij niet zelfstandig aansluiting bij de Haagse samenleving. Wij zien het als onze (brede) maatschappelijke opgave om deze kwetsbare Haagse burgers een duurzaam perspectief te bieden. In 2022 gaan we daarom verder onze vernieuwde dienstverlening voor de participatiegroep (RIS 307152). Onderdeel van de nieuwe dienstverlening is een gedifferentieerde aanpak die recht doet aan de situatie van inwoners, waarbij integraal en wijkgericht wordt samengewerkt. Het gaat erom dat inwoners mee kunnen doen in de samenleving. Daarbij kan het doel (uiteindelijk) betaald werk zijn, maar ook maatschappelijke participatie of persoonlijke ontwikkeling. Inburgering: nieuwe wet Op 1 januari 2022 treedt de nieuwe Wet inburgering in werking. Gemeenten krijgen onder het nieuwe inburgeringsstelsel de regie in handen en daarmee ook nieuwe taken: het houden van een warme overdracht, een brede intake, het opstellen van een persoonlijk Plan Inburgering en Participatie, het organiseren van leerroutes, inclusief de modules ‘Kennis Nederlandse Maatschappij’, ‘Het participatieverklaringstraject’, en de Module Arbeidsparticipatie.

Daarnaast staat de gemeente aan de lat voor het financieel ontzorgen en maatschappelijk begeleiden van statushouders. Jaarlijks gaat het om een groep van circa 550 gezinsmigranten en 430 volwassen asielstatushouders. In 2020, doorlopend in 2021, is de implementatie van de nieuwe wet voorbereid met een programmatische aanpak. Hiervoor zijn incidentele invoeringsmiddelen beschikbaar. Ook zal de groep huidige inburgeraars worden ondersteund door extra begeleiding en een aanbod gericht op het (alsnog) behalen van het inburgeringsexamen. Hiervoor zijn door het Rijk extra middelen beschikbaar gesteld tot 2026. De structurele financiering van het nieuwe stelsel is via de meicirculaire bekendgemaakt. Het gaat om structurele uitvoeringskosten en specifieke uitkeringen voor gemeenten. Cluster 1.b Sociale werkvoorziening 1.b Sociale werkvoorziening Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoering sociale werkvoorziening en beschut werk

Lasten

Wat mag het kosten (€1.000) Baten Saldo 52.332 23.802

28.530

Werk In Opdracht (WIO) De sociale werkvoorziening is een onderdeel van Den Haag Werkt. Het is erop gericht om zoveel mogelijk mensen te helpen aan een zo gewoon mogelijke baan bij een zo gewoon mogelijke werkgever voor een zo gewoon mogelijk loon. Voor het onderdeel sociale werkvoorziening vertaalt dit zich in het realiseren van werkplekken en ontwikkelplekken in een beschermde omgeving, voor mensen die (nog) niet bij werkgevers aan de slag kunnen. Met deze werkplekken bieden wij mensen in een beschermde omgeving de kans zich te ontwikkelen. Kracht van de sociale werkvoorziening is de veelzijdigheid van zowel leerbedrijf als productiebedrijf. Daarmee zijn we als geen ander in staat om kandidaten vanuit de Wsw (Wet sociale werkvoorziening) en Participatiewet werknemersvaardigheden en vakvaardigheden bij te brengen. We hebben onze aanpak gestroomlijnd in zogeheten standaardleerlijnen. Voor verschillende soorten werk is er een standaardleerlijn, waar kandidaten trajecten doorlopen, certificaten halen en de benodigde vaardigheden op doen. Op dit moment zijn er 298 mensen met een beschutte werkplek en 1449 mensen die werken in de sociale werkvoorziening. Daarnaast werken 63 mensen in dienst bij een werkgever in een begeleid werken constructie. Nieuwe CAO's In 2021 zijn 2 nieuwe cao's afgesloten die consequenties hebben voor 2022.

De cao aan de slag die betrekking heeft op beschut werk en de cao voor de Sociale Werkvoorziening. Er wordt nog onderzoek gedaan naar de impact van deze cao's. Daarbij moet nog worden bekeken of de cao aan de slag consequenties gaat hebben voor de uitstroom van mensen naar de reguliere arbeidsmarkt. Bij het beschut werk zal in 2022 beleid worden gemaakt dat betrekking heeft op de verdere ontwikkeling van mensen. Ook landelijk verwachten wij nieuwe initiatieven gericht op de transformatie van de sociale werkvoorziening naar een sociaal ontwikkelbedrijf. Van Wsw naar Participatiewet Nieuwe arbeidsbeperkte werkzoekenden komen sinds de komst van de Participatiewet niet meer in aanmerking voor werkplekken vanuit de Wet sociale werkvoorziening (Wsw), maar voor de banenafspraak en

76

beschut werk. Daardoor wordt de groep Wsw-medewerkers door natuurlijke uitstroom jaarlijks kleiner. Nog werkende Wsw-medewerkers behouden hun rechten. Beschut werk Het domein Werk in Opdracht (WIO) binnen Den Haag Werkt beschikt over een goede infrastructuur om beschutte werkplekken te bieden aan inwoners die dat nodig hebben: mensen met een Wsw-indicatie of mensen met een indicatie beschut werk onder de Participatiewet. Wie een beschutte werkplek nodig heeft en daar volgens het UWV voor in aanmerking komt, kan in Den Haag rekenen op een werkplek bij Den Haag Werkt met een dienstverband bij de gemeente. Cijfers Op 30 april 2021 waren 1.449 Wsw-medewerkers werkzaam bij de gemeente. Daarnaast zijn 63 Wswmedewerkers begeleid aan het werk bij reguliere werkgevers. Werkgevers ontvangen in dit geval subsidie voor de begeleiding. Over 2022 wordt een natuurlijke uitstroom (voornamelijk door pensionering) van circa 90 fte medewerkers verwacht. Op 30 april werkten 298 mensen met een indicatie voor beschut werk (in het kader van de Participatiewet) bij de gemeente. Den Haag heeft de wettelijke verplichting om in 2022 naar verwachting het equivalent van 263 beschutte werkplekken van 31 uur te realiseren. De gemeente voldoet op dit moment ruimschoots aan deze wettelijke verplichting.

In het coalitieakkoord is voor de collegeperiode tot en met 2022 geld vrijgemaakt om het structurele tekort op de sociale werkvoorziening te dekken. In 2022 wordt € 0,5 mln. beschikbaar gesteld om het verschil op te vangen tussen de rijksbijdrage en de kosten voor de sociale werkvoorziening. De jaarlijkse rijksbijdrage daalt namelijk door een efficiencykorting en de verwachte daling in Wsw-medewerkers per jaar. De daadwerkelijke uitstroom van Wsw-medewerkers kan daarvan afwijken. Sociaal werkgeverschap Gemeente Den Haag vervult als grote werkgever in de stad een voorbeeldrol om mensen met een arbeidsbeperking geschikt en volwaardig werk te bieden. Dat doen wij met banen bij schoonmaakwerk op het stadhuis, met groenwerkzaamheden in de stad, banen bij de buurtserviceteams en met het bieden van beschut werk voor de groep die meer begeleiding nodig heeft. De komende jaren krimpt zoals gezegd het aantal Wsw-medewerkers dat bij ons werkt door pensionering. Wij zetten ons in om deze bestaande werkgelegenheid te behouden. Dat betekent dat Wsw-medewerkers die uitstromen structureel worden vervangen door de instroom van medewerkers Banenafspraak. We hebben voor de komende 3 jaar geld vrijgemaakt voor 40 extra banen. 2. Inkomen Cluster 2 Inkomen Wat mag het kosten (€1.000) 2.

Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen Wat gaan we daarvoor doen? Lasten Baten Saldo - Verstrekken van bijstandsuitkeringen - Beoordelen van uitkeringsaanvragen - Vaststellen van de hoogte van de uitkering en de betaling daarvan 459.406 396.368 - Behandelen van bezwaar- en beroepschriften - Opsporen van misbruik/fraude en het opleggen van boetes en maatregelen

63.038

Meerjarige ontwikkelingen bijstand De gevolgen van de coronacrisis op het bijstandsvolume zijn nog onzeker. Het Centraal Planbureau (CPB) verwacht in zijn meest recente raming (Centraal Economisch Plan maart 2021) dat de bijstand in 2022 landelijk toeneemt van 401.000 personen in 2021 naar 415.000 personen in 2022. Dit is een stijging van 3,5%. De algemene werkloosheid zal in 2022 oplopen tot 4,7%. De uiteindelijke cijfers zijn afhankelijk van het verloop van de coronacrisis, de economische steunmaatregelen, waaronder de Tozo en internationale ontwikkelingen. Meer helderheid ontstaat in oktober als het definitieve budget 2021 en het voorlopige budget 2022 bekend zijn. De begroting zal daarom pas op basis van de 2021 gerealiseerde groei en bekendgemaakte budgetten in 2021 worden aangepast. Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) De Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) is een van de maatregelen van het kabinet om ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis. De regeling is voor zelfstandig 77

ondernemers, waaronder zzp’ers en voorziet in een aanvullende uitkering voor levensonderhoud als het inkomen door de coronacrisis tot onder het sociaal minimum daalt. Daarnaast biedt de regeling een lening voor bedrijfskapitaal om liquiditeitsproblemen als gevolg van de coronacrisis op te vangen. De regeling is inmiddels 3 keer verlengd. Tozo 4 loopt van 1 april tot 1 juli 2021. Door het Rijk is een vierde verlenging aangekondigd, Tozo 5, met een looptijd van 1 juli tot 1 oktober 2021. De Tozo kan worden aangevraagd in de vorm van een aanvullende uitkering voor levensonderhoud en/of een lening voor bedrijfskapitaal (maximaal € 10.157 totaal gedurende de looptijd van de regeling). Aanvragen Tozo 4 (t/m wk 24)

Afgehandeld

Toegekend

Afgewezen

4.895

4.460

4.135 (92,7%)

312 (7%)

244

200

31 (15,5%)

169 (84,5%)

Levensonderhoud Bedrijfskrediet

Vanaf 1 januari 2021 kunnen ondernemers, vooruitlopend op de verwachte afbouw van de ondersteuningsmaatregelen, gebruik maken van het aanbod gericht op heroriëntatie binnen de Tozo. Als onderdeel hiervan kunnen zij persoonlijke hulp krijgen in de vorm van coaching, advies en bij- of omscholing om zich te heroriënteren op ander werk, als zelfstandig ondernemer of als werknemer in loondienst. De dienstverlening is ook gericht op de-escalatie, in het geval van problematische schulden. Naar verwachting zal na afbouw van de ondersteuningsmaatregel Tozo een toenemende vraag ontstaan van ondernemers op een BBZ-krediet. Op dit moment loopt een onderzoek onder de huidige Tozo aanvragers om meer zicht te krijgen hierop. Vooruitlopend op de verwachte toename van de vraag is de capaciteit om aanvragen te kunnen verwerken verhoogd door het aantrekken van extra medewerkers Verdeelmodel bijstand en macrobudget Op 18 mei 2021 heeft zitting van de CRvB plaatsgevonden over onze beroepszaak inzake het bijstandsbudget 2015. De CRvB vond dat de gemeente Den Haag en het Rijk vooralsnog eerst zelf het gesprek moesten voeren om in ieder geval voor de jaren 2015 en 2016 tot een oplossing te komen voordat de CRvB over deze jaren een uitspraak zou doen. Over 2015 en 2016 is in 2021 een schikking getroffen van € 22 mln.

Meer gemeenten ervaren nadeel van de onverklaarbare uitkomsten van het verdeelmodel van het Rijk met betrekking tot het bijstandsbudget. Daarom worden, in samenwerking met Divosa en de VNG, gesprekken gevoerd met het Rijk met als doel om o.a. het eigen risico voor gemeenten bij tekorten te beperken en de sterke budgetfluctuaties door het verdeelmodel te voorkomen. Eind september 2021 zal het Rijk het voorlopig macrobudget 2022 bekendmaken. Bij de vaststelling van het budget houdt het Rijk rekening met de conjuncturele ontwikkelingen en de effecten van de coronacrisis. Fraude en handhaving Handhaving is naast de opsporing van fraude ook een middel om de spontane bereidheid te bevorderen van burgers, die een beroep doen op voorzieningen, om de bijbehorende verplichtingen na te komen. Zo kan financieel nadeel worden voorkomen, voor zowel de samenleving als voor het individu. In 2019 is besloten om via een intensiveringsslag (RIS 301576) meer vorm te geven aan preventie en de handhaving in het algemeen te verbeteren. De commissie Samenleving is in 2020 over de voortgang van deze intensiveringsslag geïnformeerd (RIS 307014). In 2021 is deze intensiveringsslag voortgezet, zij het op een kleinere schaal vanwege de met de Corona-crisis samenhangende beperkingen. In 2022 blijft het accent liggen op het voorkomen van fraude.

Daarvoor zal gebruik worden gemaakt van gedragswetensschappelijke inzichten. Verder is er in 2022 aandacht voor het versterken en verbinden van de handhavingsketen. We gaan door met de deskundigheidsbevordering van medewerkers. 3.Gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid Cluster 3a Gemeentelijk minimabeleid 3.a Gemeentelijk minimabeleid Wat gaan we daarvoor doen? Lasten Uitvoeren bijzondere bijstand, Ooievaarspas, individuele inkomenstoeslag, Wet op de lijkbezorging

78

Wat mag het kosten (€1.000) Baten Saldo 59.841

8.550

51.291

Armoedebeleid Inwoners moeten volwaardig kunnen meedoen in de samenleving en zichzelf maximaal kunnen ontplooien. Het armoedebeleid van de gemeente zorgt ook in 2022 dat de bestaanszekerheid gewaarborgd is, dat er oog is voor de individuele behoeften en dat perspectief op de lange termijn is. Hierbij is het belangrijk dat armoederegelingen toegankelijk en bereikbaar zijn. Ook is samenwerking met het maatschappelijk middenveld en de input van minima zelf belangrijk. Specifieke aandacht is er voor werkende armen om hen te wijzen op de ondersteuningsmogelijkheden. De Helpdesk Geldzaken biedt in de wijken, dicht bij de inwoners, op een laagdrempelige manier ondersteuning bij financiële vragen. Corona De maatschappelijke en economische impact van corona is lastig te voorspellen. De verwachting is dat de komende jaren meer Haagse inwoners te maken krijgen met financiële problemen en een beroep doen op de gemeentelijke dienstverlening. Door dicht bij de inwoners ondersteuning te bieden, op een laagdrempelige manier het aanvraagproces in te richten en extra in te zetten op de doelgroepen die het zwaar hebben, zorgen we ervoor dat de bestaanszekerheid van alle inwoners gewaarborgd is. Ooievaarspas De Ooievaarspas activeert Haagse minima om deel te nemen aan activiteiten op het gebied van sport, cultuur en recreatie om zo sociale uitsluiting te voorkomen.

De afgelopen 2 jaar hebben veel activiteiten stilgelegen door corona. De verwachting is dat in 2022 een inhaalslag wordt gemaakt nu veel activiteiten zijn opgestart en (grote) evenementen weer worden georganiseerd. De Ooievaarspas blijft actief bij deze activiteiten en kijkt hoe minima nog beter bereikt kunnen worden. Er is extra aandacht voor de groep werkende armen (o.a. ondernemers en ZZP’ers). Ook gaan we zorgen dat de Ooievaarspas, ook in relatie met andere regelingen, op een klantvriendelijkere manier kan worden aangevraagd. Gelijke kansen voor kinderen uit minimagezinnen Het realiseren van gelijke kansen en het bieden van maximale zelfontplooiing bij kinderen is belangrijk. Intergenerationele armoede moet worden doorbroken. Den Haag heeft om die reden een uitgebreid kindpakket. Via de Ooievaarspas kunnen kinderen o.a. gratis lid worden van een sport- of cultuurvereniging. Via de Stichting Leergeld worden voorzieningen als een schoolspullenpas, winterkledingpas, leer- en communicatiemiddelen en andere voorzieningen aangeboden. Via de Raad van Kinderen wordt door kinderen zelf meegedacht over dit kindpakket. Samen met partners in de stad kijken we naar doorbraakmogelijkheden om intergenerationele armoede verder aan te pakken.

Dit doen wij niet alleen om op de korte termijn te verzachten, maar ook om op de midden lange termijn te versterken en op de lange termijn voor een daadwerkelijke verandering te zorgen. Bijzondere bijstand Op basis van de Participatiewet kunnen Haagse inwoners die worden geconfronteerd met onvoorziene, bijzondere kosten een beroep doen op individuele bijzondere bijstand. Met deze vorm van bijstand leveren we maatwerk. Er wordt altijd gekeken naar de persoonlijke situatie en waar nodig stemmen we af met andere hulp- en dienstverleners. Voor inwoners met een langdurig laag inkomen is er een individuele inkomenstoeslag. Maatwerkbudget Het kan voorkomen dat er geen adequate oplossing te vinden is in de beschikbare voorzieningen. Daarom werken we met een maatwerkbudget. Het maatwerkbudget neemt kleine drempels weg in bijvoorbeeld een werk-, zorg- of schuldentraject en daarmee worden grote individuele problemen voorkomen. Deze dienstverlening is bedoeld als aanvulling, dus niet om andere vormen van ondersteuning te vervangen. Oftewel: we vullen generieke gemeentelijke voorzieningen aan met individueel maatwerk. Sinds 2021 is het maatwerkbudget structureel onderdeel van de gemeentelijke dienstverlening en wordt deze continu doorontwikkeld.

Collectieve ziektekostenverzekering De gemeente biedt vanuit de Participatiewet ook voor de periode 2022-2025 een collectieve ziektekostenverzekering van VGZ voor Hagenaars met een inkomen tot 150% van het sociaal minimum. Per 1 januari 2021 is een nieuwe overeenkomst van kracht omdat de vorige overeenkomsten met VGZ en Menzis zijn aflopen. De nieuwe overeenkomst is exclusief met VGZ afgesloten. De gemeente wil meer minima bereiken gedurende deze overeenkomst. De collectieve zorgverzekering kent 2 verschillende zorgpakketten, naar verschil in zorgbehoefte: 1) Het aanvullende pakket Afnemers van het aanvullende pakket ontvangen een inkomensafhankelijke tegemoetkoming op de premie. Naast een uitgebreide aanvullende dekking zijn ook het eigen risico en de eigen bijdragen meeverzekerd.

79

Hierdoor komen de verzekerde inwoners met een laag inkomen niet voor onverwachte zorguitgaven te staan en worden zorgschulden voorkomen. 2) Het Compact Pakket Dit is een pakket voor minima die minder behoefte hebben aan zorg. Binnen dit pakket zijn eigen risico en eigen bijdragen niet meeverzekerd en is er geen bijdrage vanuit de gemeente. Dit pakket heeft een lagere premie dan het aanvullende pakket. Meerwaarde van dit pakket is een dekking voor zaken als fysiotherapie, mondzorg en brillen en een eigen budget voor cursussen om gezond te blijven. Social return De gemeente en VGZ werken intensief samen aan gezondheidspreventie en het bevorderen van bestaanszekerheid voor minima. Dit gebeurt vanuit de SROI (social return on investment)-gelden. Chronisch zieken en ouderen Chronisch zieken en gehandicapten met een zorgindicatie en een inkomen tot maximaal 150% van het sociaal minimum krijgen jaarlijks een tegemoetkoming voor medische meerkosten. Meerkosten vallen buiten de verzekering en bestaan bijvoorbeeld uit zaken als extra energiekosten en lidmaatschap van een patiëntenvereniging. Voor ouderen met een minimuminkomen biedt de Ooievaarspas veel mogelijkheden. Zo is er een pedicureregeling, een maaltijdvoorziening en gratis openbaar vervoer via de HTM-personenvervoer. 3.a Bijzondere hulpverlening huisvesting Wat gaan we daarvoor doen? Noodopvang voor gezinnen

Lasten

Wat mag het kosten (€1.000) Baten Saldo 114 0

114

Aanpak voorkomen uithuiszettingen Een multidisciplinair team (MDT) zorgt dat uithuiszettingen vanwege huurschuld worden voorkomen. Het team biedt ook hulp bij het op orde brengen van de financiën en bij problemen op andere leefgebieden. Met woningcorporaties Staedion, Vestia en Haagwonen is afgesproken dat alle huurders die gedagvaard worden voor een ontruiming bij de gemeente worden aangemeld. Wat doet het team? Het MDT bemiddelt tussen klant en corporatie en stelt alles in het werk om een huisuitzetting te voorkomen. Dankzij de bemiddeling wordt 95% van de uitruimingen voorkomen. De oorzaak van het overige 5% van de ontruimingen kan variëren; zo kan er sprake zijn van (extreme) woonoverlast en/of criminele activiteiten of kan er sprake zijn van huurders die medewerking aan een betalingsregeling en/of een aanbod van een goedkopere woning of voor schuldhulpverlening weigeren. Overigens kan in het geval van geen medewerking ook sprake zijn van woningen die al langere tijd niet bewoond waren. Als gevolg van de in 2021 gewijzigde Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) en de meldingen bronheffing via het CAK (mensen met meer dan zes maanden achterstand zorgpremie), hebben we een uitbreiding gezien van het aantal signalen. In de loop van 2021 evalueren we de voortgang en de gevolgen van de intensivering van de aanpak en kijken we of er aanpassingen nodig zijn voor 2022.

Met betrekking tot particuliere verhuurders worden in 2021 nieuwe afspraken gemaakt zodat, naast curatieve meldingen, meer preventieve meldingen worden gedaan. De in 2021 aangescherpte afspraken met betrekking tot preventief melden worden in 2022 geëvalueerd en zo nodig aangepast. Corona In het kader van de corona uitbraak riep het college op 22 maart 2020 corporaties en particuliere verhuurders op om niemand te ontruimen en geen incassokosten in rekening te brengen gedurende de coronacrisis. Daarnaast zijn er in maart afspraken gemaakt tussen het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de verhuurdersorganisaties, brancheverenigingen en de VNG om huisuitzettingen als gevolg van betalingsachterstanden te voorkomen. Deze afspraken zijn hernieuwd in oktober 2020 en in maart 2021. Aan deze afspraken zijn er ook een aantal uitzonderingen verbonden.

Zo zorgen verhuurders voor het voorkomen van huisuitzettingen door huurachterstanden, tenzij: • Verhuurders niet in contact kunnen komen met huurders, huurders medewerking aan een betalingsregeling en/of een aanbod van een goedkopere woning of voor schuldhulpverlening weigeren • Er sprake is van (extreme) woonoverlast en/of criminele activiteiten • Er sprake is van een huurachterstand die zo problematisch is dat er geen perspectief is, ondanks ingezet instrumentarium in de vorm van maatwerk van de verhuurder of van schuldhulpverlening.

80

Bijzondere hulpverlening: huisvesting De afgelopen jaren hebben we te maken gehad met een sterk toenemend aantal dak- en thuislozen in Nederland, zo ook in Den Haag. Deze groei betreft naast alleenstaanden ook een groeiende groep (dreigend) dakloze gezinnen. Wij willen niet dat gezinnen met kinderen op straat komen te staan. In veel gevallen kan huisuitzetting worden voorkomen (door middel van de aanpak voorkomen uithuiszettingen) of is een andere oplossing mogelijk. Als er geen oplossing wordt gevonden kunnen deze gezinnen door De Stichting Noodopvang Haaglanden worden opgevangen. Het streven is om de gezinnen zo spoedig mogelijk te laten doorstromen naar permanente zelfstandige huisvesting. Er is capaciteit voor 100 tot 120 gezinnen. Op basis van voorgaande jaren zou deze beschikbare capaciteit voor 2022 voldoende moeten zijn. In voorkomende gevallen kunnen ook gezinnen vanuit de regio of gezinnen uit Den Haag en/of de regio die extra ondersteuning nodig hebben vanuit de WMO gebruik maken van onze capaciteit. Hierover zijn goede afspraken gemaakt. Zo werken we gezamenlijk aan de opgave maatschappelijke opvang.