RIS308436 bijlage 1A Boekwerk Programmarekening 2020

Kinderopvang Cijfers Tot 1 december heeft de GGD Haaglanden voor de gemeente Den Haag 477 reguliere inspecties en 88 incidentele inspecties uitgevoerd bij kindercentra en gastouderbureaus. Ook waren er 90 reguliere inspecties bij gastouders en 4 incidentele inspecties. In 2020 is 98% van de afgesproken inspecties gerealiseerd. Wel is door corona de werkwijze aangepast en waren de inspecties minder intensief. Dat wil zeggen, niet alle verplichte items zijn geïnspecteerd, de nadruk lag op items die te maken hebben met veiligheid en gezondheid. Er zijn in totaal 102 nieuwe aanvragen voor registratie in het landelijk register kinderopvang ontvangen en 392 wijzigingen. De meeste wijzigingen gaan over verwijdering uit het register of het aangaan of de beëindiging van een bemiddelingsrelatie tussen een gastouder en een gastouderbureau. Overtredingen In het jaarverslag Wet kinderopvang 2020 verantwoordt het college zich over de activiteiten op het terrein van toezicht en handhaving. Dit wordt medio 2021 aan de gemeenteraad aangeboden. De gemeente Den Haag heeft de A-status voor toezicht en handhaving kinderopvang. Dit betekent dat de gemeente volgens de Inspectie van het Onderwijs zowel het toezicht als de handhaving op orde heeft. Wat zijn de gevolgen van corona? De coronamaatregelen hadden vanaf maart 2020 grote gevolgen voor het onderwijs.

Door de snelle interventie van Den Haag zijn bestuurders van kinderopvang, onderwijsinstellingen en regiogemeenten vanaf dag 1 met elkaar in gesprek gegaan om de zaken voor de kinderen goed te regelen (zie ook: Inzet taskforce continuïteit opvang en onderwijs, RIS 306407).

78

Zo is snel en doeltreffend geregeld dat kinderen van ouders met cruciale beroepen op school of dagopvang terecht konden. Ook kinderen die als ‘kwetsbaar’ worden beschouwd vanwege hun gedrag of thuissituatie konden terecht in de noodopvang. Het leerlingenvervoer is hierop aangepast en kinderen waar de scholen geen contact meer mee hadden, zijn opgespoord en door leerplichtambtenaren aangespoord het contact met de school te herstellen. Voor kinderen uit gezinnen met een Ooievaarspas zijn met hulp van stichting Leergeld 2.500 devices verstrekt zodat ze kunnen deelnemen aan het online onderwijs. Zodra de scholen langzaam weer startten, zijn de verkeerssituaties rond scholen aangepast aan de nieuwe richtlijnen. Ook zijn afspraken met de GGD gemaakt om ervoor te zorgen dat leerkrachten zo snel mogelijk getest konden worden. Om de achterstanden in te lopen, is het aanbod zomerscholen uitgebreid en zijn er met bibliotheken afspraken gemaakt over uitbreiding van studieplekken die voldoen aan de 1,5 meter regel.

Wat heeft het gekost? Financiële verantwoording op hoofdlijnen

Lasten Baten Saldo exclusief reserves Dotaties aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo inclusief reserves

Resultaat 2020

Bedragen x € 1.000 Ontwerp Rekening begroting 2019 2020

Rekening 2020

Actuele begroting 2020

137.219

144.221

7.002 V

143.870

140.279

49.285 87.934 N 0

52.255 91.966 N 0

2.970 N 4.032 V 0 -

49.850 94.020 N 0

53.369 86.910 N 0

2.567

4.450

1.883 N

7.927

547

85.367 N

87.516 N

2.149 V

86.093 N

86.363 N

Lasten en baten Bijna de helft van het budget voor onderwijs is besteed aan onderwijsachterstandenbeleid en taal (€ 60 mln.). Ruim een kwart gaat naar schoolgebouwen (€ 45 mln.). De rest is besteed aan stedelijk onderwijsbeleid, leerlingenvervoer, het handhaven van de leerplicht, het voorkomen van schooluitval en het toezicht op kinderopvang. Circa 42 mln. van de baten betreft de specifieke uitkering van het rijk voor onderwijsachterstandenbeleid. Wat zijn de verschillen met 2019? De lasten waren in 2020 € 3,1 mln. lager dan in 2019. Naar aanleiding van het negatieve resultaat over 2019 heeft de gemeente het bedrag aan beschikbaar budget voor activiteiten bijgesteld. De baten waren in 2020 € 4,1 mln. lager dan in 2019. Dit bedrag aan rijksmiddelen blijft voor komende jaren beschikbaar (via de balans).

79

In 2020 vonden voor circa € 2 mln. hogere onttrekkingen aan reserves plaats dan in 2019. Dit komt doordat zowel bij de reserve voor multifunctioneel gebruik schoolgebouwen als bij de reserve voor duurzame huisvesting meer/hogere declaraties zijn ontvangen. Resultaat Het voordelige financiële resultaat op dit programma bedraagt in 2020 € 2,1 mln. Wat zijn de belangrijkste oorzaken? •

•

•

Bij onderwijshuisvesting een nadeel van € 0,95 mln. doordat de vrijval van exploitatiebudget onderwijshuisvesting lager was dan begroot. Daarnaast is door een administratieve omissie een deel van de lasten van het programma onderwijshuisvesting 2019 in 2020 genomen (nadeel van € 0,95 mln.). Hier tegenover staan verschillende voordelen op onder andere huren, klokuurvergoedingen en sporthallen (€ 1,6 mln.). Bij Onderwijsachterstandenbeleid en Taal is een voordeel van € 0,8 mln. doordat de extra middelen vanuit het rijk die beschikbaar zijn gesteld voor corona maatregelen niet tot uitputting kwamen. Daarnaast zijn er voor een bedrag van € 0,7 mln. minder subsidies verstrekt omdat activiteiten niet gestart zijn doordat de scholen dicht waren i.v.m. corona. Het toezicht op de kinderopvang wordt uitgevoerd door de GGD. Door corona (gedeeltelijke sluiting kinderopvang) kon het toezicht minder intensief plaatsvinden, waardoor er een voordeel van € 0,6 mln. is gerealiseerd. Het aantal geplande inspecties was met 98% bijna conform verwachting.

Waar bestaan de kosten uit? Financiële verantwoording per activiteit Onderwijshuisvesting Rekening 2020

Lasten 41.278

Baten 83

Bedragen x €1.000 Saldo 41.195 N

Begroting 2020

39.262

51

39.211

N

Resultaat

2.016

1.984

N

N

32

Onderwijshuisvesting (onderwijsbeleid en leerlingzaken) Rekening 2020

Lasten 1.894

Baten 2.640

Begroting 2020

5.460

4.522

Resultaat

3.566

V

1.882

V

Bedragen x €1.000 Saldo 746 V N

938

N

1.684

V

Lasten en baten Van de uitgaven aan onderwijshuisvesting betrof € 24 mln. het vastgoedbeheer, € 6 mln. het exploitatiedeel van het programma onderwijshuisvesting en € 13 mln. de diverse - vaak wettelijk verplichte - taken zoals de onroerende zaakbelasting, huren en klokuurvergoedingen sport en overige kosten zoals salarissen. Toelichting financieel resultaat

€ 0,3 mln. N/I

Onderwijshuisvesting

€ 0,3 mln. N/I

Er is per saldo een nadelig resultaat van € 0,3 mln. (€1,98mln.N - €1,68mln.V) gerealiseerd dat bestaat uit de volgende onderdelen: - Een nadeel op het programma Onderwijshuisvesting uit 2019 van € 0,95 mln. Door een administratieve omissie is het programma onderwijshuisvesting van 2019 in dat jaar niet volledig in de lasten opgenomen. Dat is in 2020 gecorrigeerd. - Een nadeel van € 0,95 mln. op vrijval van exploitatiebudget van het programma Onderwijshuisvesting. Schoolbesturen hebben in beginsel 3 jaar de tijd om de in de programma’s onderwijshuisvesting toegekende exploitatiemiddelen te declareren. Middelen die niet zijn uitgegeven vallen vrij. In de begroting wordt geanticipeerd op een vrijval van € 2,1 mln. Hiervan is in 2020 € 1,15 mln. gerealiseerd. - Een voordeel van € 0,4 mln. op de vergoeding huren. Schoolbesturen kunnen bij de gemeente een 80

vergoeding declareren voor het huren van schoolgebouwen die in eigendom zijn van derden. Schoolbesturen hebben niet het volledige bedrag voor huren over 2020 gedeclareerd binnen de geldende termijnen. - Een voordeel van € 0,3 mln. op sporthallen, deels doordat scholen dicht waren en daarom minder gebruik maakten van sporthallen. - Een voordeel van € 0,3 mln. op de klokuurvergoeding door een lager medegebruik van gymzalen door andere scholen tegen kostprijs. Scholen zijn verantwoordelijk voor onderhoud en krijgen een vergoeding voor de uren dat anderen hier gebruik van maken. - Overig: voordeel € 0,6 mln. Verder zijn de onttrekkingen van de reserves € 1,9 mln. lager dan begroot: - Bij de reserve multifunctioneel is € 2,6 mln. minder gedeclareerd dan begroot. Declaraties mogen door schoolbesturen in meerdere jaren ingediend worden. De betreffende declaraties komen nog. - Bij de reserve Duurzame huisvesting is € 0,7 mln. meer gerealiseerd. Sommige declaraties zijn eerder gekomen dan verwacht. Leerlingenvervoer Rekening 2020

Lasten 6.092

Begroting 2020

5.621

Resultaat

471

N

Baten 0

Bedragen x €1.000 Saldo 6.092 N

0

5.621

N

0

471

N

Lasten en baten Aan leerlingenvervoer is dit jaar € 6,0 mln. besteed.

Toelichting financieel resultaat S

€ 0,5 mln. N/I en

Leerlingenvervoer

€ 0,5 mln. N/I en S

Er is een structureel nadeel van € 0,6 mln. als gevolg van volumegroei van 10%. Er gaan meer kinderen naar het speciaal onderwijs (landelijke trend). In de laatste maanden van 2020 is een incidenteel voordeel gerealiseerd van € 0,1 mln. Op het moment dat er geen leerlingenvervoer nodig was tijdens de sluiting van de scholen in verband met corona, is er voor 80% doorbetaald.

Leerlingzaken Rekening 2020

Lasten 6.534

Baten 3.033

Bedragen x €1.000 Saldo 3.500 N

Begroting 2020

6.150

3.094

3.056

N

Resultaat

384

444

N

N

61

N

Lasten en baten Naast de gemeentelijke uitgaven van € 3,5 mln. worden er voor de uitvoering van het bestrijden van voortijdig schoolverlaters en de wettelijke taken als leerplicht en het hebben van een RMC-beleid ook nog € 2,8 mln. aan middelen ingezet die van het Rijk zijn ontvangen.

Toelichting financieel resultaat

€ 0,4 mln. N/I

Overig:

€ 0,4 mln. N/I

81

Onderwijsachterstandenbeleid en taal Rekening 2020

Lasten 58.608

Begroting 2020

59.908

Resultaat

1.300

Baten 40.686

Bedragen x €1.000 Saldo 17.922 N

43.438 V

2.752

N

16.470

N

1.452

N

Lasten en baten De lasten van € 58,7 mln. bestaan uit subsidies (circa € 52 mln.), opdrachten (circa € 3 mln.) en overige lasten, waaronder apparaatslasten. De baten betreft de inzet van rijksmiddelen.

Toelichting financieel resultaat

€ 1,5 mln. N/I

Onderwijsachterstandenbeleid

€ 1,5 mln. N/I

- Bepaalde subsidies en onderwijsbegeleiding op scholen zijn op een andere activiteit gerealiseerd dan waar deze waren begroot. Hierdoor is een nadeel van € 3 mln. ontstaan op de activiteit Onderwijsachterstandenbeleid en taal een voordeel bij stedelijk onderwijsbeleid en projecten. - Een voordeel van € 0,8 mln. is ontstaan doordat de kosten voor noodopvang en het vergoeden van eigen bijdragen lager waren dan het Rijk had verwacht. - Er waren lagere kosten (€ 0,4 mln.) doordat activiteiten niet zijn gestart omdat de scholen dicht waren vanwege corona en daardoor de kosten voor peutertoeslag waren lager (€ 0,3 mln.). - Op de peutertoeslag is € 3 mln. minder gerealiseerd. Door corona is de uitbreiding van de vve niet van de grond gekomen en is de instroom van kinderen vertraagd. Dit is een neutraal verschil omdat de baten hierdoor eveneens lager zijn. Stedelijk onderwijsbeleid en projecten Rekening 2020

Lasten 19.313

Baten 102

Bedragen x €1.000 Saldo 19.210 N

Begroting 2020

22.307

125

22.182

N

Resultaat

2.994

2.972

V

V

23

N

Lasten en baten Circa de helft is subsidie, de rest betreft schoolmaatschappelijk werk, schoolzwemmen, conciërges en apparaat.

Toelichting financieel resultaat

€ 3,0 mln. V/I

Stedelijk onderwijsbeleid en projecten

€ 3,0 mln. V/ I

- Een voordeel van € 3,0 mln. dient ter compensatie van de activiteit Onderwijsachterstandenbeleid en taal. Bepaalde subsidies en Onderwijsbegeleiding op scholen zijn op een andere activiteit gerealiseerd dan waar deze waren begroot.

82

Kinderopvang Lasten 3.499

Rekening 2020 Begroting 2020

5.513

Resultaat

2.014

Bedragen x €1.000 Saldo 1.808 V

Baten 5.307 5.475 V

168

N

38

N

1.846

V

Lasten en baten Bijna de helft van de lasten en het grootste deel van de baten hangen samen met het vastgoedbeheer van kinderopvanglocaties. De andere helft betreft het toezicht op en de handhaving van de kinderopvang.

Toelichting financieel resultaat

€ 1,8 mln. V/I

Kinderopvang

€ 1,8 mln. V/ I

- Op het vastgoedbeheer van de kinderopvanglocaties is in 2020 een voordeel van € 0,8 mln. Van dit voordeel op onder andere onderhoud is € 0,4 mln. gerealiseerd op het meerjaren onderhoudsplan. Dit wordt toegelicht in de paragraaf over onderhoud kapitaalgoederen. Op huren is een voordeel van € 0,5 mln. gerealiseerd, waar tegenover een nadeel staat van € 0,2 mln. door leegstand. - Het toezicht op de kinderopvang wordt uitgevoerd door de GGD. Door corona (gedeeltelijke sluiting kinderopvang) kon het toezicht minder intensief plaatsvinden. Dit levert een voordeel op van € 0,6 mln. is gerealiseerd. Het aantal geplande inspecties was met 98% bijna conform verwachting. - Overig:

€ 0,4 mln. voordeel

Reserves, voorzieningen en investeringen Reserves Reserve Duurzame Huisvesting Onderwijs Reserve Multifunctioneel gebruik schoolgebouwen Totaal

bedragen x € 1.000 Begin Rekening 2020 Begroting 2020 Saldo Mutaties Eindsaldo Mutaties Eindsaldo Afwijking 9.798 -947 8.851 -250 9.548 -697 7.502

-1.620

5.882

-4.200

3.302

2.580

17.300

-2.567

14.733

-4.450

12.850

1.883

Duurzame huisvesting In 2020 waren de onttrekkingen € 0,7 mln. hoger dan begroot. De subsidie voor cofinanciering van energiebesparende maatregelen loopt van 2019 tot en met 2022. Subsidies kunnen tot 2 jaar na toekenning worden afgerekend. In 2020 waren alleen kosten voor energiescans begroot, de declaraties voor aanpassingen van scholen werden pas vanaf 2021 verwacht. De onttrekking is hoger dan begroot omdat een aanpassing toch al is uitgevoerd. Multifunctioneel gebruik schoolgebouwen De onttrekking aan de reserve is € 2,6 mln. lager dan begroot. De begroting is een inschatting van declaraties die over meerdere jaren mogen worden ingediend.

83

Investeringen MIP

Rekening 2020 Totaal Derden/ Gem. Voorz. aandeel

bedragen x € 1.000 Begroting 2020 Totaal Derden/ Gem. Voorz. aandeel

Economisch nut: Kinderopvang Onderwijshuisvesting Activiteiten en projecten stedelijk onderwijsbeleid Onderwijshuisvesting Bijzonder (voortgezet) speciaal onderwijs Onderwijshuisvesting openbaar en bijzonder basisonderwijs Onderwijshuisvesting openbaar en bijzonder speciaal voorgezet onderwijs Onderwijshuisvesting openbaar en bijzonder voorgezet onderwijs Totaal

2.885

2.885

2.045

2.045

0

0

152

152

31

31

186

186

3.481

3.481

10.468

10.468

0

0

160

160

10.773 17.170

14.143 27.154

10.773 17.170

0

0

14.143 27.154

Voor kinderopvang is de realisatie € 0,8 mln. hoger doordat investeringen eerder gereed waren. Bij onderwijshuisvesting was de realisatie bijna € 11 mln. lager, met als belangrijkste redenen: • Voor bijna € 11 mln. zijn bouwprojecten gestart of afgerond, maar nog niet (volledig) afgerekend. • Voor circa € 4 mln. is er vertraging door oorzaken, zoals problemen bij de aanbesteding, vertraging door bezwaarprocedures of faillissement van de aannemer. • Voor circa € 4,5 mln. zijn bouwprojecten in 2020 eerder gerealiseerd dan begroot.

84

2.7 Werk en inkomen Coördinerend portefeuillehouder: Bert van Alphen Doel 1. In Den Haag kan iedereen meedoen aan de samenleving. Waar nodig ondersteunt de gemeente haar inwoners hierbij. 2. De gemeente Den Haag kiest voor innovatieve aanpakken om de uitstroom uit de bijstand naar werk een extra impuls te geven. 3. Het armoede- en schuldenbeleid zorgt ervoor dat Hagenaars met een laag inkomen of schulden volwaardig mee te kunnen doen en zichzelf kunnen ontplooien. Een laag inkomen of schulden mag geen belemmering zijn om mee te doen op school, bij de sportvereniging of elders in de Haagse samenleving.

Wat is beoogd en wat is behaald? Beleidsverantwoording op hoofdlijnen Werk en inkomen: wat is het? Dit programma gaat over werk, inkomen en minima- en schuldenbeleid. Werk gaat over alle instrumenten en middelen om Hagenaars die vallen onder de Participatiewet toe te leiden naar werk of school. Inkomen bevat de instrumenten en middelen om Hagenaars die vallen onder de Participatiewet rechtmatig te voorzien van een bijstandsuitkering of loonkostensubsidie. Het minima- en schuldenbeleid biedt voorzieningen om Hagenaars met een minimuminkomen actief mee te laten doen in de samenleving. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit naar kinderen. de insteek is schulden zoveel mogelijk te voorkomen. De gemeente ondersteunt mensen met schulden om deze zo snel en integraal mogelijk op te lossen. Wat is het doel? Den Haag wil dat iedere Hagenaar in staat is deel te nemen aan de samenleving. Werk en Inkomen zijn hiervoor cruciale randvoorwaarden. Met dit programma wil de gemeente Hagenaars ondersteunen die (tijdelijk) niet in staat zijn om op eigen kracht in hun levensonderhoud te voorzien en maatschappelijk mee te doen. 2020 in het kort 2020 stond vooral in het teken van het ondersteunen van heel veel mensen die als door Corona niet langer in hun inkomen konden voorzien. De gemeente heeft duizenden ondernemers ondersteund via de Tozoregelingen en ook bedrijfskredieten verstrekt.

Ook zijn er extra bijstandsuitkeringen verstrekt in 2020, verhoudingsgewijs veel aan jongeren. Veel mensen hebben immers hun (tijdelijke) werk verloren afgelopen jaar. Tegelijkertijd is nauw samengewerkt met instellingen in de stad die broodnood konden verstrekken en mensen op andere manieren konden helpen, bijvoorbeeld het vadercentrum met mondkapjes. Door alle inzet rondom Corona, verplicht thuiswerken en sluiting van veel organisaties hebben we onze dienstverlening als het gaat om begeleiding naar werk moeten aanpassen. Ondanks al deze aandacht en extra inzet als gevolg van Corona, is er doorgewerkt om de doelen uit het coalitieakkoord te realiseren. De belangrijkste mijlpalen zijn: Belangrijkste mijlpalen Werk • Er zijn 3.600 personen begeleid naar school of werk met als gevolg dat bij 2.684 personen de bijstandsuitkering is beëindigd (t.o.v. een doelstelling van 3.100) • Er zijn 3.381 mensen via Den Haag Werkt en Werkoffensief +500 naar school of werk begeleid (t.o.v. een doelstelling van 4.500). • Voor 2020 was de wettelijke taakstelling voor beschut werk het equivalent van 209 werkplekken van 31 uur. Eind december 2020 hadden 285 mensen een beschut dienstverband bij de gemeente Den Haag. De gemeente voldoet hiermee aan haar wettelijke verplichting. • In 2020 is op de passende aanbestedingen social return gerealiseerd.

Er zijn 1.217 kandidaten geplaatst, waarvan 748 op werk. • Eind 2020 waren 440 mensen actief op werkfittrajecten. 305 mensen deden mee aan een werkontwikkeltraject.

85

Inkomen • Door de Coronacrisis is het aantal bijstandsuitkeringen in Den Haag in 2020 met 2,5% gestegen naar 24.751 uitkeringen op 31 december 2020. • In 2020 zijn 10.016 bijstandsaanvragen afgehandeld, waarvan er 5.793 zijn toegekend. Het afwijzingspercentage bijstand levensonderhoud bedroeg 42,2%. Het aantal bijstandsaanvragen is ten opzichte van 2019 met 23,5% gestegen. • In 2020 zijn 23.642 Tozo-uitkeringen levensonderhoud toegekend en 4.636 Tozo-bedrijfskredieten. Minima- en schuldenbeleid • Met de regelingen uit het minima- en schuldenbeleid wordt 81% van de doelgroep bereikt. • Ondanks de Coronacrisis is de dienstverlening zoveel mogelijk voortgezet. Ondanks de tijdelijke sluiting van sommige servicepunten en buurtcentra zijn 4.931 gesprekken gevoerd. Meer dan 85% van de gesprekken bij de Helpdesk Geldzaken zijn gerealiseerd ten opzichte van vorig jaar. Het aantal afgesloten kredieten voor mensen met grote betalingsachterstanden (1.250) en klantreizen (circa 1.500 in 2020) is door Corona wel met een kwart afgenomen. • De Voedselbank en het Noodfonds van STEK heeft extra ondersteuning gekregen om de extra toestroom vanwege Corona. • Najaar 2020 zijn tienduizenden mondkapjes verstrekt aan Haagse minima • Het meerjarig beleidsplan Schuldhulpverlening 2020-2024 is vastgesteld in de gemeenteraad.

• Er is een nieuw contract afgesloten van 5 jaar voor de Haagse zorgverzekering voor minima. Indicatoren en kengetallen Prestatie-indicatoren

Nulmeting 2018

Realisatie 2019

Realisatie 2020

Het aantal personen waarvan re-integratie heeft geleid tot een beëindigde uitkering *

3.119

3.115

2.684

Het aantal personen dat uitstroomt en binnen een jaar weer in de bijstand komt **

476

151

149

* Deze indicator geeft inzicht in de effectiviteit van het re-integratiebeleid m.b.t. uitstroom uit de BUIG. Deze bestaat uit reguliere uitstroom en 500 extra uit intensivering uitstroom bijstand (Werkoffensief +500). ** Deze indicator geeft inzicht in hoeverre de inzet van re-integratie-instrumenten tot een duurzame werkhervatting van ex-uitkeringsgerechtigden heeft geleid. Toelichting indicatoren: • Uitstroom: de eerste 3 maanden van 2020 liep Den Haag op schema om de uitstroomdoelstelling van 3.100 te realiseren. Door het uitbreken van corona en bijbehorende maatregelen werd het lastiger kandidaten te begeleiden naar werk. Bij de 8-maands rapportage (RIS 306618) is een prognose afgegeven van 2.000. De uitstroom is gestimuleerd door te focussen op kansrijke sectoren zoals de zorg en de bouw. Uiteindelijk is het gelukt om 2.684 kandidaten te laten uitstromen van een uitkering naar werk. • Duurzaamheid: Het aantal personen dat uitstroomt via werk en in 2020 en weer in de bijstand komt is vergelijkbaar met vorig jaar. De kabinetsmaatregelen hebben een vertragend effect hierop. De toename zal in de cijfers van 2021 zichtbaar zijn. Effectindicator Het aantal uitkeringsontvangers dat gesanctioneerd wordt *

Nulmeting 2018 328

Realisatie 2019 503

Realisatie 2020 285

* Het totaal aantal beëindigde en verlaagde uitkeringen als gevolg van opgelegde sancties. (Let op: dit is exclusief opgelegde maatregelen vanwege de verzuimaanpak TVA •

Toelichting indicatoren: Sancties: door corona kostte het handhaven meer tijd en konden huisbezoeken/gesprekken minder plaatsvinden. Een deel van het handhavingspersoneel is tijdelijk ingezet op het uitvoeren van de Tozo. Hierdoor zijn er minder sancties opgelegd dan in 2019.

86

Kengetallen

Actuele Waarde peildatum 2019 9,9%

Het bijstandsvolume als percentage van de huishoudens in Den Haag Percentage huishoudens/mensen met inkomen van 110% van het Wettelijk sociaal minimum (Wsm).

2018

10%

De twee bovenstaande indicatoren geven een indicatie van de relatieve sociale problematiek in de gemeente Den Haag. Beleidsindicatoren (Rijk)

Eenheid

Actuele Waarde peildatum

Kinderen in uitkeringsgezin Netto arbeidsparticipatie

% kinderen tot 18 jaar % van de werkzame beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking

Werkloze jongeren Personen met een bijstandsuitkering

% 16 t/m 22 jarigen

Lopend re-integratievoorzieningen

Aantal per 10.000 inwoners van 15 - 64 jaar

Aantal per 10.000 inwoners

2018

10%

2018

64.1%

2018

3%

2019

752,3

2019

625,4

Wat hebben we gedaan? Beleidsverantwoording per activiteit In dit deel geven we een toelichting op de belangrijkste activiteiten die we in 2020 per cluster hebben gedaan, waarbij we steeds de bijbehorende baten en lasten laten zien. Een verantwoording van de financiële cijfers volgt in deel C. (incl. dotaties en onttrekkingen, bedragen x € 1.000) Rekening 2020 Begroting Resultaat Activiteiten in 2020 Cluster 1.a Werk Werkgelegenheidsprojecten Participatievoorzieningen Intensiveren Uitstroom Bijstand Cluster 1.b Sociale werkvoorziening Sociale werkvoorziening Cluster 2 Inkomen Bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen Cluster 3.a Minimabeleid Gemeentelijk minimabeleid Kinderopvang i.v.m. sociaal/medische indicatie Bijzondere hulpverlening huisvesting Cluster 3.b Schuldenbeleid Schuldhulpverlening Financiële hulpverlening Kredietfaciliteiten GKB Advies, informatie en sociaal juridische diensten

Totaal

Lasten

Baten

Saldo

saldo 2020

2020

45.331 2.645 14.648 62.623

2.419 71 6.520 9.009

42.912 N 2.574 N 8.128 N 53.615 N

49.383 N 3.024 N 8.477 N 60.884 N

6.471 V 449 V 349 V 7.269 V

56.364 56.364

22.786 22.786

33.578 N 33.578 N

35.349 N 35.349 N

1.771 V 1.771 V

559.806

515.460

44.346 N

63.314 N

18.968 V

559.806

515.460

44.346 N

63.314 N

18.968 V

52.558 1.582

2.228 77

50.329 N 1.505 N

51.533 N 1.477 N

1.203 V 28 N

114 54.253

0 2.305

114 N 51.948 N

114 N 53.123 N

0 N 1.176 V

14.975 2.916 663 6.263

842 643 4.809 355

14.134 N 2.273 N 4.146 V 5.908 N

14.160 N 2.675 N 4.380 V 6.325 N

26 V 401 V 234 N 417 V

24.817

6.648

18.169 N

18.780 N

611 V

757.864

556.209

201.656 N

231.450 N

29.794 V

87

Dienstverlening Het verbeteren van onze dienstverlening vraagt om een voortdurende ontwikkeling van de organisatie en haar medewerkers. Als gemeente verbeteren we onze dienstverlening door het toepassen van de servicedesign methode, het maken van klantreizen en het uitvoeren van klanttevredenheidsonderzoeken. We willen weten hoe de Haagse inwoners onze dienstverlening ervaren en willen leren van gemaakte fouten. Voor een antwoord hierop kijkt de gemeente onder andere naar de ingediende bezwaarschriften en klachten. Mensen die een klacht of bezwaar indienen, zijn het ergens niet mee eens. Ook de uiteindelijke oplossing is niet in alle gevallen wat mensen willen. Besluiten moeten objectief, duidelijk en goed te begrijpen zijn. Om de begrijpelijkheid te vergroten krijgen onze besluiten een taalkundige verbeterslag. In 2020 is een klantreis Bezwaar uitgevoerd. Hieruit bleek onder andere dat het voor onze inwoners belangrijk is om beter te worden geïnformeerd over het proces van het door hen ingediende bezwaarschrift: wanneer kunnen zij iets verwachten te horen? Dit verbeterpunt wordt in 2021 opgepakt. bezwaarschriften Er zijn 155.742 besluiten verzonden in 2020. In 1.539 gevallen was de inwoner het niet eens met dit besluit en is een bezwaarschrift ingediend. In 2020 zijn in totaal 1.890 bezwaarschriften afgehandeld.

In 179 gevallen is de inwoner in het gelijk gesteld, 1.711 bezwaarschriften zijn ongegrond verklaard. Er zijn 311 zaken in beroep voor de rechter gebracht waarbij de inwoner in 24 gevallen in het gelijk is gesteld. Ook dienden er 82 zaken in hoger beroep bij de Centrale Raad van Beroep. Hierbij is in 13 zaken de inwoner in het gelijk gesteld. In 2020 is een klanttevredenheidsonderzoek gedaan naar het klachtenproces. Hoe tevreden zijn inwoners met de klachtafhandeling van de gemeente? 56,3% van de inwoners die een klacht heeft ingediend geeft de gemeente een voldoende of hoger. In 2020 zijn 421 klachten ontvangen en zijn 417 klachten afgehandeld. Van deze afgehandelde klachten is 41% informeel in een persoonlijk contact naar tevredenheid opgelost en afgehandeld. Mocht de klager zich niet kunnen vinden in de oplossing, dan wordt de klacht via de formele route afgehandeld. Van de overige klachten is in 43% de inwoner geheel of gedeeltelijk in het gelijk gesteld en is 18% ongegrond bevonden. In de overige zaken is de klacht ingetrokken, was de klacht niet ontvankelijk of was het uiteindelijk geen klacht. Naleving en handhaving In 2020 is de voortgangsrapportage Intensiveringsslag handhaving (RIS307014) door het college aan de commissie Samenleving aangeboden.

Deze rapportage is een uitgebreid verslag over de periode januari 2019 tot en met juli 2020: wat bereikt is om de naleving en handhaving te versterken en te verbeteren? De Coronacrisis had in 2020 effect gehad op de inzet van handhavers en de intensiveringsslag. Als gevolg van de richtlijnen van het RIVM konden instrumenten als het ‘confrontatiegesprekken’ en ‘huisbezoeken’ slechts beperkt worden ingezet. Ook werden ervaren medewerkers ingezet voor het afhandelen van de aanvragen voor de Tozo-aanvragen en extra aanvragen voor reguliere bijstand. Ondanks corona zijn er resultaten geboekt ook in samenwerking met anderen, Het betreft hier o.a. de samenwerking met het Werkoffensief+500 waar sinds oktober 2019 4 extra handhavers aan zijn gekoppeld, de integrale handhavingsacties van het HEIT en de HPB (RIS307014). Daarnaast is ter verbetering van de ketenbrede handhaving in kaart gebracht hoe het gesteld is met de fraudealertheid, de meldingsbereidheid, de kennis en houding en de behoefte aan training bij consulenten bij de gemeente. Belangrijkste resultaten 2020: • Naar aanleiding van fraudeonderzoeken zijn er 225 uitkeringen beëindigd en 60 uitkeringen aangepast. • Er is voor €2,7 mln. aan fraudevorderingen vastgesteld. • Er zijn 323 bestuurlijke boetes opgelegd tot een totaalbedrag van € 245.539.

88

1a Cluster Werk

Activiteiten in 2020

Begroting 2020 Saldo

Bedragen x € 1.000 Rekening 2020 Resultaat 2020 Lasten Baten Saldo

Lasten

Baten

Werkgelegenheidsprojecten

52.683

3.300 49.383 N

Participatievoorzieningen

3.093

69

3.024 N

2.645

71

2.574 N

449 V

Intensiveren Uitstroom Bijstand

17.777

9.300

8.477 N

14.648 6.520

8.128 N

349 V

73.553 12.669 60.884 N 62.623 9.009 53.615 N

7.269 V

Cluster 1.a Werk 45.331

2.419 42.912 N

6.471 V

Den Haag Werkt Op 1 januari 2020 is het gemeentelijk werkbedrijf in een nieuwe vorm van start gegaan, onder de naam Den Haag Werkt. Meer informatie staat in RIS299800, RIS302416 en RIS304096. Met Den Haag Werkt start de gemeente met een andere manier van werken. In de nieuwe dienstverlening staat het ontwikkelen van kandidaten en doelgroepmedewerkers op de werkvloer centraal. Ook investeren we als gemeente in duurzame relaties met werkgevers in kansrijke sectoren. Dit maakt de kans op duurzaam werk groter. Den Haag Werkt blijft werkplekken bieden aan mensen die alleen in een beschutte werkomgeving kunnen werken. Het gaat hierbij om werknemers met een Wsw-dienstverband en werknemers met een indicatie beschut werk. Den Haag Werkt is in 2020 voortvarend gestart met het inzetten van deze nieuwe dienstverlening. Dit veranderde vanaf de komst van Corona en de maatregelen in maart 2020. De capaciteit van Den Haag Werkt is vanaf het eerste kwartaal ingezet om de impact van Corona op inwoners, werkgevers, (zelfstandig) ondernemers en onze doelgroepmedewerkers te ondervangen. Er is volop gewerkt aan voldoende capaciteit voor het tijdig beoordelen van de Tozo-aanvragen zodat dienstverlening aan kandidaten, (zelfstandig) ondernemers en werkgevers binnen de geldende restricties snel weer uitgebreid kon worden.

In maart zijn vanwege de corona maatregelen de werkzaamheden die door doelgroepmedewerkers worden uitgevoerd aangepast of stilgelegd. Het gaat met name om werkzaamheden op de locatie Kerketuinenweg. Met alle medewerkers is in die periode wekelijks contact onderhouden en was opvang beschikbaar. Inmiddels zijn alle werkplekken op de Kerketuinenweg aangepast aan de RIVM-richtlijnen, zodat doelgroepmedewerkers hun werk veilig kunnen uitvoeren. Het werk is grotendeels hervat. Werkgelegenheidsprojecten en intensiveren uitstroom bijstand (werkoffensief +500) De eerste doelstelling van Den Haag is om jaarlijks 3.100 mensen vanuit de bijstand uit te laten stromen naar school of werk. Van deze 3.100 uitstroom worden 500 mensen begeleid vanuit intensiveren uitstroom bijstand (werkoffensief +500). Daarvoor worden 3.095 mensen in ontwikkelingstrajecten begeleid. In 2020 is deze ambitie niet gehaald door corona. Werkgevers zijn terughoudender geworden met het invullen van vacatures en een groot aantal werkontwikkeltrajecten en werkfittrajecten kwamen tijdelijk stil te liggen. Nieuwe trajecten zijn uitgesteld. Ook konden veel werkakkoorden door de Coronamaatregelen nauwelijks worden verzilverd. Dit heeft ertoe geleid dat de ambitie bij de 8-maandsrapportage is verlaagd tot een uitstroom doel van 2.000 (RIS 306628).

Om de uitstroom toch zoveel mogelijk te stimuleren, is er gekeken in welke sectoren nieuwe kansen liggen om samen met werkgevers baankansen te vergroten. Alle inspanningen hebben ertoe geleid dat 2.684 personen zijn uitgestroomd uit de bijstand naar school of werk. De tweede doelstelling van Den Haag is om jaarlijks 1.400 mensen die (nog) niet in een uitkeringssituatie zitten preventief naar school of werk te begeleiden. In 2020 zijn er 697 personen preventief begeleidt naar school of werk. Werkontwikkeltrajecten, werkfit en praktijkverklaringen (geactualiseerd) Werkontwikkeltrajecten In 2020 is de aanpak werkontwikkeltrajecten (WOT) voortgezet en aangeboden aan kandidaten met een afstand tot de arbeidsmarkt. Door corona lag dit overigens maandenlang grotendeels stil. Het werkontwikkeltraject houdt in dat de kandidaten zich in maximaal een half jaar ontwikkelen bij een werkgever in een kansrijke branche. Ze krijgen methodische begeleiding op basis van een persoonlijk ontwikkelplan. De begeleiders van Den Haag Werkt ondersteunen bij het ontwikkelen van werknemersvaardigheden. De werkgever zorgt voor coaching op vakmanschap. De kandidaat heeft ook de mogelijkheid om certificaten en diploma’s te halen. 89

Het doel was ook in 2020 om kandidaten na het ontwikkelen van deze vaardigheden duurzaam aan het werk te helpen. Door corona was dit lastiger. In 2020 zijn 765 werkontwikkeltrajecten afgerond, inclusief trajecten die gestart zijn in 2019. Hiervan hebben165 trajecten geleid tot uitstroom naar werk, school of neutraal. De andere afgeronde trajecten hebben onder andere geleid tot doorstroom naar een andere voorziening. Daarnaast zijn in 2020 618 werkontwikkeltrajecten gestart. Een deel van deze trajecten is ontstaan binnen de sectordeals vanuit het Werkoffensief +500. Werkfittrajecten in 2020 zijn aanvullend op de WOTs zijn 911 werkfittrajecten van gestart gegaan voor mensen die nog niet toe zijn aan een WOT. In 2020 zijn 785 trajecten afgerond, inclusief in 2019 gestarte trajecten. Hiervan hebben 748 trajecten geleid tot doorstroom naar een volgend traject en 37 naar uitstroom via werk of school. De kandidaten worden werkfit door eerst aandacht te besteden aan problematiek op diverse leefgebieden en vervolgens werknemersvaardigheden te ontwikkelen. Werkfit vindt onder andere plaats op interne werkfitplekken, zoals de brugplekken (instroom op 161 trajecten en uit- en doorstroom vanuit 351 trajecten) en op werkfitplekken bij andere organisaties (instroom op 750 trajecten en uit- en doorstroom vanuit 434 trajecten) om de afstand tot de arbeidsmarkt zo klein mogelijk te maken.

Praktijkleren met MBO-praktijkverklaringen In 2020 heeft de gemeente naast de werkfittrajecten het praktijkleren verder vormgegeven op basis van twee pilots. De eerste pilot praktijkverklaringen was gericht op de doelgroep met een praktijkonderwijs (PRO) of voortgezet speciaal onderwijs (VSO) achtergrond bij het domein Werk in Opdracht is afgerond en is in het najaar van 2020 opgenomen in de dienstverlening van Den Haag Werkt. Aan deze pilot namen 16 kandidaten deel waarvan er 9 een praktijkverklaring ontvingen. Dit praktijkleren voor PRO/VSO is geborgd in de reguliere dienstverlening. De tweede pilot voor de MBO-praktijkverklaring in samenwerking met de arbeidsmarktregio Haaglanden wordt uitgebreid naar 2021. Servicepunten Arbeid en jongerenaanpak De Servicepunten Arbeid zijn een belangrijk instrument in het preventief begeleiden van mensen die (nog) niet in een uitkeringssituatie zitten. Dit zijn vooral jongeren. De doelstelling was om 1.400 mensen die (nog) geen uitkering ontvangen, te begeleiden naar school of werk. Uiteindelijk is dit voor 697 mensen gelukt De resultaten van 2020 zijn niet vergelijkbaar met 2019 vanwege de Coronacrisis. In 2020 zijn bij de SPA’s 4485 intakes geweest. 4.268 jongeren zijn gebruik gaan maken van de dienstverlening. Dit is inclusief voortijdig schoolverlaters (VSV) die niet allemaal even intensief begeleid hoeven te worden.

In 2020 zijn 2.585 jongeren uitgestroomd, waarvan 1.673 naar school of werk en 912 jongeren neutraal uitgestroomd. Neutrale uitstroom is door bijvoorbeeld verhuizing, detentie of overlijden. 92% van de neutrale uitstroom zijn echter jongeren die door Leerlingzaken (VSV) begeleid werden. Voor bijna alle jongeren die gebruik maken van de dienstverlening van Leerlingzaken, is deze begeleiding vrijwillig. Zij zijn vrij om begeleiding te weigeren of te stoppen en doen dat bijvoorbeeld als ze zelf werk of een opleiding vinden of dat van plan zijn en geen hulpvraag hebben. Zij stromen dan om een van deze redenen neutraal uit De gemeente kijkt multidimensionaal naar de hulpvraag van jongeren en samen met hen wordt het perspectief (breed) bepaald en geboden. Een jongere heeft zoveel mogelijk 1 casemanager die regie voert. Met de jongere wordt een plan opgesteld en professionals worden ingezet waar dat nodig is. Dubbele regie wordt voorkomen en aanvullende dienstverlening of instrumenten worden ingezet als die nodig zijn. Hiervoor is een brede menukaart beschikbaar met interventies die passen bij de fase waarin een kandidaat zich bevindt. Veel van de dienstverlening aan jongeren gebeurt vanuit het Servicepunt Arbeid (SPA).

In de 3 vestigingen van het Servicepunt Arbeid wordt intensief en integraal samengewerkt om kwetsbare jongeren wijkgericht naar werk en onderwijs te begeleiden en waar nodig passende hulpverlening te bieden. We werken met het SPA niet langer alleen voor enkele wijken, maar bieden een belangrijk deel van de SPAdienstverlening aan voor jongeren uit de hele stad. Het bieden van de juiste dienstverlening aan deze jongeren is maatwerk. Doordat we vanuit verschillende disciplines samenwerken (werk, onderwijs, participatie, schuldhulpverlening), kunnen we passende begeleiding bieden. Zie ook de recente commissiebrief over de begeleiding van jongeren (RIS306581) voor de aanpak voor de brede doelgroep jongeren naar school en werk. Vanuit het SPA hebben we ons in 2020 vooral gericht op jongeren tot 27 jaar, die een gemeentelijke bijstandsuitkering ontvangen of geen schoolinschrijving, werk en startkwalificatie hebben. Ook de leerwerkmakelaar die jongeren naar een BBL-opleiding en werkplek begeleidt is onderdeel van het SPA. Jongeren zijn hard geraakt door corona. De SPA-dienstverlening is tijdens deze periode dan ook zoveel mogelijk digitaal en telefonisch doorgegaan. Tot half oktober is 1 vestiging fysiek opengebleven. Andere fysieke dienstverlening buiten de vestigingen, zoals deurbezoeken zijn ook doorgegaan met inachtneming van de Coronamaatregelen.

Door deze ontwikkelingen zijn minder jongeren aan het werk geholpen.

90

Social return De gemeente Den Haag zet het inkoopbeleid op zo’n manier in dat meteen ook maatschappelijke doelen kunnen worden gerealiseerd. Om bij te dragen aan het thema ‘kansen voor iedereen’ hanteert de gemeente conform het in juni 2020 geactualiseerde inkoopbeleid twee instrumenten: in de eerste plaats door sociale inkoop van diensten of goederen bij Den Haag Werkt dan wel voorbehoud van aanbestedingen aan erkende sociale ondernemers. Daarnaast past de gemeente Den Haag bij aanbestedingen en inkoop social return toe. Opdrachtnemers zetten minimaal 5% van de gegunde opdrachtsom in op werkgelegenheid of arbeidsontwikkeling voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Cijfers In 2020 zijn 1.217 kandidaten geplaatst, waarvan 748 op werk. Een deel van de leveranciers geeft invulling aan social return via projecten gericht op kandidaatontwikkeling. Zo is in de zorg op deze manier een mogelijkheid gecreëerd waardoor kandidaten met weinig voorkennis een traject kunnen starten. In samenwerking met diverse leveranciers zijn projecten opgestart waardoor mensen op weg naar werk worden geholpen. Via de social impact makelaar (SIM) zijn de eerste koppelingen gemaakt met de ondersteuning van maatschappelijke projecten in de regiodeal Zuidwest (zie ook motie RIS305899). Corona en social return Weinig leveranciers hadden in 2020 problemen bij de invulling van social return.

Met leveranciers waar dit wel het geval was, zijn goede afspraken gemaakt. Er zijn geen signalen dat leveranciers hun verplichting niet kunnen nakomen door corona. Sociaal ondernemerschap Sociaal ondernemerschap is als programma opgenomen in het Werkoffensief +500. Den Haag blijft het aantrekken en laten groeien van sociaal ondernemers stimuleren. In 2020 kregen veel ondernemers te maken met de gevolgen van de coronacrisis. Met name de sociaal ondernemers in de horeca-branche hebben het erg zwaar door corona. De gemeente heeft met hen gesprekken gevoerd om er samen voor te zorgen dat werknemers met een afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk kunnen blijven. Samenwerking in de regio Waarom samenwerking In 2020 is de samenwerking rond de werkgeversbenadering in de arbeidsmarktregio Haaglanden verder gegroeid. De ambitie is gericht op een integrale eenduidige werkgeversbenadering in de arbeidsmarktregio Haaglanden, het efficiënt gebruik en de ontwikkeling van elkaars kennis, kunde en middelen en het effectief bij elkaar brengen van vraag en aanbod uit de gehele regio. Hierdoor kunnen in de regio meer vacatures worden vervuld. Ook hoeven werkgevers niet langer aan te kloppen bij alle verschillende gemeenten en bij het UWV binnen de arbeidsmarktregio Haaglanden. HalloWerk is in de arbeidsmarktregio dit jaar volledig uitgerold.

Alle gemeenten in de arbeidsmarktregio werken nu samen langs het dienstverleningsconcept en platvorm van HalloWerk. De regionale uitrol en de doorontwikkeling van het dienstverleningsconcept zijn versneld. Zo hoopt de gemeente het hoofd te kunnen bieden aan de verwachte extra instroom in de bijstand. Dit heeft geresulteerd in het onderling uitwisselen van kandidaten en vacatures. Ook zijn de kwaliteit en uniformiteit van de dienstverlening verbeterd. Tot slot heeft de arbeidsmarktregio een bestuurlijk overeenkomst opgesteld om tot een inrichting te komen van een regionaal mobiliteitsteam die aanvullende crisisdienstverlening in kunnen zetten om mensen die bedreigd worden met werkloosheid of werkloos zijn geworden als gevolg van de coronacrisis zo snel mogelijk aan ander werk te helpen. Perspectief op werk Door de coronacrisis is in het voorjaar 2020 een nieuwe prioritering aangebracht in alle bestaande en nieuwe projecten. Belangrijk uitgangspunt van Den Haag en de regiogemeenten is de focus op de meest kwetsbaren in onze samenleving. Tegelijkertijd mogen we onze ogen niet sluiten voor de nieuwe groepen. Denk aan werkenden, flexwerkers en ZZP’ers die hun baan dreigen te verliezen, maar ook aan ondernemers die er alles aan doen om een faillissement te voorkomen.

In 2020 is daarom gestart met het gezamenlijk uitvoeren van een doe-agenda op de thema’s: werkgeversdienstverlening, transparantie werkzoekenden en kandidaatsontwikkeling. Dit zorgt voor een intensivering van de samenwerking met werkgevers en met het onderwijs binnen de arbeidsmarkt en anderzijds voor nadrukkelijkere focus op de inclusieve arbeidsmarkt. Als gevolg van corona is de focus gelegd op het kunnen continueren van de dienstverlening aan werkgevers en werkzoekenden in de nieuwe werkelijkheid. Vanuit werkgeversorganisaties is in 2020 geïnvesteerd in een regionaal werkambassadeur. Deze ambassadeur haalt bij de ondernemers in de regio op wat er speelt, wat er nodig is en hoe zij beter bediend kunnen worden. De oorspronkelijke doelstelling om het bedrijfsleven te verleiden tot meer inclusiviteit is niet verdwenen. Duidelijk is wel dat er een andersoortige behoefte is bij veel ondernemers. Denk aan hulp om het personeel van werk naar werk te ondersteunen en aan het omscholen/bijscholen van medewerkers. 91

De coronacrisis is nog niet ten einde en de economische gevolgen moeten voor een groot deel nog hun impact krijgen in de regio. Duidelijk is dat we nu al acteren op de actuele ontwikkelingen om de regionale samenwerking verder te intensiveren. Investeren in mensen / Participatie In 2020 is een start gemaakt met de vernieuwde dienstverlening voor de participatiegroep (mensen die nog niet direct naar werk of school kunnen worden toegeleid), welke in 2021 verder geïmplementeerd wordt. Deze dienstverlening wordt in 2021 verder doorgevoerd (RIS307152). Onderdeel van de nieuwe dienstverlening is een gedifferentieerde aanpak die recht doet aan de situatie van mensen. Hierbij wordt integraal en wijkgericht samengewerkt. Het gaat erom dat mensen mee kunnen doen in de samenleving. Als gevolg van Corona vond de dienstverlening in 2020 voornamelijk telefonisch plaats. Een deel van de consulenten is ingezet voor ondersteuning van de Tozo-regelingen. Lopende voorzieningen, zoals taaleducatie en empowermenttrainingen, zijn zoveel mogelijk digitaal doorgegaan. De digitale werkwijze was overigens niet voor iedereen een passende oplossing. Soms werkte dit niet door beperkte digitale vaardigheden, het ontbreken van digitale middelen en goede beheersing van de Nederlandse taal. Door de corona maatregelen zijn er in 2020 minder voorzieningen gestart dan beoogd.

Zo konden minder mensen starten op een stageplek, werkervaringsplek of vrijwilligerswerk omdat organisaties geen mogelijkheid zagen voor de begeleiding hiervan. Wel is het met de vernieuwde dienstverlening gelukt om het participatiebestand op ongeveer hetzelfde niveau te houden als eind 2019 (participatiebestand van 18.993 op 31/12/20 t.o.v. 18.672 op 31/12/19). In 2020 zijn 1.020 mensen vanuit participatie doorgestroomd naar Den Haag Werkt. Verder zijn 2.611 mensen(in)direct via een participatie-route uitgestroomd uit de uitkering, waarvan 579 richting werk of school. De kansen op de arbeidsmarkt voor de participatiegroep zijn gedaald door de coronacrisis. Er is proactief contact opgenomen met mensen die door corona mogelijk minder konden participeren, bijvoorbeeld omdat hun vrijwilligerswerk stopte. Telefonisch is gevraagd hoe het met hen gaat en wat de invloed van corona voor hen betekende. Ook is bij signalen van bijvoorbeeld eenzaamheid of schulden doorverwezen naar passende ondersteuning. Inburgering In 2020 is gestart met dienstverlening voor de zogenaamde ondertussen-groep. Dit zijn inburgeraars die nog onder het huidige stelsel moeten inburgeren en zelf hun taaltrajecten moeten inkopen. Voor deze groep zijn extra rijksmiddelen beschikbaar. De groep is in kaart gebracht en ontvangt dienstverlening op maat.

Door corona is niet alles gelukt, een gedeelte van de middelen wordt daarom doorgeschoven naar 2021. De knelpunten zitten met name in de beperkingen van digitale communicatie, vertraging in de dienstverlening en de kwaliteit van het aanbod. Daarnaast is de huisvesting gestagneerd en is de groep groter geworden. Ook blijkt gegevensuitwisseling met DUO lastig vanwege de privacywetgeving. In het kader van de nieuwe wetgeving is een programmatische aanpak opgesteld. Een programma- en een operationeel team is aan de slag om de implementatie van de nieuwe wetgeving, en de daaruit voortvloeiende nieuwe taken, vorm te geven in de gemeentelijke organisatie. In de vorm van pilots worden enkele onderdelen in de praktijk voorbereid. Zo is in 2020 een pilot financieel ontzorgen opgezet. Deze pilot is nog niet gestart vanwege de corona maatregelen. Verder zijn voorbereidingen getroffen voor de inkoop van leerroutes in het nieuwe stelsel. De publicatie hiervan is uitgesteld als gevolg van het uitstel van de Wet Inburgering naar 1 januari 2022. Daarnaast is dit jaar gestart met de inhoudelijke kaders voor maatschappelijke begeleiding, de brede intake/PIP en het inrichten van duale trajecten in het nieuwe stelsel. Dit wordt gefinancierd door de invoeringskosten vanuit het Rijk. B 1b Cluster Sociale werkvoorziening

Activiteiten in 2020

Begroting 2020

Bedragen x € 1.000 Rekening 2020 Resultaat 2020 Lasten Baten Saldo

Lasten

Baten

Saldo

59.837

24.488

35.349 N 56.364 22.786 33.578 N

1.771 V

59.837

24.488 35.349 N 56.364 22.786 33.578 N

1.771 V

Cluster 1.b Sociale werkvoorziening Sociale werkvoorziening SZW

Het domein Werk in Opdracht (WIO) binnen Den Haag Werkt beschikt over een goede infrastructuur om beschutte werkplekken te bieden aan inwoners die dat nodig hebben: mensen met een Wsw-indicatie of mensen met een indicatie beschut werk onder de Participatiewet. Wie een beschutte werkplek nodig heeft

92

en daar volgens het UWV voor in aanmerking komt, kan in Den Haag rekenen op een werkplek bij Den Haag Werkt met een dienstverband bij de gemeente. Eind december 2020 waren 1.484 Wsw-werknemers werkzaam bij de gemeente via Den Haag Werkt: 1.330,13 fte. Daarnaast zijn op 31 december 2020 61 Wsw-medewerkers (53,88 fte) begeleid aan het werk gegaan bij reguliere werkgevers. Werkgevers ontvangen in dit geval subsidie voor de begeleiding. In 2020 is 96,32 fte aan Wsw-werknemers uitgestroomd. De groep mensen die binnen de gemeente Den Haag met een Wsw-indicatie werkt, wordt kleiner. Dat komt omdat mensen die nieuw instromen op een beschutte werkplek vallen onder de Participatiewet. Reeds werkende Wsw-werknemers behouden wel hun rechten. Op 31 december 2020 werkten 285 mensen met een indicatie voor beschut werk bij de gemeente. Den Haag had de wettelijke verplichting om in 2020 het equivalent van 209 beschutte werkplekken van 31 uur te realiseren. De gemeente voldoet dus ruimschoots aan deze wettelijke verplichting. De rijksbijdrage voor de financiering van de Wsw daalt jaarlijks vanwege een efficiencykorting en de verwachte uitstroom. De daadwerkelijke uitstroom kan daarvan afwijken. In het coalitieakkoord is voor de collegeperiode tot en met 2022 geld vrijgemaakt om het structurele tekort op de sociale werkvoorziening te dekken. In 2020 is hiervoor € 1,7 mln.

beschikbaar gesteld om het verschil op te vangen tussen de rijksbijdrage en de kosten voor de sociale werkvoorziening. Corona heeft ook voor het beschut werk gevolgen (gehad). De werkzaamheden die de medewerkers uitvoeren kwamen vanwege de maatregelen in het voorjaar 2020 deels stil te liggen. Dit gold met name voor de werkzaamheden op de locatie van de Kerketuineweg. Het afgelopen jaar is er hard gewerkt om alle werkplekken aan te passen aan de RIVM-richtlijnen. Hierdoor zijn we erin geslaagd de werkzaamheden op gemeentelijke opdrachten grotendeels uit te voeren. Uiteraard conform de RIVM-richtlijnen. Ook de werkzaamheden op de Kerketuineweg zijn weer opgestart naar 80%. Het kabinet heeft gemeenten voor de periode 1 maart tot 31 december 2020 in totaal € 140 mln. verstrekt voor het opvangen van de exploitatietekorten van de sociale werkbedrijven als gevolg van de coronamaatregelen. Den Haag ontvangt hiervan € 1.98 mln. over de periode 1 maart tot 1 juni 2020 en € 1.1 mln. over de periode juli tot en met december 2020. Ondanks deze bijdrage van het Rijk kon de productie niet opgeschaald worden naar 100%. Banenafspraak: de cijfers De gemeente Den Haag helpt zoveel mogelijk mensen met een arbeidsbeperking aan het werk. We helpen werkgevers deze werkplekken vorm te geven zodat ze goed matchen met de doelgroep.

Ook worden de kandidaten én werkgevers na de plaatsing door de gemeente begeleid. Dit jaar zijn 364 mensen met een arbeidsbeperking aan een baan geholpen, van wie 102 in het kader van de STiP-regeling. Ook zijn dit jaar 43 mensen van STiP-baan gewisseld. Eind 2020 is voor 1290 personen (doelgroep banenafspraak) loonkostensubsidie verstrekt. Er zaten nog 377 personen in een STiP-traject. Er zijn tot en met dit jaar 392 STiP-medewerkers doorgestroomd naar regulier werk, van wie 150 in 2020. De cijfers laten zien dat de doelgroep van de banenafspraak door de coronacrisis onevenredig hard wordt getroffen. De coronacrisis heeft tot nu toe met name invloed gehad op het vinden van nieuwe plaatsingen bij een werkgever. In 2020 is landelijk voor het eerst het aantal werkzame personen in de banenafspraak gedaald met 496 banen, waarvan 108 in de regio Haaglanden. Den Haag en daardoor ook de arbeidsmarktregio Haaglanden behoort desondanks nog steeds tot een van de koplopers in Nederland met het grootst aantal banen voor de arbeidsbeperkte doelgroep. In de arbeidsmarktregio Haaglanden zijn in het tweede kwartaal van 2020 4.330 banen gerealiseerd (bron: UWV). De totale cijfers over 2020 worden door het UWV in april 2021 bekend gemaakt (op arbeidsmarkregio niveau).

Goede voorbeeld geven als inclusief werkgever Als sociaal werkgever draagt de gemeente Den Haag zelf ook bij aan het realiseren van de banenafspraak. De gemeente Den Haag had op 16 december 2020 een formatie van 8.193 fte, waarvan 213 fte meetelt voor de banenafspraak. Dat is 2,6 %. De gemeente Den Haag voldoet daarmee aan de landelijke doelstelling van 2020 voor overheidswerkgevers van 2,35%.

93

B2 Cluster Inkomen

Activiteiten in 2020

Begroting 2020 Lasten

Baten

Saldo

Bedragen x € 1.000 Rekening 2020 Resultaat 2020 Lasten Baten Saldo

Cluster 2 Inkomen Bijstandverlening en inkomensvoorzieningen

565.197 501.882

63.314 N 559.806 515.460 44.346 N

18.968 V

565.197 501.882 63.314 N 559.806 515.460 44.346 N 18.968 V Ontwikkelingen bijstand Ontwikkeling aantal bijstandsuitkeringen Om schrijv ing

Aantal 1-1-2020

Totaal aantal uitkeringen

24.1 39

Aantal 31-12-2020

Verschil

% Verschil

24.7 51

61 2

2,5%

Verschil

% Verschil

Aantal en kosten uitkeringslasten Gebundelde Uitkering Participatiewet (BUIG) 2020. Omschrijving

Begroot

Realisatie

Aantal uitkeringen 1 januari

24.139

24.139

0

0,0%

Aantal uitkeringen 31 december

26.081

24.751

-1.330

-5,1%

Gemiddeld aantal uitkeringen

25.103

24.531

-572

-2,3%

€ 15.090

€ 15.040

€ -50

-0,3%

€ 378.802.921

€ 368.951.867

€ -9.851.054

-2,6%

Prijs per uitkering Totaal uitkeringslasten (gem. aantal x prijs)

Het geheel wordt toegelicht in de verschillenverklaring, waarbij ook de loonkostensubsidies en apparaatslasten worden toegelicht. Ontwikkelingen bijstand In 2020 kwam een einde aan de daling van het bijstandsvolume die in 2017 is ingezet. Voorjaar 2020 werd rekening gehouden met een aanzienlijke stijging vanwege de coronacrisis. Gedurende 2020 bleek dat de effecten van de coronacrisis moeilijk te voorspellen zijn. Uiteindelijk is het bijstandsvolume in 2020 met 2,5% toegenomen naar 24.751 uitkeringen op 31 december 2020. Effect van de Coronacrisis is dat relatief veel jongeren, die afhankelijk zijn van de flexibele arbeidsmarkt, de bijstand zijn ingestroomd. In 2020 is het aantal jongeren tot 27 jaar in de bijstand met 9,75% gestegen naar 1.874. In 2020 zijn 10.016 bijstandsaanvragen afgehandeld, waarvan er 5.793 zijn toegekend. Het afwijzingspercentage bedroeg 42,2%. Het afwijzingspercentage schommelt jaarlijks rond de 40% en 2020 wijkt daarmee niet echt af van andere jaren. Het aantal bijstandsaanvragen is ten opzichte van 2019 met 23,8% gestegen. In 2020 zijn 5.499 bijstandsuitkeringen beëindigd. De BUIG-baten zijn € 12,9 mln. hoger uitgevallen dan begroot. Dat komt omdat het Rijk aanpassingen heeft gedaan in het macrobudget waarbij rekening is gehouden met een forse extra instroom door corona. Per saldo is een positief begrotingsresultaat van € 18,8 mln. behaald t.o.v.

de begroting. Vanwege het tekort over 2019 is er in 2020 weer een vangnetuitkering aangevraagd. Op 16 oktober 2020 is de vangnetuitkering van circa € 0,9 mln. toegekend door het Rijk. Juridische procedure De gemeente Den Haag ondervindt nog steeds nadelige effecten van de systematiek en de rekenregels van de verdeling van de BUIG-middelen door het Rijk. Op 1 juli 2019 heeft de CRvB een uitspraak gedaan in het voordeel van de gemeente. Echter de wijze waarop de staatssecretaris SZW met een nieuw besluit invulling gaf aan deze uitspraak leidde niet tot een financiële compensatie. Daarom is in 2020 bij de CRvB een beroep ingesteld tegen dit besluit van de staatssecretaris. De zitting hierover is in 2021 gepland. Als gevolg en in afwachting van deze procedure bij de CRvB wordt tegen ieder verdeel- en vangnetbesluit van het Rijk bezwaar ingediend. Voor zover deze bezwaren ongegrond zijn verklaard wordt bij de rechtbank in beroep gegaan. In verband met de juridische procedure wordt over 2020 ook een vangnetaanvraag gedaan.

94

Tozo Vanaf maart 2020 verleent de gemeente op grond van de rijksregeling Tozo financiële ondersteuning aan zelfstandig ondernemers. Tozo staat voor: tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers. De regeling is bedoeld om ondernemers door de coronaperiode te helpen. Deze regeling was aanvankelijk bedoeld voor een duur van 3 maanden, maar is in 2020 tweemaal verlengd. In elk geval loopt de Tozoregeling nog door tot 1 juli 2021. Tozo voorziet in een aanvullende uitkering tot bijstandsniveau voor levensonderhoud en een lening voor bedrijfskapitaal (bedrijfskrediet) tot maximaal 10.157 euro. Tabel aantallen en bedragen Tozo levensonderhoud en bedrijfskrediet. Aantal aanvragen

Omschrijving Tozo uitkering levensonderhoud Tozo bedrijfskrediet Totaal

Aantal toekenningen

27.865 6.128 33.993

Bedrag toekenningen

23.642 4.636 28.278

€ 95.549.262 € 40.894.948 € 136.444.210

De kosten voor Tozo worden na verantwoording volledig door het Rijk vergoed. Voor de uitvoeringskosten wordt de gemeente voor een vast bedrag per beschikking gecompenseerd. In 2020 zijn bijna 34.000 aanvragen afgehandeld Dit was een zeer omvangrijke taak, die onder grote tijdsdruk en met aanvankelijk nog onduidelijke regelgeving is gerealiseerd. Vanaf maart 2020 is een tijdelijke werkorganisatie ingesteld ten behoeve van de verstrekking, beheer en terugvordering. Hiervoor zijn tijdelijke medewerkers aangetrokken en is capaciteit vrijgemaakt door verschuiving van inzet van medewerkers. Daarnaast zijn eind 2020 voorbereidingen getroffen voor de begeleiding van ondernemers bij de heroriëntatie op de arbeidsmarkt. B 3a Cluster Minimabeleid

Activiteiten in 2020

Lasten

Baten

Saldo

Bedragen x € 1.000 Rekening 2020 Resultaat 2020 Lasten Baten Saldo

53.563

2.030

51.533 N

52.558 2.228 50.329 N

1.421

-56

1.477 N

1.582

77

1.505 N

28 N

114

0

114 N

114

0

114 N

0 V

55.098

1.974

53.123 N 54.253 2.305 51.948 N

1.176 V

Begroting 2020

Cluster 3.a Minimabeleid Gemeentelijk minimabeleid Kinderopvang SZW Bijzondere hulpverlening huisvesting

1.203 V

Armoedebeleid Armoede is meer dan gebrek aan geld. Het is ook een gebrek aan perspectief en mogelijkheden. Armoede maakt dat mensen zich buitengesloten kunnen voelen en stress ervaren. Het aanpakken van armoede is dan ook niet alleen op te lossen door het aanvullen van tekorten, maar ook door bij te dragen aan het welzijn. Het minimabeleid biedt aan Hagenaars met een laag inkomen voorzieningen om mee te kunnen doen in de samenleving. Uit de meest recente armoedemonitor 2020 van het Urban Data Center blijkt dat 81% van de doelgroep gebruik maakt van minimaal 1 minimaregeling (RIS307290 bijlage 4). Dit bereik is lager dan voorgaande jaren vanwege een wijziging van de onderzoeksmethodiek. Hierdoor is er een grotere groep minima in beeld gekomen die (nog) geen gebruik maakt van voorzieningen. Totale omvang van de groep minima: 54 duizend personen in 44,9 duizend huishoudens. Het bereik van de Ooievaarspas is van alle minimaregelingen het hoogst met 73%. Corona heeft dit jaar een grote impact gehad op het armoedebeleid. Voorzieningen gericht op maatschappelijke participatie - zoals de Ooievaarspas en het gratis openbaar vervoer voor ouderen – zijn beduidend minder gebruikt. Dit geeft een voordeel op het gemeentelijk minimabeleid. Daarentegen is er vaker beroep gedaan op noodvoorzieningen zoals de Voedselbank of het noodfonds van STEK. Deze hebben extra ondersteuning gekregen.

De extra middelen vanuit het collegeakkoord (€ 2,0 mln.) zijn in eerste instantie achter de hand gehouden voor coronacalamiteiten. Halverwege het jaar, op het moment dat er meer duidelijkheid kwam over de consequenties van corona, is besloten € 1,0 mln. te herfaseren naar 2021. De resterende extra middelen zijn ingezet voor schuldhulpverlening (0,2 mln.) en ICT (0,4 mln.). 95

Mondkapjes Eind 2020 hebben alle minima herbruikbare mondkapjes gekregen. Via een brief aan ruim 50.000 huishoudens zijn minima met een Ooievaarspas geïnformeerd dat ze via Bureau Ooievaarspas 3 mondkapjes per persoon konden aanvragen. Ook minima zonder Ooievaarspas konden een aanvraag indienen. De aanvragen zijn onder meer via de Helpdesk Geldzaken binnen gekomen. In 2020 zijn 38.000 mondkapjes verstrekt aan 12.670 personen uit 8.500 huishoudens. Begin 2021 loopt deze actie nog door. Ooievaarspas Ook voor inwoners met een Ooievaarspas was 2020 een bijzonder jaar. Veel van de activiteiten konden door de beperkende maatregelen niet doorgaan. Op het gebied van sport, cultuur en reactie is samen met de partners van de Ooievaarspas gekeken op welke manier ook minima in deze tijden geactiveerd kunnen worden om deel te nemen aan activiteiten. Een van de voorbeelden is de afspraak met musea dat pashouders gratis naar het museum kunnen in plaats van een eigen bijdrage van 50% te betalen. De contributies voor sport- en cultuurverenigingen zijn het hele jaar doorbetaald, ook als fysiek scannen niet mogelijk was. Met partners zijn afspraken gemaakt dat pasnummers handmatig ingevoerd konden worden. Daarnaast is een nieuwe website gelanceerd om de zichtbaarheid van de activiteiten te vergroten.

Samen met de partners van de Ooievaarspas is een eerste stap gezet om de mogelijkheden van de Ooievaarspas beter onder de aandacht te brengen. Zo wil de gemeente nog meer Haagse minima stimuleren om deel te nemen aan activiteiten op het gebied van sport, cultuur en recreatie. Speciaal voor kinderen uit minimagezinnen Het college bestrijdt de gevolgen van armoede onder kinderen zodat ze volop mee kunnen doen in de stad. Met de Ooievaarspas kunnen kinderen deelnemen aan zwemlessen en een sport of culturele activiteit kiezen. In samenwerking met Leergeld wordt de schoolspullenpas en de winterkledingpas verstrekt. Daarnaast kunnen leerlingen en hun ouders bij Stichting Leergeld terecht voor allerlei vormen van onderwijsondersteuning, zoals een fiets, laptop en programma’s als Squla. Ook kan gratis openbaar vervoer worden aangevraagd voor jongeren tijdens de schoolvakanties en in de weekenden. In 2020 is een groot beroep gedaan op Stichting Leergeld als het gaat om het verstrekken van laptops. Dit is veroorzaakt door het volgen van thuisonderwijs in de eerste helft van het jaar. Waar het in 2019 nog ging om bijna 2.000 PC’s, ging het in 2020 om ruim 4.500 devices. Zie voor de bekostiging het programma onderwijs. Voedselbank Door nieuwbouwplannen moest in 2020 worden gezocht naar een nieuwe locatie voor het distributiecentrum voor de Voedselbank.