Document · PDF

RIS308739 Bijlage 1b - BIJLAGE 1 bij Nota van Beantwoording lijn 16S

Gemeenteraad 14 juli 2021, gemeente Den HaagBij agendapunt: Voorstel van het college inzake Voorontwerp Tramlijn 16S Instroom Nieuwe Tram Haagse Regio (INTHR)35.874 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

» Verzoekt de gemeente een geheel onafhankelijke contra-expertise uit te laten voeren om er zeker van te zijn dat er geen extra geluidsoverlast gaat ontstaan als gevolg van de overgang naar de nieuwe trams en zonodig de te maken kosten voor huiseigenaren te vergoeden om het geluidsniveau inpandig terug te brengen naar het huidige niveau.

4.Ondergrond tramroute In de verstrekte informatie is opgenomen dat het tracé van tramlijn 16 op sommige plaatsen opnieuw wordt aangelegd. » In hoeverre is dit ook het geval op het traject door Duinoord, in het bijzonder op de kades? » Verzoekt de gemeente inzicht te geven in de overwegingen om dit wel of niet te doen?

Themabeantwoording 2.1: Geluid en trillingen

5.Nulmeting en monitoring effecten De overgang van de oude naar de nieuwe trams heeft ingrijpende gevolgen wat betreft onder andere trillingen en geluid. » Verzoekt de gemeente daarom een nulmeting laten uitvoeren, vóór de werkzaamheden starten. » Verzoekt de gemeente eveneens de realisatie van de plannen, evenals de situatie daarna te monitoren op effecten van trillingen, geluid en eventuele andere overlast en het BewonersOverleg [NAAM] en de betrokken bewoners daarover actief te informeren. Alsmede bij schade aan huizen op termijn, niet aanwezig bij de 0-meting, de herstelkosten te zullen betalen.

Themabeantwoording 2.1: Geluid en trillingen

6.Alternatieve trams Bij de overgang van de oude GTL-trams naar de nieuwe Avenio-trams moet overal in de stad veel aangepast worden aan de routes. » Verzoekt de gemeente dringend te overwegen om op de tramlijnen waar de infrastructuur dit noodzakelijk maakt dan wel het anderszins wenselijk is om andere, smallere en lichtere trams in te zetten (in andere grote steden worden eveneens smallere trams gebruikt naast een standaardtram). » Verzoekt de gemeente hierover in gesprek te gaan met de Metropoolregio Den Haag.

zie beantwoording van zienswijze 36.

7.Vervoerscapaciteit De gemeente stelt dat de nieuwe grotere trams nodig zijn vanwege een toenemend gebruik van het openbaar vervoer in onze stad. De corona crisis die nu al een jaar voortduurt, bewijst dat het gebruik van het openbaar vervoer ineens ook helemaal kan instorten. Door gemeente/HTM/MRDH wordt gesteld dat de nieuwe Avenio-Tram zo geschikt is voor minder validen en ouderen vanwege de lagere instap. Het streven van de gemeente is om het OV juist ook voor deze groepen te bevorderen. Het verplaatsen en opheffen van haltes over het hele traject van tramlijn 16 meer specifiek in Duinoord leidt daarentegen tot een grotere af te leggen loopafstand voor tramreizigers, hierdoor wordt het voor gehandicapten, ouderen en juist kinderen lastiger om het OV te nemen, in wezen in bizarre tegenstelling tot het streven. » Verzoekt de gemeente om aan te geven in hoeverre de aannames betreffende het gebruik van het openbaar vervoer in Den Haag en van tramlijn 16 in het bijzonder realistisch zijn nu in vele media gewag wordt gemaakt van verregaande reductie van lijnen, haltes en frequenties.

zie beantwoording van zienswijze 36.

8.Aanbestedingsproces » Verzoekt de gemeente specifiek aan te geven of het mogelijk is (een deel van) het aan te schaffen materieel uit smallere en lichtere trams te laten bestaan. En zo nee, waarom niet? » Verzoekt de gemeente inzicht te geven in de voortgang van het aanbestedingsproces van de nieuwe trams.

zie beantwoording van zienswijze 36.

9.Is er gekeken naar alternatieven? In het bijzonder om de bestaande tramhalte richting centrum niet te verplaatsen tot na de halte, maar ongeveer honderd meter terug te plaatsen (tot voor het water in het deel van het plantsoen zonder hoge bomen), zodat geen monumnetale bomen opgeofferd hoeven te worden voor het blok Koningin Emmadkade 190-195. Zonodig kan de verbindingsweg tussen de twee rijrichtingen op de stadhouderslaan door het plantsoen (Danckertstraat) afgesloten worden daar dit absoluut geen belangrijke verbinding betreft. Deze wijziging is veel minder ingrijpend en schaadt geen van de doelstellingen naar mijn mening.

Ook op deze voorgestelde alternatieve locatie zal de halte ten koste gaan van (kleinere) bomen. @ Jeroen, Jelmer: Dichtzetten doorsteek niet wenselijk? Relatie met de bushalte? Te veel gevolgen voor de onderlinge halte afstanden? Voorstel: Wanneer de halte verder voor de kruising wordt gelegd heeft dit invloed op de doorstroming van het verkeer op de Stadhouderslaan. Op de plek in het huidige ontwerp, dus na de kruising, is de hoeveelheid verkeer dat achter de tram komt te staan te reguleren doormiddel van de verkeerslichten op de kruising. Daarnaast zal ook op de voorgestelde alternatieve locatie de halte ten koste gaan van (kleinere/jongere) bomen. Verder wordt het dichtzetten van de doorsteek ter hoogte van de Danckertstraat niet wenselijk geacht, omdat verkeer vanuit de buurten aan weerszijden van de Stadhouderslaan dan moet omrijden richting de Groot Hertoginnelaan (S100) of President Kennedylaan (S200).

Nr.

Zienswijze Graag maak ik van de mogelijkheid gebruik om een zienswijze in te dienen op de vernieuwing van tramlijn 16 betreffende het tracé 16S vanaf de Waldeck Pyrmontkade / Koningin Emmakade (hierna: de kades) ter hoogte van de Obrechtstraat tot aan de Doornstraat. Deze zienswijze bevat in totaal 8 punten. Ik ontvang graag een schriftelijke reactie van de gemeente Den Haag op al deze punten.

Antwoord Zie de beantwoording van zienswijze 36

1.Aanblik beeldbepalend groen op de kades De Waldeck Pyrmontkade en Koningin Emmakade zijn een bijzonder mooi stuk van de wijk Duinoord én van de stad Den Haag, dat de status heeft van Rijksbeschermd stadsgezicht, inclusief het groen. Vanwege de fraaie architectuur van de 19e en 20e eeuwse panden aan weerszijden langs de kades, maar zeker ook vanwege het aanwezige fraaie groen en de grote volgroeide bomen langs de kades. Voor alle bomen op de Koning Emmakade, Waldeck Pyrmontkade, Stadhouderslaan geldt dat ze behoren tot De Boom Hoofdstructuur en daarmee de Stedelijke Groene Hoofdstructuur (SGH). Met het aanwijzen van de SGH heeft het gemeentebestuur zich verplicht om deze op eenduidige en herkenbare wijze duurzaam in stand te houden en waar mogelijk te versterken. De bomen verlenen ecosysteemdiensten ter verbetering van de biodiversiteit en klimaatverandering. Een mooie groene aanblik in het versteende Den Haag. » Verzoekt de gemeente zorg te dragen voor het terug plaatsen van een volgroeide beuk op de hoek plantsoen Koningin Emmakade-Obrechtstraat. Het argument om de statige beuk neer te halen wegens het gevaar voor (de bovenleiding van) de tram snijdt geen hout. Ook de kranen om de tijdelijke (?) fles- en karton verzamelpunten te legen vormden geen aanleiding de majustueuze beuk te kappen.

Een boomchirurg had tegen veel minder kosten voor een passende oplossing kunnen zorgen. De kale plek in het plantsoen aan de kruising ontsiert het straatbeeld en laat zien dat de gemeente niets doet aan de verloedering van plekken in de nabijheid van verzamelpunten. Bij het plaatsen van de ORAC’s werd via de Raad van State gegarandeerd dat er geen bomen voor ORAC’s geslachtofferd zouden worden. In werkelijkheid werden na het plaatsen van ORAC’s wel degelijk bomen geslachtofferd, omdat deze het werken met de kraan belemmerden. Het resultaat zijn ernstig mismaakte bomen, waar lukraak takken uit zijn weg gesneden. Is dit wat we kunnen verwachten als de bomen op de kaden zo worden aangepakt. Is dit volgens de Stedelijke Groene Hoofdstructuur?

2. Overlast trillingen Themabeantwoording 2.1: Geluid en trillingen De nieuwe Avenio-trams zijn veel groter en zwaarder dan de oude GTL-trams. Dit zal onherroepelijk consequenties hebben voor minstens 93 monumentale herenhuizen langs de kades in onze wijk. Blijkens de bij het voorontwerp betrokken stukken is hier onderzoek naar verricht. Vanwege de vele klachten elders in de stad met betrekking tot trillingen bij de overgang van de oude naar de nieuwe trams (bijvoorbeeld ook langs lijn 11 op de Conradkade elders in onze wijk), vragen wij ons ernstig af of alle nadelen en risico’s ten aanzien van de trillingen wel volledig en juist zijn uitgezocht en in kaart zijn gebracht. De meeste huizen in Duinoord zijn gebouwd op stenen muren in het zand op het veendek. Trillingsgolven van voorbij rijdende trams veroorzaken trillende haardkleppen en rinkelend servies. Ook onstaan spleten en scheuren in voor en zijgevels. Bij de aanloop naar de ORAC’s is hierop geattendeerd. Na plaatsing van de ORAC’s heeft er een nulmeting naar scheuren en spleten plaatsgevonden. Deze nulmeting heeft geen vervolg gehad. Kort na de plaatsing kwam het plafond van de garage tegenover de ORAC’s naar beneden. Een huis verder, op Waldeck Pyrmontkade 888, kwam het sier plafond op de 1e achter-verdieping naar beneden.

In juli 2020 kwam het sier plafond van de spreekkamer van de huisartspraktijk op Waldeck Pyrmontkade 890 aan de straatzijde naar beneden. Door de trams, die hier aan beide zijden over de drempel zand-veen denderen, worden spleten en scheuren in de voorgevels veroorzaakt, waardoor er ook vocht boven de plafonds binnen dringt. Het corrosie proces begint en het kan wel meer dan 5 jaar duren, voordat plafonds naar beneden komt. De trillingen door trams, vuilnis/container ophaaldiensten, vrachtauto’s en autoverkeer versnellen. » Verzoekt de gemeente een geheel onafhankelijke contra-expertise uit te laten voeren om er zeker van te zijn dat er geen extra trillingsoverlast gaat ontstaan als gevolg van de overgang naar de nieuwe trams; De bomen wortelen in de zandaarde boven het veendek. Er is dus nergens houvast in het veendek. In drogere periodes neemt de houvast van de beworteling af. Door de trillingen komen de wortels steeds losser te liggen en valt een boom plotseling om,. die een domino effect creeert » Verzoekt de gemeente een Bomen Effect Analyse (BEA) uit te laten voeren om o.a. de effecten van trillingen op bomen in kaart te brengen. Een BEA dient ook alternatieve mogelijkheden te geven om de bomen te behouden. 3.Overlast geluid De nieuwe, zwaardere Avenio-trams zullen ook consequenties hebben voor de geluidsbelasting op de huizen langs de kades in onze wijk.

Blijkens de bij het voorontwerp betrokken stukken is hier onderzoek naar verricht. Vanwege de vele klachten elders in de stad met betrekking tot geluid bij de overgang van de oude naar de nieuwe trams, vragen wij ons eveneens af of alle nadelen en risico’s ten aanzien van het geluid volledig zijn onderzocht en in kaart gebracht. » Verzoekt de gemeente een geheel onafhankelijke contra-expertise uit te laten voeren om er zeker van te zijn dat er geen extra geluidsoverlast gaat ontstaan als gevolg van de overgang naar de nieuwe trams.

Zie de beantwoording van zienswijze 36

Themabeantwoording 2.1: Geluid en trillingen

Zie de beantwoording van zienswijze 36

Nr.

Zienswijze

Antwoord Deze kruising, en de halte waar naar wordt verwezen, vallen buiten de scope van het project Lijn 16S.

9.Inzamelpunt Glas en Karton De verloedering van het inzamelpunt glas en karton op de kruising van de kaden met de Obrechtstraat zal aan de gemeente niet ontgaan zijn. Tramhaltes aan beide zijden naast het inzamelpunt zullen de verloedering alleen nog maar versterken. » Verzoekt de gemeente een alternatief voor het inzamelpunt glas en karton aan te reiken voordat met de ombouw begonnen wordt.

Hierbij verzoeken ik u een veilige fietsoversteekplaats aan te leggen voor linksafslaande fietsers komende uit de van Aerssenstraat (het gedeelte met de laagste huisnummers) naar de Prins Mauritslaan in de richting van de Frederik Hendriklaan. Op dit moment rijden fietsers rechts van de weg tegen het verkeer in, links van de weg tegen het verkeer in of op de stoep. Alle drie zijn geen wenselijke situaties.

t.a.v. fietsoversteekplaats: zie Themabeantwoording 2.4: Fietsdoorgang/doorsteek Van Aerssenstraat t.a.v. fietsverkeer in de Doornstraat: zie beantwoording zienswijze 10

Aangezien de trambaan verdwijnt, is dit een zeer eenvoudige aanpassing die tegemoet komt aan de veiligheid van alle fietsers en aan die van automobilisten.

Hetzelfde geldt voor het verzoek om een fietspad aan te leggen op het stuk van de Doornstraat richting Statenlaan. Dit is een gevaarlijk stuk voor fietsers en is opgelost met een fietspad en het verwijderen van de tramsporen.

Deze zienswijze bevat de volgende. Ik ontvang graag een schriftelijke reactie van de gemeente Den Haag op deze punten afzonderlijk.

Themabeantwoording 2.1: Geluid en trillingen

1. Overlast trillingen De nieuwe Avenio-trams zijn veel groter en zwaarder dan de oude GTL-trams. Dit zal onherroepelijk consequenties hebben voor minstens 93 monumentale herenhuizen langs de kades in onze wijk. Blijkens de bij het voorontwerp betrokken stukken is hier onderzoek naar verricht. Vanwege de vele klachten elders in de stad met betrekking tot trillingen bij de overgang van de oude naar de nieuwe trams (bijvoorbeeld ook langs lijn 11 op de Conradkade elders in onze wijk), vragen wij ons ernstig af of alle nadelen en risico's ten aanzien van de trillingen wel volledig en juist zijn uitgezocht en in kaart zijn gebracht. Verzoekt de gemeente een geheel onafhankelijke contra-expertise uit te laten voeren om er zeker van te zijn dat er geen extra trillingsoverlast gaat ontstaan als gevolg van de overgang naar de nieuwe trams;

2. Nulmeting en monitoring effecten De overgang van de oude naar de nieuwe trams heeft ingrijpende gevolgen wat betreft onder andere trillingen en geluid. » Verzoekt de gemeente daarom een onafhankelijke nulmeting laten uitvoeren, vóór de werkzaamheden starten, alsmede periodieke vervolgmetingen na uitvoering van werkzaam heden. » Verzoekt de gemeente eveneens de realisatie van de plannen, evenals de situatie daarna te monitoren op effecten van trillingen, geluid en eventuele andere overlast en het Bewoners Overleg Duinoord en de betrokken bewoners daarover actief te informeren. Alsmede alle schade aan onze woning kort na de werkzaamheden of op termijn, niet aanwezig bij de 0-meting, en andere vormen van geleden schade als gevolg van deze veranderde situatie, te vergoeden.

Het is echt onverstandig de stoplichten bij de kruising Frederik Hendriklaan/Statenlaan weg te halen. De motivering waarom deze niet langer nodig zijn overtuigt niet. Ook zonder de lus van de tram gaat er nog veel verkeer over de kruising met alle risico’s van dien. Bovendien is de verwachting dat automobilisten tijdens shoppinguren vanaf de Statenlaan niet meer de Frederik Hendriklaan kunnen oversteken omdat voetgangers op het zebrapad altijd voorgaan. Dit gaat dan mogelijk irritatie wekken en gevaarlijke situaties opleveren.

Themabeantwoording 2.3: Kruispunt Frederik Hendriklaan / Statenlaan

Nr.

Zienswijze Namens [NAAM] breng ik als voorzitter van het bestuur deze zienswijze m.b.t. bovengemeld onderwerp onder uw aandacht. In het bijzonder voor wat betreft het tracégedeelte binnen de wijk Duinoord, nl. de tramlijn over de Stadhouderslaan vanaf de kruising met de Eisenhowerlaan via het kruispunt met de Kennedylaan tot en met de WaldeckPyrmontkade en Koningin Emmakade tot aan de kruising met de Obrechtstraat. Maar tevens met oog op de plannen met betrekking tot de overige delen van het traject.

Antwoord Inkleiding. Geen antwoord gevraagd

Graag willen wij het belang van een betrouwbaar en duurzaam OV-netwerk incl. tramijn 16 voorop stellen. Ook onderstrepen wij het grote belang van de verkeersveiligheid, zeker na het eerdere dodelijk ongeluk. Het VO voorziet in een nieuwe weginrichting met o.a. vrijliggende fietspaden. De wijze van aanpassing, of eerder ombouw, van de tramlijn naar nieuw materieel met deels vernieuwde trambaan onderschrijven wij echter op wezenlijke onderdelen niet! Verder stellen wij grote prijs op een prettige en effectieve samenwerking met de gemeente: bewoners houden van hun wijk, verzorgen die en verwachten dat de gemeente op een ‘zachte’ en liefdevolle manier omgaat met hun dagelijkse leefomgeving! Allereerst de hoofdconclusies: • Het VO 16S voldoet qua opzet en verwachte effecten in onze ogen niet aan redelijkerwijs en rechtmatig te hanteren waarden en belangen van bewoners en andere belanghebbenden in de wijk Duinoord • Het doorlopen proces van ‘consultatie’ geeft geen transparant inzicht in de (wijze van) beoordeling van die effecten en de op basis daarvan verrichte, ‘integrale’ belangenafweging • De gemeente voldoet met dit VO niet aan haar specifieke zorgplicht op het vlak van beschermen van (1) bomen en laanbeplanting, (2) borgen van milieukwaliteit inzake trillingen en geluid, (3) bewoners en gebouwen tegen risico’s als gevolg daarvan en (4) het Rijksbeschermde stadsgezicht en

monumenten Ten slotte: op alle punten waar [NAAM] van mening verschilt met de gemeente/HTM ontvangen wij graag schriftelijk antwoord van de gemeente Den Haag.

A.Samenvatting 1. u refereert voor Haagse kracht onder meet aan Zoutmanstraat, wat een onderdeel is van het project lijn 16Z . Voor specifiek die straat is een nog wat intensiever participatietraject doorlopen dan bij 16S of bij de rest van 16Z. In de Zoutmanstraat De bewoners van de wijk Duinoord, tesamen meer dan 8.000, worden met deze zienswijze vertegenwoordigd door het Bewonersoverleg. Zij zijn van mening dat: speelt dat het niet alleen gaat om een herinrichting van het profiel, maar dat er door de beperkte breedte niet mogelijk is alle gewenste functies in het wegprofiel in te passen. Er komen functies te vervallen. Voor 16 S, maar ook voor de rest van 16 Z ❶ Proces: het proces van voorbereiding van het VoorOntwerp is onvoldoende transparant tot nu toe. Dat geldt met name de verantwoording richting belanghebbenden over de eerder gemaakte keuzes en de hoeven dit soort zware keuzes niet gemaakt te worden. Belanghebbenden zijn betrokken via klankbordgroep, informatiebijeenkomsten, en in bilaterale overleggen. motivatie over de gemaakte keuzes in de aanpassingen. » Verzoekt de gemeente is om Haagse Kracht aanpak (vgl. Zoutmanstraat) alsnog te volgen met inzichtelijk voor- en nadelen gekoppeld aan varianten 2. zie beantwoording van zienswijze 36.

❷ Materieelkeuze en infrastructuur: Bij de overgang van de oude GTL-trams naar de nieuwe Avenio-trams moet overal in de stad veel aangepast worden aan de routes. Ten aanzien van et vervangen van spoor. In principe hoeft er qua maatvoering aan de sporen zelf niets veraanderd te worden om de nieuwe trams erop te laten rijden. De afstand tussen is niet breder bijvoorbeeld. De redenen voor het vervengen van het » Verzoekt de gemeente dringend te overwegen om op de tramlijnen waar de infrastructuur dit noodzakelijk maakt dan wel het anderszins wenselijk is om andere, smallere en lichtere trams in te zetten (in andere spoor, en de constructie waarop dit spoor is bevestigd kunen zijn dat we er vanuit de invoering van de nieuwe trams werkzaameden aan verrichten: bijvoorbeeld de halte aanpassen, een wissel toevoegen of zoals bij de eindhalte het spoor verdubbelen. grote steden worden eveneens smallere trams gebruikt naast een standaardtram). In dat soort situaties komnt er nieu spoor. Daarnaast kan het zijn dat HTM vanuit onderhoud het spoor vervangen wil hebben dan .wordt dat ook gelijk meegenomen. » Verzoekt de gemeente hierover in gesprek te gaan met de Metropoolregio Den Haag.

Toelichting: voor wat betreft het geheel van de aanpassing van de tramlijn 16 (en vergelijkbare stadslijnen), is het ons niet Op de Waldeck Pyrmontkade en de Koningin Emmakade worden de sporen alleen ter plaatse van de kruising met de Groot Hertoginnelaan vervangen. Verder niet. duidelijk waarom Den Haag/HTM/MRDH vasthoudt aan het beperken van het aantal tramtypes en kiezen voor een zware, brede en minder flexibele tram die niet makkelijk inpasbaar is in de oudere delen van de stad, met relatief smalle lanen en kades, met fraaie 20e en soms 19e eeuwse huizen, wijken die grotendeels Rijksbeschermd stadsgezicht zijn. Door de breedte van de tram zullen zeer veel aanpassingen moeten 3. Er zijn verschillende onderzoeken uitgevoerd naar de effeten van de nieuwe situatie op trllingen, geluid en bomen. Deze onderzoeken zijn bijgevoegd bij de stukken die ter inzage hebben gelegen. De onderzoeken geven geen aanleiding tot nader plaatsvinden, leidend tot veel extra werk, denk aan het verplaatsen van haltes en verlies van mooie volwassen bomen juist in een tijd dat bomen gekoesterd moeten worden, vanwege hun belangrijke rol bij de demping aanvullend onderzoek. van de gevolgen van de klimaatcrisis.

De keuze van Amsterdam en Rotterdam voor een state-of- the-art lagevloertram van 2.40 m zegt wat dat betreft voldoende Railinfrastructuur: in de verstrekte informatie is opgenomen dat het tracé van tramlijn 16 op sommige plaatsen opnieuw wordt aangelegd. In onze ogen zou een deel van de beschreven effecten (zie hierna) met nieuwe infrastructuur kunnen worden opgevangen. » Vraag: In hoeverre is dit ook het geval op het traject door Duinoord, in het bijzonder op de kades? » Verzoekt de gemeente inzicht te geven in de overwegingen om dit wel of niet te doen? ❸ Te beschermen Waarden & Belangen Duinoord: de wijk Duinoord accepteert in relatie tot het VO (1) geen toename van trillingen, geluid en visuele hinder en (2) geen afname van het bomenbestand resulterend in minder CO2-opslagcapaciteit, minder kwaliteit van aaneengesloten laanbeplanting en (verdere) afname van biodiversiteit (bv. vogels, vleermuizen) op of langs de infrastructuur. Nadrukkelijk vermelden wij dat we aantasting van het bestaande bomenbestand door of vanwege de voorgenomen aanpassing als een aantasting van het Rijksbeschermde stadsgezicht zien en derhalve als in strijd met de wet. Nieuw trammaterieel én aanpassingen in de infrastructuur zullen deels bekende deels nog ongekende effecten kunnen veroorzaken. Hierna onder C hebben wij dat verder uitgewerkt.

» Verzoekt de gemeente middels aanvullend onderzoek aan te tonen dat deze effecten NIET gaan optreden » Verzoekt de gemeente, als uit aanvullend onderzoek blijkt dat deze effecten kunnen gaan optreden, 1 of meer AanpassingsVarianten uit te werken met het Bewonersoverleg Duinoord en belanghebbenden die deze effecten kunnen minimaliseren

B.Proces: Haagse Kracht of Onmacht? Eerst een citaat uit twee documenten • Het document VRIJGAVE INSPRAAK CONCEPT VOORONTWERP TRAMLIJN 16S IN HET KADER VAN INSTROOM NIEUWE TRAMS HAAGSE REGIO (INTHR) geeft aan dat ‘het concept Voorontwerp tot stand gekomen is na uitgebreide consultatie van bewoners, wijk- en ondernemersorganisaties, belangenorganisaties voor vervoer, natuur en minder validen en individuele belanghebbenden’. En ‘De gesprekken waren open. Klankbordgroepleden konden vragen stellen en suggesties of verzoeken vanuit de leden zijn waar mogelijk meegenomen in het ontwerp.’ • Volgens Bijlage 1: PLANTOELICHTING CONCEPT VOORONTWERP TRAMLIJN 16S IN HET KADERVAN INSTROOM NIEUWE TRAM HAAGSE REGIO (INTHR) is ‘de afgelopen periode is in overleg met bewoners,belanghebbenden en belangenorganisaties gewerkt aan een integraal ontwerp hiervoor, onder de naam ‘lijn 16S’.’ Wij zijn van mening, op basis van deze documenten en het VO, dat consultatie en overleg niet transparant hebben plaatsgevonden, zo is in Bijlage 1 niet duidelijk welke argumenten door welke organisatie zijn ingebracht en, indien en voor zover overgenomen, tot welke aanpassingen van de aanpassingen hebben geleid. In het bijzonder geldt dat de inbreng van direct belanghebbende aanwonenden en partijen als de Bomenstichting.

Verder is niet duidelijk waarom ook voor dit tracégedeelte niet is gekozen voor een zorgvuldig en uitgebreid participatietraject, waarbij het de nadrukkelijke wens was gebruik te maken van de “Haagse Kracht”. Vgl. tracédeel Z (i.h.b. Zoutmanstraat e.d.) en andere mobiliteitsprojecten als ‘Verkeersvisie Scheveningen 2025’ en ombouw van lijn 1 (i.h.b. Scheveningse weg). Vraag: van waar de keuze voor deze in onze ogen volstrekt onevenwichtige en onnavolgbare procesaanpak voor dit tracédeel? Immers de aanpassingen (halteverplaatsingen, kap c.q. aantasting van het bestaande bomenbestand, gedeeltelijke railverplaatsing, herinrichting van de betrokken wegen, herinrichtingen van de betrokken kruispunten etc.) zijn vergelijkbaar met tracédeel Z. Dat geldt tevens voor de al aangetoonde en verder aan te tonen effecten (ZIE hierna onder C) Vraag: waarom niet alsnog gezamenlijk kiezen voor Haagse Kracht en het verdere proces daarop in te richten in nauwe samenwerking met betrokken bewoners, bedrijven en belangenorganisaties? Vraag: er wordt in Bijlage 1 gesteld dat er ‘in overleg met bewoners,belanghebbenden en belangenorganisaties gewerkt aan een integraal ontwerp hiervoor.’ O.i. betekent een integraal ontwerp een ontwerp dat verder gaat dan een civieltechnisch, ‘technocratisch’ infrastructuurontwerp zoals uitgewerkt in Bijlage 1.

Kunt u daarom aantonen of, en zo ja hoe, hoe met alle relevante belangen en waarden rekening is gehouden in het zgn. integrale ontwerp.

Zie, ten aanzien van de twee vragen met betrekking tot de inzet van Haagse Kracht, de beantwoording van de voorganade vraag. Integraliteit zit hem in het feit dat er naar meerder belangen meegewogen worden. Daaronder de belangen van omwonenden, maar ook de belangen van de gebruikers. Op verschillende manieren hebben partijen hun belangen kenbaar kunnen maken. Zoals de klankbordgroep, met daarin ook vertegenwoordigers van het bewonersoverleg Duinoord, digitale bijeenkomsten en bilaterale contacten, onder meer met de Bomenstrichting Den Haag. Niet altijd kan gehoor worden gegeven aan wensen vanuit elke partij, omdat dat botst met belangen van anderen. Als voorbeeld zijn vaak 30 km/h of verkeersdrempels in de Statenlaan genoemd. Zowel tijdens de voorfase als nu ook weer bij de reacties. Vanuit andere belangen is die optie niet mogelijk.

Nr.

Zienswijze C. Te beschermen Waarden & Belangen en effect van de aanpassingen daarop

Antwoord zie beantwoording van zienswijze 36.

Omgevingskwaliteit (incl. trillingen & ecologie) en ruimtelijke/stedenbouwkundige kwaliteit: De wijk [NAAM] is van mening dat in de straten van het VO de ervaren en gemeten ‘grijze’ omgevingskwaliteit (lucht, geluid, water, trillingen, visuele hinder) en ‘groene’ omgevingskwaliteit (bomen, flora en fauna) ten minste dient te worden gehandhaafd volgens de gelden (inter)nationale normen en waar al te saneren volgens het principe van ‘stand still’. Natuurlijk met een voorkeur voor verbetering waar mogelijk met het oog op complexe, grote problemen als opwarming en afnemende biodiversiteit. Concreet betekent dat in relatie tot het VO (1) geen toename van trillingen, geluid en visuele hinder en (2) geen afname van het bomenbestand resulterend in minder CO2- opslagcapaciteit, minder kwaliteit van aaneengesloten laanbeplanting en (verdere) afname van biodiversiteit (bv. vogels, vleermuizen) op of langs de infrastructuur. Nadrukkelijk vermelden wij dat we onomkeerbare aantasting van het bestaande bomenbestand door of vanwege de voorgenomen aanpassing als een aantasting van het Rijksbeschermde stadsgezicht zien en derhalve als in strijd met de wet. NB zgn. compenserende maatregelen met jonge(re) aanplant zien we als afname.

(3) Daarnaast In het bijzonder vragen wij uw aandacht voor de volgende punten: Beeldbepalende Bomen en ander groen - Het deel van de Stadhouderslaan in de wijk Duinoord (en Zorgvliet) is evenals de Waldeck Pyrmontkade en Koningin Emmakade (tot aan de Laan van Meerdervoort) een mooi stuk van de stad Den Haag, dat de status heeft van Rijksbeschermd stadsgezicht, vanwege de fraaie architectuur van de 19e en 20e eeuwse panden aan weerszijden langs de kades, maar zeker ook vanwege het aanwezige fraaie groen en de grote volgroeide bomen langs de laan en de kades. Een mooie groene aanblik in het verderop zo versteende Den Haag.

- Voor alle bomen op de Koningin Emmakade, Waldeck Pyrmontkade, Stadhouderslaan, Statenlaan dat ze behoren tot de Boomhoofdstructuur en daarmee de Stedelijke Groene Hoofdstructuur (SGH). Met het aanwijzen van de Stedelijke Groene Hoofdstructuur heeft het gemeentebestuur zich verplicht om deze op eenduidige en herkenbare wijze duurzaam in stand te houden en waar mogelijk te versterken. De bomen behoren tot Rijksbeschermde stadsgezichten en hebben cultuurhistorische waarden. Deze stadsgezichten met bijzondere waarden worden beschermd op grond van een vigerend bestemmingsplan. Groen dat deel uitmaakt van een beschermd stadsgezicht valt eveneens onder deze bescherming. De bomen verlenen ecosysteemdiensten ter verbetering van de biodiversiteit en vermindering vanklimaatopwarming. - Wij verzoeken de gemeente zorg te dragen voor een zodanige inpassing van nieuwe trams dat hiervoor geen bomen hoeven te sneuvelen op de route van tramlijn 16, zowel op Stadhouderslaan,WaldeckPyrmont kade, maar vanzelfsprekend ook ten westen (Statenlaan) en ten oosten (Emmakade,WaldeckPyrmontkade) daarvan.

De tekst in de BEA onder Ad 1 gaat in op beiden punten. Ad 2 is niet specifiek benoemd waardoor het antwoord minder goed in de 2 punten is op te delen is ons inmiddels duidelijk geworden. Desalniettemin geeft de BEA voor beiden punten expliciete - Volgens de Boom Effect Analys kunnen de volgende effecten worden verwacht bij lindes in de middenstrook van genoemde wegen: ‘Bij deze rijen van bomen hebben we het PVR nagegaan; het PVR vormt mogelijk een opvolging, samengevat als volgt 1: na meerdere sessies en metingen is 1 boom zodanig scheef staat dat deze binnen de nieuwe PVR komt, deze boom moet worden gekapt. 2: vernieuwen van de rijbaanband is slechts op 2 locaties noodzakelijk t.b.v. het knelpunt met de nieuwe bredere voertuigen (zie bijlage 3). Als de rijbaan en tramspoor vernieuwd worden en de rijbaanband daarbij opnieuw gesteld moet worden (op dezelfde lijn) dan lopen de wortelvoeten van de PVR. Met aangepaste werkwijze kan dit met behoud van de bomen. Het aanbrengen van de trambaanfundering wordt niet expliciet in dit hoofdstuk benoemd maar komt wel op andere plekken (waar het negatieve effecten op de bomen heeft) in de BEA lindes flinke schade op (beworteling is onderzocht)’ En ‘Bij deze bomen doen zich twee mogelijke knelpunten voor: terug.

Op met name de trajecten Doornstraat-Frankenslag (de Populieren) en Frankenslag-Frederik Hendriklaan (3 rijen) kunnen respectievelijk de Populieren en de middelste rij bomen niet gehandhaafd worden i.c.m. het vervangen van de 1 Kroon en stam(voet) bevinden zich binnen het PVR (Profiel Vrije Ruimte). trambaanfundering. Bij een deel van de bomen (voornamelijk Iepen en Lindes) worden maatregelen getroffen om ze te kunnen behouden. Compensatie van te kappen bomen door aanplant van hetzelfde formaat zodat ecosysteemdiensten en 2 Het vernieuwen van de rijbaanband en het aanbrengen van de trambaanfundering.’ We hebben geen expliciet opvolging kunnen traceren van deze constateringen. bladoppervlak gelijk blijven kan niet. Compensatie van ecosysteemdiensten en bladoppervlak door aanplant van meer bomen is niet realistisch, daar is zowel boven- als ondergronds geen ruimte voor. Bomen die gecompenseerd worden krijgen juist zowel boven- als ondergronds voldoende groeiplaats en voeding mee zodat de bomen voldoende goed en lang kunnen groeien waardoor ze op termijn de ecosysteemdiensten en het bladoppervlak weer compenseren.

Een aanvullende BEA laten -Compensatie van voor/door aanpassingen gekapte of vroegtijdig terminaal aangetaste volwassen bomen is per definitie niet adequaat gezien samenhang van bomen, verloren bladoppervlak ( cq kroonvolume) en de uitvoeren, voegt niets toe aan dit verhaal. Meer bloemen, planten, bollen, knollen, heesters, etc. toepassen t.b.v. beschutting/ecologie/biodiversiteit kunnen we in de DO-fase bekijken. daarbij behorende ecosysteemdiensten. Dus niet zoals bomen zijn vervangen langs tramlijn 1 op de Scheveningseweg. -Wij verzoeken de gemeente dan ook: » een aanvullende BEA te laten uitvoeren gericht op meer onderzoek van de verwachte aanpassingseffecten op het bomenbestand -bij de haltes ook meer vaste planten met bloemen en struiken te planten, van belang voor bijen en vlinders en als beschutting voor vogels. Dit is nodig vanwege de benodigde soortenrijkdom/biodiversiteit in de stad. Bij het planten van bollen in de groenstroken dienen, om reden van behoud van insecten en vogels, absoluut geen voorbewerkte giftige bollen te worden gebruikt. • Overlast trillingen - De nieuwe Avenio-trams zijn veel groter en zo’n 35% zwaarder dan de oude GTL-trams. Dit zal onherroepelijk consequenties hebben voor de monumentale herenhuizen in de buurt van de tramlijn. Blijkens de bij het voorontwerp betrokken stukken is hier onderzoek naar verricht.

Vanwege de vele klachten elders in de stad met betrekking tot trillingen bij de overgang van de oude naar de nieuwe trams (o.a. langs lijn 11 op de Conradkade), vragen wij ons ernstig af of alle nadelen en risico’s ten aanzien van de trillingen wel volledig en juist zijn uitgezocht en in kaart zijn gebracht.

Themabeantwoording 2.1: Geluid en trillingen Er is eeen BEA uitgevoerd, door een gerenomeerd bureau, die voldoet aan alle eisen aan die voor deze fase van dit project gelden. De gemennet ziet geen aanleiding om een contra expertise uit te voeren of om het onderzoek uit te breiden.

-Onafhankelijk ingenieursbureau DGMR heeft in opdracht van de gemeente Den Haag onderzoek gedaan naar de trillingen op het tracé Laan van Meerdervoort – Groot Hertoginnelaan (zie Bijlage 5 https://denhaag.raadsinformatie.nl/modules/13/Overige%20bestuurlijke%20stukken/65 2224 ). Uit het rapport (Conclusie, Hfdst. 5): ‘In de huidige situatie1 wordt op alle panden voldaan aan de SBR-B richtlijn voor hinder van personen in gebouwen. In de gewijzigde situatie2 wordt op 93 panden niet voldaan aan de SBR-B richtlijn, omdat er sprake is van toename van de trillingsterkte. Deze panden zijn gelegen aan de Waldeck Pyrmontkade, Koningin Emmakade en de Stadshouderslaan. Deze overschrijdingen worden veroorzaakt doordat de spoorconstructie gehandhaafd blijft. » Verzoekt de gemeente een geheel onafhankelijke contra-expertise uit te laten voeren om er zeker van te zijn dat er geen extra trillingsoverlast gaat ontstaan als gevolg van de overgang naar de nieuwe trams, dit niet alleen direct aan de genoemde laan en kade maar ook verderop in de wijk Duinoord » Verzoekt de gemeente alsnog -omdat dit nog niet gebeurd is-een Bomen Effect Analyse (BEA) uit te laten voeren om o.a. de effecten van trillingen op bomen in kaart te brengen. Een BEA dient ook alternatieve mogelijkheden te geven om de bomen te behouden.

• Overlast geluid - De nieuwe en zwaardere trams zullen ook consequenties hebben voor de geluidsbelasting op de huizen in de buurt van de tramlijn. Blijkens de bij het voorontwerp betrokken stukken is hier onderzoek naar verricht. -Aangegevenwordtindebeantwoordingvandevragengesteldopde bewonersbijeenkomst van 24 maart dat uit metingen blijkt dat de nieuwe Avenio trams minder geluidsoverlast veroorzaken dan de GTL-trams. - Vanwege de vele klachten elders in de stad met betrekking tot geluid bij de overgang van de oude naar de nieuwe trams, zoals piepen en knarsen bij wissels en kruisingen, vragen wij ons eveneens af of alle nadelen en risico’s ten aanzien van het geluid -niet alleen direct aan de laan of kade maar ook verderop in de wijk - volledig en realistisch zijn onderzocht en in kaart gebracht. » Verzoekt de gemeente een geheel onafhankelijke contra-expertise langs het hele traject uit te laten voeren om er zeker van te zijn dat er geen extra geluidsoverlast gaat ontstaan als gevolg van de overgang naar de nieuwe trams. Niet alleen direct aan de genoemde laan en kade maar ook verderop in de wijk Duinoord.

• Aantasting cultureel erfgoed/stedebouwkundige kwaliteit (incl. besch. Stadsgezicht): - De goed bewaarde straatwanden in het kromlijnig stratenpatroon bepalen het hoogwaardig stadsbeeld en het karakter van deze bijzondere laat 19de-, vroeg 20- eeuwse wijk. Het architectuurbeeld is bijzonder rijk wat o.a. heeft geleid tot het aanwijzen van de beschermde rijksmonumenten rond het Sweelinckplein. - Het openbare gebied ondersteunt de ruimtelijke kwaliteit van de wijk: De ruime profielen van straten en plantsoenen die dit gebied doorkruisen zijn markant. De relatie tussen water en groenaanleg is van een bijzondere kwaliteit en is van belang in samenhang met de bijzondere waarde van de bebouwing. » Verzoekt de gemeente een Ruimtelijke Effect Analyse toe te voegen om aan te tonen dat met genoemde waarden en kwaliteiten rekening is gehouden • Nulmeting en monitoring effecten monumenten en andere gebouwen - De overgang van de oude naar de nieuwe trams heeft ingrijpende gevolgen, o.a. wat betreft trillingen en geluid. » Verzoekt de gemeente daarom een nulmeting laten uitvoeren, vóór de werkzaamheden starten.

» Verzoekt de gemeente eveneens de realisatie van de plannen, evenals de situatie daarna te monitoren op effecten van trillingen, geluid en eventuele andere overlast en het wijkoverleg Duinoord en de betrokken bewoners daarover actief te informeren en bij schade aan huizen op termijn, niet aanwezig bij de 0-meting, de herstelkosten te betalen.

De aanpassingen gaan niet ten koste van het groen in de straatprofielen of de relatie tussen het water en de groenaanleg. Behalve rond de kruising met de Groot Hertoginnelaan en de positie van de tramhaltes zijn er geen wijzigingen in het profiel. Rond het Sweelinckplein verandert er niets. Het gehele ontwerp wordt binnen de gemeente getoetst door de Advies Commissie Openbare Ruimte (ACOR). In de commissie zitten de stedenbouwer van de gemeente en leden van de Welstandscommissie. zie verder de beantwording van zienswijze 36

Nr.

Zienswijze D. Hoe verder? Varianten/Oplossingen In een cocreatie-/productieproces van bewoners en belanghebbenden van [NAAM WIJK] enerzijds en de gemeente anderzijds kunnen Varianten worden uitgewerkt. Twee voorbeelden: I. Voorkeursvariant ‘model stadstram’: Handhaven van breedte van huidige trammaterieel en alleen aanpassen van wegindeling »Voordelen: geen of zeer ondergeschikte aanpassingen van railinfrastructuur, geen effect op grijze en groene milieukwaliteit en ecologie, verbetering verkeersveiligheid. Relatief weinig kosten »Nadelen: waarschijnlijk ondergeschikt qua grijze en groene milieukwaliteit en ecologie

Antwoord Bij projecten als deze moeten veel belangen worden afgewogen om tot een integraal ontwerp te komen. Niet alleen alle verschilende belangen van omwonenden, maar ook die van de gebruikers. De wegis een belangrijke route die het wijkniveau overstijgt. Het is niet heelbaar om een intensief proces zoals u voorstelt met elke (vertegenwoordiger van) belanghebbende individueel te doorlopen, waarbij alsnog tegenstijdige inzichten zullen ontstaan. Noch het wenselijk om met slechts één van de partijen (bijvoorbeeld uw bewonersoverleg) in oveleg te gaan. Dit geeft geen evenwichtig beeld van alle belangen. In het project is middels een klankbordgroep, informatiebijeenkomsten en bilaterale contacten ruimte geboden aan alle belamnghebbenden om suggestis in te brengen. De integrale afweging is gedaan door de gemeente.

II. Voorkeursvariant ‘ander rail/wegprofiel’: Het tramspoor wordt t.o.v. de bomen verlegd en aangepast aan het nieuwe materieel. Mogelijkerwijs is een fietspad langs bomen en water aantrekkelijk(er) en verkeersveilig(er). » Voordelen: geen aantasting van bomenbestand en aangepaste railinfrastructuur met minder kans op trillingen en geluid. » Nadelen: hogere kosten dan voorzien en wellicht minder parkeerplaatsen dan in VO. Tot slot, ons aanbod: graag gaan wij met u in gesprek over zo’n proces en deze varianten. Hoewel wij als vrijwilligers de keuze moeten maken vrije tijd in te zetten, beschikken we over voldoende expertise en capaciteit om dit aanbod waar te maken.

Ik ben het niet eens met het voorgestelde plan om van de Doornstraat tot de kruising met de Prins Mauritslaan eenrichtingsverkeer te maken voor voertuigen. Omdat de HTM-rails wordt verwijderd, kan het gedeelte van de Doornstraat eenvoudig worden verbreed en kun je de huidige verkeerssituatie handhaven.

Met het éénrichtingsverkeer maken van de Doorstraat wil de gemeente voorkomen dat er onveilige situaties ontstaan bij het uitrijden van de Doornstraat de Statenlaan op. Voorkomen moet worden dat mensen tegen de rijrichting in de Statenlaan over gaan steken. Er zijn alternatieven om de wijk te verlaten.

Het is ook wenselijk in uw plan op te nemen een fietsdoorgang opening in het eiland van de Prins Mauritslaan voor fietsers komende uit de Van Aerssenstraat. Momenteel overtreden de meeste fietsers de wet op weg naar de Frederik Hendriklaan door tegen de verkeersrichting in of op het trottoir te rijden, wat volstrekt niet acceptabel is wie er getuige van is dat het gebeurt.

Themabeantwoording 2.4: Fietsdoorgang/doorsteek Van Aerssenstraat

Ik maak graag gebruik van de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen op de vernieuwing van tramlijn 16, betreffende het tracé 16S. Met name wil ik uw aandacht vragen voor het traject aan de Stadhouderslaan in Themabeantwoording 2.1: Geluid en trillingen Duinoord, gelegen tussen de Groot Hertoginnelaan en de President Kennedylaan. Als bewoner aan dit specifieke deel van de Stadhouderslaan, maak ik mij grote zorgen over de te verwachte toename van trillingen en geluidsoverlast door de nieuwe tramtoestellen van Avenio. Deze toestellen zijn niet alleen breder, maar bovenal ook veel zwaarder. Deze zwaardere toestellen gaan veel meer trillingen en geluid veroorzaken dan de huidige tramtoestellen op de oude tramrails. Omdat het huidige tramtoestel al overlast geeft bij het voorbij denderen over de oude rails, valt niet uit te sluiten dat bij een zwaarder tramtoestel over de oude rails de trillingen en geluidsoverlast stijgt tot een onaanvaardbaar niveau.

De voorgevel van onze woning is op slechts 8 meter verwijderd van de tramrails. Om de toenemende geluidsoverlast en toekomstige schade aan onze herenhuizen te voorkomen, verzoek ik u ernstig in overweging te nemen de tramrails langs dit deel van de Stadhouderslaan te vernieuwen, evenals in het Statenkwartier, ofwel op dit traject een lichter tramtoestel te laten rijden.

Graag breng ik als lid van het bestuur namens Wijkoverleg [NAAM] én als lid van de klankbordgroep tramlijn 16, deze zienswijze met betrekking tot de vernieuwing van tramlijn 16S vanaf de Obrechtstraat tot en met het Statenkwartier, onder uw aandacht, in het bijzonder voor wat betreft het tracé dat raakt aan de wijk Zorgvliet, nl. de tramlijn over de Stadhouderslaan, vanaf de kruising met de Eisenhowerlaan via het kruispunt van Kennedylaan tot en met het eerste deel van de Waldeck Pyrmontkade tot aan de kruising met de GrootHertoginnelaan, maar tevens met oog op de plannen met betrekking tot de overige delen van het traject. Deze zienswijze bevat een aantal punten waarop wij graag schriftelijk antwoord van de gemeente Den Haag ontvangen.

Onderhaving inspraaktraject heeft uitsluitend betrekking op het ontwerp voor de herinrichting van de openbare ruimte. Het type tram waarmee gereden gaat worden maakt geen onderdeel uit van de inspraak. Het is voor het project een gegeven. Zie voor een toelichting de beantwoording van zienswijze 36. In aanvulling daarop. IDe afweging over de breedte van de in te zetten trams heeft i n het verleden plaatsgevonden (breed-smal studie). Er is voor de bredere trams gekozen. Het is wensleijk dat trams zo veel mogelijk op alle trajecten ingezet kunen worden, zodat er meer speelruimte is om bijzondere situaties op te vangen, en minder overcapaciteit nodig is. Dat betekent niet dat elke tram hetzelfde moet zijn, maar we dat ze dezelfde maatvoering moeten hebben.

Voor wat betreft het geheel van de aanpassing van de tramlijn 16, maar ook voor andere tramlijnen is het ons niet duidelijk waarom Den Haag/HTM/MRDH vasthoudt aan het beperken van het aantal tramtypes en gekozen heeft voor een zware, brede en minder flexibele tram die niet makkelijk inpasbaar is in de oudere delen van de stad, met relatief smalle lanen en kades, met fraaie 20e en soms 19e -eeuwse huizen, wijken die grotendeels Rijksbeschermd stadsgezicht zijn. Door de breedte van de tram zullen zeer veel aanpassingen moeten plaatsvinden, leidend tot veel extra werk, denk aan het verplaatsen van haltes en verlies van mooie volwassen bomen juist in een tijd dat bomen gekoesterd moeten worden, vanwege hun belangrijke rol bij de demping van de gevolgen van de klimaatcrisis. Waarom wordt de stad aangepast aan de tram en de tram niet aangepast aan de stad? Smallere trams zouden veel minder problemen opleveren. Er zijn genoeg steden in Europa, in buurlanden, o.a. Berlijn en Gent, waar wel rekening wordt gehouden met dat wat de oudere wijken van de stad aankunnen, en gekozen is voor passende smallere trams, die bij grotere vervoersbehoefte verlengd kunnen worden. De lage instap, wenselijk voor minder validen en reizigers in rolstoelen of met kinderwagens is ook op andere manieren op te lossen.

Het argument dat eenheid van materieel wordt nagestreefd is toch nauwelijks houdbaar nu de MRDH met verschillende types tram blijft rijden. In de beantwoording van eerdere vragen stelde u dat de HTM” alle diensten uit wil voeren met hetzelfde type tram, dat heeft allerlei voordelen” waarover verder niet wordt uitgeweid. Er zitten echter ook nadelen aan een dergelijk beleid, daarover heeft u het niet. Een van de nadelen is dat de stad meer op de schop moet, meer dan wanneer voor een smallere tram was gekozen.

• Beeldbepalende Bomen en ander groen Zie de beantwoording van zienswijze 36 oHet deel van de Stadhouderslaan in de wijk Zorgvliet is evenals de Waldeck Pyrmontkade (tot aan de GrootHertoginnelaan) een mooi stuk van de stad Den Haag, dat de status heeft van Rijksbeschermd stadsgezicht, vanwege de fraaie architectuur van de 19e en 20e eeuwse panden aan weerszijden langs de kades, maar zeker ook vanwege het aanwezige fraaie groen en de grote volgroeide bomen langs de laan en de kades. Een mooie groene aanblik in het verderop zo versteende Den Haag. (de bovenstaande alinea geldt natuurlijk ook voor de Waldeck Pyrmont-kade voorbij het kruispunt met de GrootHertoginnelaan en de Emmakade,). o» wij verzoeken de gemeente zorg te dragen voor een zodanige inpassing van de nieuwe trams dat hiervoor geen, of als het echt niet anders kan in ieder geval zo min mogelijk, bomen hoeven te sneuvelen op de route van tramlijn 16, zowel op Stadhouderslaan,Waldeck Pyrmont kade, maar vanzelfsprekend ook ten westen (Statenlaan) en ten oosten (Emmakade,Waldeck Pyrmontkade) daarvan. o» Indien er toch bomen gekapt worden voor de nieuwe trams, verzoekt Wijkoverleg [NAAM] de gemeente dan te verzekeren dat deze worden vervangen door genoeg bomen om het verloren bladoppervlak ( cq kroonvolume) en de daarbij behorende ecosysteemdiensten aan te vullen.

Dus niet zoals bomen zijn vervangen langs tramlijn 1 op de Scheveningseweg. o» wij verzoeken de gemeente dringend om ter compensatie voor de gekapte exemplaren naast bomen, bij de haltes ook meer vaste planten met bloemen en struiken te planten, van belang voor bijen en vlinders en als beschutting voor vogels. Dit is nodig vanwege de benodigde soortenrijkdom/biodiversiteit in de stad. Bij het planten van bollen in de groenstroken dienen, om reden van behoud van insecten en vogels, absoluut geen voorbewerkte giftige bollen te worden gebruikt.

Nr.

Zienswijze Verdergaand graag uw aandacht voor de volgende punten: • Overlast trillingen De nieuwe Avenio-trams zijn veel groter en zwaarder dan de oude GTL-trams. Dit zal onherroepelijk consequenties hebben voor de monumentale herenhuizen in de buurt van de tramlijn. Blijkens de bij het voorontwerp betrokken stukken is hier onderzoek naar verricht. Vanwege de vele klachten elders in de stad met betrekking tot trillingen bij de overgang van de oude naar de nieuwe trams (o.a. langs lijn 11 op de Conradkade), vragen wij ons ernstig af of alle nadelen en risico’s ten aanzien van de trillingen wel volledig en juist zijn uitgezocht en in kaart zijn gebracht. » Verzoekt de gemeente een geheel onafhankelijke contra-expertise uit te laten voeren om er zeker van te zijn dat er geen extra trillingsoverlast gaat ontstaan als gevolg van de overgang naar de nieuwe trams, dit niet alleen direct aan de genoemde laan en kade maar ook verderop in de wijk Zorgvliet: R.J..Schimmelpennincklaan/ J. de Graefflaan / A. Gogelweg. » Verzoekt de gemeente alsnog -omdat dit nog niet gebeurd is-een Bomen Effect Analyse (BEA) uit te laten voeren om o.a. de effecten van trillingen op bomen in kaart te brengen. Een BEA dient ook alternatieve mogelijkheden te geven om de bomen te behouden.

Antwoord Themabeantwoording 2.1: Geluid en trillingen

• Overlast geluid De nieuwe en zwaardere trams zullen ook consequenties hebben voor de geluidsbelasting op de huizen in de buurt van de tramlijn. Blijkens de bij het voorontwerp betrokken stukken is hier onderzoek naar verricht. Aangegeven wordt in de beantwoording van de vragen gesteld op de bewonersbijeenkomst van 24 maart dat uit metingen blijkt dat de nieuwe Avenio trams minder geluidsoverlast veroorzaken dan de GTL-trams. Vanwege de vele klachten elders in de stad met betrekking tot geluid bij de overgang van de oude naar de nieuwe trams, zoals piepen en knarsen bij wissels en kruisingen, vragen wij ons eveneens af of alle nadelen en risico’s ten aanzien van het geluid -niet alleen direct aan de laan of kade maar ook verderop in de wijk - volledig en realistisch zijn onderzocht en in kaart gebracht. » Verzoekt de gemeente een geheel onafhankelijke contra-expertise langs het hele traject uit te laten voeren om er zeker van te zijn dat er geen extra geluidsoverlast gaat ontstaan als gevolg van de overgang naar de nieuwe trams. Niet alleen direct aan de genoemde laan en kade maar ook verderop in de wijk Zorgvliet: Stadhoudersplantsoen/R.J. Schimmelpennincklaan/J. de Graefflaan / A. Gogelweg.

Zie de beantwoording van zienswijze 36 • Nulmeting en monitoring effecten De overgang van de oude naar de nieuwe trams heeft ingrijpende gevolgen, o.a. wat betreft trillingen en geluid. » Verzoekt de gemeente daarom een nulmeting laten uitvoeren, vóór de werkzaamheden starten. » Verzoekt de gemeente eveneens de realisatie van de plannen, evenals de situatie daarna te monitoren op effecten van trillingen, geluid en eventuele andere overlast en het wijkoverleg Zorgvliet en de betrokken bewoners daarover actief te informeren en bij schade aan huizen op termijn, niet aanwezig bij de 0-meting, de herstelkosten te betalen.

• Alternatieve trams Bij de overgang van de oude GTL-trams naar de nieuwe Avenio-trams wordt overal in de stad, ook in nauwe straten en delen met een Rijksbeschermd stadsgezicht de route van de tramlijn met veel inspanning en kosten aangepast, met onder meer als gevolg inperking van het aantal haltes, verlies van grote bomen en mogelijk schade aan de bebouwde omgeving. » Verzoekt de gemeente te overwegen om op de tramlijnen waar dit wenselijk is andere, smallere en lichtere trams in te zetten (in vele andere grote steden worden smallere trams gebruikt). » Verzoekt de gemeente hierover in gesprek te gaan met de MRDH en HTM.

Zie de beantwoording van zienswijze 36

• Vervoerscapaciteit De gemeente stelt dat de nieuwe grotere trams nodig zijn vanwege een toenemend gebruik van het openbaar vervoer in onze stad. De coronacrisis die nu al een jaar voortduurt, bewijst dat het gebruik van het openbaar vervoer ineens ook helemaal kan instorten. » In hoeverre zijn de aannames betreffende het gebruik van het openbaar vervoer in Den Haag en van tramlijn 16 in het bijzonder nog realistisch nu in vele media gewag wordt gemaakt van verregaande reductie van lijnen, haltes en frequenties? Door gemeente/HTM/MRDH wordt gesteld dat de nieuwe Aveniotram zo geschikt is voor minder validen en ouderen vanwege de lagere instap. Het streven van de gemeente is om het OV juist ook voor deze groepen te bevorderen. Het verplaatsen en opheffen van haltes over het hele traject van tramlijn 16 leidt daarentegen tot een grotere af te leggen loopafstand voor tramreizigers, hierdoor wordt het voor gehandicapten, ouderen en juist kinderen lastiger om het OV te nemen, in wezen in tegenstelling tot het streven.

• Aanbestedingsproces » Verzoekt de gemeente inzicht te geven in de voortgang van het aanbestedingsproces van de nieuwe trams. » Verzoekt de gemeente specifiek aan te geven of het mogelijk is (een deel van) het aan te schaffen materieel uit smallere en lichtere trams te laten bestaan. Tot slot, Wijkoverleg [NAAM] is niet per definitie tegen de komst van nieuwe trams in de nabijheid van onze wijk en onderschrijft de noodzaak van voertuigen, die voor iedereen goed toegankelijk zijn. Wij vragen wel uitvoering van de plannen op een zodanig manier dat het fraaie aangezicht van de betrokken stadsdelen en de daarin beeldbepalende elementen geen geweld worden aangedaan, met goede compensatie van alle bomen die gekapt moeten worden, met meer oog voor de groene aankleding, met meer oog voor de schade die kan ontstaan aan de gebouwde omgeving, die voor een groot deel behoort tot een Rijksbeschermd stadsgezicht. Overigens zijn wij van mening dat de HTM weer in handen van de gemeente Den Haag moet komen.

m.b.t. de opmerkingen over aanschaf nieuwe trams / inzet smallere trams: zie beantwoording van zienswijze 36. m.b.t. de opmerking over bomen, groen en stadsgezicht: ziede beantwoording van zienswijze 99

Bij deze wil ik graag gebruik maken van deze mogelijkheid en u mijn zorgen en ideeën met u delen.

Themabeantwoording 2.4: Fietsdoorgang/doorsteek Van Aerssenstraat

Aan het einde van het eerste deel van de Van Aerssenstraat, in kruising met de Prins Mauritslaan, ligt nu de tramrails van tram 16. Deze snijdt eigenlijk de Van Aerssenstraat doormidden en maakt het voor voetgangers en fietsers niet mogelijk goed over te steken op dat punt. Ik ben regelmatig getuige van gevaarlijke situaties en/of bijna-ongevallen op dit stuk weggedeelte, omdat sommige fietsers er voor kiezen een stuk tegen de verkeersrichting in te fietsen. Uiteraard heeft dit veel te maken met het gedrag van mensen. Maar een duidelijke verkeerssituatie door een oversteekplaats voor fietsers/voetgangers te realiseren zal mijns inziens een enorme vooruitgang zijn voor de veiligheid op dit punt.

Wilt u svp mijn zienswijze ter overweging nemen? Bij het verwijderen van de rails zal het een kleine aanpassing zijn. Daarnaast zullen er -voor zover ik kan inschatten- geen bomen hoeven te worden opgeofferd. Overigens is dit thema een “hot item” bij mijn straatgenoten. Velen met mij willen graag de genoemde overgang!

Ik wil pleiten voor de aanleg van een fietsovergang over de Prins Mauritslaan ter hoogte van de van Aerssenstraat ,zodat ik niet meer tegen de rijrichting in hoef te fietsen als ik naar de Frederik Hendriklaan wil.( Dit, zoals zo velen met mij doen). Het zal de verkeersveiligheid ten goede komen.

Een verlaging van de stoepranden op die hoogte , zoals op de straathoeken gebruikelijk is, zou het oversteken ook al zeer vergemakkelijken

Themabeantwoording 2.4: Fietsdoorgang/doorsteek Van Aerssenstraat

Waarde straatgenoten,

Themabeantwoording 2.4: Fietsdoorgang/doorsteek Van Aerssenstraat

Eerder heb ik jullie geïnformeerd over de voortgang van de verwijdering van de tramrails in de Prins Mauritslaan. Inmiddels zijn ook de vragen die zijn gesteld in de virtuele informatiebijeenkomst van 24 maart jl. beantwoord. Ik heb de vraag gesteld: “Is het mogelijk ter hoogte van de Van Aerssenstraat een doorsteek te maken voor fietsers in de Prins Mauritslaan?”. Dat had wellicht nog scherper kunnen worden geformuleerd, maar de inzet is duidelijk. Het antwoord luidt: “Herinrichting van de Prins Mauritslaan zit niet in de scope. We hebben dit daarom niet onderzocht. Mogelijk kan dit worden meegenomen in een toekomstige herinrichting van de Prins Mauritslaan.” Dit is een gaaf voorbeeld van een kluitje in het riet. Natuurlijk “kan het worden meegenomen in een toekomstige herinrichting”, maar het gaat erom dat nú van deze gelegenheid gebruik wordt gemaakt. Ik zal opnieuw een zienswijze indienen bij lijn16@denhaag.nl onder de vermelding “zienswijze lijn 16S”. Graag vraag ik jullie medewerking om ongeveer hetzelfde te doen, zeker als je dat nog niet gedaan hebt. Tot en met 16 april, aanstaande vrijdag, is daarvoor de gelegenheid.

Nr.

Zienswijze Antwoord Als een rapport van een bedrijf in opdracht van de gemeente aantoont dat qua trillingen een grens wordt overschreden, dan komt men niet weg met : dat merk je niet en dus doen we er deels (voor ons huis) niets aan. Themabeantwoording 2.1: Geluid en trillingen Nog eens extra discutabel omdat het bedrijf dat het onderzoek heeft gedaan, hoe onafhankelijk ook, hiervoor door de gemeente is betaald. Zo'n grens is er niet voor niets. Waarom wordt er deels op het traject hier wel iets aan gedaan (verbetering spoor) en bewust op de Stadhouderslaan (ter hoogte van nummer 30, waar de afstand tot het spoor slechts 8 meter is) niet? De overheid is wettelijk verplicht het maximale te doen voor de gezondheid en het eigendom van burgers. Daarom is de toegestane dosis van een giftige stof 100 keer zo laag als die waar je vermoedelijk (snel) goed ziek van wordt. De grens betreffende trillingen moet een grens zijn die een veiligheidsmarge waarborgt. Waarom ontslaat de overheid zich ervan zich hieraan te houden? Waarom discrimineert de overheid als het gaat om maatregelen betreffende meer trillingen? Zijn sommige burgers voor de gemeente meer gelijk dan anderen? Ter memorering: volgens Milieudefensie is het hier al 68 decibel voor de deur.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10142676/1