RIS308209 Notulen van de raad van 11 februari 2021-dagvergadering

Iedereen had er zin in en het leek dat de gemeente alle vormen van medewerking ging verlenen. Nou, succes was verzekerd. De samenwerking tussen overheid, opleiders en het bedrijfsleven zou een succes gaan worden. Maar nu, na een jaar, weten mijn broer en ik van Traubstuc beter. Wij dreigen nu op straat te komen staan en wij vragen om hulp. Wij hebben gedaan wat wij moesten doen. Wij hebben 26 jongeren binnengekregen via de Energie Academie vanuit Den Haag Werkt, via Jeugdzorg enzovoorts. 26 erin, 17 jongeren met een baan eruit ondanks corona. Er is nu een hele hoop stront aan de knikker en wij begrijpen dat dat uitgezocht moet worden. Dat is logisch, want we praten over bijna € 1,5 mln. Dat moet uitgezocht worden, maar het kan nooit zo zijn dat wij als normale, sociale ondernemers op straat worden gezet door een faillissement van de stichting dat nu uitgeroepen gaat worden. Het is nog niet uitgeroepen, maar gas, water en licht, alles is al opgezegd. Alleen is het faillissement nog niet uitgesproken, dus wij hopen dat dat vandaag tegengehouden kan worden. Traubstuc heeft niets te verbergen en wil graag meewerken om dingen duidelijker te krijgen. Het schijnt door een extern onderzoek, maar ja, onderzoeken kosten tijd. Het moet goed gebeuren, maar wij hebben geen tijd en staan dadelijk op straat. In de tijd van corona lijkt het mij normaal om ondernemers te helpen.

Wij krijgen geen NOWregelingen. Er zijn geen regelingen voor mismanagement. En het vertrouwen in de overheid … Een 15

inspreker zei daarnet: als je de overheid niet meer kan vertrouwen, dan kan je niemand meer vertrouwen. Nou ja, dan weten wij het niet meer. Nogmaals, wij willen Traubstuc na elf jaar nog steeds behouden. Alstublieft hulp. Dank u wel. De voorzitter. Geachte leden van de raad, dat was het agendapunt Stad in de raad. Alle insprekers zeer veel dank. De beraadslagingen vinden verder vanochtend en vanmiddag plaats, en vanavond gaan we over alles stemmen. Dan kunt u horen wat er met uw bijdrage gebeurt. Bedankt voor de moeite.

Aan de orde is: C.

Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken.

De raad heeft hieromtrent beslist zoals hierna bij elk nummer is aangegeven. Nr. Raadsadres Voorstel voor afdoening 1

Stichting Vriendenkiezen d.d. 20 januari 2021 inzake Energie academie (10067983)

2

Belanghebbende d.d. 25 januari 2021 inzake standplaatsvergunningen (10074159)

Nr.

Ter kennisneming

Voorstel voor afdoening

1

INretail d.d. 15 januari 2021 inzake Help winkelondernemers overleven (10067958) Gezelschap van Gildehuizen d.d. 20 januari 2021 inzake bezwaarschrift inzake besluit nr. 117240 (10069518) Belanghebbende d.d. 23 januari 2021 inzake meldingsplicht vakanties clienten in de bijstand (10069544) Stichting RondomAnna d.d. 25 januari 2021 inzake verzoek om regels rond warmtepompen (10069556) Belanghebbenden d.d. 29 januari 2021 inzake schriftelijk standpunt t.a.v. vergadering welstandscommissie d.d. 3 februari Zeeruststraat (10074169) Silvester Zwemschool e.a. d.d. 1 februari 2021 inzake verzoek heropenen zwembaden voor zwemles vanaf 8 februari (10074174) Het Cuypers Genootschap d.d. 31 januari 2021 inzake handhavingsverzoek tegen verwaarlozing tennishal Marlot (10074182) Rijssenbeek Advocaten d.d. 2 februari 2021 inzake VvE Auto-opstelplaatsen Palacegebouw (B)/Advies brug (10074191)

Voor kennisgeving aannemen

2

3

4

5

6

7

8

In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan commissie Samenleving In handen van het college van B en W ter afdoening. Kopie antwoord ter kennisneming aan commissie Leefomgeving

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

Voor kennisgeving aannemen

16

Aan de orde is: D.

Vaststelling van de Notulen van 16 december 2020.

De Notulen van 16 december 2020 worden ongewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: E.

Vaststelling van de Besluitenlijst.

E.1 E.2

Voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS307758) Voorstel van het college inzake Wijziging statuten stichting De Haagse Scholen (RIS307234)

Deze voorstellen worden achtereenvolgens zonder beraadslaging en zonder stemming aangenomen. De voorzitter. Is er behoefte aan het afleggen van een stemverklaring? Dennis Groenewold (D66). Voorzitter. U had het over beide stukken op de besluitenlijst, maar bij de vaststelling van de agenda hadden we volgens mij E.1 eraf gehaald. Dus als het goed is, hebben we dat nu niet vastgesteld, zodat we daar geen misverstanden over gaan krijgen. De voorzitter. E.1 is niet eraf gehaald, maar kan volgende week eraf gehaald worden als ik het heel kort en plat sla. Volgende keer is er een nadere onderbouwing van het college. We doen het nu wel conform, heb ik begrepen. De volgende keer komt er een nadere onderbouwing, is namens wethouder Mulder aangegeven. Hij komt er de volgende keer op terug, maar nu moeten we er wel mee instemmen. Dennis Groenewold (D66). Helder. Dank voor deze toelichting.

Aan de orde is: G.

Gewijzigd voorstel van het college inzake Rioleringsplan (RIS306620).

De beraadslaging wordt geopend. René Oudshoorn (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter, dank namens alle insprekers. Alle insprekers gehoord hebbend heb ik een motie die naadloos aansluit op hun klachten en wensen over het gevolgde participatietraject in het rioleringsplan. Het dictum luidt: verzoekt het college opnieuw met betrokken bewonersorganisaties om de tafel te gaan zitten om te bekijken welk participatietraject kan worden ingezet om uit de huidige impasse te geraken. De motie is medeondertekend door de heer Grinwis van de ChristenUnie/SGP. Het rioleringsplan gaat ook over afvoer van hemelwater. Soms valt dat niet als water, maar als sneeuw. Ongeveer de hele stad heeft last van ongelofelijk veel sneeuw in de straten die niet door de gemeente wordt opgeruimd. Daardoor komen ouderen de deur niet meer uit. Fietsers vallen en vuilnis wordt niet meer opgehaald. Ik zou het college willen oproepen om deze vorm van sneeuw op te ruimen. Dat biedt ook de mogelijkheid om dat bij extreme weersomstandigheden te doen. In het Westland gebeurt het wel. De voorzitter. Door de heer Oudshoorn, daartoe gesteund door de heer Grinwis, wordt de volgende motie (G.1 HvDH/GdM) ingediend: 17

Motie: G.1 HvDH./GdM Maak van grondwater spraakwater De gemeenteraad van Den Haag in vergadering bijeen op 11 februari ter bespreking van agendapunt Integraal Gemeentelijk Rioleringsplan 2021 - 2025. Constaterende, dat: • Er ondanks gesprekken een patstelling is ontstaan tussen betrokken bewoners en college over de vraag wie verantwoordelijk is voor schade aan ondergelopen kelders en kruipruimten door hoge grondwaterstand; • Er een onvoldoende participatietraject heeft plaats gevonden, waardoor nu beiden partijen de hakken in het zand staan waarbij de inwoners aan het kortste eind trekken. Overwegende, dat: • De gemeente er moet zijn voor de inwoners en daartoe een zorgplicht heeft. Verzoekt het college: • Opnieuw met betrokken bewonersorganisaties om de tafel te gaan om te bekijken welk participatietraject kan worden ingezet om uit de huidige impasse te geraken En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Arjen Kapteijns (GroenLinks). Voorzitter. We hadden een goed debat in de commissie over het rioleringsplan. Dat heeft ook geleid tot een aantal wijzigingen. Dank aan de wethouder daarvoor. Er resteren wat ons betreft nog twee punten. Ten eerste ontkoppeling van het regenwater van het riool.

Het is heel belangrijk om het water beter in de stad te houden en om overbelasting van de rioolwaterzuiveringsinstallaties te beperken bij grote buien. Ik wil een amendement voorstellen om het toch nog iets steviger te verankeren, ook conform wat we al in het coalitieakkoord hebben afgesproken. Daarom dien ik mede namens de ChristenUnie/SGP, de Partij voor de Dieren, D66 en de Partij van de Arbeid het amendement 'Altijd regenwater afkoppelen, goed voor stad, groen en water' in om dictum III in zijn geheel te vervangen door: 'Bij het vervangen van het riool als eerste uitgangspunt af te koppelen en bij de jaarrapportage te rapporteren over projecten waar deze ambitie wel en niet is nageleefd, inclusief onderbouwing waar afkoppeling niet gelukt is.' Ik heb ook nog een motie die gaat over dat we meer inzicht moeten krijgen in de waterbalans in onze stad. Juist bij de klimaatverandering is het belangrijk dat we goed onderbouwd beleid kunnen maken, zowel voor de delen van de stad waar de grondwaterstand te hoog is zoals in de Vogelwijk en Marlot als in delen van de stad waar de grondwaterstand te laag kan zijn, waardoor funderingen van huizen aangetast kunnen worden.

Om daar meer inzicht in te krijgen en daar beter beleid op te kunnen maken dien ik mede namens de Haagse Stadspartij, D66, de ChristenUnie/SGP en de Partij van de Arbeid de motie 'Bied cijfermatig overzicht met waterbalans' in met het volgende dictum: verzoekt het college in overleg met het hoogheemraadschap te onderzoeken of de cijfermatige gegevens uit de Haagse klimaatatlas vertaald kunnen worden naar een Haagse waterbalans waarin per gebied mogelijke knelpunten in de waterhuishouding en mitigerende maatregelen in kaart worden gebracht, en de raad daarover in het derde kwartaal te informeren. De voorzitter. Door de heer Kapteijns, daartoe gesteund door de heer Grinwis, wordt het volgende amendement (G.B GL) voorgesteld:

18

Amendement G.B GL Altijd regenwater afkoppelen: goed voor stad, groen en water!

De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 februari 2021, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Integraal Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 (RIS306620). Besluit om dictumpunt III te wijzigen: − Het vervangen van 80 km riolering-en-het afkoppelen van 40 ha verharding gedurende de planperiode-Bij het vervangen van het riool als eerste uitgangspunt af te koppelen en bij de jaarrapportage te rapporteren over projecten waar deze ambitie wel en niet is nageleefd, inclusief onderbouwing voor daar waar afkoppeling niet gelukt is. Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door de heer Kapteijns, daartoe gesteund door de heer Wijsmuller, de heer Groenewold en de heer Grinwis, wordt de volgende motie (G.2 GL) ingediend:

Motie G.2 GL bied cijfermatig overzicht met waterbalans De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 21 januari 2021, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Integraal Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 (RIS306620). Overwegende, dat: • De toenemende droogte in de zomerperiode vraagt om een verandering van onze waterhuishouding, waarbij de nadruk meer op waterberging dan -afvoer komt te liggen; • De complexiteit van de water- en bodemsystemen in stedelijke gebieden extra uitdagingen met zich meebrengt, omdat de benodigde klimaatadaptatiemaatregelen hierdoor per wijk verschillen; • Organisaties zoals Deltares en STOWA pleiten voor een overzicht van alle waterstromen in stedelijke gebieden zodat knelpunten in de waterhuishouding per wijk inzichtelijk kunnen worden gemaakt; • Een dergelijke waterbalans ook wordt gebruikt om de bron van vervuilende stoffen in stedelijke wateren te achterhalen, waardoor onze waterkwaliteit effectiever kan worden aangepakt. Constaterende, dat: • Den Haag een stedelijke klimaatatlas heeft ontwikkeld die de knelpunten met betrekking tot de waterhuishouding per straat in kaart brengt; • Een stedelijk waterbalans in kaart kan brengen welke maatregelen per gebied het meest effectief zijn ten behoeve van een gezonde waterhuishouding en een cijfermatige schatting van de effectiviteit van deze maatregelen mogelijk maakt.

Verzoekt het college: • In overleg met het Hoogheemraadschap te onderzoeken of de cijfermatige gegevens uit de Haagse klimaatatlas vertaald kunnen worden naar een Haags waterbalans waarin per gebied mogelijke knelpunten in de waterhuishouding en mitigerende maatregelen in kaart worden gebracht; • De raad nog in Q3 2021 over dit onderzoek te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. 19

De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Pieter Grinwis (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. De grondwaterproblematiek is een serieus en een steeds groter probleem voor veel burgers in onze stad. Dat bleek maar weer eens te meer uit de inspraak. Mijn buren en ikzelf hebben voor de vorstperiode aanbrak nog even snel onze kelders leeggepompt. Hoe erg je dat vindt is natuurlijk per persoon verschillend, maar dat is even niet relevant. Het gaat erom of de gemeente de landelijk geldende zorgplicht voor haar burgers in het algemeen en inzake grondwater, riolering en drainage in het bijzonder goed invult. Aan die zorgplicht werd onvoldoende tegemoetgekomen in het conceptrioleringsplan 20212025 dat we 7 januari bespraken. De ChristenUnie/SGP-fractie had drie fundamentele bezwaren, en ik loop ze puntsgewijs langs. Allereerst de definitie die het college gaf aan 'structureel nadelige gevolgen'. Pas na drie jaar problemen met grondwater in je woning komt de gemeente bij je langs. Je zou het niet willen in je eigen huis, maar de wethouder schreef het wel met droge ogen op. Gelukkig heeft de wethouder goed geluisterd naar de commissie en naar onze inbreng en deze definitie gewijzigd conform het amendement dat ik had voorbereid. Dank daarvoor. Punt één is dus weg. De tweede zorg was de invulling van de wettelijke zorgplicht die de gemeente heeft.

In het plan staat dat de gemeente streeft naar het voorkomen van nadelige gevolgen van de grondwaterstand. Maar een streven is te mager in het licht van de zorgplicht die de Waterwet in artikel 3.6 geeft. Er liggen duidelijke verantwoordelijkheden voor de gemeente. Middels een amendement wil ik dat beter verankeren in het rioleringsplan. Daarom stel ik samen met een heel aantal mede-indieners een amendement voor om de visie onder 5.4 als volgt te verwoorden: 'De gemeente is verantwoordelijk, juist bij een veranderend klimaat, voor het onderzoek en de controle of de grondwaterstand structureel negatieve gevolgen heeft voor de gebruiksfunctie en de aan de grond gegeven bestemming. De gemeente draagt dan zorg om, voor zover doelmatig, maatregelen te treffen in de openbare ruimte die de gevolgen voorkomt of - als dat niet lukt - beperkt. De gemeente doet dit samen met het Hoogheemraadschap van Delfland en perceeleigenaren die allen een eigen verantwoordelijkheid hebben.' De derde zorg die mijn fractie had en heeft, heeft betrekking op een gedifferentieerde richtwaarde. Het voorstel van het college is om een richtwaarde van 70 centimeter te hanteren in de hele stad. Die richtwaarde mag de lokale overheid vaststellen volgens de Waterwet, juist omdat er dan maatwerk kan worden geboden. Maar één richtwaarde voor onze ook op grondwatergebied diverse stad, dat schiet tekort.

Mijn fractie wil dan ook voorstellen om daar waar nodig drainage aan te leggen bij vervanging van het riool en daarmee meer recht te doen aan de differentiatie die er in onze stad is, ook in lijn met het pleidooi twee jaar terug van de fracties van het CDA, D66 en de Haagse Stadspartij. Daarom dien ik een motie in met het volgende dictum: verzoekt het college recht te doen aan wijken met veel grondwaterproblematiek en in te zetten op differentiatie door het toepassen van daar waar nodig - drainage bij de reguliere vervanging van de riolering of bij andere werkzaamheden in de openbare ruimte die kansen bieden om werk met werk te maken, en dat mee te programmeren in de uitvoering van dit en komende rioleringsplannen. Voorzitter. Mijn fractie staat ook onder het amendement van GroenLinks dat zojuist is ingediend, omdat het van groot belang is in het kader van klimaatadaptatie zo veel mogelijk regenwater af te koppelen. Voorzitter. Tegemoetkomingen aan de zorgen van mijn fractie zijn noodzakelijk om als fractie te kunnen instemmen met het rioleringsplan zoals het voorligt. Ik hoop op een welwillende reactie. De voorzitter. Door de heer Grinwis, daartoe gesteund door de heer Wijsmuller, wordt het volgende amendement (G.A CU/SGP) voorgesteld:

Amendement G.A CU/SGP zorgplicht is meer dan een streven De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 februari 2021, ter bespreking van het Gewijzigd voorstel van het college inzake Integraal Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 20

(RIS306620), Besluit om dictum I als volgt vast te stellen: ▪

Het Gemeentelijk Rioleringsplan 2020-2025 vast te stellen met dien verstande dat de paragraaf Visie (onder 5.4. Grondwater) als volgt is gewijzigd: ▪

De gemeente is verantwoordelijk, juist bij een veranderend klimaat, voor het onderzoek en de controle of de grondwaterstand structureel negatieve gevolgen heeft voor de gebruiksfunctie en de aan de grond gegeven bestemming. De gemeente draagt dan zorg om, voor zover doelmatig, maatregelen te treffen in de openbare ruimte die de gevolgen voorkomt of - als dat niet lukt - beperkt. De gemeente doet dit samen met het Hoogheemraadschap van Delfland en perceeleigenaren die allen een eigen verantwoordelijkheid hebben.

Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Door de heer Grinwis wordt de volgende motie (G.8 CU/SGP) ingediend:

Motie G.8 CU/SGP drainage aanleggen bij vervanging riolering De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 februari 2021, ter bespreking van het Gewijzigd voorstel van het college inzake Integraal Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 (RIS 306620), constaterende, dat: • de gemeente een richtwaarde voor grondwater voor de hele stad hanteert van 70 centimeter; • ingenieursbureau Wareco een kostenraming heeft gedaan naar de aanleg van drainage in wijken met kelders, waaruit bleek dat de aanleg van drainage bij 690 kilometer riool ongeveer € 1,1 miljard kost als deze apart wordt aangelegd, maar “wanneer er gekozen wordt om drainage mee te leggen met rioolvervanging, het bedrag een stuk lager uit valt”(1); overwegende, dat: • er wijken zijn met veel grondwaterproblematiek waar een andere richtwaarde passender zou zijn; • in het gemeentelijk rioleringsplan de roep om een gedifferentieerde waarde wel staat beschreven (2), maar hier niet aan tegemoet gekomen wordt; • het college in zijn brief schrijft (3) dat voor gebieden, zoals de Schilderswijk en de Stationsbuurt, geldt dat “Om die reden [Wel is er een aantal gebieden (met name ‘op het veen’) waar de in onze zorgplicht gehanteerde grens van gemiddeld 70 cm - zeker in het licht van een wijzigend klimaat - op termijn kan worden overschreden] wordt bij rioolvervangingen in kwetsbare gebieden een drainageleiding

aangelegd.”; verzoekt het college: • recht te doen aan wijken met veel grondwaterproblematiek en in te zetten op differentiatie door het toepassen van - daar waar nodig - drainage bij de reguliere vervanging van de riolering of bij andere werkzaamheden in de openbare ruimte die kansen bieden om werk met werk te maken, en dat mee te programmeren in de uitvoering van dit en de komende rioleringsplannen, en gaat over tot de orde van de dag. 21

1 https://denhaag.raadsinformatie.nI/document/8132556/l/RIS303822_bijlage_3 2 Pagina 88 3 RIS 303822 De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Robin Smit (PvdD). Voorzitter. Het is mooi dat de wethouder na de commissie het voorstel heeft aangepast en dat ons voorstel over het hergebruik van regenwater om onder andere toiletten door te spoelen in de gemeentepanden nu is opgenomen in het voorstel. Maar toch heeft de Partij voor de Dieren nog een aantal voorstellen om het beleid verder te verduurzamen. In de commissie vroegen wij al aandacht voor de half miljoen amfibieën die jaarlijks sterven in de Nederlandse straatkolken oftewel de putten. De dieren verdrinken omdat ze niet zelfstandig uit de put kunnen komen. De wethouder gaf toen aan dat er een pilot wordt gestart met een bepaalde specie waardoor de dieren wel zelfstandig de put uit zouden kunnen klimmen. Maar wij zijn door de paddentrekvrijwilligers erop geattendeerd dat zij liever de amfibietrappen zien die ook in andere gemeenten zoals Zoetermeer worden gebruikt.

Vandaar dat wij, om de aangekondigde pilot van de wethouder aan te vullen, een motie indienen met het volgende dictum: verzoekt het college bij de aangekondigde pilot ook de aanleg mee te nemen van enkele amfibieëntrappen op locaties die in samenspraak met de Dierenbescherming worden bepaald, de resultaten van beide maatregelen - de trap en de coating - met elkaar te vergelijken en de gemeenteraad na het paddentrekseizoen daarover te informeren. Ook heeft onze fractie het gehad over de gedifferentieerde rioolheffing. De gemeente kan meer doen met de rioolheffing om de afkoppeling van regenwater van het riool te stimuleren. De gemeente Son en Breugel geeft het goede voorbeeld. Daar krijgen huishoudens die hun regenwater niet op het riool afvoeren een korting van € 50 op de rioolheffing. Ook krijgen huishoudens een eenmalige subsidie van € 300 tot € 600 voor het afkoppelen van hun regenpijpen. De Partij voor de Dieren vindt dit een goed middel om de stad klimaatbestendiger te maken. Vandaar dat we een motie indienen met het volgende dictum: verzoekt het college te onderzoeken of een gedifferentieerde rioolheffing naar Son en Breugels model ook in Den Haag kan worden ingevoerd. Tot slot. In het rioleringsplan wordt gesproken over communicatie verbeteren richting haar inwoners.

Daarbij wordt ingezet op bewustwording voor een goed rioolgebruik, voorkomen van zwerfafval en aandacht voor negatieve effecten van voeren van vissen of watervogels. De Partij voor de Dieren pleitte in de commissie al voor de wereldwijde bewustwordingscampagne 'Hier begint de zee' als tekst bij de putdeksels. Elke minuut belandt een afvalwagen aan plastic in zee. Hiervan komt 94% op de zeebodem terecht. Dieren raken erin verstrikt en overlijden. Veel mensen zijn zich er niet van bewust dat hun straatafval direct naar de zee wordt afgevoerd. Middels deze campagne worden burgers geconfronteerd met de gevolgen die zwerfvuil heeft voor het leven in zee. Vandaar dat wij een motie indienen met het volgende dictum: verzoekt het college om samen met het Hoogheemraadschap van Delfland een ‘Hier begint de zee, niets ingooien a.u.b.’ campagne te beginnen. De voorzitter. Door de heer Smit worden de volgende moties (G.3 PvdD, G.4 PvdD en G.5 PvdD) ingediend:

Motie G.3 PvdD Padden en kikkers uit de put De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 februari 2021, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Integraal Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 (RIS306620). Constaterende, dat: • ieder jaar veel amfibieën in stoep- en straatkolken in de knel komen; • amfibieën niet zelfstandig uit de stoep- en straatkolken kunnen komen; • grofweg een half miljoen padden, kikkers en salamanders per jaar hierdoor op een langzame manier overlijden in Nederland.

22

Overwegende, dat: • de gemeente een pilot start met het aanbrengen van een speciale coating bij diverse straatkolken waardoor amfibieën uit die putten moeten kunnen klimmen; • diverse fabrikanten aangepaste straatkolken met uitklimvoorzieningen voor amfibieën en amfibieëntrappen produceren; • vrijwilligers van de Dierenbescherming ieder jaar tijdens de paddentrek de dieren uit de stoepen straatkolken helpen; • andere gemeenten (zoals Bergen en Gorinchem) al amfibieëntrappen voor amfibieën in stoepen straatkolken hebben aangebracht. Verzoekt het college: • bij de aangekondigde pilot ook de aanleg mee te nemen van enkele amfibieëntrappen op locaties die in samenspraak met de Dierenbescherming worden bepaald; • de resultaten van beide maatregelen (de trap en de coating) met elkaar te vergelijken en de gemeenteraad na het paddentrekseizoen daarover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie G.4 PvdD Campagne Hier Begint de Zee

De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 februari 2021, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Integraal Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 (RIS306620). Overwegende, dat: • veel mensen zich niet realiseren dat zwerfafval dat in straatputten terechtkomt via het riool direct naar zee wordt afgevoerd; • putten nu veel gebruikt worden als wegwerpplek voor o.a. sigarettenpeuken; • er zo gif, plastic en ander afval in het open water terecht komt; • door verontreiniging van kolken te voorkomen, minder onderhoud aan kolken nodig is; • de gemeente de campagne “Schoon, doen we toch gewoon” in 2019 is gestart om zwerfvuil te voorkomen. Constaterende, dat: • een aantal gemeenten begonnen zijn met de campagne ‘Hier begint de zee, niets ingooien aub’: tegels bij straatkolken worden voorzien met deze tekst. • dit een effectieve manier is om mensen bewust te maken van waar hun afval naartoe gaat; • dit een reminder kan zijn voor mensen om hun afval en peuken niet op straat te gooien. Verzoekt het college: • om samen met het Hoogheemraadschap van Delfland een ‘Hier begint de zee, niets ingooien aub’ campagne te beginnen. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie G.5 PvdD Onderzoek gedifferentieerde rioolheffing De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 februari 2021, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Integraal Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 (RIS306620). Constaterende, dat: • de gemeente Son en Breugel een gedifferentieerde rioolheffing heeft; 23

• •

dit inhoudt dat wanneer een (niet)-woning voor de afvoer van hemelwater volledig is afgekoppeld van de gemeentelijke riolering, het eigenarendeel van de rioolheffing (à 50 euro) wordt kwijtgescholden; het gebruikersdeel van de rioolheffing jaarlijks zo wordt vastgesteld dat de rioolheffing als geheel kostendekkend is.

Overwegende, dat: • een jaarlijks voordeel van 50 euro woningeigenaren stimuleert hun hemelwater niet op de riolering af te voeren; • deze financiële prikkel bijdraagt aan een stad die bestand is tegen hevige buien, die door een veranderend klimaat steeds vaker zullen voorkomen; • dit een budgetneutrale maatregel is. Verzoekt het college: • te onderzoeken of een gedifferentieerde rioolheffing naar Son en Breugels model ook in Den Haag kan worden ingevoerd. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Janneke Holman (PvdA). Voorzitter. Afkoppelen van regenwater en klimaatadaptie is belangrijk voor het toekomstbestendig maken van onze stad. We doen in Den Haag goede dingen om bewoners te helpen, zoals Operatie Steenbreek en de regentonacties, maar toch is er nog een wereld te winnen om bewoners te informeren over en te helpen bij wat zij kunnen doen om hemelwater in hun eigen tuin af te koppelen, bijvoorbeeld via beter advies bij Hou van je Huis, voorlichting geven op plekken waar mensen terechtkomen voor hun tuinverbouwing zoals tuincentra en de stimuleringsregeling van Delfland beter onder de aandacht te brengen. Ik daag de wethouder daarom uit om met deze ideeën er een tandje bij te doen en te kijken wat er wel of niet mogelijk is.

Daarom dien ik mede namens de HSP en de Partij voor de Dieren een motie in met het volgende dictum: verzoekt het college om met een plan te komen om bewoners met voorlichting, advies en stimulering beter te helpen met het afkoppelen van regenwater en het ontstenen van hun tuin. De voorzitter. Door mevrouw Holman wordt de volgende motie (G.6 PvdA) ingediend:

Motie G.6 PvdA Doe meer om bewoners te helpen met afkoppelen van hemelwater De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 11 februari 2021, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Integraal Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025. Constaterende, dat: •

Het afkoppelen van hemelwater belangrijk is voor de klimaatbestendigdheid en leefbaarheid van onze stad, zowel door de gemeente als door particulieren en bewoners;

Overwegende, dat: • •

De gemeente weliswaar bewoners helpt bij het afkoppelen van hemelwater en het ontstenen van tuinen met Operatie Steenbreek, de Regentonactie en subsidie voor groene daken; Maar er meer gedaan kan worden om bewoners te helpen met en adviseren over het afkoppelen en ontstenen, bijvoorbeeld: o Voorlichting en advies via Hou van je Huis (nu enkel gericht op verduurzaming), o Voorlichting en advies op logische plekken waar bewoners terecht komen voor een tuinverbouwing, bijvoorbeeld in samenwerking met bijvoorbeeld tuincentra en 24

bouwmarkten, o Het beter onder de aandacht brengen van de Stimuleringsregeling klimaatadaptatie Delfland, en kijken of hier een extra stimuleringsregeling vanuit de gemeente naast moet omdat Delfland tot 25% van de kosten subsidieert (zoals veel andere gemeentes ook doen); o Een meer integrale benadering in voorlichting en stimulering, omdat acties nu versnipperd en verdeeld zijn (i.e. losse Regentonactie, groene daken die onder de subsidie Wonen op schone energie vallen). verzoekt het college: • Om met een plan te komen om bewoners met voorlichting, advies en stimulering beter te helpen met het afkoppelen van regenwater en het ontstenen van hun tuin, en gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Tahsin Çetinkaya (Islam Democraten). Voorzitter. Het is soms onoverkomelijk dat de toegangswegen naar winkels en ondernemingen worden belemmerd door rioleringswerkzaamheden. Dit heeft vaak tot gevolg dat deze ondernemers omzetverlies lijden. De bedragen kunnen oplopen tot duizenden euro's. De gemeente voorziet ondernemers van een tegemoetkoming, maar die is niet altijd even bekend bij ondernemers. Het is daarom nuttig om de tegemoetkoming hiervoor te promoten onder ondernemers. Dan zullen ze meer weten over hun rechten.

Daarnaast kan het efficiënt zijn als de ondernemers participeren bij de besluitvorming over de rioleringswerkzaamheden. Met goede tips kunnen zij het omzetverlies zo veel mogelijk verminderen. Om dit te kunnen bewerkstelligen dien ik een motie in met het volgende dictum: verzoekt het college om de bestaande tegemoetkoming en de aanvraag ervan overzichtelijk te maken voor ondernemers die omzetverlies lijden door rioolvervanging en de ondernemers te laten participeren bij de besluitvorming vooraleer er daadwerkelijk overgegaan wordt tot rioolvervanging. De voorzitter. Door de heer Çetinkaya wordt de volgende motie (G.7 ID) ingediend:

Motie G.7 ID Ondernemers en riolering De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op donderdag 11 februari 2021, ter bespreking van GEWIJZIGD voorstel van het college inzake Rioleringsplan (RIS306620). Constaterende, dat: • De rioolvervanging vaak gepaard gaat met problemen voor ondernemers; • De toegang tot de ondernemingen bij rioolvervanging vaak heel slecht is; • De ondernemers hierdoor veel omzetverlies maken; Overwegende, dat: • Het van nut is als de ondernemers worden tegemoetgekomen indien door rioolvervanging omzetverlies wordt geleden; • Het effectiever is als er met ondernemers uit de buurt wordt gesproken voordat men overgaat tot rioolvervanging in een buurt; Verzoekt het college: • Om de bestaande tegemoetkoming en de aanvraag ervan overzichtelijk te maken voor ondernemers die omzetverlies lijden door rioolvervanging; • Om de ondernemers te laten participeren bij de besluitvorming vooraleer er daadwerkelijk overgegaan wordt tot rioolvervanging; 25

•

De raad hierover te informeren;

En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Dennis Groenewold (D66). Voorzitter. Het rioleringsplan is in grote lijnen een goed stuk met veel goede richtingen. D66 is bijvoorbeeld erg blij met het verder loskoppelen van het opvangen van het regenwater van het riool, al kan daar nog een stapje bij. Dat is ook de reden waarom wij het amendement van GroenLinks van harte hebben ondertekend. Het belangrijkste pijnpunt - dat bleek ook wel uit de commissiebehandeling en ook nu uit de inspraak - zit natuurlijk in de grens van de 70 centimeter onder maaiveld en de zorgplicht voor de gemeente. Dit is al veel langer een discussiepunt. Hoewel wij de zorgen en bezwaren van de bewoners echt begrijpen, kunnen wij de argumenten van de wethouder ook wel volgen. Dit maakt de ingewikkelde discussie en de technische discussie nog veel ingewikkelder. Het lijkt erop dat de gemeente en de bewoners inmiddels zover uit elkaar zijn komen te staan dat een nieuw gesprek niet de oplossing gaat bieden, ben ik bang. De bewoners hebben ook al aangegeven dat ze bereid zijn het juridische pad te bewandelen. Hoewel het natuurlijk te betreuren valt wanneer bewoners het niet eens zijn met het gemeentelijke beleid, is het in dit geval misschien wel gewoon het beste dat dat gebeurt.

De uitkomst van dat traject zal dan in ieder geval een einde aan de discussie maken, en we zullen dat met veel interesse volgen. Joris Wijsmuller (HSP). Meneer Wijsmuller zei iets zeer opmerkelijks: hij gelooft niet meer in het gesprek met de burger. Dat vond ik zeer opmerkelijk voor uitgerekend D66. Betekent dat dus ook dat u niet gaat stemmen voor de motie van de heer Oudshoorn en dat u het opgeeft dat wij als gemeente in gesprek met de bewoners tot beter beleid kunnen komen? Dennis Groenewold (D66). De heer Wijsmuller schiet net iets te ver uit de bocht. Ik denk dat het in dit geval geen toegevoegde waarde meer heeft. Als ik mailtjes voorbij zie komen waarin mensen het hebben over het Openbaar Ministerie inschakelen, dat ambtenaren wordt verweten - ik ga de termen niet eens herhalen, maar de verwijten waren heftig - dan denk ik dat de verhoudingen zo verhard zijn dat een gesprek niet meer de oplossing gaat bieden op dit onderwerp. Uiteraard zijn wij altijd voor goede participatie, maar het betekent niet dat je er altijd uit gaat komen. Het betekent ook dat je op een gegeven moment een punt daarachter moet zetten. Joris Wijsmuller (HSP).

Bent u dan van mening dat er überhaupt goede participatie is geweest? En vindt u dan dat de uitlatingen van enkelen die misschien over de schreef zijn gegaan moeten leiden tot niet in gesprek gaan met velen, en dat de frustratie die er is en die u heel goed begrijpt juist vraagt om in gesprek te gaan? Dennis Groenewold (D66). Een goede verdere vraag van de heer Wijsmuller. Je moet altijd met elkaar het gesprek aan durven blijven gaan, maar er zijn ook momenten waarop je moet zeggen: maar nu gaan we wel verder met dit traject. Ik denk dat we op dit moment gewoon verder moeten met dit traject, maar dat we daarna moeten kijken hoe we met de hele stad in gesprek moeten kunnen blijven over dit onderwerp. Het is wel echt een problematisch onderwerp in een groot deel van de stad. Dat ga ik niet ontkennen. Alleen zei ik al dat de wethouder ook goede argumenten heeft voor dit beleid. Ik denk dat dit het moment is om verder te gaan en dat we daarna moeten kijken hoe we het gesprek ooit weer kunnen oppakken, maar dat we op dit moment het besluitvormingstraject niet verder moeten vertragen. Pieter Grinwis (ChristenUnie/SGP). Opmerkelijk. Ik heb me juist onder andere laten inspireren door de inzet van D66, nog geen twee jaar geleden, voor de aanleg van meer drainage. Stapt de heer Groenewold met zijn D66-fractie daar nu van af?

26

Dennis Groenewold (D66). Ik had die motie niet eerder langs zien komen. Ik hoorde u net dat punt voor het eerst maken. Wij hebben dat inderdaad in het verleden ook weleens geopperd. Dat is om meerdere redenen niet gelukt. Ik ben benieuwd hoe de wethouder daar nu tegenaan kijkt. Ik vind het in ieder geval altijd interessant als oude D66-voorstellen weer worden voorgesteld. Ik hoop dat er nu wel meer mogelijkheden zijn om dat uit te voeren. Om meerdere redenen bleek het in het verleden gewoon te duur, onmogelijk om dat te doen. Ik ben benieuwd hoe de wethouder daar nu op ingaat. Als er een positief advies komt, sta ik daar zeker welwillend tegenover. Maar ik ben bang dat dat nog niet veranderd zal zijn ten opzichte van de oude situatie. Joris Wijsmuller (HSP). Voorzitter. Na de heer Groenewold moet ik in ieder geval een heel duidelijk statement maken dat de participatie van bewoners bij deze nota, met name op het punt van het grondwater, volledig is mislukt. Dat vind ik heel pijnlijk. Het speelt al heel lang.

We hoorden de insprekers uit verschillende wijken heel duidelijk met ideeën en suggesties komen en aan de andere kant ook met frustratie komen over de gemeente, die gewoon bang is om haar zorgplicht in te vullen, die bang is om te veel verantwoordelijkheid naar zich toe te trekken, die uit angst met de bewoners bezig is en die dan tot deze niet goede nota komt op het gebied van het grondwaterbeheer. Ik ben blij met de motie van de heer Oudshoorn, die in ieder geval de wethouder nog een handschoen toewerpt om toch nog in gesprek te gaan. De Haagse Stadspartij gaat die zeker steunen. Ik ben heel benieuwd naar de reactie van de wethouder. Ik ben ook zeer blij - we hebben het natuurlijk meeondertekend - met het amendement van de heer Grinwis om de zorgplicht - daar gaat het in de kern om: hoe ga je die invullen? - conform de wet in te vullen, dat je het niet ziet als een streven, maar dat je daar acties aan koppelt omdat je die plicht hebt. Het gaat onder andere over de termijn waarop je opereert. Een ander punt waarop de nota zeker nog moet worden aangescherpt, is hoe je gedifferentieerd met de stad omgaat. Den Haag is de stad van zand en veen. Dat zijn twee verschillende grondsoorten, dus dat geeft al aan dat de grondwaterproblematiek in verschillende wijken zich op verschillende manieren kan manifesteren. De stad is nog veel gedifferentieerder dan dat.

We leven in een superdiverse stad, ook onder de grond. Dan is het heel logisch om met gebiedsgerichte normen om te gaan. Ook die weg wordt uit angst door het college steeds maar afgehouden. Ik hoop dat de moties en amendementen op dat punt, ook als het gaat om de klimaatadaptieve aanpak, bijvoorbeeld de goede motie van GroenLinks daarover, die ik ook heb meeondertekend, in ieder geval worden aanvaard. Maar goed, dat gaat allemaal over grondwater. Je zou bijna vergeten dat het een rioleringsnota is. In de komende jaren wordt 80 kilometer rioleringsbuizen vervangen. Dat is fors, dat is goed, dat is nodig. Ontkoppelen is nodig. Het initiatief van GroenLinks op dat gebied zullen wij ook steunen. Maar niet ten koste van bomen. Ik ben heel blij met de eerste aanpassing die de wethouder heeft gedaan in het raadsvoorstel door in ieder geval aan te geven dat leidingen kunnen blijven liggen en niet vervangen worden zodat grote bomen met een grote kruin, die een belangrijke functie vervullen bij het waterbeheer, kunnen blijven staan. Alleen ontbreekt het aan een doorvertaling naar hoe we dat gaan doen. Dat snap ik misschien wel voor de korte termijn, maar ik wil graag een toelichting van de wethouder hoe we dat in de praktijk gaan doen.

Hoe wordt het streven ingevuld? Als aan de orde is dat er mogelijk bomen worden gekapt, krijgen we dan als raad inzichtelijk welke afwegingen er worden gemaakt en hoe uiteindelijk tot de conclusie 'wel of niet behoud van de bomen' is gekomen? Ik hoor graag een toelichting van de wethouder op dat punt. Ayşe Yilmaz (VVD). Voorzitter. Ik wil mijn betoog in de commissievergadering niet herhalen. Daarom beperk ik me vandaag vooral tot de antwoorden die de sprekers verdienen. Ik vat samen. Ten eerste. Hoe zorgen we ervoor dat de droom van de heer Koningsberger niet waar wordt? Ten tweede. Gaat er iets mis als het voorstel van de inspreker de heer Verburg aangenomen wordt, wetende dat iedereen in Den Haag een verantwoordelijkheid heeft en de gemeente een verantwoordelijkheid heeft voor de hele stad? Tot slot. Mijn fractie is blij met de aanpassingen die in het integraal GRP naar aanleiding van de commissievergadering zijn doorgevoerd, met name de aanpassing van de termijn van grondwateroverlast van drie jaar naar één jaar om zo enigszins gehoor te geven aan de insprekers. We hebben ook meegetekend met het amendement waarin de zorgplicht van de gemeente expliciet wordt verwoord in het hoofdstuk Grondwater van het integraal GRP. 27

Wethouder Bredemeijer (CDA). Voorzitter. Dank allereerst aan de insprekers en dank aan de raadsleden voor hun inbreng nadat we het Gemeentelijk Rioleringsplan in de commissie met elkaar besproken hebben. Dank voor de opmerkingen die gemaakt zijn. We hebben inderdaad het een en ander aangepast op verzoek en ook met behulp van een aantal van de raadsleden, dus ook dank daarvoor. Volgens mij is het stuk daar beter van geworden en ook duidelijker geworden over de verschillende bevoegdheden, de termijnen en dergelijke. Ik loop de inbrengen langs en kom dan op zowel het preadviseren als de vragen die gesteld zijn. Ik denk dat het toch goed is om van tevoren wat te zeggen over de grondwaterstanden. Het Gemeentelijk Rioleringsplan gaat inderdaad verder - de heer Wijsmuller zei het al - dan alleen de grondwaterstanden, maar daar zijn natuurlijk wel veel zorgen over, en die zijn denk ik heel begrijpelijk. Wat de mensen hebben meegemaakt in de afgelopen jaren met natte kelders, is ongelofelijk vervelend. Ik vind het ook echt vervelend om te horen hoe daarover gesproken wordt, als het gaat om de samenwerking tussen wijken en de gemeente. Dat is iets wat we ons aan moeten trekken, wat we ons ook aan hebben getrokken, wat we ons aantrekken en waar we ons niet bij neer moeten leggen. Ik kom daar straks nog even op terug. Eerst over de 70 centimeter.

Dat is denk ik het meest elementaire in deze discussie. Het gaat om een richtwaarde. Het is niet zo dat wij beleid maken om tot die 70 centimeter te komen. In hele grote delen van de stad ligt het grondwaterpeil veel lager dan die 70 centimeter. Bijvoorbeeld in de Vogelwijk ligt die een heel stuk lager dan 70 centimeter. Daar zal die rond de 1,50 meter liggen, omdat je daar op zandgrond zit. We hebben daar inderdaad gekozen voor afkoppelen. 90% van het water verdwijnt daar in de grond. Het loopt daar heel vlot weg omdat het zandgrond betreft. Dat geldt ook voor bijvoorbeeld het Bezuidenhout en andere wijken waar veel natte kelders zijn. De grondwaterstand is daar gemiddeld 1,20 meter. Dat is nog steeds een grondwaterpeil waarbij je niet voorkomt dat kelders die niet waterdicht zijn nat worden. We hebben het beleid van 70 centimeter gekozen - dat wordt in bijna alle gemeenten op die manier gekozen - zodat we kunnen waarborgen dat kruipruimtes en houten vloeren droog blijven. Dat is het peil. Die 70 centimeter is ook gekozen omdat je daarmee aangeeft hoe belangrijk het is om niet alleen overmatige regenval op te vangen, maar ook overmatige droogte aan te kunnen. Dat is precies wat we de afgelopen jaren met name heel veel zien: dat de extremen zijn toegenomen. Je ziet zowel heel natte seizoenen met echt extreme regenval als extreme droogte.

Ik denk dat we als stad het beleid zo moeten maken dat we er alles aan doen om zowel de droogte als de regenval te kunnen opvangen. Dat is wat we hier doen als het gaat om de grondwaterstanden. Overigens zijn alle grondwaterstanden inzichtelijk. Op grondwaterdenhaag.nl kun je per wijk zien hoe hoog de grondwaterstanden daar in de afgelopen tijden zijn geweest. Dat heeft te maken met de metingen die wij doen. We hebben 615 meetpunten in de stad. Om de vijf minuten wordt daar de meting verricht. We hebben een heel adequaat systeem. Ik vond het belangrijk om dat even te zeggen. Ik pak ook gelijk de vragen van de heer Grinwis mee, want hij ging onder andere hierop in, bijvoorbeeld als het gaat om het differentiëren. Ik heb zojuist eigenlijk al gezegd wat ik daarvan vind. Als je gaat differentiëren, dan krijg je een situatie met bepaalde wijken zoals de Vogelwijk, veelvuldig genoemd en ook door de insprekers toegelicht. Als je daar de vrees zou willen wegnemen en tegemoet zou willen komen aan de wensen, dan ga je daar naar een grondwaterpeil van onder de 2 meter. In sommige gevallen is dat op dit moment al zo, want het grondwaterpeil in de Vogelwijk ligt nu al rond de 2 meter onder straatniveau. Als je daaraan vasthoudt, dan is er een probleem op het moment dat het bijvoorbeeld op 1,50 meter komt.

Dat zorgt weer voor grote problemen in omliggende wijken, eigenlijk zoals het vroeger was. 1998 bijvoorbeeld was een extreem nat jaar. Ik begreep zojuist van een van de opstellers van dit stuk dat in die tijd meneer Verburg en de ambtelijke organisatie al contact met elkaar hadden over de problemen die toen speelden. Juist door dat soort zaken die toen speelden, hebben we nu het beleid zoals we het nu hebben. Dat differentiëren moeten we dus echt niet willen met elkaar. Ik denk dat het echt onverstandig is om daarnaar te streven. De 70 centimeter is gekozen zodat het voor de hele stad op een eerlijke manier is. Nogmaals, dat is geen niveau waar we beleid op maken, want dat zou betekenen dat we ernaar streven om in de Vogelwijk steeds op 70 centimeter uit te komen. Dat is niet zo, want we zitten rond de 2 meter. Dat moet je dus niet willen.

28

Het is terecht dat er nog verduidelijkende opmerkingen zijn gemaakt over de zorgplicht. Ik kom straks nog terug op het amendement. Dat verduidelijkt het alleen maar. Het is een misverstand als er gedacht wordt dat het een streven is om ons aan die zorgplicht te houden. Nee, dat is gewoon een keiharde voorwaarde die de wet stelt. We doen er als gemeente alles aan om ons aan die zorgplicht te houden. Dat wil zeggen dat waar wij moeten ingrijpen, we dat ook zullen doen. Voor de duidelijkheid: dat heeft dus te maken met ingrijpen in de buitenruimte. Daar gaat ook een heel belangrijk stuk van de discussie over: wanneer houd je je als gemeente aan de zorgplicht? Door maatregelen te nemen in de buitenruimte van de stad om te voorkomen dat er grote problemen ontstaan. In de tekst is ook expliciet opgenomen dat waar het gaat om ondergrondse constructies, in dit geval kelders, het aan de eigenaar van die kelder is om maatregelen te nemen, zodat we samen zorgen voor de juiste zaken. Dan het terugbrengen van de drie jaar naar één jaar. De heer Grinwis zei: het is natuurlijk gek dat je drie jaar moet wachten en dan pas een keer kunt bellen om hulp. Zo was het natuurlijk niet. Dat is een ridiculisering van de situatie.

Het is ook niet zo dat nu we dat van drie naar één jaar hebben gebracht, je eerst maar eens moet wachten tot je een jaar lang overlast hebt en dat we dan pas kunnen helpen als gemeente. Dat is onzin. Op verzoek van onder anderen de heer Grinwis en de heer Wijsmuller brengen wij die termijn terug van drie naar één, zodat we die duidelijkheid hebben. Maar het is niet zo dat als iemand nu belt, we dan zeggen: we zien u over een jaar terug en we kijken wel even wat de problemen zijn geweest. Nee, door het meetsysteem dat we in de stad hebben, hebben we de mogelijkheid om al een jaar terug te kijken en te zeggen: u hebt daar inderdaad wat zorgen die we weg moeten nemen. Dan kunnen we daar aanpassingen op doen. Ik heb geprobeerd het stuk over het grondwater duidelijk te maken en daarmee ook in te gaan op de insprekers. Er rest dan nog een ding, namelijk de vraag hoe je dan met elkaar omgaat als gemeente en bewoners. Ik begon al over de insprekers en de correspondentie van de afgelopen jaren. Ik vind het echt vervelend om dat te zien en er nu ook onderdeel van te zijn. Daar moeten we alleen maar van leren. Ik vond het debatje tussen de heer Wijsmuller en de heer Groenewold interessant. De heer Groenewold zegt: misschien heeft het op den duur niet zo'n zin meer om te praten met elkaar.

Ik denk dat de heer Groenewold met name doelde op de Vogelwijk, waarmee nu schriftelijke correspondentie is over een eventuele rechtsgang. Dat trek ik me ontzettend aan. Aan de andere kant moet ik wel concluderen dat we daar met elkaar een gigantisch traject achter de rug hebben. We hebben er sinds 2014 een proces op zitten. Toen zijn we als gemeente begonnen met een dialoog met de Vogelwijk. In 2015 heeft dat geleid tot mediation. De heer Van der Vlies heeft ons daarbij geholpen. Uit die mediation is het onderzoek gekomen. Een van de conclusies was: je moet als gemeente nog even goed onderzoeken waar de infiltratie van 90% in de Vogelwijk toe heeft geleid. Uit dat onderzoek kwam in 2017, 2018 dat het effect van de infiltratievoorzieningen … Joris Wijsmuller (HSP). Het kan toch niet zo zijn dat u de problemen met de bewoners nu reduceert tot de Vogelwijk? Het klopt dat de Vogelwijk een voorloper is, maar u heeft toch ook wel gezien dat er vandaag meerdere sprekers uit meerdere wijken waren? En u heeft toch ook gehoord dat de heer Koningsberger namens twintig organisaties sprak? Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik was met een bepaalde redeneerlijn bezig en probeerde vanuit de Vogelwijk breder uit te komen. Als u het mij toestaat, zal ik dat afmaken. Ik kom daar inderdaad op. Het is een terecht punt. In 2017, 2018 was dat onderzoek.

De gemeente had aan haar verplichtingen voldaan en de conclusie was dat het niet aan de infiltratievoorzieningen lag dat de overlast toenam. Dat gaat over de Vogelwijk. Dat was mijn punt eigenlijk. Ik denk dat de heer Groenewold met name op die brieven van de heer Koningsberger duidde. Wat de rest van de stad betreft, is het zeker van groot belang om de gesprekken met de bewoners te blijven voeren. Het gaat bijvoorbeeld over vragen als: wat betekent het dat ik een natte kelder heb en wat kan ik daaraan doen? Of zoals de heer Çetinkaya zei: wat is de overlast van rioolvervangingen en hoe kan ik eventuele schade of inkomstenderving verhalen? Die gesprekken zijn van wezenlijk belang om het vertrouwen tussen overheid en stad op orde te houden. Ik vind het echt van groot belang dat we dat met elkaar vaststellen. Ik kom straks op de motie van de heer Oudshoorn. Het is echt niet zo dat wij op dit moment alleen maar tegen elkaar te hoop lopen. We hebben echt 29

goede gesprekken met bewoners. We krijgen gelukkig ook heel positieve reacties op de adviezen die wij als gemeente geven, bijvoorbeeld voor mensen met een natte kelder. Dat helpt gewoon. Iedere zorg wordt serieus genomen, maar het leidt soms ook tot een procedure en eventueel een rechtsgang. Dat is heel vervelend, maar daar volg ik dan de heer Groenewold wel in: soms is dat noodzakelijk om duidelijkheid te krijgen. Die duidelijkheid hebben we in het geval van de Vogelwijk gekregen door het hele traject, de mediation en dergelijke, maar daar zou dit ook bij kunnen helpen. Ik ga de moties af, want anders duurt het allemaal veel te lang. Nee, nog één vraag, sorry. Dan heb ik alle vragen gehad en ga ik naar de moties. Het betreft de vraag van de heer Wijsmuller over de toelichting over het kappen van bomen. We hebben die toevoeging gedaan in het stuk. Het beleid is dat we zo veel mogelijk proberen bomen te sparen; dat is het uitgangspunt. We onderzoeken de toestand en de kwetsbaarheid van die bomen en we kijken in wijken of een alternatieve ligging van het riool of een andere werkwijze mogelijk is. Die zaken bekijken we van tevoren: kan het riool ergens anders neergelegd worden, hoe staan de bomen ervoor, zouden ze het redden et cetera.

Op het moment dat dat zo is - dat is nu duidelijk toegelicht in het stuk - is de afweging: kunnen we het riool eventueel laten liggen of niet? We gaan dat protocol opstellen en dan wordt dat duidelijker. Ik denk dat we op die manier aan de wensen van de heer Wijsmuller tegemoet kunnen komen. Met het protocol kunnen we van te voren goed vaststellen hoe we invulling kunnen geven aan onze wens om zo veel mogelijk bomen te sparen. Dat is niet altijd mogelijk. Dat hebben we de vorige keer ook gedeeld. De heer Wijsmuller noemde toen specifiek de Mient als voorbeeld, maar daar verdwijnen bomen om een andere reden. Joris Wijsmuller (HSP). Ik dank de wethouder voor wat ik interpreteer als een toezegging dat zodra dat protocol klaar is hij dat nog met de raad deelt, zodat we kunnen checken dat de bomen niet worden gekapt tenzij het echt niet anders kan. Als u het protocol daartoe nog naar de raad zendt, ben ik helemaal tevreden. Wethouder Bredemeijer (CDA). Ik zal dat doen in Q3. Dan ga ik naar de moties en de amendementen. Ik begin met amendement G.A van de ChristenUnie/SGP, 'Zorgplicht is meer dan een streven'. Daar kwam ik net al even op. Dat geeft precies aan hoe onze zorgplicht is, dus wat mij betreft is dat in lijn met hoe dat in de Waterwet is opgenomen. Als dat een verduidelijking teweegbrengt, lijkt me dat een uitstekend idee.

Motie G.3 van de Partij voor de Dieren, 'Padden en kikkers uit de put'. We hebben vorige keer al gedeeld dat dat precies is wat wij doen. Wij hebben trappetjes. Die gaan soms kapot bij het schoonmaken van het riool. Dat is vervelend, maar niet echt te voorkomen. Op dit moment zijn we in gesprek met een instantie over het verruwen van de wanden. Ik begreep dat de heer Smit ook contact had opgenomen met deze organisatie om te checken of het echt zo was. Nou, het is echt zo. We zijn daarover in gesprek. We gaan dat nu uitzetten, dus we gaan kijken of dat de padden helpt om uit de put te komen. Maar als de heer Smit graag wil dat we dat ook nog doen met die trappetjes, dat we die alsnog houden en kijken hoe dat naast elkaar kan bestaan en wat dan het beste is, dan willen we dat best even samen doen. Dan kijken we na afloop wat beter is: het verruwen of de trappetjes. Alles voor de padden. Dan motie G.4 van de Partij voor de Dieren, 'Campagne hier begint de zee'. Ik zou daar niet voor zijn, maar ik ga daar niet over. Maar ik zou de motie wel willen ontraden. Er zijn heel veel campagnes die zorgen voor een schone stad of die daar in ieder geval toe oproepen. Ik zou daar niet al te veel verandering in willen brengen, want daar wordt het volgens mij niet duidelijker van. Die campagnes vallen onder het programma Schoon en volgens mij voldoen die.

Ik ontraad de motie 'Campagne hier begint de zee'. Robin Smit (PvdD). Volgens mij is het juist een aanvulling op de campagne Schoon, omdat het een beeldende campagne is die bij de putten de bewustwording creëert. Je ziet daar staan: als je het op straat gooit, komt het uiteindelijk hier terecht. Het vult elkaar toch prima aan? Wethouder Bredemeijer (CDA). Het zou absoluut een onderdeel kunnen zijn van de actie Schone stoep, Schone stad of Schoon, doen we gewoon. Maar het lijkt me wat ver gaan om nu bij het rioleringsplan zonder dekking een aparte campagne hiervoor in het leven te roepen. Wellicht is het iets 30

om ooit onder te brengen in die campagne, maar een aparte campagne voert nu te ver. Ik vind dat wat we doen om de stad schoon te houden, in de zin van mensen daartoe oproepen, echt volstaat op dit moment. Motie G.5 van de Partij voor de Dieren, 'Onderzoek gedifferentieerde rioolheffing' … De voorzitter. Meneer Smit, gaat uw gang. Ja, er zit tijdvertraging tussen. Het is niet anders. Robin Smit (PvdD). De tijd is de grootste vijand vandaag, denk ik. In het rioleringsplan geeft u aan dat we moeten inzetten op de bewustwording, dat we zwerfvuil moeten voorkomen en dat we goed moeten letten op de negatieve effecten van het voeren van vissen en watervogels. Deze campagne sluit daar toch prima bij aan? Ik snap niet waarom we dat dan niet opnemen in dit plan, omdat we het er hier wel over hebben. Wethouder Bredemeijer (CDA). Er zijn al zoveel … Het is vaker gebeurd dat we ergens extra toe moeten oproepen en dat dat dan onder die campagne gebracht moet worden. We kunnen er prima over spreken om die campagne op een heldere manier aan te passen, maar die loopt nu. We moeten niet halverwege een campagne zeggen: we moeten dit, we moeten dat. Ik vind dat vanwege de duidelijkheid van communiceren gewoon niet handig op dit moment, maar wellicht is het iets voor de toekomst.

In de motie 'Onderzoek gedifferentieerde rioolheffing' wordt een vergelijking gemaakt tussen de ongetwijfeld prachtige gemeente Son en Breugel en Den Haag. Er zijn een paar verschillen tussen Son en Breugel en Den Haag, maar dat hoeven we aan de heer Smit niet uit te leggen. Een van de verschillen is bijvoorbeeld de opbouw van het dorp, het villadorp Son en Breugel als ik het zo mag noemen en de stad Den Haag. Het probleem is dat heel veel woningen in Den Haag inpandig gekoppeld zijn. Dat wil zeggen dat mensen er niks aan kunnen doen dat ze niet kunnen afkoppelen. Het zou dus een beetje oneerlijk zijn voor de mensen die in dat type woningen wonen om te zeggen: je koppelt niet af, dus je moet meer rioolheffing gaan betalen. Dat lijkt me oneerlijk. Ik zou er echt voor willen waken dat we het op die manier doen, dus ik moet deze motie dringend ontraden. Robin Smit (PvdD). De wethouder heeft de motie ontraden, maar die roept juist op tot een onderzoek. Daarin kunnen we toch ook die verschillen meenemen om te kijken hoe we dat eventueel uiteindelijk wel in Den Haag kunnen invoeren? Ik snap niet waarom de wethouder de motie ontraadt, terwijl die gewoon vraagt om een onderzoek. Wethouder Bredemeijer (CDA). We kunnen onszelf echt niet vergelijken met Son en Breugel, hoe geweldig dat vast ook is. Den Haag heeft toch echt een andere opbouw.

We kunnen wel weer een onderzoek gaan optuigen, maar we weten al wat daaruit komt, namelijk dat Den Haag een hele andere opbouw heeft en dat het oneerlijk is voor mensen die in een woning wonen waar het inpandig gekoppeld is en dus niet afgekoppeld kan worden. Dan weet je dus al dat dat oneerlijk is. Er zijn mensen in grote villa's in deze stad die met een kleine aanpassing kunnen afkoppelen en alles in hun enorme tuin kunnen laten vloeien. Die mogen dan minder rioolheffing betalen en de mensen die boven elkaar, geschakeld wonen moeten meer rioolheffing gaan betalen. Dat is toch oneerlijk? Alleen al vanuit die gedachte vind ik het zonde van het werk om hier onderzoek naar te doen. Dan amendement G.B van GroenLinks, 'Altijd regenwater afkoppelen, goed voor stad, groen en water'. Aanvankelijk zeiden we dat we 80 kilometer riool gaan vervangen met de ambitie om 40 hectare verharding af te koppelen. Die 40 hectare is enorm ambitieus. Daar is op zich alle reden toe, want het is belangrijk. Het zorgt ook … Dat is overigens ook nog interessant. De heer Grinwis zei net dat we veel meer moeten afkoppelen, maar ondertussen zei hij: al die natte kelders, dat is een schande. Maar dat is nou precies wat afkoppelen teweegbrengt. Als je overal gaat afkoppelen, loopt het water uiteindelijk de grond in. Maar goed, dat geheel terzijde. Die 40 hectare is dus heel ambitieus.

Als de indiener dat iets wil veralgemeniseren en het iets minder ambitieus wil maken, dan heb ik daar op zich geen moeite mee. Zo lees ik het amendement dan maar. Op die manier zou ik het kunnen omarmen.

31

Arjen Kapteijns (GroenLinks). Voor alle duidelijkheid: dit amendement maakt het juist ambitieuzer. Die 80 kilometer blijft gewoon in het plan staan, maar we koppelen gewoon af als we riool vervangen. Dat staat er eigenlijk. Wethouder Bredemeijer (CDA). Een goede toevoeging. Het meest ambitieuze wat je kunt is 40 hectare. Vandaar dat we het zo hadden opgeschreven, want daar is de begroting natuurlijk ook op gericht. Het meest ambitieuze is 40 hectare. Dat halen we nu weg en we zeggen dat afkoppeling het uitgangspunt is. Op zich was afkoppeling al het uitgangspunt, maar prima. Met deze wijziging van dictum III is geen man overboord. Het lijkt me prima om het op die manier te doen. Motie G.2 van GroenLinks, 'Bied cijfermatig overzicht met waterbalans', kan ik in deze vorm prima omarmen. Het geeft inderdaad de duidelijkheid. Daar is net voldoende over gewisseld. Omarmen. Motie G.6 van de Partij van de Arbeid, 'Doe meer om bewoners te helpen met afkoppelen van hemelwater'. Het gaat hier even om de vraag of ik de motie zo mag lezen dat we niet een heel nieuw communicatieplan moeten maken, maar bestaande kanalen beter moeten benutten om afkoppelen te stimuleren. Het is eigenlijk dezelfde discussie als zojuist. Als ik de motie op die manier mag lezen, zou ik die zeker willen omarmen, want het is belangrijk genoeg.

Maar dan zou ik de motie wel graag met die interpretatie willen omarmen. Janneke Holman (PvdA). Een heel nieuw communicatieplan is voor mij ook niet nodig. Van mij mag de wethouder de motie zo lezen. Wethouder Bredemeijer (CDA). Dan doe ik dat en omarm ik de motie ook op die manier. Dan motie G.1 van Hart voor Den Haag/Groep de Mos over het in gesprek zijn. Dat is hartstikke goed. Alleen heb ik wat zorgen over de constateringen en de overweging. In sommige wijken is er inderdaad sprake van dat ondanks gesprekken een patstelling is ontstaan, maar echt niet in de hele stad. Gelukkig niet, want dat zou verschrikkelijk zijn. 'Patstelling' doet dus geen recht aan de enorme inspanningen die onze dienst doet om goed in gesprek te zijn met bewoners. Ik ben het er ook niet mee eens dat er een onvoldoende participatietraject heeft plaatsgevonden. Het vervangen van riool is onze wettelijke plicht en dat doen we dan ook, gelukkig maar. Maar bij alles daaromheen is er natuurlijk een enorme participatie. Hoe ga je die gesprekken aan over natte kelders, over betere infiltratiemogelijkheden in je tuin enzovoorts? René Oudshoorn (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Ik begrijp niet hoe de wethouder dit nog met droge ogen kan beweren na alle insprekers gehoord te hebben. Participatie is er nauwelijks geweest. Wethouder Bredemeijer (CDA).