RIS308975 Notulen van de raad van 15 april 2021 (dag)

33

Roept het college op: • in het implementatieplan voor de Noordwestelijke hoofdroute aan te tonen, al dan niet met een daartoe strekkend aanvullend maatregelenpakket, dat de plannen voor bewoners langs deze wegen niet leiden tot een achteruitgang (ten opzichte van de referentiesituatie)van de leefbaarheid, veiligheid, doorstroming en luchtkwaliteit. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie I.10 VVD Op- en afritten Hubertusviaduct De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 april 2021 ter bespreking van ‘Standpunt over advies van belangenorganisaties Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord en vervolgstappen’ (RIS 307564). Constaterende dat: • het college de belangrijkste maatregelen uit het advies van belangenorganisaties Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord overneemt; • de verkeersmodellen hebben berekend dat de Johan de Witlaan en de Teldersweg- Raamweg in absolute zin de meeste extra vervoersbewegingen moeten herbergen; • de afrit van de Teldersweg naar de Raamweg en de oprit van de Raamweg naar de Teldersweg een enkele baan heeft en de maatregelen uit het pakket alleen het invoegen van de afrit aanpassen, maar niet de capaciteit van de op- en afrit. Overwegende dat: • de oprit naar en afrit van de Teldersweg naar de Raamweg en vice versa meer auto’s moet verwerken dan er nu overheen rijden door de maatregelen uit het pakket Centrum-Noord. Roept het college op: • in het implementatieplan ervoor te zorgen dat de op- en afritten van het Hubertusviaduct voldoende capaciteit hebben om de toegenomen verkeerstroom te kunnen verwerken en zo nodig daartoe noodzakelijke maatregelen te treffen. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie I.11 VVD Een robuust Telderstracé De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 april 2021 ter bespreking van ‘Standpunt over advies van belangenorganisaties Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord en vervolgstappen’ (RIS 307564). Constaterende dat: • het college de belangrijkste maatregelen uit het advies van belangenorganisaties Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord overneemt; • de verkeersmodellen hebben berekend dat de Johan de Witlaan en de Teldersweg in absolute zin de meeste extra vervoersbewegingen moeten herbergen; • de Johan de Witlaan en de Teldersweg worden onderbroken door de Scheveningseweg; • in het coalitieakkoord en tijdens raadsvergaderingen meermaals is vastgesteld dat het college het voornemen heeft de kruising Scheveningseweg-Teldersweg/Johan de Witlaan geheel of gedeeltelijk ongelijkvloers te maken. Overwegende dat: • door het kruisen van de tram en het verkeer dat over de Scheveningseweg rijdt er 34

• • •

wachtrijvorming kan ontstaan op het kruispunt Johan de Witlaan - Teldersweg; door de maatregelen uit Centrum-Noord er fors meer verkeer over dit kruispunt gaat rijden; door het wegnemen van de onderbreking op dit kruispunt het verkeer makkelijker door kan rijden over de Teldersweg richting de Raamweg of de Hubertustunnel enerzijds en richting de Pres. Kennedylaan anderzijds; de ongelijkvloerse kruising, ook opgenomen in het coalitieakkoord, een voorwaarde is voor voldoende doorstroning van het extra verkeer dat deze kruising moet passeren na implentatie van de maatregelen Centrum-Noord.

spreekt uit dat: • de ongelijkvloerse kruising Scheveningseweg-Teldersweg er voor zorgt dat de doorstroming van de S100 na de maatregelen Centrum-Noord wordt gewaarborgd; • er bij de coalitievorming na de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 geld beschikbaar moet komen om de ongelijkvloerse kruising uit te voeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie I.12 VVD Breng maatregelen voor de doorstroming Raamweg in kaart De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 april 2021 ter bespreking van ‘Standpunt over advies van belangenorganisaties Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord en vervolgstappen’ (RIS 307564). Constaterende dat: • de Raamweg/Koningskade wordt onderbroken door de Laan Copes van Cattenburch, de Javastraat, de Doctor Kuyerstraat en de Zuid Hollandlaan; • de Raamweg/Koningskade een drukke verkeersader is voor Den Haag; • er door de maatregelen uit het pakket Centrum-Noord de Raamweg/Koningskade drukker zal worden. Overwegende dat: • op de Raamweg/Koningskade door de vele onderbrekingen zoals de Laan Copes van Cattenburch, de Javastraat, de Doctor Kuyerstraat en de Zuid Hollandlaan, in de huidige situatie al (te) vaak filevorming optreed; • het aanpassen van de stoplichten en het versimpelen van de kruispunten die opgenomen zijn in het maatregelenpakket Centrum-Noord slechts deels tot een soepelere doorstroming zal leiden waarbij vermoedelijk alleen de huidige capaciteitsvraag mee zal worden opgelost. Roept het college op: • andere maatregelen die de doorstroming van de Raamweg/Koningskade nog verder kunnen verbeteren in kaart te brengen en gelijktijdig met het implementatieplan Centrum-Noord aan de raad te overleggen. En gaat over tot de orde van de dag.

De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Voorzitter. Op de Vaillantlaan was het altijd druk. Daarna werd het drukker door de wegafsluitingen. Alsof dat niet voldoende was, wil de wethouder CentrumNoord verkeersveiliger maken ten koste van de Vaillantlaan. Dit betekent nog meer drukte, nog meer luchtvervuiling en nog meer verkeersonveiligheid in de Schilderswijk. Bewoners en ondernemers in de wijken Schilderswijk en Transvaal voelen zich totaal niet gehoord en zijn daar nog steeds boos over. Nu staat de gemeente lijnrecht tegenover de bewoners en de ondernemers van de Schilderswijk 35

en Transvaal. Hun stem mag niet verwaarloosd worden. Hierover wil ik daarom een motie indienen met als titel Hoor de bewoners en ondernemers van Schilderswijk en Transvaal en met als dictum: verzoekt het college om alsnog in gesprek te gaan met bewoners en ondernemers van Schilderswijk en Transvaal over de verkeersplannen en de raad hierover te informeren. Tevens zullen wij de motie van de Haagse Stadspartij over het participatietraject steunen. De voorzitter. Door de heer Çetinkaya wordt de volgende motie (I.7 ID) ingediend:

Motie I.7 ID Hoor de bewoners en ondernemers van Schilderswijk en Transvaal De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 15 april 2021, ter bespreking van voorstel van het college inzake Standpunt over advies van belangenorganisaties Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord en vervolgstappen (RIS307564). Constaterende, dat: • bewoners en ondernemers in de wijken Schilderswijk en Transvaal zich totaal niet gehoord voelen en daar nog steeds boos over zijn; • de bewoners en ondernemers enerzijds en de Gemeente anderzijds lijnrecht tegenover elkaar staan. Overwegende, dat: • het lijnrecht tegenover elkaar staan van bewoners en ondernemers enerzijds en de Gemeente anderzijds geen gezonde situatie is; • het in gesprek gaan met bewoners en ondernemers in die wijken om hun meningen te horen niet verwaarloosd mag worden. Verzoekt het college: • om alsnog in gesprek te gaan met bewoners en ondernemers van Schilderswijk en Transvaal over de verkeersplannen; • de raad hierover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. Dank aan alle bewoners, ondernemers en organisaties die gezamenlijk tot dit advies zijn gekomen om de verkeerssituatie in Centrum-Noord te verbeteren.

Zoals ik in de commissievergadering al zei, is Den Haag volgens mij heel wat verkeersdeskundigen rijker door dit lange en intensieve proces. Dat is gewoon heel erg mooi. De plannen zien er goed uit. Doorgaand verkeer wordt zo veel mogelijk geweerd en het wordt veiliger voor voetgangers en fietsers. Er zitten in het plan een aantal punten waarvan de tijd moet leren of zij daadwerkelijk goed uitpakken, bijvoorbeeld op de Mauritskade. Dat moeten we dus zorgvuldig in de gaten houden. Een gevolg van deze plannen is wel dat het verkeer op andere plekken wat toeneemt, zoals op de Vaillantlaan. Daarom is het goed dat we een werkbespreking hebben gehad over het verbeteren van de verkeerssituatie daar. We moeten daar snel maatregelen gaan nemen. Zoals een inspreker terecht in de commissievergadering aangaf, verdienen de Schilderswijk en Transvaal het om net zo intensief betrokken te worden bij de plannen in hun wijk. Daarom steunt de PvdA van harte de motie van de HSP om te komen tot een Klankbordgroep Centrum-Zuid. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. Beste raadsleden, dank voor uw inbreng, net als de insprekers weer. Om maar gelijk met de insprekers te beginnen: de heer Boenders heeft helemaal gelijk. Met zijn kundige juridische oog heeft hij inderdaad een verschrijving in het dictum gevonden.

Mevrouw Van Doorn heeft aangegeven om daar in de tweede termijn een technisch amendement over 36

te maken. Wij zullen dat dus steunen en wij zullen helpen om dat juist te krijgen. Excuus aan de hele commissie en aan iedereen die dit betreft voor die verschrijving. Die scherpe blik van de heer Boenders hebben we eigenlijk van 25 bewoners-, ondernemersen belangenclubs gekregen. Zij zijn hier ruim twee jaar mee bezig geweest. Echt een dik, dik, dik compliment voor allen die hier zoveel tijd in hebben gestoken en die dus ook zo begaan zijn met de eigen omgeving dat zij hier keuzes hebben gemaakt. Die keuzes zijn misschien niet altijd in hun eigen voordeel uitgevallen, maar zij hebben bewezen om daarbij over hun eigen schaduw heen te kunnen stappen om een totaalpakket te maken. Daar kan ongetwijfeld nog steeds niet iedereen zich in vinden, maar wel in de grootst mogelijke meerderheid. Daar ben ik heel trots op. Ik denk dat we daar als heel stadhuis Den Haag, om het zo maar te zeggen, trots op mogen zijn. Ik denk dat het aan ons is om dit nu ook echt verder te brengen in het implementatieplan. Uiteraard gaan ook mijn dank en complimenten nog uit naar de heer Van Vulpen, die dit in de vorige raadsperiode allemaal heeft aangezwengeld. Omwille van de tijd ga ik snel naar de moties. GroenLinks kwam met twee moties, ten eerste de motie Ontlast de S100. Dat vinden wij een uitstekende motie. De tweede motie betreft de Kwaliteitsverbetering Centrum-Noord voor fietsers en voetgangers.

Dat punt is natuurlijk al meegenomen in het plan. We willen daar namelijk de doorstroom van verkeer van de buitenwijken verminderen, waardoor er meer ruimte komt voor de fietsers. We zijn ook bezig met de sterfietsroutes die daardoorheen gaan, maar het is natuurlijk prima om deze motie in te dienen. Wat de motie van de Stadspartij betreft: bij de werkbespreking over de zevensprong, de zessprong en de vijfsprong - kortom: de Vaillantlaan en omgeving - hebben we al met elkaar gewisseld dat dit een grote wens is en dat we dit dus eigenlijk echt gewoon moeten gaan implementeren voor de plannen die met die wegen te maken hebben, dus met Centrum-Zuid, om het zo maar te noemen. Wij ondersteunen deze motie dus volledig en we willen er graag maximaal aan tegemoetkomen. Het is een mooi proces. Ik denk dat het niet eens een handreiking is vanuit het stadhuis richting de Schilderswijk en Transvaal, maar juist het aannemen van de uitgestoken hand die uit die wijken naar het stadhuis komt. Die nemen wij graag aan en we willen dat traject graag ingaan. Het CDA zei dat dit een lastig verhaal blijft. Dat is het misschien ook wel. Het is natuurlijk altijd spannend. Als we verkeer wat willen gaan weren uit woonwijken, betekent dat dat we terug moeten vallen op de doorgaande wegen die we daarvoor hebben aangemerkt, de S-wegen.

Die centrumring en de S-wegen gaan natuurlijk ook door andere woonwijken, zo u wilt. Ja, op de Waldeck Pyrmontkade, de Koningin Emmakade en de Vaillantlaan, die u daarbij noemde, wonen zeker mensen en die hebben natuurlijk ook last van het verkeer dat daar al rijdt. Daarbij hou ik nogmaals een pleidooi voor het maximaal inzetten op de mobiliteitstransitie om te proberen om zo veel mogelijk ritten die ook op een andere manier makkelijk gedaan zouden kunnen worden, echt te gaan veranderen. Maar we gaan dat natuurlijk heel goed monitoren. Dat wilde u nogmaals onderstrepen met uw motie. Het lijkt me uitstekend om dat op die wijze te doen. U vroeg daar nog wel bij of CentrumNoord het waard is dat het op die S-wegen en de Centrumring drukker wordt. Het antwoord van het college daarop is ja. Zoals u in de stukken heeft kunnen zien, hebben we gezien dat die wegen het ook technisch allemaal prima aankunnen. We hebben die wegen daar als gemeente natuurlijk ook voor aangewezen. Daarom willen we het doorgaande verkeer juist graag op die wegen - het Telderstracé is daar een prima tracé voor - en niet meer door die hele smalle straten, in dit geval van Centrum-Noord, die we allemaal zo goed kennen. Maar ook in andere wijken willen we het verkeer zo veel mogelijk eromheen leiden, ook bij de plannen rondom de Vaillantlaan. Ik was al even op ingegaan op de inbreng van D66.

U had ook nog andere punten, maar voor de snelheid beperk ik me tot het door de heer Boenders voorgestelde amendement. Dat wacht ik af in de tweede termijn. De PVV zag af van een inbreng. Groep de Mos noemde dit 'een verschrikkelijk plan van zogenaamde coparticipanten'. Ik vind dat dat absoluut geen recht doet aan het werk dat mensen hieraan hebben verricht. Als we gemeentebreed, als stadsbestuur - dat zijn we samen toch - graag veel participatie en inbreng van bewoners willen hebben, vind ik het eerlijk gezegd niet helemaal passend om bewoners en ondernemers die dat allemaal in hun vrije uren doen, dan op die manier weg te zetten. Ik vind dat eerlijk gezegd niet kies.

37

Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Als u dat allemaal zo vervelend vindt, wat heeft u dan met de inbreng van meneer Derwisj Maddoe voor de Schilderswijk en Transvaal gedaan? Want die was nogal boos tijdens de werkbespreking. Wethouder Van Asten (D66). Dat is een ander dossier. Wij hebben de heer Maddoe overigens vaak gesproken en hij was helemaal niet zo boos in die werkbespreking als u nu plotseling doet voorkomen. We hebben hem hierbij juist heel vaak benaderd. Hij is er ook vaak bij geweest. Hij kon er door persoonlijke omstandigheden ook niet altijd bij zijn. We zullen de heer Maddoe ook zeker weer uitnodigen als we het weer gaan hebben over de uitwerking van de plannen rondom de Vaillantlaan. U hoorde mij zojuist de motie van de Stadspartij zeer breed omarmen. Dat hele traject gaan we ook daar dus gewoon aan. Ik snap dus niet helemaal waarop u daarmee precies doelt. U heeft een motie ingediend, met als strekking … De voorzitter. Meneer Meinesz nog een keer. Wethouder Van Asten (D66). … dat de Haagse wegen van alle inwoners van Den Haag zijn. De voorzitter. Nog een interruptie van meneer Meinesz. Wethouder Van Asten (D66). Dat klopt, maar … De voorzitter. Een interruptie van meneer Meinesz. Wethouder Van Asten (D66). … we hebben er ook voor gekozen dat we door de wijken … De voorzitter. Een interruptie van meneer Meinesz! Wethouder Van Asten (D66).

… geen maximaal verkeer meer willen. We willen de wegen die daarvoor geschikt zijn … De voorzitter. Een interruptie van de heer Meinesz! Wethouder Van Asten (D66). ... en die daar ook voor aangewezen zijn, voor het doorgaand verkeer bewaren. De andere wegen die dwars door woonwijken lopen, willen wij voor de mensen die daar wonen … De voorzitter. Hoort de heer Van Asten mij niet? Hier spreekt de voorzitter van de gemeenteraad! Wethouder Van Asten, er is een interruptie! Wethouder Van Asten (D66). Die motie moet ik dus ontraden. De voorzitter. Dit moet aan de techniek liggen. Hoe kan dit? Er is een interruptie van de heer Meinesz. Kan iemand voorkomen dat ik dat zes keer moet zeggen? Want dat vind ik heel slordig staan. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Ik denk dat de wifiverbindingen ook vervalst zijn door D66, maar ik wil nog even terugkomen op die werkbespreking. Meneer Van Asten moet die toch even terugkijken, want meneer Maddoe was erg boos. Wethouder Van Asten (D66). Ik ga hier geen welles-nietesspelletje van maken. Ik heb een hele andere ervaring met meneer Maddoe. We spreken de heer Maddoe ook geregeld over het parkeren in de Schilderswijk en Transvaal en over veel andere dossiers, want de heer Maddoe is vaak woordvoerder namens zijn achterban. Ik doe overigens niet zoveel met wifiverbindingen.

Het zal u genoegen doen dat ik toevallig gister met mevrouw Van Eekelen en de heer Lugthart van onze buurgemeenten een afspraak op mijn kantoor heb gehad om goed over alle verbindingen tussen onze steden te spreken. Ik heb met de heer Lugthart ook volgende week een afspraak, die voor 38

een belangrijk deel zal gaan over de Beatrixlaan en de impasse op dat punt. Zoals u in de motie heeft opgeschreven, hebben we daarover al een akkoord gesloten. Wij trekken dus absoluut al samen op richting de MRDH om ervoor te zorgen dat ook de Beatrixlaan een goede ontsluiting krijgt. Welke vorm dat krijgt, durf ik nu nog niet te zeggen. Het onderzoek dat we gaan verrichten, zal daaraan moeten bijdragen. Wij werken als Den Haag dus absoluut mee om ervoor te zorgen dat de gemeente Rijswijk alle hulp krijgt van onze gemeente om verkeer op welke wijze dan ook af te kunnen handelen. Dan de motie van de heer Çetinkaya van de Islam Democraten. Volgens mij komt het dictum eigenlijk overeen met het dictum van de motie van de heer Wijsmuller. Daarmee zou ik dus zeggen dat het een prima motie is, want waarom zou je daartussen kiezen? Alleen zegt u, meneer Çetinkaya, dat de bewoners en ondernemers lijnrecht tegenover de gemeente staan. Dat wil ik echt bestrijden. Wij staan niet lijnrecht tegenover bewoners en ondernemers. Dat er af en toe ongetwijfeld mensen zijn die het niet eens zijn met het beleid van de gemeente, is iets anders. Er zijn ook mensen die juist hartstikke blij zijn met de ingrepen die wij in het gebied hebben gedaan en die wij voorstellen.

Ik vind het dus een beetje jammer dat dit in de constateringen en de overwegingen staat, want dat zorgt er wel voor dat ik deze motie daardoor zou willen ontraden, terwijl ik het dictum an sich mooi vind. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Bedankt dat u de motie wil omarmen. Ik zal het even toelichten. De tekst heeft te maken met de wegafsluitingen van de Parallelweg en de Schilderswijk, dus niet met de toekomstige plannen. Wethouder Van Asten (D66). In dat geval zeg ik nogmaals dat we niet lijnrecht tegenover elkaar staan, want ik heb ook heel veel bewoners op mijn mail staan die zeggen ontzettend blij te zijn dat er nu niet meer 10.000 auto's dwars door hun woonstraten heen komen. Dat zijn vaak mensen met kinderen, die zich zorgen maken over de veiligheid. Dat zijn de scholen die aan de Hoefkade liggen, die nu blij zijn dat er niet een eindeloze stroom auto's voorbijkomt, waardoor die kinderen daar veiliger zijn. Meneer Çetinkaya, als het hier precies op ziet, moet ik de motie dus toch ontraden, simpelweg omdat het niet waar is dat wij lijnrecht tegenover die ondernemers en bewoners staan. Dat het niet allemaal pais en vree is, onderschrijf ik. Dat weten we allemaal, maar we staan niet lijnrecht tegenover elkaar. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Ik vind het jammer dat de wethouder mijn motie eigenlijk wil omarmen als ik de tekst uit mijn inbreng weghaal.

Het gaat om de participatie van bewoners en ondernemers. Met die intentie zou ik de wethouder dus toch willen vragen om de motie te omarmen en zich niet zo te verdiepen in de inleiding van mijn motie. Wethouder Van Asten (D66). Ik ken de heer Çetinkaya een beetje. Wellicht heeft hij het inderdaad wat hoekig opgeschreven. Natuurlijk horen de overwegingen en de constateringen echt bij een motie, net als de titel van een motie. Maar ik hoor de heer Çetinkaya zeggen dat die soep niet zo heet wordt gegeten als die wordt opgediend. Zo zal ik de motie dus ook niet beschouwen. Laten we zeggen dat we met een goed begin willen participeren met die hele buurt. Dus meneer Çetinkaya, we begrijpen elkaar. Met die woorden omarmt het college deze motie. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Heeft de wethouder al gesproken met de ondernemers aan de Hoefkade, zoals volgens mij was afgesproken in een motie? Wethouder Van Asten (D66). Nee, ik heb daar nog geen ronde kunnen doen, uiteraard mede door de coronamaatregelen. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Dat kan toch ook gewoon middels een Zoommeeting of zo? Wethouder Van Asten (D66). We zijn nog niet in die fase van de evaluatie. NIDA heeft geen motie ingediend, maar riep er wel toe op om tegen te stemmen, omdat er een weglekeffect is naar verkeer over de Vaillantlaan. Ik zou de heer Mahmood toch willen vragen om dit 39

te heroverwegen. We willen het verkeer namelijk voor iedereen in de stad beter maken. Dat kan nooit in één keer gelijk voor de hele stad. Ja, dan zouden we er in één keer een heleboel auto's op één dag uit moeten halen. Dat is niet haalbaar en niet werkbaar. We gaan dat nu dus wijk voor wijk doen. We hebben nu Centrum-Noord. Meer dan twee jaar hebben onze stadsgenoten daaraan gewerkt. Als u nu zegt 'stem tegen', vind ik dat u al die mensen eigenlijk in één keer wegzet in de zin van: wij vinden u ook niet belangrijk. Dat is precies wat u het college eigenlijk zou willen verwijten, omdat wij niet het belang van de Vaillantlaan en de Schilderswijk voorop zouden stellen. Ik vind dus dat we daarin absoluut moeten gaan middelen. Ik denk dat we met de werkbespreking die we achter de rug hebben, met de motie van de Stadspartij en met de motie van meneer Çetinkaya nu echt hebben vastgelegd wat deze gemeente qua participatie wil om de problemen die ontstaan rondom de Vaillantlaan, in de Schilderswijk rondom de zevensprong, aan te gaan pakken. Dat willen we met dezelfde voortvarendheid en precisie doen als in Centrum-Noord. Ik zou u dus echt willen vragen: steunt u dit dan ook in Centrum-Noord en daarna gaan we aan de slag met Centrum-Zuid. Adeel Mahmood (NIDA). De wethouder kent mij en weet natuurlijk dat ik ook in dit dossier echt van het middelen ben.

Ik wil hierbij natuurlijk ook steun geven aan al die bewoners en al die participanten die zich al twee jaar hebben ingezet voor dit dossier. Maar het komt op het volgende neer, gelet op de afgelopen decennia en ook op de toekomstige plannen. Ik wil dat het verkeer op de Vaillantlaan uiteindelijk vermindert. Dat zie ik met deze plannen niet gebeuren. Ik kan de wethouder verzekeren dat ik heel veel onderdelen van de plannen ook echt ondersteun, van harte zelfs, maar dat ene aspect doet mijn hart gewoon pijn. Juist door die pijn kan ik het voorstel niet steunen. Ik zal ook in mijn stemverklaring laten weten dat het echt om dit gedeelte van het voorstel gaat. Alle andere dingen in het voorstel steun ik van harte. Dat is mijn reactie op uw oproep. Wethouder Van Asten (D66). Het is in ieder geval al goed om dat te horen, al zal minder verkeer op de Vaillantlaan altijd betekenen dat er minder auto's overheen moeten. Dat geef ik de heer Mahmood maar mee, want het zal nog een pittige opgave zijn om het aantal auto's te verminderen, maar ik voorzie steun bij een heleboel plannen die ik deze periode hopelijk nog kan presenteren. Nu kom ik bij de moties van de VVD. De motie over het draagvlak bij mkb en VNO-NCW lijkt me uitstekend. Daar gaan we mee aan de slag. Dan de volgende motie: de voordelen van Centrum-Noord mogen niet leiden tot verslechtering elders.

Ik begrijp welke kant dat op wil, maar we hebben natuurlijk al geconstateerd waar we een weglekeffect optuigen. Bijvoorbeeld het Telderstracé wordt drukker. De Vaillantlaan zal iets drukker gaan worden en de Neherkade zal iets drukker gaan worden. Dat weten we nu al. Dat zit natuurlijk al wel in deze plannen. Ik neem dus aan dat u dat niet bedoelt met deze motie. Mocht u dat wel bedoelen, dan moet u dat zeggen. Dan verandert mijn appreciatie daarvan, maar ik ga ervan uit dat u het op deze wijze bedoelt. Dan zullen we dat blijven monitoren en kunnen we deze motie omarmen. Hebben de op- en afritten van het Hubertusviaduct voldoende capaciteit? We hebben natuurlijk in alle verkeersmodellen al gecontroleerd of dat kon. Dat kon ook. U vraagt om daar in het implementatieplan nog eens op terug te komen. We zullen daar zeker rekening mee houden in het implementatieplan. Dan een motie die hier de titel 'Trekvliettracé' heeft gekregen. Daardoor was ik even van mijn à propos, want daar hebben we het nu natuurlijk niet over. Maar de motie zoals die gescand is, gaat wel gewoon over een robuust Telderstracé. De motie doet geen oproep aan het college. Het gaat om een uitspraak van de raad. Daar kan ik dus niet op ingaan.

Dat brengt mij bij de laatste motie, motie I.12 over de Raamweg: zijn er wellicht nog verdere verbeteringen te krijgen in de doorstroming op de Raamweg? Dat zullen we met het implementatieplan zeker onderzocht kunnen hebben. Die motie kan dus omarmd worden. Dat waren de moties van de raad. De voorzitter. Ik denk dat mevrouw Regts met haar wijsvinger aangeeft dat ze iets wil zeggen. Dat voorkomt misschien een tweede termijn. Det Regts (VVD). De wethouder vergeet nog een motie, namelijk de motie met het verzoek om met het mkb en VNO-NCW te gaan praten. 40

De voorzitter. Nee, daar is hij mee begonnen. Maar dat kan hij zelf ook zeggen. Wethouder Van Asten (D66). Ja, daar was ik inderdaad mee begonnen en die had ik daarbij omarmd. Det Regts (VVD). O, neem me niet kwalijk. Prima. De voorzitter. Alle prijzen zijn vandaag voor u, mevrouw Regts. Mevrouw Van Doorn heeft behoefte aan een tweede termijn. Marieke van Doorn (D66). Voorzitter. Dank voor deze gelegenheid om een technisch amendement in te dienen naar aanleiding van een scherpe opmerking van een van de insprekers vanochtend over het dictum. De strekking ervan is om het dictum onder V te veranderen in: uit het budget van € 10 mln., opgenomen in het Meerjaren Investeringsplan, een bedrag beschikbaar te stellen van € 128.000 voor uitvoering van de maatregelen - en nu komt de wijziging - 1, 2 en 2a (aanpassingen verkeerslichten …) et cetera. Ik heb begrepen dat het amendement onderweg is naar de griffie. De voorzitter. Door mevrouw Van Doorn wordt het volgende amendement (I.A D66) voorgesteld:

Amendement I.A D66 correctie onbedoelde verschrijving De raad van de gemeente Den Haag in vergadering bijeen op 15 april 2021 ter bespreking van de het voorstel van het college inzake Standpunt over advies van belangenorganisaties kwaliteitsverbetering Centrum-Noord en vervolgstappen besluit om: Het dictum onder V te veranderen in: uit het budget van € 10 mln, opgenomen in het Meejaren Investeringsplan, een bedrag beschikbaar te stellen van € 128.000 voor uitvoering van de maatregelen 1, 2 en 2a (aanpassingen verkeerslichten op de Koningskade-Raamweg inclusief communicatie). Dit vooruitlopend op de besluitvorming van het totale Implementatieplan door de raad. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. U heeft de reactie van de wethouder hierop al gehoord. Ik constateer dat er verder geen behoefte is aan een tweede termijn. Ik denk dat ook wethouder Van Asten geen behoefte heeft aan een tweede termijn. Wethouder Van Asten (D66). Dat klopt. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. De digitale stemming over het amendement, de moties en het voorstel van het college zijn hedenavond vanaf 20.00 uur. Ik schors voor vijf minuten. De vergadering wordt van 12.37 uur tot 12.42 uur geschorst.

Aan de orde is: J. Voorstel van het college inzake Aanvraag herziening bestemmingsplan Regentesse-/Valkenboskwartier t.b.v. oprichten dakopbouw op Cartesiusstraat 316 (RIS308150). De beraadslaging wordt geopend. 41

Cees Pluimgraaff (CDA). Voorzitter. Het CDA is voor uitbreiding van de eigen woning. Een dakopbouw zou een mogelijkheid kunnen zijn om gezinnen voor de stad te behouden. Verkamering en/of splitsen zouden voor minimaal vijftien jaar verboden moeten worden of - dat klinkt wat netter niet toegestaan moeten zijn. Daarnaast wachten wij op dit punt op de uitspraak van de Raad van State. De wethouder zei in de commissievergadering dat ondanks een uitspraak ten voordele van de huidige eigenaar een vergunningaanvraag voor een dakopbouw ter plaatse niet zal worden gehonoreerd. Daarom hebben wij als CDA een motie met als titel Dakopbouw geeft gezinnen kans om in de stad te blijven, waarvan het dictum luidt: roept het college op in geval de Raad van State de weigering van de vergunning vernietigt, alsnog te beoordelen of een dakopbouw kan worden toegestaan (onder de voorwaarde dat de woning de komende vijftien jaar niet kan wordt gesplitst) en indien dit alsnog leidt tot een nieuwe weigering van de dakopbouw, dit besluit eerst aan de raad voor te leggen ter besluitvorming, met een duidelijke motivering. De voorzitter. Door de heer Pluimgraaff wordt de volgende motie (J.1 CDA) ingediend:

Motie J.1 CDA dakopbouw geeft gezinnen de kans om in de stad te blijven De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 april 2021, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Aanvraag herziening bestemmingsplan Regentesse- /Valkenboskwartier t.b.v. oprichten dakopbouw op Cartesiusstraat 316 (RIS308150). Constaterende, dat: • veel gezinnen een ruimere woning buiten Den Haag zoeken; • 30’ers massaal de stad verlaten; • het toestaan van een uit- of opbouw op de woning meer gezinnen voor Den Haag zal kunnen behouden. Overwegende, dat: • de weigering van de vergunning tot een dakopbouw voor de Cartesiusstraat 316 is aangevochten door de indiener en nu in procedure is bij de Raad van State; • de Raad van State kan beslissen tot het vernietigen van de weigering en de gemeente kan opdragen de aanvraag opnieuw te beoordelen of beter te beargumenteren; • met een dergelijke uitspraak een dakopbouw voor de aanvrager alsnog een mogelijkheid kan zijn; • de wethouder zich aan de wet zal houden.

Roept het college op: • in geval de Raad van State de weigering van de vergunning vernietigd alsnog te beoordelen of een dakopbouw kan worden toegestaan (onder de voorwaarde dat de woning de komende 15 jaar niet kan wordt gesplitst); • indien dit alsnog leidt tot een nieuwe weigering van de dakopbouw dit besluit eerst aan de raad voor te leggen ter besluitvorming, met een duidelijke motivering. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Voorzitter. Namens GroenLinks zou ik dit besluit graag willen amenderen, maar niet omdat mijn fractie het niet eens is met het besluit om geen dakopbouw toe te staan. Daar zijn we het mee eens en we ondersteunen eveneens het besluit om geen medewerking te verlenen aan het ingekomen verzoek om het bestemmingsplan aan te passen, maar beide zijn wat ons betreft aparte besluiten. Het ene gaat over een hele straat en het andere over één adres. Vandaar ons 42

amendement met de titel 'Scheid besluiten': besluit om het deel 'waarbij een dakopbouw op de woning Cartesiusstraat 316 wordt toegestaan' te schrappen. Dit amendement wordt mede-ingediend door de heer Bos van de Haagse Stadspartij. De voorzitter. Door mevrouw Vavier wordt het volgende amendement (J.A GL) voorgesteld:

Amendement J.A GL scheid besluiten De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 15 april 2021, ter bespreking van Voorstel van het college inzake aanvraag herziening bestemmingsplan Regentesse-/Valkenboskwartier t.b.v. oprichten dakopbouw op Cartesiusstraat 316 (RIS 308150). Besluit om: • Het deel “waarbij een dakopbouw op de woning Cartesiusstraat 316 wordt toegestaan” te schrappen. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Mulder (VVD). Voorzitter. Dank aan de inspreker, de heer Leinders. Als ik goed ben geïnformeerd, heeft hij gisteren gesproken met twee ambtenaren van de DSO. Dat contact is er dus inmiddels. Met het amendement vraagt GroenLinks om de toelichtende tekst over de dakopbouw uit het dictum te verwijderen en het besluit alleen te laten gaan over het wel of niet herstellen van de omissie in het bestemmingsplan. De weigering van de dakopbouw wordt op dit moment beoordeeld door de Raad van State en staat los van dit besluit. Ik kan daarom positief adviseren over dit amendement van mevrouw Vavier, dat het besluit zuiverder maakt. Dus een positief advies over dit amendement. De motie van de heer Pluimgraaff gaat uit van een als-dansituatie. Dat is natuurlijk altijd lastig. We moeten eerst afwachten wat de Raad van State besluit.

De motie geeft voldoende ruimte om de uitspraak te beoordelen en zo nodig een nieuwe beargumenteerde afweging te maken en vraagt bij een nieuwe weigering dit eerst aan de raad voor te leggen. Hierbij wil ik aantekenen dat ik het met het CDA en de heer Pluimgraaff eens ben dat we de dakopbouwen juist doen om gezinnen in de stad te behouden doordat ze dan niet een te klein huis hebben in Den Haag en niet naar buurgemeenten vertrekken, bijvoorbeeld omdat ze gezinsuitbreiding hebben. Ik ben het dus eens met die algemene notie over dakopbouwen. Voor deze specifieke locatie is het college echter van mening dat een dakopbouw niet passend is. Daarom hebben we de vergunning geweigerd. Daarbij wil ik nog benadrukken dat er ook een toetsing heeft plaatsgevonden op basis van de daadwerkelijke situatie. We hadden in de commissie een debat over de vraag of het een twee- of drielaags woongebied is. In de toelichtende nota bij het bestemmingsplan staat tweelaags, maar iedereen weet dat het drielaags is en daar gaan we ook van uit. We beoordelen de situatie dus zoals die is. De omissie in de toelichting van het bestemmingsplan heeft dus geen invloed gehad op ons besluit. Dat gezegd hebbende kan ik prima met deze motie uit de voeten. In geval van een vernietiging van onze weigering van een vergunning zullen we de vergunning opnieuw beoordelen. Dat moet ook van de wet.

Als we opnieuw uitkomen op een weigering, wat ik me zoals gezegd wel kan voorstellen - ik heb ook een toetsing aan uw raad gestuurd - leg ik dat eerst aan uw raad voor. Ik kan dus prima met deze motie uit de voeten, zeg ik tegen de heer Pluimgraaff. De voorzitter. Er is geen behoefte aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. De stemmingen vinden vanavond vanaf 20.00 uur plaats.

43

Aan de orde is: K. Voorstel van het college inzake Herstelbesluit bestemmingsplan Madestein-Vroondaal 3e herziening (RIS308048). De beraadslaging wordt geopend. Robert Barker (PvdD). Voorzitter. We hebben een Dierenwelzijnsnota vastgesteld waarin wordt uitgegaan van de intrinsieke waarde van dieren. Komt die waarde tot haar recht als honden worden gebruikt als geweldsmiddel? De Partij voor de Dieren heeft daar zorgen over. In een aflevering van Zembla hebben we zelfs kunnen zien dat trainingsmethoden niet altijd diervriendelijk zijn maar dat er zelfs veel geweld wordt gebruikt. Omdat de gemeente villa's in Vroondaal wil bouwen, draagt ze via haar verbonden partij bij aan een politiehondentrainingscentrum. Ze sluit zelfs private overeenkomsten af. Buitenhokken worden afgesloten en carports worden gebouwd, zodat honden in de auto in kooien moeten blijven zitten om voor minder geluidsoverlast te zorgen. De Partij voor de Dieren vraagt zich af of dit in het belang van de honden is. Wat de Partij voor de Dieren betreft is er genoeg aanleiding om hierover in gesprek te gaan. Vandaar een motie met als dictum: verzoekt het college in gesprek te gaan met het trainingscentrum over de gevolgen van deze maatregelen voor het welzijn van de honden en paarden alsook over de berichtgeving rond de trainingsmethodes en hierover aan de raad te rapporteren. Cees Pluimgraaff (CDA).

Ik heb toch een beetje moeite met dit verhaal van de Partij voor de Dieren. Eerst gaat ze voor 'de stad van de vleermuis' en nu is het ook al verboden voor de dienst om met honden en paarden zijn werk te doen. Waarom is het bij de Partij voor de Dieren toch steeds weer 'knibbel, knabbel, knuistje'? Is de heer Barker het met mij eens dat die beesten gewoon op een goede manier worden ingezet en dat extremisten en vergelijkbare andersdenkenden op deze manier goed 'bediend' worden door de dienst? Surveillerende agenten te paard in het reguliere stadsbeeld van Den Haag voegen hier iets toe. Is de heer Barker dat met mij eens? Robert Barker (PvdD). Het CDA trekt wel een hele grote broek aan, want volgens mij roept de motie ertoe op om in gesprek te gaan over dierenwelzijn. Volgens mij is dat meer dan terecht, bijvoorbeeld gelet op een uitzending van Zembla, waarin honden echt bijna op mensen worden gegooid, waarna er 'een soort van' gebeten wordt. Als je de beelden goed bekijkt, is dat niet de manier waarop je met mensen en dieren zou moeten omgaan. Dat is dus zorgelijk, maar dat betekent niet dat de politie altijd fouten maakt of zo. Fouten horen erbij, maar het is wel van belang om goed te kijken hoe bijvoorbeeld honden worden getraind. Daar zijn echt zorgelijke beelden van. Een dier is geen ding. Het is een levend wezen met gevoel.

Je moet daar niet zomaar slecht mee omgaan, zoals de heer Pluimgraaff suggereert met allerlei extremistische woorden. Cees Pluimgraaff (CDA). Ik kan het ook heel netjes zeggen, maar op een gegeven moment kun je de oorzaak natuurlijk beter bij de activisten zoeken. Als zij zich niet op die manier opstellen … Hoe zit u daar dan in? De voorzitter. Kort graag, meneer Barker. Robert Barker (PvdD). Ik denk dat het een beetje lachwekkend is om de oorzaak van dierenleed bij zogenaamde activisten te leggen, want zelfs als een activist een fout zou hebben gemaakt of wetten zou hebben overtreden, betekent dat nog niet dat je een activist moet mishandelen, als dat gebeurd zou zijn. En dat betekent zeker ook niet dat dieren dan mogen worden mishandeld. Volgens mij ligt de schuld van een dierenmishandeling, bijvoorbeeld als die plaatsvindt door trainingsmethoden, niet bij de ene of andere activist, maar bij degene die het doet, namelijk de trainer, als die het verkeerd doet. De voorzitter. Door de heer Barker wordt de volgende motie (K.1 PvdD) ingediend: 44

Motie K.1 PvdD Denk ook aan de honden De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 15 april 2021, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Herstelbesluit bestemmingsplan Madestein - Vroondaal 3e herziening. Constaterende, dat: • het bestemmingsplan van de rechter moest worden aangepast vanwege het geluid van het politiehonden- en paardencentrum; • de politiehondenschool, de gemeente Den Haag en verbonden partij GEM Vroondaal een overeenkomst hebben gesloten over geluidsbeperkende maatregelen. Overwegende, dat: • buitenhokken worden afgesloten, een carport wordt gemaakt voor honden die in de auto moeten blijven zitten en een geluidsscherm wordt geplaatst voor het dempen van schietgeluiden; • dit op kosten van de verbonden partij GEM Vroondaal wordt verwezenlijkt; • er recent veel berichtgeving is geweest over het dierenwelzijn bij politiehondentrainingen; • het welzijn van de honden en paarden door de gemeente en haar verbonden partij niet is meegenomen bij de uitwerking van de maatregelen; • uit onderzoek is gebleken dat het honden gehoor tot vier toe beter is ontwikkeld dan dat van mensen; • onduidelijk is hoe deze maatregelen uitpakken voor het welzijn van de honden en paarden.

Verzoekt het college: • in gesprek te gaan met het trainingscentrum over de gevolgen van deze maatregelen voor het welzijn van de honden en paarden alsook over de berichtgeving rond de trainingsmethodes; • hierover aan de raad te rapporteren. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Wethouder Balster (PvdA). Voorzitter. Dank voor de gestelde vraag en de ingediende motie. Ik weet dat de heer Barker hart heeft voor dierenwelzijn. Dat heeft het college ook, maar langs de route van het bestemmingsplan en de herziening heeft de gemeente geen rol, al zijn de maatregelen de facto wel een verbetering voor het dierenwelzijn op deze plek. Het college moet deze motie ontraden, omdat we op grond van het bestemmingsplan en überhaupt vanuit de gemeentelijke bevoegdheden geen mogelijkheden hebben om dit initiatief hierop aan te spreken. Vandaar dat het college de motie moet ontraden. Die bevoegdheid ligt bij de inspectiediensten en de nationale politie. De voorzitter. Ik kijk of er behoefte is aan een tweede termijn. Robert Barker (PvdD). Ik heb een interruptie. Ik zou de wethouder graag willen vragen waarom hij zo vasthoudt aan de bevoegdheden uit het bestemmingsplan, want in de motie wordt juist specifiek gevraagd om in gesprek te gaan en gaat het helemaal niet om het bestemmingsplan. Graag krijg ik daar nog een reactie op.

Wethouder Balster (PvdA). Zoals aangegeven heeft de gemeente hier geen rol. Die is aan de nationale politie en aan de inspectie. De gemeente heeft daar geen rol. Via het bestemmingsplan treedt, zoals aangegeven, een verbetering van de welzijnspositie op, maar dit spel zal echt op een ander bord gespeeld moeten worden. 45

De voorzitter. Is er behoefte aan een tweede termijn? Robert Barker (PvdD). Een tweede interruptie graag, voorzitter. De voorzitter. O ja, ter voorkoming van een tweede termijn dan, neem ik aan. Robert Barker (PvdD). Voorzitter, dit is de eerste keer deze dag dat de Partij voor de Dieren het woord voert en dit is voor de Partij voor de Dieren een belangrijk onderwerp. Daarom is het niet heel gek dat ik twee keer interrumpeer. Ik zou de wethouder toch iets willen vragen. De gemeente betaalt hieraan mee door de verbonden partij en ook door zelf een contract af te sluiten. Mijn fractie snapt dus niet waarom de wethouder zo halsstarrig is. We hebben een Dierenwelzijnsnota waarin allerlei dingen staan zoals 'in gesprek gaan'. Nu kan de wethouder een keer in gesprek gaan over dierenwelzijn en dan weigert hij dat gewoon en verwijst hij naar de landelijke overheid. Dat is echt onbegrijpelijk. Wethouder Balster (PvdA). Ik hoorde geen vraag, maar de gemeente heeft hier geen bevoegdheden. En zoals aangegeven, verbetert de positie op het gebied van dierenwelzijn langs de lijn van het bestemmingsplan en met de genomen maatregelen. Maar aanspreken van deze organisatie op dierenwelzijn is aan de landelijke inspectie en de nationale politie. De voorzitter. Voor de derde keer vraag ik of er behoefte is aan een tweede termijn. Dat is niet het geval. De beraadslaging wordt gesloten.

De voorzitter. Vanavond zal na 20.00 uur de stemming plaatsvinden over de motie en het voorstel zelve. Zo te zien zijn heel veel mensen aangeschoven voor het volgende agendapunt. Moet er even geschorst worden of is iedereen aan boord? Ik denk het wel, eerlijk gezegd. Meneer Kapteijns, een punt van orde? Arjen Kapteijns (GroenLinks). Ja, een klein punt van orde. Ik zou graag toch even een halfuurtje schorsing willen vragen. We zijn nog heel erg bezig met laatste overleggen over het agendapunt. De voorzitter. Oké, dan gaan we verder om 13.25 uur, onder een andere voorzitter, maar dat wist u al. De vergadering wordt van 12.55 uur tot 13.29 uur geschorst. Voorzitter: de heer Van der Helm. De voorzitter. Tijdens de schorsing heeft er een voorzitterswissel plaatsgevonden. Ik heb van de heer Kapteijns begrepen dat hij de raad iets wil meedelen over de schorsing. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Voorzitter. Ik vind het ook vervelend, maar ik verzoek u om de schorsing nog met een halfuur te verlengen. De voorzitter. Ik heb begrepen dat de schorsing namens meerdere partijen gewenst is. Ik vind het wel wat lastig. Ik zie de heer Barker zwaaien. Ik heb al zitten kijken of we eventueel agendapunten zouden kunnen omwisselen, maar gezien de woordvoerders en ook gezien verschillende collegeleden ligt dat erg lastig. Eigenlijk lukt het dus niet om nu een agendapunt om te wisselen.

Robert Barker (PvdD). Voorzitter. Ik werd net kort gehouden door de burgemeester omdat we zo'n volle agenda hadden en nu gaan we gewoon een uur lang schorsen. De consequentie is dan wel dat we de agenda niet afmaken. Dan moeten we nu dus een eerlijk verhaal vertellen en aangeven dat agendapunten doorgeschoven worden, want we kunnen niet oneindig schorsen en dan verwachten dat

46

we de agenda gaan afronden. Ik zou zeggen: waarom kunnen we het niet gewoon doen zoals het de bedoeling was? Want deze agendapunten staan er al een hele tijd op. De voorzitter. Ik heb gekeken naar de verschillende woordvoerders, maar bijvoorbeeld de heer Kapteijns is straks bij het volgende agendapunt volgens mij een van de initiatiefnemers van het initiatiefvoorstel. Ik geloof dat wethouder Van Alphen straks ook weer bij een van de volgende agendapunten woordvoerder is. Als een schorsing wordt aangevraagd, zeker als dat door meerdere partijen gebeurt, is het gebruikelijk dat dat wordt toegestaan. Ik vind het vervelend dat de schorsing nu verlengd wordt. Daarom zou ik willen zeggen: uiterlijk tot 14.00 uur en echt niet langer. Ik ben het helemaal met u eens dat we nog veel meer punten op de agenda hebben. Dat betekent dus wel dat we daar straks na 14.00 uur snel mee moeten beginnen. Ik zou dus willen voorstellen dat we de vergadering nu tot uiterlijk 14.00 uur schorsen en dat we dan gaan beginnen met Bouwen aan een verbonden stad. Ik zie dat een aantal leden nog het woord wil, maar ik zou de partijen nu ook snel de gelegenheid willen geven om te doen wat ze in de schorsing willen doen, zodat we om 14.00 uur weer kunnen beginnen. De heer Kruis heeft een punt van orde. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. Ik snap het eigenlijk niet.

We proberen allemaal een beetje te rennen en te vliegen om met de drukke agenda om te gaan en om dat gewoon goed te timen. Waarom moet nou de hele raad wachten omdat een paar partijen moeten overleggen? Dat hadden ze ook kunnen doen voordat de raadsvergadering begon. We moeten gewoon door. De agenda is overvol. We zijn eigenlijk nog niet eens aan het einde van het begin. Ik vind het dus echt heel raar dat we de boel nu eigenlijk zo gaan ophouden. Mijn punt van orde is dat we gewoon doorgaan. De voorzitter. Ik zou willen voorstellen dat we nu schorsen tot 14.00 uur en dat we dan zo snel mogelijk doorgaan met de vergadering. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter, hoe vaak moet ik een 'W' intikken? De voorzitter. In principe één keer. Dat heeft u ook gedaan. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Met alle respect, ik zou toch wel graag van mijn collega's willen weten waarom wij schorsen, want dat is gewoon niet duidelijk. We hebben een halfuur geschorst. Dan komt meneer Kapteijns van GroenLinks terug en die zegt: ik wil wel even een halfuurtje langer. Er zijn nog dertien andere partijen, waaronder Hart voor Den Haag/Groep de Mos. Ik heb geen flauw idee waarom meneer Kapteijns een schorsing wil. Moet hij koffie drinken? Moet hij broodjes halen? Waarom? De voorzitter. De heer Kapteijns, kort. Arjen Kapteijns (GroenLinks).

Omdat de coalitie nog wat zaken te bespreken heeft die betrekking hebben op het volgende agendapunt. De voorzitter. Ik zou dan nu willen voorstellen dat we tot 14.00 uur schorsen. Dan gaan we beginnen met het voorstel van het college inzake Bouwen aan een verbonden stad. Ik zie dat de heer Kruis wil stemmen over dit besluit. Het is aan de voorzitter om een schorsing wel of niet toe te staan. Als partijen vragen om een schorsing, is het gebruikelijk dat die wordt toegestaan. Meerdere partijen hebben aangegeven behoefte te hebben aan een schorsing. We hebben een tijdje geleden ook zo'n moment gehad met een verlenging. Dat ging toen over de Energie Academie; dat was een ander dossier. Ik snap dat dit misschien lastig is en dat we ook graag door willen. Ook ik zie de volle agenda, maar een aantal partijen heeft nu om die schorsing verzocht en ik sta die schorsing toe. Ik heb daarbij aangegeven dat het uiterlijk tot 14.00 uur is. Dit duurt nu eigenlijk alleen maar langer. Dat gaat ook af van alle tijd die we straks zouden kunnen gebruiken. Dus nogmaals, mijn voorstel is dat we nu tot 14.00 uur schorsen. De vergadering is hierbij dan ook geschorst.

47

De vergadering wordt van 13.35 uur tot 14.00 uur geschorst.

Aan de orde is: L.

Voorstel van het college inzake Bouwen aan een verbonden stad (RIS308172).

De beraadslaging wordt geopend. Serpil Ateş (GroenLinks). Voorzitter. Het debat van vandaag gaat over universele waarden, over geboorterecht, bestaansrecht en ook mens zijn, want het is mensen eigen om zich aan nieuwe situaties aan te passen, om zich aan elkaar aan te passen en om bij een nieuwe situatie ook een nieuw sociaal patroon te ontwikkelen. In de sociologie wordt gesproken over de samenleving als geheel. Er bestaan geen 'uitgesloten' of 'ingesloten'. Er bestaan dynamieken, want de samenleving bestaat ook uit degenen die geen plek hebben aan de onderhandelingstafels en die geen zeggenschap hebben, soms zelfs in steden waar 54% uit 'anderen' bestaat. Sebastian Kruis (PVV). Mijn vraag aan mevrouw Ateş is waarom die schorsing zo lang duurde. Wat was er aan de hand? Serpil Ateş (GroenLinks). Ik ben niet bij dat gesprek aanwezig geweest. Ik kan uw vraag dus helaas niet beantwoorden. Sebastian Kruis (PVV). Dat vind ik heel raar. We krijgen te horen dat er wordt geschorst omdat er onenigheid is over het onderwerp dat we nu behandelen. Dan vraag ik aan een raadslid van een coalitiepartij wat er aan de hand is en zij weet blijkbaar niet waar het over ging. Maar ik geloof ook dat we hier in een soort dualistische setting zitten waarin raadsleden gaan over hun eigen inbreng en hun eigen voorstellen.

Dus nogmaals mijn vraag: waar ging dat over? Want ik kan me niet voorstellen dat de woordvoerder van een coalitiepartij op dit punt niet weet waarom die schorsing nodig was. Serpil Ateş (GroenLinks). Ik zeg niet dat ik dat niet weet. Ik zeg dat ik niet bij dat overleg aanwezig ben geweest. Het is niet aan mij om daar hier nu iets over te zeggen. U heeft het net over dualisme gehad en ik wil heel graag mijn eigen bijdrage verder voortzetten. Steden zijn sinds de oudheid de plaatsen waar verschillende groepen bij elkaar komen. Al duizenden jaren migreren mensen en hebben ze elkaars leefstijl en leefvormen beïnvloed. Dit zal nog duizenden jaren zo doorgaan. We gaan dus in feite niet voor een nieuwe situatie, maar voor het herpakken van onze menselijke eigenschap, namelijk aanpassen aan elkaar en samen sterker doorgaan. Jarenlang hebben we over integratie gesproken zonder erbij stil te staan dat dit een proces zou moeten zijn waarin groepen naar elkaar toe groeien. Helaas heeft deze achterhaalde keuze er juist toe geleid dat er meer bubbels zijn ontstaan en dat mensen zich juist naar hun eigen groep hebben gekeerd, want integratie is meer dan culturele evenementen en toestaan van diversiteit. Integriteit zou ook zeggenschap moeten zijn, het samen vormgeven, waarin wij sterk hebben gefaald.

GroenLinks is daarom erg verheugd over de verbindingsnota, waarin we over versleten termen heen stappen en overgaan tot het zoeken van verbinding met elkaar. We doen hiermee afstand van het groepsdenken, dat alleen gebaseerd is op iemands afkomst of culturele achtergrond. In plaats daarvan omarmen we de enorme diversiteit aan mensen die in onze stad wonen en erkennen we dat samenleven een gelijkwaardig proces is. Dit proces is dus niet afhankelijk van de mate waarin migranten zich schikken in de culturele normen en waarden van autochtone Nederlanders, maar is juist gebaseerd op het wederom groeien naar elkaar. Alleen op die manier kunnen onderling begrip, respect en vertrouwen ontstaan. Ik heb dit namelijk ook zo geleerd. Sebastian Kruis (PVV). Het integratiebeleid in Den Haag heeft compleet gefaald. Een lichtend voorbeeld van de falende integratie gaf mevrouw Ateş bij de afgelopen Kamerverkiezingen door bijna consequent in het Koerdisch te tweeten. Daarna zei ze in de media: 'Dat doe ik om een bepaald deel van mijn achterban beter te bereiken.' Het is volgens mij een lichtend voorbeeld van hoe de integratie 48

heeft gefaald als je als kandidaat-Kamerlid in Nederland in het Koerdisch moet tweeten om je achterban te bereiken. Hoe ziet mevrouw Ateş dat? Serpil Ateş (GroenLinks). Ik vind dit zó niet bijdragen aan het debat dat we momenteel met elkaar voeren. Ik ga nog steeds over mijn eigen agenda, mijn eigen social media en ook over mijn eigen campagne. Ik wil hier verder dus niet op ingaan. Sebastian Kruis (PVV). Helaas voor mevrouw Ateş is dit een debat en ga ik over de vragen die ik stel. Het feit dat mevrouw Ateş geen antwoord geeft op de vraag hoe het beheersen van de Nederlandse taal kan bijdragen aan integratie of verbinding in Den Haag, toont wat mij betreft aan dat dat ook volgens mevrouw Ateş misschien niet zo'n heel sterk verhaal is. Daarom nogmaals mijn vraag, die ik graag wil herhalen: in hoeverre ziet u mensen die de taal niet beheersen, bijdragen aan integratie en/of die verbinding die u zo graag ziet? Serpil Ateş (GroenLinks). Volgens mij gaat dit debat helemaal niet over mijn persoon en ook helemaal niet over de taal. Ik ben het zeker met de heer Kruis eens dat de taal een basisvoorwaarde is om elkaar te leren begrijpen. Dat heb ik nooit tegengesproken. Ik begrijp dus niet zo goed welke kant de heer Kruis op wil met deze vraag. De voorzitter. De heer Kruis, voor de laatste maal. Sebastian Kruis (PVV).

Het punt is: als je mensen moet bereiken in een andere taal dan het Nederlands, legt dat bloot dat we een taalprobleem hebben in Den Haag. Daaraan doet deze integratienota eigenlijk niets, want het is eigenlijk vooral tweerichtingsverkeer en er worden veel minder eisen aan migranten gesteld, bijvoorbeeld op het gebied van taal. Dat is dus wat mevrouw Ateş eigenlijk zelf aantoonde met haar verkiezingscampagne en volgens mij is dat een groot probleem in Den Haag. Dat is precies waarom deze integratienota niet deugt. Serpil Ateş (GroenLinks). Dit is de derde nota over dit onderwerp. Wij hebben nergens gezegd dat wij niet willen dat mensen de taal niet leren. Wij zijn er juist voor om te kijken hoe laagdrempelig we het nog kunnen maken en waarom mensen de taal nog steeds niet op niveau spreken, hoewel zij inburgeringscursussen volgen. Het integratiebeleid heeft gefaald, maar ook op dat gebied heeft het gefaald. Daarom gaan wij nu een nieuwe koers in. Dat is ook het doel van de verbindingsnota. Mijn ouders, die als vluchteling hierheen zijn gekomen, hadden geen familieleden, geen kennissen en geen vrienden uit het land van herkomst. We hadden onze buren, onze Nederlandse buren, die onze oma's, opa's, tantes en ooms werden.

We waren zorgzaam voor elkaar, vierden samen alle feesten die voorbijkwamen, zonder elkaar te veroordelen; integendeel, juist om de vreugde en gezelligheid samen te vieren. Het is voor mij daarom vanzelfsprekend dat ik bijvoorbeeld Kerst een van de leukste vieringen vind, want mijn herinnering daaraan is dat dat saamhorigheid en gezelligheid bij elkaar brengt op de korte winterdagen. Daarmee kan ik uit eigen ervaring vertellen dat het stimuleren van onderling contact precies is wat wij nodig hebben en waar deze verbindingsnota op inzet: mensen uit verschillende wijken en identiteiten laten samenkomen om de dialoog met elkaar aan te gaan om elkaar te leren kennen. De uitgangspunten waar ook GroenLinks in gelooft, komen hierin goed naar voren. We groeien naar elkaar toe met behoud van onze persoonlijke identiteit. Mijn fractie is ook positief over de aandacht voor het slavernijverleden en de rol die Den Haag hierin heeft gespeeld. In onze samenleving heeft te lang een eenzijdig, dominant beeld van onze geschiedenis gedomineerd, maar ook daarin lijkt nu een kantelpunt te zijn bereikt. Zoals we vandaag de dag steeds meer oog hebben voor diversiteit aan mensen in onze samenleving, zo moet er ook ruimte zijn voor de verschillende verhalen en kanten van onze geschiedenis. De verbindingsnota zet volgens mijn fractie ook hierin een grote stap in de goede richting.

Ten slotte is mijn fractie verheugd over de subsidieregeling die wordt ontwikkeld. GroenLinks vindt het mooi dat er niet alleen financiële ondersteuning geboden gaat worden, maar dat er waar mogelijk ook verbinding wordt gezocht tussen initiatiefnemers of dat er hulp wordt geboden bij het opschalen van initiatieven. Want hoe meer mensen bereikt worden en hoe meer mensen er betrokken

49

zijn, des te breder is de verbinding die door deze activiteiten gelegd wordt. Dat kan wat mijn fractie alleen maar positief uitpakken. Adeel Mahmood (NIDA). Complimenten aan mevrouw Ateş voor de inbreng, maar ik ben toch benieuwd. Er wordt vanmiddag een amendement ingediend. U bent daar niet op ingegaan. Wat vindt u van dat amendement, dat onder andere door uw collega-collegepartij wordt ingediend? Serpil Ateş (GroenLinks). Zoals ik ook in mijn bijdrage heb genoemd, staan wij nu aan het begin van een nieuwe vorm van integratie en een nieuwe vorm van inclusie. Dat is een vorm waarin wij als stad de dialoog met elkaar moeten aangaan. We starten daarmee ook de dialoog in onze raad, die behoorlijk verdeeld is. Wat wij eigenlijk willen, is dus dat wij zonder zwart-witdenken en zonder linksrechtsdenken de dialoog opstarten, zodat we voor de komende periodes de handen juist meer ineenslaan om onze doelen te bereiken. We weten heel goed dat wij niet iedereen kunnen overtuigen, maar we weten ook heel goed dat alle partijen samen een middenweg kunnen vinden. Adeel Mahmood (NIDA). Dat is niet het antwoord waar ik eigenlijk op gehoopt had, maar ik begrijp het wel. Natuurlijk wilt u dingen voor elkaar proberen te krijgen in een coalitie.

Ik was in de commissie bijvoorbeeld best positief over het voorstel en de visie daarin, maar ik zie nu dat er in de internationale stad van vrede en recht een visie is die vol wordt gebombardeerd met mitsen en maren. Ik vraag me echt af of GroenLinks daarmee kan leven, hoe u gaat stemmen bij het amendement en wat u gaat doen als het amendement wordt aangenomen. Daar ben ik best wel benieuwd naar. Ik hoop dus dat u daar antwoord op kunt geven. Serpil Ateş (GroenLinks). De nota staat niet op zichzelf. We hebben over dit onderwerp ook twee andere nota's die we heel leidend en belangrijk vinden. Deze nota gaat puur en sec over het ideologische gedeelte, waarin wij juist tot elkaar willen komen. Mijn hart had het net zo anders willen zien als u. Ik had het ook graag in de eerste vorm willen zien, maar we komen helaas niet altijd tot één lijn. Maar ik zie het meer als een stap in de richting van naar één lijn gaan. Dus ja, ik had het anders willen zien. En ja, ik wil hiermee doorgaan, omdat ik denk dat dit een mooi fundament is om daarop verder te bouwen. De voorzitter. De heer Mahmood, nog één keer op dit punt. Adeel Mahmood (NIDA). Hoezeer ik de inzet van mevrouw Ateş en GroenLinks ook waardeer op dit onderwerp, ik vind toch dat u een signaal afgeeft als u voor zo'n amendement of uiteindelijk voor het gewijzigde voorstel stemt.

Juist het ontbreken van het opleggen was de waarde van het vorige voorstel. Je kon zelf kiezen wie je was, niet met mitsen en maren. Met dit voorstel is het: je mag geloven, maar dit … Je mag jezelf zijn, maar dat … Daar zit het amendement vol mee. Ik ben dus teleurgesteld. Tenminste, ik zal teleurgesteld zijn als u uiteindelijk akkoord gaat met deze punten. Ik ben dus benieuwd wat u gaat doen, maar als het amendement het haalt, verandert dat wel mijn kijk op het voorstel. De voorzitter. Ik hoorde daarin niet echt een vraag. Mevrouw Faïd heeft een vraag. Fatima Faïd (HSP). Ik ben wel een beetje verbaasd en eigenlijk ook wel een beetje in shock. Wat is er volgens GroenLinks nu precies nieuw aan deze nota als het amendement van de VVD wordt aangenomen? Wat is nou precies het nieuwe eraan? Dialogen voeren we al heel lang. Die hoeft u dus niet meer te noemen. Wat is nou precies het nieuwe dan? Serpil Ateş (GroenLinks). Ja, de dialogen waren er, maar de dialogen waren meer gericht op de groepen om groepen eenzaam te laten blijven en hun eigen gang te laten gaan. Daarmee hebben we juist gefaald. Wat wij nu willen en wat wel nieuw is in de nota, is dat we de verbinding erin willen zetten en dat de ontwikkelingen en de dialogen er niet meer puur en sec op gebaseerd zijn om die gehad te hebben maar juist vooral om inclusie en zeggenschap binnen te halen. Want dan heb je pas