RIS309476 Bijlage Inventarisatie vervoersarmoede G4

Dat is een (kinder)fietsabonnement op basis van tweedehands fietsen, waarbij reparaties in de prijs zitten en de prijs voor de deelnemers lager uitvalt.

Aanleiding

In 2015 startte de Tour de France in Utrecht. De gemeente wilde daarbij aanhaken met een fietsstimuleringsprogramma. Dit project bestaat dus sinds 2015 en kreeg eerder subsidie van de gemeente. In 2019 is de opdracht aanbesteed via een Europese aanbesteding.

Doelstelling

Doelstelling van De Fietsmeesters: “De fiets is van ons allemaal en neemt in het dagelijks leven een prominente plek in. Wij, de Fietsmeesters, vinden het daarom belangrijk dat iedereen ervaart hoe de fiets je veel en ver brengt. Van nieuwe vaardigheden tot meer bewegingsvrijheid en van een grotere sociale wereld tot meer inzicht in je eigen fietsgedrag (én dat van een ander).“

Doelgroep

Scholen: inzet is alle scholen in Utrecht, dat is nog niet het geval. Nu vooral inzet op wijken waar verkeersveiligheid en verkeersdeelname op de fiets achterblijft.

27

Wijken: de hele stad, met aandacht voor personen die niet zijn opgegroeid in Nederland en een laag inkomen hebben. Gebied

Utrecht

Periode

2019-2024

Verantwoordelijke

Afdeling Mobiliteit i.s.m. Goedopweg (met cofinanciering vanuit Maatschappelijke Ontwikkeling – Onderwijs en Vluchtelingen)

Uitvoering

Het wordt uitgevoerd door SportUtrecht, een organisatie die zich inzet voor sport en bewegen. Bij de uitvoering werken zij samen met de basisscholen en partijen in de wijk, zoals de taalschool, AZC’s, Bikeflip e.a.

Resultaat

Over de resultaten wordt jaarlijks uitgebreid gerapporteerd. Enkele cijfers van schooljaar 2019-2020 (n.b. deze vallen lager uit door alle corona restricties in dit jaar): -

56 scholen gesproken

-

2132 kinderen betrokken

-

159 deelnemers aan fietslessen in de wijk

-

22 fietsdeals gesloten

-

66 deelnemers fietslessen voor vluchtelingen

-

5 fietsdeals gesloten

Effect Huidige status

Lopend

Geleerde lessen Overig

De omvang van het budget is 300.000 euro per jaar (150.000 euro voor de scholenaanpak en 150.000 euro voor de wijkaanpak).

4.7

Fiets mee Fiets Mee (fietslessen) Stad

Rotterdam

Thema

Fiets

Beschrijving inhoud

Gratis fietslessen voor vrouwen (met een migratieachtergrond) die niet kunnen fietsen. Mensen kunnen zich inschrijven en in de hele stad worden cursussen gegeven. De uitvoerder heeft trainers opgeleid die de fietslessen geven, dit zijn vrijwilligers.

Type interventie

Project/activiteit

Aanleiding

Uit het rapport Fietsen op Zuid bleek dat er heel veel behoefte was aan fietslessen en dat de kennis over en vaardigheid om te fietsen vervoersarmoede kan bestrijden door de sociale norm rondom fietsen te veranderen. Ze hebben daarnaast gemerkt dat veel mensen met een migratie achtergrond niet kunnen fietsen.

Doelstelling

Vrouwen die niet kunnen fietsen, leren fietsen en op die manier vervoersarmoede bestrijden.

Doelgroep

Vrouwen (met een migratie achtergrond) die niet kunnen fietsen.

28

Gebied

De hele stad Rotterdam

Periode

Sinds 2017 en tot in ieder geval 2022

Verantwoordelijke

Afdeling Mobiliteit van de gemeente (Teun Kolner)

Uitvoering

Uitvoering door Sezer. De directeur van Sezer is een Turkse vrouw die zelf ook heeft ondervonden wat meer fietsen voor positief effect kan hebben en heeft daardoor een emancipatie achtergrond. In coronatijd ligt de uitvoering wat meer stil, maar normaal zijn er wekelijkse fietslessen met 10 personen per les.

Resultaat

Het project is succesvol. Er zijn nu ongeveer 750 vrouwen op cursus geweest. Vooral vrouwen met een migratie achtergrond. De komende 2 jaar willen ze weer 700 mensen les gaan geven. In totaal willen ze in de gehele periode 1400-1500 mensen fietslessen hebben gegeven.

Effect

Het project was doeltreffend en had een positieve uitkomst. Er wordt gemonitord hoeveel deelnemers en lessen er zijn en hoeveel vrijwilligers ze hebben opgeleid.

Huidige status

Lopend (zie bovenstaand). Een wens voor de toekomst is om te onderzoeken hoeveel mensen blijven fietsen.

Geleerde lessen Overig

Het kost ongeveer 200 a 300 euro per persoon om te leren fietsen. De maatschappelijke baten zijn het vermijden van autoritten en het vergroten van individuele bewegingsvrijheid.

4.8

Fietslessen Fietslessen Stad

Den Haag

Thema

Fiets

Beschrijving inhoud

Vanuit programma fiets worden heel veel fietslessen aangeboden, op lagere scholen geven ze heel veel fietslessen in het kader van het programma Veilig leren fietsen. Ze maken ook verkeerseilandjes op het schoolplein, de gymleraar wordt opgeleid tot fietsleraar. Dus heel veel activiteiten op de basisscholen. Uniek in Den Haag is de inzet van een vrachtwagen met containers waar fietsen en speelmateriaal in zit die rondrijdt. Daar kunnen alle scholen gebruik van maken. 7080% van de kinderen krijgt fietsles. De uitvoering hiervan ligt bij Breed Actief en wordt gefinancierd door de gemeente Den Haag. Als corona straks voorbij is gaan ze ook beginnen met de kinderen van 0 tot 4 jaar. Bijvoorbeeld in Moerwijk initiatief van Aisha, zij geeft les aan vrouwen met migratie achtergrond. Kind- moeder fietslessen, kind krijgt 10 lessen en moeder ook. Ze leren daar dan fietsen en verkeersveiligheid. Maar ze leren ook hoe ze vanuit hun huis naar de bieb, museum,

29

strand etc. moeten fietsen en leren de routes kennen naa r andere voorzieningen. Fietsen wordt namelijk vaak ook als iets recreatiefs gezien, wel voor naar het park maar niet voor naar de supermarkt. Type interventie

Projecten

Aanleiding

Om veilig fietsen te stimuleren moet je jong beginnen.

Doelstelling

Deelname 100% scholen aan fietseducatie en fietsveiligheid programma’s.

Doelgroep

Scholieren en ouders.

Gebied

Hele stad

Periode

Jaar rond

Verantwoordelijke

Gemeente Den Haag, DSO afdeling mobiliteit

Uitvoering

Breed actief.

Resultaat

Op ca. 120 van de 160 Haagse basisscholen wordt verkeersexamen afgenomen. Scholen zijn heel enthousiast over de fietslessen. Geïnterviewden weten verder niet over monitoring.

Effect Huidige status

Lopend

Geleerde lessen Overig

4.9

Subsidieregeling – onder andere voor fietslessen Subsidieregeling – onder andere voor fietslessen Stad

Amsterdam

Thema

Fiets

Beschrijving inhoud

Op stadsdeelniveau worden er fietslessen gegeven. Dat is dan niet vanuit de gemeente maar draagt wel bij aan de doelstellingen van de gemeente, vandaar de subsidieregeling. In Noord zijn er fietslessen voor vrouwen met een migratieachtergrond. In Zuid zijn er fietslessen voor kinderen van expats.

Type interventie

Subsidieregeling

Aanleiding Doelstelling Doelgroep Gebied

Amsterdam, op stadsdeelniveau

Periode Verantwoordelijke Uitvoering

Uitvoering door organisaties in de stadsdelen. Er komen veel aanvragen binnen. Dat verschilt wel per stadsdeel. Maar bijvoorbeeld vanuit Nieuw West komen dit jaar zeker zo’n 10 tot 12 initiatieven om uit te voeren. Dat is wel heel breed, het kan ook een verkeersveiligheidsactiviteit zijn voor op het schoolplein. Er wordt ook gewerkt aan een inventarisatie van het totale overzicht, omdat de centrale stad daar weinig zicht op heeft. Het doel is om een idee te krijgen van hoe en wat er allemaal gebeurt in alle stadsdelen.

Resultaat

30

Effect Huidige status

Lopend

Geleerde lessen Overig

4.10

Pilot fiets voor leerlingenvervoer Pilot fiets voor leerlingenvervoer Stad

Utrecht

Thema

Fiets

Beschrijving inhoud

Voor leerlingen die ondersteuning nodig hebben om op school te komen, wordt leerlingenvervoer ingezet in de vorm van een taxibusje. Dit is niet voor iedereen een ideale oplossing, omdat leerlingen zich hiervoor kunnen schamen en omdat het veel tijd kost (voor leerlingen die als eerste worden opgehaald). Bovendien zijn sommige leerlingen fysiek prima in staat om te fietsen. In deze pilot krijgen zij fietslessen aangeboden. Initieel was het idee om ook de ouders les te geven, omdat het vaak de ouders zijn die angstig zijn om hun kinderen met de fiets te laten. Omdat de fietslessen voor kinderen populairder waren dan vooraf ingeschat, was er geen ruimte (budgettair) voor de ouders. De ouders die daar wel behoefte aan hebben, kunnen vanuit de Wijkenaanpak die ook in Utrecht loopt alsnog fietslessen volgen.

Type interventie

Pilot

Aanleiding Doelstelling

Minder gebruik van speciale vormen van vervoer en meer leerlingen op de fiets. Met als relevante bijvangst een besparing op het WMO budget en minder vervoersbewegingen van busjes door de stad.

Doelgroep

In elk geval leerlingen die ondersteuning nodig hebben om op school te komen, en die mogelijk kunnen leren fietsen. Daarnaast doen ook kinderen die geen recht hebben op leerlingenvervoer mee aan de lessen.

Gebied

Sint Maartenschool (special onderwijs) in Overvecht, Utrecht

Periode

In september 2020 gestart

Verantwoordelijke

Leerlingenvervoer. Bij een vervolg komt er een gedeelde opdracht vanuit Leerlingenvervoer, Mobiliteit en mogelijk JGZ.

Uitvoering

Uitgevoerd door De Fietsmeesters (SportUtrecht)

Resultaat

Het project is tot nu toe een succes. Er doen veel kinderen mee – er is plek voor 20 leerlingen die in 2 groepen een aantal weken 3 kwartier les krijgen onder schooltijd. Een paar kinderen zijn uitgevallen, maar er stonden genoeg kinderen op de wachtlijst om hen te vervangen. De kinderen gaan altijd met veel plezier naar deze lessen toe en het voelt voor hen zeker niet als verplichting.

31

Effect

Er gaat geëvalueerd worden. Het is vooral goed om te weten wat ouders en leerlingen gaan doen na deze lessen en waarom.

Huidige status

Lopend

Geleerde lessen Overig

Kosten zijn nu 5000 euro. Er is een plan om een filmpje te maken van dit project en daarbij ook een ouder te bevragen.

4.11

Project Doortrappen Project Doortrappen Stad

Amsterdam (en Utrecht en Rotterdam)

Thema

Fiets

Beschrijving inhoud

Doortrappen richt zich op oudere mensen die les krijgen over hoe ze nog veilig aan het verkeer kunnen deelnemen op de fiets. Het OV blijft een prima alternatief voor deze groep maar het heeft de voorkeur als ze blijven fietsen. Het project loopt sinds 2018, toen is er begonnen met een onderzoek naar specifiek oudere fietsers in Amsterdam en een pilotfase. Doortrappen is nu onderdeel van het uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid.

Type interventie

Project

Aanleiding

De aanleiding was de relatief hoge ongevalscijfers met oudere fietsers in Amsterdam, net als in de rest van Nederland.

Doelstelling

Dat oudere Amsterdammers op de fiets veilig blijven deelnemen aan het verkeer

Doelgroep

Oudere Amsterdammers

Gebied

Amsterdam

Periode

Sinds 2018

Verantwoordelijke

Afdeling mobiliteit

Uitvoering

Nu is het project in samenwerking met Vervoerregio Amsterdam voor de langere termijn aanbesteed. Een extern bureau voert het uit. Doortrappen is nu door corona tijdelijk stilgelegd.

Resultaat

Er zijn bijeenkomsten geweest van 10 tot 100 deelnemers voor corona. Het resultaat is bewustwording van kwetsbaarheid en verkeersonveiligheid onder ouderen, maar ook blijven fietsen omdat dat leidt tot gezond ouder worden.

Effect Huidige status

Lopend

Geleerde lessen Overig

4.12

Uitwerking motie fietscultuur Uitwerking van de motie fietscultuur Stad

32

Amsterdam

Thema

Fiets

Beschrijving inhoud

De uitwerking van de motie fietscultuur richt zich op het bevorderen van fietsgebruik door kinderen in de stadsdelen Nieuw-West, Noord en Zuid-Oost. Dit is naar aanleiding van het vervangen van gratis OV voor kinderen uit de agenda autoluw naar fietsstimulering. Er zijn verschillende gesprekken gevoerd met mensen uit de stadsdelen en de doelgroep in Amsterdam. Daaruit kwam naar voren dat de gemeente sterk inzet op de vaardigheden op school met bijvoorbeeld verkeerslessen en het verkeersexamen, maar. Maar ze doen weinig met op de toegang tot de fiets. Heeft iedereen wel fiets? En kunnen ze mensen een fiets geven? Daarnaast het is gebleken dat het imago van de fiets slecht is en de fiets niet cool is onder kinderen. In het centrum wordt genoeg gefietst maar in wijken buiten het centrum pakken mensen eerder de auto of OV. Nieuw-West, Noord en Zuid-Oost zijn veel uitgestrekter en gebouwd met de auto in gedachte en er is hogere mate een bevolking met een migratieachtergrond. Qua cultuur vinden mensen de auto een statussymbool. En ze hebben fietsen aangeleerd, de perceptie is ook dat fietsen gevaarlijk is en daarom laten ze de kinderen ook minder snel fietsen. Het plan zet in op drie pijlers: •

fietsvaardigheden (signalen dat de ouders van de kinderen weinig fietsen dus men wil ook betrekken bij verkeerslessen op school)

•

inzetten op het verhogen van fietsbezit (er zijn signalen dat kinderen geen fiets hebben of wel een fiets hebben en niet gebruiken)

•

inzetten op communicatie waarbij ze de voordelen van fietsen benadrukken qua kosten, efficiëntie en reistijd.

De aanpak spits zich echt toe op basisschool en middelbare school en het afzetgebied waar de kinderen wonen. Daarvoor wil de gemeente nog wel een nulmeting doen, om vast te kunnen stellen hoe groot het probleem is van het niet kunnen veroorloven van een fiets. Er moet voor gewaakt worden dat de fietsen terecht komen bij mensen die ze echt nodig hebben, maar deze groep is momenteel niet in beeld. Er is behoefte aan coördinatie van logistiek en uitwisseling kennis tussen de stadsdelen. De wil is er wel en het initiatief ook, maar het ontbreekt aan coördinatie tussen verschillende stadsdelen en een coördinator die een netwerk heeft met scholen en de stadsdelen. Type interventie

Beleidsplan

Aanleiding

In januari 2020 is in de gemeenteraad de agenda autoluw aangenomen. Een van de voorgestelde maatregelen in de agenda autoluw was om gratis OV aan kinderen aan te bieden op momenten dat zij vrij zijn van school:

33

woensdagmiddag en in het weekend. gratis OV aan kinderen Echter, de gemeenteraad vond het aanbieden van gratis OV relatief gezien te duur. Dus daarom is geld vrijgemaakt om de fietscultuur bevorderen, via de motie fietscultuur. Doelstelling Doelgroep

Gezinnen die niet of weinig fietsen. Ze zouden ook alleen met de ouders aan de slag kunnen maar het is bekend dat je vooral nieuwe fietsers krijgt door jong te beginnen.

Gebied

Nieuw-West, Noord en Zuid-Oost

Periode Verantwoordelijke

Gemeente Amsterdam, afdeling mobiliteit

Uitvoering

Waarschijnlijk wordt het plan in januari 2021 in de gemeenteraad behandeld zodat het volgend jaar van start kan gaan. Het plan is om in september 2021 van start te gaan met de uitvoering, zodat de uitvoering en evaluatie gelijk loopt met het schooljaar.

Resultaat Effect Huidige status

Lopend

Geleerde lessen Overig

4.13

Biking2Skool=Cool Biking2skool=Cool Stad

Den Haag

Thema

Fiets

Beschrijving inhoud

Het gaat om een project om op de fiets naar de middelbare school te gaan. Het project richt zich vooral op Internationale Schakelklassen van het voorgezet onderwijs. Ze krijgen fietslessen op de school waar ze les hebben en via het programma kunnen ze een fiets krijgen (ooievaarspas). Voor de mensen zonder pas is er een samenwerkingsvorm waardoor ze goedkoop een fiets kunnen aanschaffen. De jongeren krijgen ook de gelegenheid iets te leren, onder andere de techniekkant fietsen repareren. De fietsen worden aangeleverd via ANWB en dan goedkoop verkocht. Het is een keten, dezelfde als bij het fietsenplan alle kinderen een fiets.

Type interventie

Project

Aanleiding

Vervoersarmoede bestrijden is een neveneffect van het fietsbeleid. Doel fietsles is bijvoorbeeld alle kinderen leren fietsen en daarmee zorg je er ook voor dat kinderen zich later altijd op een goedkope manier kunnen verplaatsen

34

Doelstelling

Stimuleren veilig fietsen onder middelbare scholieren.

Doelgroep

Kinderen tot 18 jaar die nieuw in Nederland zijn

Gebied

Laak, Zuidwest, Transvaal en Schilderswijk

Periode

Loopt al 10 jaar

Verantwoordelijke

Gemeente Den Haag, DSO afdeling Mobiliteit

Uitvoering

Samenwerking tussen Stichting Leren Doen, ANWB en Gemeente Den Haag

Resultaat Effect Huidige status

Lopend

Geleerde lessen Overig

4.14

Fietsburgemeester en Fietshelden Fietsburgemeester en Fietshelden Stad

Den Haag

Thema

Fiets

Beschrijving inhoud

Fietsburgemeester en Fietshelden. Jongeren die elkaar stimuleren om te gaan fietsen. Fietshelden is een project begonnen in Amsterdam, daarna Nijmegen en nu in Den Haag. Is bedoeld voor kinderen uit groep 5 en hoger meedenken fietsen veiliger en makkelijker maken.

Type interventie

Campagne

Aanleiding

De achtergrond is enerzijds het cool maken van fietsen, bij de groep die minder geld heeft is het imago van de fiets niet goed. In die buurten is een scootertje veel stoerder. En aan de andere kant willen ze als gemeente leren over de doelgroep en wat zij belangrijk vinden.

Doelstelling

Nieuwe groepen jongeren op de fiets krijgen.

Doelgroep

Kinderen tot 18 jaar die nieuw in Nederland zijn

Gebied

Laak, Zuidwest, Transvaal en Schilderswijk

Periode

Fietshelden is een afgebakend iets want campagnevorm en ze proberen een community te vormen.

Verantwoordelijke Uitvoering

Samenwerking tussen gemeente Den Haag, MRDH en provincie Zuid Holland

Resultaat

De gemeente wilde meewerken aan fietshelden op voorwaarde dat er een evaluatie zou komen. Die komt zodra het project is afgerond.

Effect Huidige status

Lopend

Geleerde lessen

Overig

4.15

Plusroute Plusroute Stad

Rotterdam

Thema

Lopen

35

Beschrijving inhoud

Plusroutes zijn veelgebruikte looproutes langs voorzieningen en verblijfsplekken. Deze routes worden qua toegankelijkheid op zo’n niveau gebracht dat het voor iedereen een prettig begaanbare route is, ook voor een scootmobiel, rolstoel of kinderwagen. Er zijn een aantal schouwen georganiseerd over hoe je de route van verzorgingshuizen naar winkelcentra kan optimaliseren voor ouderen. Dit hebben ze twee keer gedaan. Daarbij hebben ze ouderen uitgenodigd om samen de route van het verzorgingshuis naar het winkelcentrum te lopen en daarbij hebben ze gekeken naar wat je onderweg dan tegenkwam. Dat was heel erg beheersbaar, soms was de oplossing halverwege op de route een bankje plaatsen of een steil stoepje aanpassen bijvoorbeeld. Omdat het zo beheersbaar was heeft stadsbeheer dat nu overgenomen en is het regulier opgenomen in het werk van stadsbeheer. Het plan “Rotterdam loopt 2025” gaat verder en bevat o.a. een korte omschrijving van de plusroutes. Door nabijheid te creëren pak je vervoersarmoede aan. Het doel is de dominante routes te identificeren en die te optimaliseren, door het wegnemen van obstakels, aanpassen van verkeerslichten, rustplaatsen met bankjes etc. Daarnaast zet de gemeente met promotie en het steunen van organisaties in op het ontwikkelen van een loopcultuur.

Type interventie

Ruimtelijke ingrepen om de toegankelijkheid van de stad te vergroten, in het bijzonder voor ouderen, minder validen, slecht zienden, mensen met kinderwagens.

Aanleiding

Bestuurlijke aanleiding voor ‘Rotterdam Loopt’ is de wens het lopen als modaliteit te emanciperen. In het onderzoek ‘De Waarde van actieve Mobiliteit’ (Decisio, 2019) is de betekenis van de actieve modaliteiten voor de stad in kaart gebracht.

Doelstelling

Vergoten van de nabijheid van voorzieningen. Het creëren van een loopcultuur in de stad.

Doelgroep

Iedereen, maar in het bijzonder ouderen, gehandicapten en mensen die om andere redenen zich minder eenvoudig bewegen.

Gebied

Hele stad

Periode Verantwoordelijke

Afdelingen Mobiliteit en Ruimte en wonen. Stadsbeheer zorgt voor kleine aanpassingen bij bijvoorbeeld verzorgingshuizen.

Uitvoering Resultaat

Betere toegankelijkheid van stedelijke voorzieningen voor iedereen. Meer vanzelfsprekendheid om ergens lopend naartoe te gaan.

Effect

Nog niet bekend.

Huidige status

In ontwikkeling, kleinschalig in uitvoering.

Geleerde lessen

Met kleine aanpassingen in routes kunnen voor de gebruikers essentiële verbeteringen ontstaan.

Overig

36

4.16

U-pas OV tegoed U-pas OV tegoed Stad

Utrecht

Thema

Openbaar vervoer

Beschrijving inhoud

Jaarlijks staat er een budget van 120 euro op de U-pas dat Utrechters kunnen gebruiken. Volwassenen kunnen 75 euro per jaar aan OV tegoed besteden. Ze laden dan vanaf de U pas reistegoed op een OV chipkaart, daarvoor is een laadpaal in het stadskantoor bij de U-pas balie waar mensen ook met vragen terecht kunnen. Voorheen werd er nog gewerkt met papieren OV kaartjes, dat werd onwerkbaar en daarom is er nu overgestapt op een digitale OV-vergoeding.

Type interventie

U-pas en de zaken die men op het gebied van vervoer met de U-pas kan aanschaffen.

Aanleiding Doelstelling Doelgroep

Utrechters en gezinnen met minimuminkomens. 40.000 mensen hebben een U-pas.

Gebied

De hele stad Utrecht.

Periode

doorlopend

Verantwoordelijke

De afdeling Werk en Inkomen van de gemeente Utrecht

Uitvoering

De U-pas wordt uitgevoerd door drie samenwerkende partijen, Paspartous, Intersolve en Intermediad. De drie partijen voeren drie rollen binnen de U-pas uit: communicatie en balie, accounthouders en de technische kant. Deze partijen hebben samen één contract bij de gemeente Utrecht.

Resultaat

Er wordt goed gebruik gemaakt van de regeling. Naast de cijfers over gebruik, spreekt de gemeente met de U-pas balie, om een beeld te krijgen van het veld en daar waar nodig actie op te ondernemen.

Effect Huidige status

Lopend

Geleerde lessen

Begin dit jaar is het bedrag dat besteed kan worden aan OV van 30 euro verhoogd naar 75 euro per jaar, omdat het heel populair was. Het voorziet duidelijk in een behoefte. Er wordt nu overwogen om de schotten tussen besteding van het budget los te laten (maximum bedrag dat aan OV kan worden besteed).

Overig

In het U-pasjaar 1 juli 2019 – 1 juli 2020 ging het voor de OV-regeling om een omvang van in totaal € 289.577,10 Er zijn gesprekken geweest voor abonnementen voor de Upas, onder andere op deelauto’s of op (deel)fietsen. Door o.a. de hoge kosten (zowel voor de doelgroep als voor de subsidieverstrekker) is dit vooralsnog niet verder uitgewerkt.

37

4.17

Gratis OV jeugd Gratis OV jeugd Stad

Den Haag

Thema

Openbaar Vervoer

Beschrijving inhoud

Kinderen van 12-17 jaar, in het bezit van een geldige Ooievaarspas, kunnen in de weekenden en in de schoolvakanties gratis met het OV in de stad reizen.

Type interventie

Beleidsmaatregel

Aanleiding

De aanleiding was een suggestie uit de Raad van Kinderen.

Doelstelling

Het doel is om de drempel voor gezamenlijke uitjes en sociale contacten te verlagen.

Doelgroep

Kinderen van 12 tot en met 17 jaar waarvan de ouders een inkomen hebben van maximaal 130% van het sociaal minimum.

Gebied

De stad Den Haag

Periode

Weekenden en schoolvakanties

Verantwoordelijke

Sociale zaken en werkgelegenheid

Uitvoering

Uitvoering door Stichting Leergeld – zij richten zich op kinderen van 4-18 jaar uit gezinnen met een laag inkomen.

Resultaat

In 2019 ging het om 7100 HTM abonnementen. In totaal is er 422.000 keer ingecheckt.

Effect

De HTM heeft inzichtelijk hoeveel er gereisd wordt, o.a. gespecificeerd naar verschillende abonnementsvormen. De Ooievaarspas en het gratis reizen door jongeren op specifieke dagen is maar een klein deel van totale vervoer.

Huidige status

Lopend

Geleerde lessen Overig

4.18

Tegemoetkoming mantelzorgers minimuminkomen Tegemoetkoming mantelzorgers minimuminkomen Stad

Amsterdam

Thema

Openbaar Vervoer

Beschrijving inhoud

Een standaard bedrag van 20 euro per maand wordt op de OV-chipkaart gestort. Er is een jaarlijkse check of iemand aan de voorwaarden voldoet.

Type interventie

Tegemoetkoming

Aanleiding Doelstelling

Voorkomen dat mensen door kosten van het OV geen mantelzorg kunnen verlenen. Tevens is het een teken van dank vanuit de gemeente en wil de gemeente mantelzorgers zo extra ondersteunen.

38

Doelgroep

Mantelzorgers met een minimum inkomen

Gebied

Amsterdam

Periode

Sinds 2017/2018, naar aanleiding van een motie.

Verantwoordelijke

Gemeente Amsterdam, afdeling Zorg, Armoede & Participatie

Uitvoering

Uitvoering door Wij-mobiel, deze organisatie zorgt ervoor dat het bedrag op de persoonlijke OV chipkaart gestort wordt.

Resultaat

Er zijn zo’n 450 gebruikers. Dit aantal schommelt omdat mantelzorg na een bepaalde periode weer stopt.

Effect Huidige status Geleerde lessen

Niet iedereen meldt zich aan. Er zijn ongeveer 2.000 mensen die gebruik zouden kunnen maken van de tegemoetkoming. Mogelijk vinden mensen het toch lastig om de tegemoetkoming aan te vragen. Het is de laatste tijd (voor alle regelingen) daarom veel makkelijker gemaakt om de aanvraag te doen. Er wordt minder uitgegaan van controle (alleen steekproefsgewijs), meer van vertrouwen. Ook zijn er in buurthuizen mogelijkheden om hulp te krijgen bij de aanvraag, als bijvoorbeeld de digitale vaardigheden van de aanvrager niet toereikend zijn.

Overig

De tegemoetkoming is geëvalueerd, de resultaten waren positief. Ontvangers waarderen het dat zij een tegemoetkoming krijgen. Vanuit de doelgroep is wel aangegeven dat het bedrag wat hoger zou kunnen zijn. De evaluatie is niet openbaar.

4.19

Onderzoek naar tarieven Onderzoek naar tarieven en resultaten daarvan Stad

Rotterdam & Den Haag

Thema

Openbaar Vervoer

Beschrijving inhoud

Er zijn in 2019 in opdracht van de MRDH allerlei onderzoeken gedaan naar tarieven (https://www.mrdh.nl/tarievenonderzoek). Onder andere een reizigersonderzoek. 1. Onderzoek naar een ouderen en minima arrangement. • Bestuurlijke uitkomst: MRDH geen leidende rol, gemeente moet dit zelf bepalen 2. Onderzoek OV voor kinderen (bijv. kinderkaartjes). Nu bijv. bij RET kinderkaartjes duur (om misbruik te voorkomen). • Bestuurlijke uitkomst: iedereen voorstander van goedkope kinderkaartjes. 3. Onderzoek naar differentiatie in tarieven. Bijv. metro duurder (hogere km-prijs) dan tram/bus. Of spits- en daltarief. • Conclusie: dit kwam niet zo goed uit het onderzoek. Reiziger wil alleen meer betalen, als hij ook echt verbetering ziet. • Bestuurlijke uitkomst: dit niet in het algemeen doen. Als er een echt zichtbare verbetering is, dan wel. 4. Onderzoek naar harmonisatie. Nu zijn er twee tarieven, in Den Haag betaal je meer voor een kilometer OV dan in Rotterdam. Ze willen toe naar één tarief.

39

•

Bestuurlijke uitkomst: dit is in 2017 al afgesproken. Maar nog geen realiteit.

Differentiëren in tarieven zou je vanuit vervoerkundig oogpunt wel willen. Maar als je in de spits het tarief verhoogt, dan raak je de mensen die afhankelijk zijn van het openbaar vervoer. 70% van de reizigers heeft geen alternatief (was onderzoek dat de MRDH heeft laten uitvoeren in kader van opbouw tarievenkader). Bureau heeft onderzoek gedaan naar invloed tarieven op aantallen reizigers en inkomsten. Type interventie

Onderzoek

Aanleiding Doelstelling Doelgroep Gebied Periode

2019

Verantwoordelijke

MRDH (Esra Broekhof) voor onderzoeken, financieel ligt de bal bij de gemeenten.

Uitvoering

Onderzoeken uitgevoerd door Hypercube Business Innovation en Motivaction

Resultaat

Onderzoeken zijn succesvol uitgevoerd, resultaten zijn bij de beschrijving van de inhoud weergegeven. Als onderdeel van de harmonisatie van OV-tarieven binnen de MRDH wordt een ‘menukaart’ opgesteld waaruit gemeenten speciale tariefarrangementen voor doelgroepen kunnen inkopen, bijvoorbeeld daltarieven, een minima - en ouderentarief, een gezinsarrangement en het kinderkaartje. De MRDH stelt zich faciliterend op, financieel gezien ligt de bal nadrukkelijk bij de gemeenten ligt. De kosten zijn al snel heel erg hoog. De gemeenteraad heeft op dit terrein een aantal moties aangenomen.

Effect Huidige status

Het onderzoek landt in het tarievenkader, daarna moet nog met vervoerders overlegd worden. Coronadiscussie kwam daar doorheen. Ze willen nu geen beslissing nemen over tarieven. Rijk betaalt ook beschikbaarheidsvergoeding i.v.m. corona. Nu aan het doorrekenen verschillende tarieven om uit coronacrisis te komen.

Geleerde lessen Overig

4.20

Onderzoek naar tarieven OV Onderzoek naar tarieven OV Stad

Amsterdam

Thema

Openbaar Vervoer

Beschrijving inhoud

Studie om te kijken of de tarieven op een creatieve manier verhoogd of verlaagd kunnen worden en hoe dat ingrijpt voor verschillende groepen.

40

Type interventie

Onderzoek

Aanleiding

Aanleiding: vraag van de gemeenteraad (ze hebben een motie beantwoord met de studie)

Doelstelling Doelgroep Gebied

Amsterdam

Periode

2020

Verantwoordelijke Uitvoering

Uitvoering van het onderzoek door Vervoerregio Amsterdam. Methode: beleidsmatig gekeken (literatuuronderzoek, ook gekeken naar buitenland) – beleidsmatige toetsing; beleidsdoelstellingen erbij gepakt en voor verschillende groepen bekeken wat het betekent. Er zijn twee aspecten onderzocht: •

Werken met ‘caps’ (als je boven een bepaald bedrag komt, dan mag je de rest van de maand gratis reizen).

•

Helpt het als ze met een soort van ‘negatief’ tarief gaan werken (in de zin van dat er een hoog instaptarief is, maar reizen per km goedkoper wordt). Korte reizen worden dan duurder dan nu, lange goedkoper.

Redenering: vanuit Amsterdam dam centrum is alles snel bereikbaar, maar daar wonen meestal ook juist de mensen die geld hebben. Resultaat Effect Huidige status

Ze zijn nu niet verder gegaan met het onderzoek vanwege het nieuwe OV betaalsysteem dat eraan komt (EMV). Met het huidige systeem van TransLink kan bovenstaande niet (eenvoudig). Als EMV er komt, dan komt er meer onderzoek waarbij ze alle doelgroepen willen gaan betrekken

Geleerde lessen Overig

4.21

Inventarisatie loopafstanden OV haltes Inventarisatie loopafstanden OV haltes Stad

Amsterdam

Thema

Openbaar vervoer

Beschrijving inhoud

Inventarisatie van de loopafstanden naar OV haltes in Amsterdam en of alle haltes gehandhaafd moeten blijven.

Type interventie

Onderzoek

Aanleiding Doelstelling Doelgroep Gebied

Amsterdam

Periode

2020

Verantwoordelijke Uitvoering

Uitvoering door Vervoerregio Amsterdam in samenwerking met DAT.mobility

41

Resultaat

Uitkomst: goed beeld van loopafstanden in de gemeente. De loopafstanden naar haltes zijn in orde (70% van de haltes ligt binnen 500 m van een woonadres).

Effect Huidige status

Er komen adviezen, bijvoorbeeld meer checks & balances inbouwen, en oplossingsrichtingen uit. Ten tijde van de het interview moest dit nog worden besproken in ambtelijke groep en daarna zou het richting de regio gaan.

Geleerde lessen Overig

4.22

Beleidslijn meer maatwerk in het OV Beleidslijn meer maatwerk in het OV (MRDH) Stad

Rotterdam & Den Haag

Thema

Openbaar Vervoer

Beschrijving inhoud

Het MRDH gebied is een druk gebied. Het OV moet een concurrent voor de auto zijn, en daarvoor moet het snel zijn. En niet meanderend door elke wijk gaan. Lijnen worden ‘verstrakt’ maar dat betekent dat er op bepaalde plekken openbaar vervoer wegvalt (‘vlekken’). De vervoerplannen worden beoordeeld door de MRDH, ze bekijken wat de vlekken zijn en bespreken dat met gemeentes. De gemeentes ‘kennen’ namelijk de mensen in de wijken. Als ze behoefte hebben aan aanvullend maatwerkvervoer, dan helpt de MRDH om dat in kaart te brengen en vorm te geven. Er kunnen verschillende uitkomsten zijn: 1. De vervoerder moet op grond van de concessie toch iets doen 2. Via doelgroepenvervoer/WMO lege stoelen inkopen (dit doen ze bijvoorbeeld in haaglanden) 3. Iets inkopen bij concessiehouder 4. Anders Het gaat altijd om relatief dure oplossingen in vergelijking met het OV en het vraagt soms om bijzondere aanpakken. Voorbeelden waar dit is gebeurd zijn Noordereiland (dure oplossing) en park Zestienhoven (beter betaalbare oplossing). Aan het maatwerk OV wordt subsidie verleend. Hierbij wordt van tevoren een inschatting gemaakt van de kosten, aantal reizigers, er wordt gebenchmarkt. De vervoerder bepaalt zelf het tarief. As de getallen in orde en acceptabel zijn, dan gaat het door. Er wordt gemonitord: totale kosten, kosten per uur/rit, kosten per reiziger.

Als de vraag groot is, dan betaalt de MRDH bij. Is de vraag heel laag, dan vervalt misschien de subsidie. Aangezien het moeilijk is van tevoren de vraag goed in te schatten, springt de MRDH daar flexibel op in.

Type interventie

Beleidslijn

Aanleiding

‘Verstrakking’ van OV lijnen waardoor er op bepaalde plekken OV wegvalt.

42

Doelstelling

Aanvullend maatwerkvervoer in kaart brengen en vormgeven.

Doelgroep Gebied

Hele stad / metropoolregio (concessiegebied)

Periode

De beleidslijn is goedgekeurd in januari 2020, in november 2019 is er in de praktijk al mee gestart.

Verantwoordelijke

Initiatief wordt bij de gemeente gelegd (organisatie en bekostiging)

Uitvoering

Gemeente en MRDH (onder andere René de Beer)

Resultaat

De beleidslijn wordt nu uitgevoerd.

Effect Huidige status

Lopend

Geleerde lessen Overig

De voorwaarde dat het moet gaan om OV maakt combinatie met wijkbus-initiatieven (die uitgaan van lidmaatschap) moeilijk.

4.23

U-flex U-flex Stad

Utrecht

Thema

Openbaar vervoer

Beschrijving inhoud

U-flex is een flexibele openbaarvervoerservice, waarbij de bus rijdt op afroep. Het vervoer gaat van halte naar halte, volgens de snelst mogelijke route. Het gaat hier dus om vervoer niet verder dan de haltes van het grofmazige netwerk in de omgeving van de wijk. Wanneer meerdere reizigers tegelijk dezelfde kant op gaan, reizen zij samen in één voertuig. U-flex moet vooraf gereserveerd worden via de TURNN-app of telefonisch. De ritprijs voor U-Flex is € 2,50 per rit (betalen kan met de TURNN-app met iDeal, OV-chipkaart of PIN). Abonnementen zijn ook geldig.

Type interventie

Aanvullend OV

Aanleiding

In Schaakwijk werd de lijn door de wijk geschrapt, hier kwam veel protest tegen.

Doelstelling

Wegvallen fijnmazig OV in de wijk opvangen

Doelgroep

Iedereen kan gebruik maken van U-flex

Gebied

Schaakwijk (“Eiland van Schaakwijk”)

Periode

Net gestart, in september 2020.

Verantwoordelijke Uitvoering

De Provincie Utrecht financiert, de Gemeente Utrecht zorgt dat het mogelijk is (plaatst bijvoorbeeld bankjes). Uitvoering door de vervoerder (Qbuzz).

Resultaat

De interventie zit nog in de opstartfase, er zijn nog geen gegevens over het resultaat beschikbaar.

Effect Huidige status

Lopend

43

Geleerde lessen

Nog geen geleerde lessen. In het begin werd er nauwelijks gebruik van gemaakt, volgens sommigen zou er te weinig over gecommuniceerd zijn. Op dit moment wordt er wat meer gebruik van gemaakt.

Overig

Qua omvang is het niet mogelijk om een indicatie te geven voor de wijk specifiek. Het gaat om een afroepservice die net gestart is, de werkelijke kosten zijn op dit moment nog niet bekend.

4.24

WMO-vervoer Rotterdam WMO-vervoer (collectief aanvullend vervoer en leerlingenvervoer) Stad

Rotterdam

Thema

Doelgroepenvervoer

Beschrijving inhoud

Rotterdam heeft één contract voor al het WMO-vervoer. Vervoerder Trevvel maakt onderscheid naar twee producten: (1) collectief aanvullend vervoer en (2) Trevvel route voor al het route vervoer waaronder leerlingenvervoer, dagbesteding (Wmo en Jeugd), en vervoer naar werk met vaste tijden en routes. Het leerlingenvervoer is conform de wettelijke taak voor leerlingen van het speciaal onderwijs die verder moeten reizen naar school en waarvoor ouders het vervoer niet zelf kunnen regelen. Leerlingen krijgen een indicatie en het vervoer gaat in groepjes van 4 of 8 leerlingen. Voor het collectief aanvullend vervoer (CAV) geeft de gemeente ook een indicatie voor het vervoer en bepaalt het aantal ritten waar iemand recht op heeft en dan regelt de inwoner het zelf met de vervoerder. Men kan maximaal een indicatie voor 312 ritten per jaar krijgen. De meeste mensen maken de ritten bij lange na niet op. Sommige mensen met een indicatie maken gewoon geen gebruik, en veel maken tussen de 0 en 50 ritten per jaar. Mensen overschatten vaak hun eigen reisgedrag. Bovenwettelijk is er nog een algemene voorziening voor mensen van 75+. Als zij zich melden bij gemeente krijgen ze automatisch een indicatie om ‘s avonds na 19:00 met Trevvel te reizen.

Type interventie

Vervoer

Aanleiding

WMO vervoer is wettelijk verplicht. De bovenwettelijke voorziening is een zeer langlopende algemene voorziening.

Doelstelling

Voor bovenwettelijke voorziening voorkomen dat 75+ in de avond niet kunnen reizen omdat ze het niet prettig vinden ’s avonds alleen over straat te gaan/met het OV te reizen.

Doelgroep

Voor het CAV: ouderen of mensen met een beperking die niet zelfstandig kunnen reizen en bovenwettelijk 75+. Voor de andere producten logischerwijs andere mensen (leerlingen, jeugdigen, mensen naar werk).

44

Gebied

Binnen de gemeente Rotterdam en een aantal zones daarbuiten.

Periode

Altijd

Verantwoordelijke

Maatschappelijke Ontwikkeling, betaald vanuit WMO (voor Wmo-vervoer). Afdeling onderwijs: leerlingenvervoer. Afdeling jeugd: Jeugdvervoer. Cluster Werk & Inkomen: vervoer naar werk.

Uitvoering

Uitvoering door Trevvel, contract is in 2018 in gegaan. In het begin zijn er problemen geweest met de overgang van de oude naar de nieuwe vervoerder. Maar de uitvoering gaat prima. Ze lopen er wel tegenaan dat mensen niet altijd de juiste verwachtingen hebben. Mensen zien het soms als een taxi maar dat is het niet. En mensen gebruiken WMOvervoer soms in plaats van de Wijkbus voor korte ritten.

Resultaat

Gerealiseerd zoals verwacht en succesvol.

Effect

Outcome zit in de algemene tevredenheid, dat is de kern. Er is één KPI: mobiliteitstevredenheid. Het grootste onderdeel binnen mobiliteitstevredenheid is klanttevredenheid. En daar wordt op gestuurd. Er wordt formeel niet gestuurd op stiptheid om geen papieren werkelijkheid te creëren, ze zien wel dat stiptheid heel veel invloed heeft op tevredenheid. Andere prestatie indicatoren zijn bijvoorbeeld duurzaamheid en social return on investment. Van de bovenwettelijke algemene voorziening wordt relatief weinig gebruik gemaakt, ze zien wel dat er in de winter meer gebruik van wordt gemaakt. Ze monitoren vervoer en hebben inzicht in gebruik. Verder is Trevvel verplicht om continu klanttevredenheidsonderzoek uit te voeren. Gemeente rapporteert hierover naar de gemeenteraad elke 6 maanden. Afgelopen mei kwam de eerste monitor uit, vanaf nu komt de monitor elk half jaar.

Huidige status

Doorlopend

Geleerde lessen

In 2019 zijn er onderzoeken toegezegd aan gemeenteraad, en afgelopen december uitkomsten van deze onderzoeken. Aan de hand daarvan is er vorig jaar december een brief met verbetermaatregelen naar de gemeenteraad gestuurd. Verbeterpunten waren communicatie met klanten en stakeholders. Die onderzoeken hebben tot verbeteringen geleid.

Overig

In 2019 zijn er 700.000 ritten gemaakt door ongeveer 20.000 cliënten, dat is gemiddeld 35 ritten per jaar per cliënt. De verwachting is dat het nog heel lang gaat duren voordat het aantal ritten weer op het normale niveau is. Gebruikers betalen een rit bijdrage aan Trevvel in strippen van het aantal zones + 1. Een strip kost 20 cent. • WMO-vervoer Rotterdam: • Trevvel: Doelgroepenvervoer door Trevvel

45

4.25

AV070 - Doelgroepenvervoer AV070 - Doelgroepenvervoer Stad

Den Haag

Thema

Doelgroepenvervoer

Beschrijving inhoud

Op dit moment zijn er twee contracten voor het vervoer. Er is AV070, dat is één contract voor het WMO vervoer waar het collectief aanvullend vervoer onder valt en het vervoer naar dagbesteding. En er is een contract (dat geen naam heeft) voor leerlingenvervoer, jeugdwetvervoer en een klein stukje WSW (100 mensen gaat dat om). Het doel is dat het uiteindelijk één groot contract gaat worden. En dat er één contract komt voor alle vervoersstromen (5 in totaal: CAV, dagbesteding, leerlingen, jeugdwet en WSW) Voor AV070 krijg je een indicatie, belangrijk daarin is dat het geen inkomensvoorziening is. Het is puur voor mensen die niet met het OV kunnen reizen. Dat kost 28 euro per jaar, een eigen bijdrage, voor de mensen die een inkomen boven 130% minimum hebben. Mensen met een inkomen daaronder zijn vrijgesteld van de eigen bijdrage. Met een indicatie kunnen mensen van ’s ochtends 7:00 tot ’s avonds 24:00 reizen. Met zon- en feestdagen ligt het iets anders qua tijden waarop er vervoer is. Mensen worden van A naar B vervoerd maar er kan altijd nog iemand in of uitstappen. De mensen bellen om te reserveren. Men kan tot 3 maanden van tevoren reserveren. In principe is het vraag afhankelijk vervoer en mensen kunnen tot 1,5 uur van tevoren reserveren. Er is de afspraak dat wanneer de chauffeurs 15 minuten voor en 15 minuten de bestelde tijd aankomen ze op tijd zijn.

Is het later dan hebben ze afspraak dat chauffeur dat aan de passagiers laat weten. In de situatie voor corona waren er verschillende varianten: van deur tot deur, gewoon oppikken en afzetten, en van kamer tot kamer (vooral belangrijk voor dagbesteding). Die laatste variant kan vanwege corona niet meer. In Den Haag rijden ze met personenwagens, duurzame wagens die of elektrisch zijn of op waterstof rijden. Dat is de afspraak voor duurzaamheid. Ze hebben wel ook rolstoelbusjes, mensen met een scootmobiel gaan daar ook in mee. Voor het vervoer zijn er wel hindernissen in Den Haag. Er zijn op Den Haag Malieveld demonstraties en er zijn normaal veel files. Ook heeft Den Haag geen rondweg dus als je van noord naar zuid wil moet je soms dwars door de stad, Dus als ze al weten dat er een tunnel gesloten is dan wordt, bijvoorbeeld voor werkzaamheden, dan wordt daar rekening mee gehouden door de chauffeurs. En ze hebben een pollerpas voor de beweegbare paaltjes in de stad dus ze

46

kunnen echt overal komen. Er zijn geen bovenwettelijke voorzieningen binnen dit contract Type interventie

WMO voorziening

Aanleiding

Dat gaat al heel ver terug. Heeft een lange historie dat we een ruimhartig beleid hebben. Vroeger heette het Taxibus, nu hebben ze taxi er af gehaald want het is collectief vervoer. Politiek heeft het ook een lange historie ‘wij zorgen goed voor onze mensen.’

Doelstelling

Mensen die niet met het openbaar vervoer kunnen reizen vanwege een beperking vervoer bieden.

Doelgroep

AV070: mensen die niet met het openbaar vervoer kunnen reizen vanwege een beperking. Bij de aanbesteding voor het WMO-vervoer wordt altijd een check gedaan bij de Cliëntenraad. Normaliter spreekt de gemeente hen regelmatig. En er is ook een ‘taxiraad’ binnen de cliëntenraad die zich specifiek met het vervoer bezig houden.

Gebied

Den Haag en een aantal vaste plekken waarvan bekend is dat mensen daar veel naartoe reizen vanuit Den Haag, daarvoor hebben ze het leefgebied van de mensen bekeken en hun behoeften in kaart gebracht. Er zijn een aantal plekken aangewezen buiten Den Haag waaronder Leidschendam Voorburg, een stukje Delft en stukje Wassenaar en Zoetermeer.

Periode

Doorlopende voorziening. Het huidige contract is ingegaan op 1 juni 2019. In de aanbesteding is er voor een periode voor 2 jaar en 3 maanden een contract afgesloten met twee keer een verlengingsmogelijkheid van 1 jaar en een uiteindelijk harmonisatie doel

Verantwoordelijke

Gemeente Den Haag, dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn

Uitvoering

Het WMO vervoer is aanbesteed. De uitvoerende zijn voor AV070 is Noot Ede personenvervoer BV. Voor het andere contract binnen het WMO vervoer doet RMC ook een gedeelte van het vervoer in samenwerking met Noot, dat contract is opgedeeld in percelen op postcode gebied

Resultaat

Er zijn 15.145 personen met een indicatie AV070. En in normale (niet-corona) tijden gaat het om 17.500 ritten per week.

Effect

Ze monitoren het aantal klachten, hebben een permanent klanttevredenheidsonderzoek en hebben de analyses van de rittenbak over het aantal ritten: via het GPS systeem van de chauffeurs wordt op postcode niveau geregistreerd hoeveel enkele ritten er gemaakt worden en waar naar toe. Daardoor kunnen ze heel goed zien hoe mensen reizen (tijd, lengte, hoeveel unieke reizigers) en waar de behoefte zit. Ze hebben ook koppelingen gemaakt met andere voorzieningen, bijvoorbeeld huishoudelijke hulp. Normaliter voeren ze daar regelmatig gesprekken over.

Huidige status

Doorlopende voorziening.

47

Geleerde lessen

Pas sinds het huidige contract is er een permanent klanttevredenheidsonderzoek. Wat nu bijvoorbeeld merkbaar is, is dat de tijdigheid nu heel hoog is omdat er geen files meer zijn. Als er al klachten zijn dan gaat het eigenlijk altijd over tijdigheid

Overig

4.26

Tegemoetkoming aanvullend OV Tegemoetkoming aanvullend OV Stad

Amsterdam

Thema

Doelgroepenvervoer

Beschrijving inhoud

Voor mensen die gebruik maken van aanvullend OV in het kader van de WMO (beschermd vervoer voor mensen zonder beperking boven de 75, deur tot deur, deur tot deur plus, kamer tot kamervervoer), is er een tegemoetkoming beschikbaar van 120 euro per jaar.

Type interventie

Tegemoetkoming

Aanleiding Doelstelling

Mensen kunnen zelf een vorm van aanvullend vervoer kiezen en worden in de kosten tegemoet gekomen.

Doelgroep

Minima (maximaal 120% sociaal minimum) die gebruik maken van het aanvullend OV (WMO vervoer).

Gebied

Amsterdam

Periode

Sinds 2014

Verantwoordelijke

Gemeente Amsterdam, afdeling Zorg, Armoede & Participatie

Uitvoering

Uitvoering door de gemeente Amsterdam in samenwerking met GVB.

Resultaat Effect Huidige status Geleerde lessen Overig

Cijfers van augustus 2020: Tegemoetkoming Aanvullend Openbaar Vervoer 2019: 2883 personen (TAOV ong. 250.000 euro) Tegemoetkoming Aanvullend Openbaar Vervoer 2019: 42 personen.

4.27

Toekomstvisie sociaal vervoer Toekomstvisie sociaal vervoer Stad

Amsterdam

Thema

Toekomstvisie sociaal vervoer

Beschrijving inhoud

Sociaal vervoer is in de gemeente Amsterdam een verzamelnaam voor het totale WMO-vervoer (AOV en leerlingenvervoer e.d.). Er zijn 32.000 mensen met een WMO-indicatie voor het aanvullende vervoer (75+ en andere

48

gebruikers) die samen 1,2 miljoen ritten maken (0,2% van de verplaatsingen in Amsterdam), hier gaat jaarlijks bijna 30 miljoen euro in om. Het WMO-vervoer wordt in Amsterdam uitgevoerd door RMC. Uit demografische gegevens blijkt dat de doelgroep de komende 10 jaar met 80% zal groeien door vergrijzing en de groei van kwetsbare groepen. In de Toekomstvisie wordt het slimmer uitvoeren van het WMO-vervoer gekoppeld aan het toegankelijker maken van het OV. Het ontwikkelen van de toekomstvisie bestaat uit drie onderdelen: 1.

Het WMO-gedeelte efficiënter organiseren. Alle Amsterdammers boven de 75 krijgen sowieso een WMOindicatie, maar dat betekent niet dat al deze mensen ook WMO-vervoer nodig hebben. Uit de cijfers blijkt dat slechts een klein gedeelte van de mensen met een indicatie de helft van alle ritten maakt.

2.

Het toegankelijker maken van het OV voor de groep mensen die nu een WMO-indicatie hebben. Dit past bij het Beleidskader inclusieve mobiliteit van de Vervoerregio Amsterdam. Het is de vraag of deze mensen allemaal met het OV gaan reizen als ze geen WMO indicatie meer krijgen, de verwachting is dat ze zich ook op andere manieren zullen verplaatsen.

3.

Alle andere vormen van mobiliteit en de hulpmiddelen die daarbij horen toegankelijker maken voor deze groep.

Type interventie

Ontwikkeling visie

Aanleiding

Er is geconstateerd dat het WMO-vervoer erg kostbaar is. Naar aanleiding daarvan hebben de bestuurders gesteld dat er een toekomstvisie moet komen over hoe de gemeente hier in de toekomst efficiënter en effectiever mee om kan gaan.

Doelstelling

Een toekomstgerichte oplossing ontwikkelen voor het sociale vervoer waarbij de budgeten voor het aanvullend openbaar vervoer bij de juiste mensen terecht komen.

Doelgroep

De doelgroep is uitgebreid betrokken bij het ontwikkelen van de toekomstvisie. Er is veel met de doelgroep gedaan en gesproken over waar ze tegenaan lopen en behoefte aan hebben.

Gebied

Amsterdam

Periode

Sinds 2019 zijn ze met de toekomstvisie bezig, en volgend jaar (2021) moet het af zijn.

Verantwoordelijke

Gemeente Amsterdam, er is een stuurgroep met vier opdrachtgevers en de bestuurlijke verantwoordelijkheid ligt bij twee wethouders: verkeer en onderwijs, jeugd en zorg (OJZ). Er zijn vanuit de gemeente drie afdelingen betrokken: OJZ, CTO, Verkeer & Openbare Ruimte. Ook is de Vervoerregio Amsterdam betrokken.

Uitvoering

De uitvoering is complex met veel verschillende afdelingen, die niet altijd dezelfde ‘taal’ spreken en twee wethouders.

49

De beleidsontwikkeling is data gedreven en er is intensief samen met de doelgroep gesproken. Er hebben onder andere socratische gesprekken plaatsgevonden om de bedoeling boven tafel te krijgen. Er zijn door data scientists factsheets gemaakt en de klantbehoeften zijn met een customer journey in beeld gebracht. Op dit moment worden er verschillende scenario’s uitgewerkt. Resultaat

Voorafgaand aan het ontwikkelen van de toekomstvisie is besloten om te gaan bezuinigen op het AOV. Maar door de coronacrisis is dat minder relevant, omdat er al veel minder gebruik wordt gemaakt. Er komen al een aantal dingen naar voren uit de data verzameling bij de doelgroep. Bijvoorbeeld dat de doelgroep ook geholpen zou zijn met meer zekerheid over de toegankelijkheid van haltes zoals doet de lift het wel of niet, is die halte toegankelijk voor een rolstoel. Hiervoor zou je real-time digitale toepassingen kunnen inzetten. Het realtime element zou het vernieuwende kunnen zijn omdat je dan ook informatie kan verschaffen als er hinder is of als er obstakels zijn. Ook vriendelijkheid van de chauffeurs bleek heel belangrijk te zijn voor de doelgroep. Tegelijkertijd is de gemeente bezig met een nieuwe OV concessie, daar gaan ze strengere eisen stellen aan de loopafstand naar haltes. Het huidige ov contract is opgesteld in een tijd dat er een flinke bezuinigingsslag was: meer OV voor minder geld. De nuance dat het OV basismobiliteit moet bieden komt weer centraler te staan. De gemeente dat hoogwaardige wel behouden maar geen haltes meer opheffen.

Effect Huidige status

Lopend

Geleerde lessen Overig

4.28

Wijkbus Rotterdam Wijkbus Stad

Rotterdam

Thema

Sociaal vervoer

Beschrijving inhoud

Bij de Wijkbus zijn het veelal vrijwilligers die in een gesubsidieerde bus ouderen rondrijden. Bij de meeste organisaties is het zo dat je als burger lid moet worden van de wijkbus, dat kost 15 euro per jaar en dan per rit ook nog een kleine bijdrage. Het idee is dat je binnen de wijk reist, naar het winkelcentrum bijvoorbeeld. De wijkbus is een voorliggende voorziening. Als mensen om een indicatie vragen voor het CAV dan verwijzen ze hen ook naar de

50

wijkbus als ze merken dat de reisbehoefte alleen in de wijk is. Voordeel van de wijkbus is dat de chauffeurs wachten bij de ingang van het winkelcentrum of meegaan naar binnen. Gebruikers gaan ook in groepjes op pad en de Wijkbus is klantvriendelijk. Trevvel zet iemand alleen af. De wijkbus wordt gesubsidieerd vanuit het welzijnswerk, ze hebben Rotterdam in 14 gebieden ingedeeld. Type interventie

Vervoer

Aanleiding Doelstelling

Ouderen of mensen met een beperking vervoeren, ze hebben ook allemaal een rolstoelbus. Zelfde doelstelling als collectief aanvullend vervoer

Doelgroep Gebied

14 gebieden binnen de gemeente Rotterdam

Periode Verantwoordelijke

Welzijnsorganisaties. De gemeente subsidieert.

Uitvoering Resultaat

Is best wel populair en er wordt veel gebruik van gemaakt.

Effect Huidige status Geleerde lessen Overig

4.29

Wijkbus Den Haag Wijkbus Stad

Den Haag

Thema

Sociaal vervoer

Beschrijving inhoud

De wijkbus is een soort taxi vervoer met een goedkoop abonnement binnen de wijken. Vrijwilligersorganisatie in wijken doen de uitvoering van de wijkbus. De gemeente betaalt de aanschaf van de bus zelf.

Type interventie

Voorziening op wijkniveau

Aanleiding

De vervoersbehoefte van mensen is vaak in de eigen buurt. Soms gaat het om nog geen kilometer om een bezoek aan de huisarts of de winkel te brengen.

Doelstelling

Vervoer bieden voor mensen die niet of moeilijk met het openbaar vervoer kunnen reizen, voornamelijk ouderen en gehandicapten.

Doelgroep

De wijkbus is voor iedereen, iedereen mag er gebruik van maken en daar heb je geen medische indicatie voor nodig.

Gebied

Binnen de wijken van de gemeente Den Haag

Periode

Jaar rond

Verantwoordelijke

Gemeente Den Haag, Dienst Publiekszaken

Uitvoering

Uitvoering door samenwerkingspartners in de wijk. Het gaat hierbij om welzijnsorganisaties die vrijwilligers opleiden om met de wijkbussen te rijden.

51

Resultaat

Scheveningen heeft bijvoorbeeld een heel sterke wijkbus opgezet

Effect Huidige status

doorlopend

Geleerde lessen Overig

4.30

Buurt Mobiel Buurt Mobiel Stad

Utrecht

Thema

Sociaal vervoer

Beschrijving inhoud

Vrijwilligers verzorgen het vervoer in hybride auto’s. Er zijn enkele vaste opstappunten, maar daarnaast worden mensen thuis opgehaald en naar een gewenste locatie gebracht. Dit kan zijn binnen de wijk of naar één van de andere wijken waar Buurt Mobiel actief is.

Type interventie

Bewonersinitiatief

Aanleiding

De gemeente heeft een challenge uitgeschreven om andere vormen van vervoer te ontwikkelen. Het doel was om maatschappelijke initiatieven te stimuleren die minder leunen op de gemeente. En hiermee het WMO budget te beheersen door maatschappelijke initiatieven te stimuleren.

Doelstelling

Het doel is dat bewoners en bezoekers van de wijk beter gebruik kunnen maken van alles wat er al is en dat vervoer minder een belemmering is om erop uit te trekken. (website Buurt Mobiel)

Doelgroep

In principe is het voor iedereen, maar in de praktijk maken vooral mensen met een mobiliteitsbeperking hier gebruik van.

Gebied

Overvecht, Noordoost, Zuilen en Ondiep

Periode

Sinds 2016

Verantwoordelijke

Gemeente Utrecht, afdeling Maatschappelijke ontwikkeling

Uitvoering

Uitvoering door Stichting Buurt Mobiel

Resultaat

In 2019 zijn er in totaal 6596 ritten uitgevoerd.

Effect Huidige status

Loopt (initiatief wordt via subsidierelatie ondersteunt)

Geleerde lessen

Het doel van de gemeente was ook om maatschappelijke initiatieven te stimuleren. Dat is gelukt, maar een kanttekening is dat het initiatief nog wel (deels) door de gemeente wordt bekostigd.

Overig

4.31

Pilotplan zelfstandig reizen Pilotplan zelfstandig reizen

52

Stad

Utrecht

Thema

Sociaal vervoer

Beschrijving inhoud

Inwoners kunnen onder begeleiding van een vrijwilliger leren reizen met het OV. Via het WMO loket worden mensen hier actief op gewezen. In de toekomst wil de gemeente de bestaande klantgroep van de regiotaxi ook actief gaan benaderen.

Type interventie

Project met vrijwilligers

Aanleiding Doelstelling

Meer mensen in het OV; minder gebruik WMO vervoer; mensen hun eigen oplossingen laten vinden binnen de reguliere mogelijkheden.

Doelgroep

Iedereen met een WMO indicatie die de mogelijkheid heeft om eventueel wel met het OV te reizen.

Gebied

Utrecht

Periode Verantwoordelijke

Gemeente Utrecht, afdeling Maatschappelijke Ontwikkeling

Uitvoering

Uitvoering door Handjehelpen (vrijwilligersorganisatie)

Resultaat Effect Huidige status

Nog niet gestart i.v.m. corona

Geleerde lessen Overig

4.32

Pilot met werkzoekenden Pilot met werkzoekenden Stad

Rotterdam

Thema

Re-integratie

Beschrijving inhoud

In dit project worden mensen geholpen die op zoek zijn naar werk en dat o.a. door mobiliteitsproblemen (ze willen ergens werken waar ze niet kunnen komen) niet kunnen vinden. Het project gaat niet alleen over het vervoer, maar begeleidt mensen in het hele proces van werk zoeken. 1e fase (2019): via jobcoaches en werkconsulenten zijn mensen die op zoek zijn naar een baan en daarbij vervoerproblemen ervaren uitgenodigd voor een bijeenkomst. Daar zijn ze voorgelicht over werkgevers met relevante vacatures en over de ebikes en het project. Vervolgens zijn 12 mensen die mee wilden doen begeleid in de zoektocht naar werk en ze kregen daarbij de beschikking over een elektrische fiets. Ze werden op twee manieren geholpen. (1) Ze werden geholpen bij het maken van een match met een werkgever, en (2) door de inzet van de elektrische fiets werd hun actieradius groter. Ze konden de fiets gebruiken tijdens het zoeken naar werk. Als ze er bleven werken en de fiets beviel, dan konden ze die aflossen en daarbij hun woon-werkvergoeding (reiskostenvergoeding) inzetten. Het ging dan niet om volledige bedrag van de fiets, maar ze betaalden naar rato

53

(een soort huur-koop regeling). In 6-8 maanden werd de fiets uiteindelijk hun bezit. Er zat ook een verzekering in bij. Uiteindelijk hebben 6 mensen de ebike overgenomen. Tijdens het proces was er veel contact met de mensen (telefonisch, 1x per week). 2e fase (start najaar 2020): dit keer zijn er 20 ebikes. Wat vertraging door corona (plan was eerst voorjaar 2020). Omdat er nu geen gezamenlijke bijeenkomsten georganiseerd kunnen worden vanwege corona gaat het wat meer gefaseerd. Jobcoaches en werkconsulenten moeten nu meer individueel mensen benaderen en voorlichten. Type interventie

Experiment/project

Aanleiding

Meer mensen aan een baan helpen

Doelstelling

Helpen van mensen die op zoek zijn naar werk en dat o.a. door mobiliteitsproblemen niet kunnen vinden.

Doelgroep

Mensen die geen auto en niet of beperkt geschoold zijn. Daardoor kunnen ze niet op alle vacatures reageren. Ze doen vaak werk wat op industrieterreinen is (lastig te bereiken met OV, te ver voor fiets), productiewerk, en evt. ook in de nacht (als OV niet rijdt). Ze kunnen dus niet of moeilijk op een geschikte werklocatie komen. De doelgroep is direct betrokken bij het experiment en er wordt gekeken naar hun behoeftes.

Gebied

Rotterdam Zuid

Periode

2019 1e fase, 2020-2021 2e fase

Verantwoordelijke

Verkeersonderneming (Thijs Visser), afdelingen Mobiliteit (Marc Seij) en Werk & Inkomen van de gemeente.

Uitvoering

Verkeersonderneming in samenwerking met jobcoaches en werkconsulenten. In de uitvoering veelvuldig contact met de deelnemers (1x per week telefonisch contact).

Resultaat

Het project (1e fase) is gerealiseerd en heeft een vervolg gekregen met de 2e fase die nu loopt.

Effect

Het project was succesvol; van de 12 deelnemers hebben er 6 de ebike uiteindelijk overgenomen. Er zijn enquêtes en interviews uitgevoerd. Een bevinding was dat mensen opbloeiden door het mobieler en meer in beweging zijn, en gezonder en vitaler waren. Als de kosten van de begeleiding worden afgezet tegen bespaarde uitkeringen, is het project kostendekkend.

Huidige status

Er loopt nu een 2e fase met meer ebikes.

Geleerde lessen

De 1e fase was relatief veel werk voor weinig mensen die meededen. Maar in die fase is ook alles opgezet. Bij een normale opschaling zou dat efficiënter gaan. Door corona in de 2e fase nu is het juist arbeidsintensief voor de job coaches en werkconsulenten omdat zij niet voor een groep een bijeenkomst kunnen organiseren. Relatief veel werk dus, maar daar staat wel tegenover dat je een aantal mensen uit de bijstand kunt halen. Ze hopen ook op olievlekwerking bij het netwerk van de mensen die hebben meegedaan, en dit bleek ook al uit de enquêtes en interviews.

54

Overig

4.33

Beleidsregel re-integratie 2017 Beleidsregel re-integratie 2017 Stad

Den Haag

Thema

Re-integratie

Beschrijving inhoud

In de beleidsregel re-integratie zijn mogelijkheden opgenomen om vervoersvoorzieningen te treffen. Via de werknemerscheque kan iemand die een reintegratietraject volgt een reiskostenvergoeding ontvangen, indien de belanghebbende geen andere vergoeding voor reiskosten ontvangt en er geen alternatief vervoer mogelijk is. De eigen bijdrage voor de reiskostenvergoeding bedraagt één euro per enkele reis, met een maximale eigen bijdrage van 35 euro per maand. Daarnaast kan de gemeente een vervoersvoorziening verstrekken aan kandidaten of werknemers die niet zelfstandig kunnen reizen. Voorbeelden zijn een aangepaste fiets, een bruikleenauto, kilometervergoedingen, regiotaxi en/of begeleidingskosten. Het gaat om maatwerk. Per geval wordt bekeken wat er nodig is, met welk doel en van waaruit een vervoersvraag gefinancierd moet worden (WMO, participatiewet of bijzondere bijstand).

Type interventie

Beleidsregel

Aanleiding

Sinds de decentralisatie van het sociaal domein in 2015, bestaat de vervoersvoorziening in de beleidsregel reintegratie en is deze niet meer gewijzigd.

Doelstelling Doelgroep Gebied

Bijv. een van de G4 gemeenten, of een wijk

Periode Verantwoordelijke

Gemeente Den Haag, Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Uitvoering

Uitvoering door Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Resultaat

Cijfers over het gebruik zijn niet beschikbaar, omdat deze verkapt zitten in bredere regelingen (werknemerscheque is er ook voor andere voorzieningen dan vervoer). Er wordt niet veel gebruik gemaakt van de regeling.

Effect Huidige status

lopend

Geleerde lessen

Beleidsregels zijn op hoofdlijnen, zodat niet telkens hoeven te worden aangepast. In werkinstructies iets meer details. Daarnaast wordt in de regio op een vergelijkbare manier gewerkt, zodat het voor werkgevers overzichtelijk blijft.

Overig

55

4.34

Vervoersvergoedingen voor werkzoekende n Vervoersregelingen voor werkzoekenden Stad

Rotterdam

Thema

Re-integratie

Beschrijving inhoud

Er zijn twee vervoersvergoedingen voor werkzoekenden. Een OV-vergoeding en een fietsvergoeding. Ze voorzien verder niet in andere voertuigen Werkzoekenden krijgen dan een voucher voor een fiets ter waarde van €75 die zij kunnen uitgeven aan een fiets bij kringloopwinkel Piekfijn, dit zijn zwerffietsen die zijn opgeknapt. Of zij krijgen een voucher voor een OV vergoeding bij de RET van een variabel bedrag. Hierbij kan het gaan om een vergoeding per rit, per week of een maandabonnement. Het is aan de casemanager, die de regievoerder is, of iemand een vergoeding krijgt. Dat is maatwerk, er zijn geen harde voorwaarden. Een werkzoekende kan een ritvergoeding krijgen wanneer zij een sollicitatiegesprek hebben. Ook wanneer een werkzoekende een traject volgt voorafgaand bemiddeling naar werk kunnen zij een vergoeding krijgen, deze trajecten vinden vaak plaats op locaties die verder reizen zijn. Wanneer werkzoekenden een baan hebben gevonden en of een proefplaatsing hebben kunnen zij voor de eerste werkmaand een OV-vergoeding krijgen voor de reiskosten zodat zij vanaf de tweede maand zelf kunnen betalen