RIS308209 Notulen van de raad van 11 februari 2021-dagvergadering

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op donderdag 11 februari 2021 (Geopend te 10.00 uur) Voorzitter: J.C. van der Helm, plaatsvervangend voorzitter Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda A. Vaststelling agenda B. Stad in de raad (let op aanmelden 24 uur voor aanvang) C. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken D. Vaststelling van de Notulen van 16 december 2020 E. Vaststelling van de Besluitenlijst E.1 Voorstel van het college inzake bekrachtiging geheimhouding (RIS307758) E.2 Voorstel van het college inzake Wijziging statuten stichting De Haagse Scholen (RIS307234) F. Voorstel van het college inzake Tussentijdse evaluatie nota Haagse hoogbouw: Eyeline en Skyline (RIS306342) - afgevoerd van de agenda G. GEWIJZIGD voorstel van het college inzake Rioleringsplan (RIS306620) H. Voorstel van het college inzake Uitvoeringsprogramma Straten, Wegen en Lanen 2020-2024 (RIS307216) I. Voorstel van het college inzake Inzet reservering Eneco-middelen voor duurzame mobiliteit (RIS307106) J. Voorstel van het college inzake Verklaring van geen bedenkingen (Wabo) ten aanzien van aanvragen om omgevingsvergunning voor bouwplannen project 'Parelmoer' deel 1 en deel 2 (RIS307359) K. Voorstel van het college inzake Beleidsnota Nieuw in Den Haag, een goede start voor Haagse nieuwkomers (RIS307531) KK Brief van wethouder van Sociale Zaken en Werk inzake Stand van zaken Stichting Energieacademie (RIS307555) (was agendapunt Q) AFRONDING DEBAT COMMISSIES L. Welzijn (afgevoerd) M.

Beantwoording schriftelijke vragen: Containers naast snackkiosk Loosduinen (RIS306625) (afgevoerd) N. Raadsmededeling Informatie over het vermoeden van diefstal/verduistering van gemeenschapsgeld (bij vaststelling agenda afgevoerd) O. Beantwoording schriftelijke vragen: Bouwlocatie Vuurtorenweg (RIS306627) (afgevoerd) P. Commissiebrief wethouder Wonen, Wijken en Welzijn, de heer Balster: Participatietraject bij bouwplan “Loos” /Ontmoetingskerklocatie en beantwoording van openstaande vragen uit Commissie Ruimte 23 september 2020 inzake Ontmoetingskerk (RIS307520) (afgevoerd) De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

Presentielijst Digitaal tegenwoordig zijn 23 leden: Mahmood (NIDA), A. Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos), Van Doorn (PvdE), Pluimgraaff (CDA), Van der Helm (VVD), Groenewold (D66), mevr. Regts (VVD), mevr. Sahla (D66), Pronk (VVD), mevr. Holman (PvdA), Wijsmuller (HSP), Partiman

1

(CDA), mevr. Arp (SP), De Vuijst (GroenLinks), mevr. Van Doorn (D66), mevr. Vavier (GroenLinks), mevr. Tseggai (PvdA), Grinwis (ChristenUnie-SGP), Oudshoorn (Hart voor Den Haag/Groep de Mos), Barker (PvdD), Kruis (PVV), Çetinkaya (ID), De Blok (Hart voor Den Haag/Groep de Mos) En de overige woordvoerders op de diverse agendapunten. De voorzitter. Dames en heren, een hele goede morgen. Van harte welkom bij deze digitale raadsvergadering. Voordat ik die officieel kan openen, moet ik eerst zien of er een quorum aanwezig is, en dat doen we op de inmiddels bekende manier. Ik noem zo meteen op alfabetische voornaamvolgorde iedereen op. Wilt u dan even in beeld komen en kort iets zeggen in de microfoon, 'aanwezig' of iets dergelijks? Dan weten we dat u digitaal aanwezig bent in de vergadering. Daarna gaan we beginnen met de raadsvergadering zelf. Middels digitale verbinding wordt door de volgende leden zowel hoorbaar als zichtbaar melding gemaakt van hun aanwezigheid: Mahmood, Dubbelaar, Arnoud van Doorn, Pluimgraaff, Van der Helm, Groenewold, Regts, Sahla, Pronk, Holman, Wijsmuller, Partiman, Arp, De Vuyst, Marieke van Doorn, Vavier, Tseggai, Grinwis, Oudshoorn, Barker, Kruis, Çetinkaya en De Blok. De voorzitter. Ik open de vergadering en deel het volgende mee. In Teams heeft u het overzicht met alle sprekers. Daar zit inmiddels ook de spreker Raadzaal 2 tussen.

Als u op Raadzaal 2 klikt, dan kunt u de spreektijden live zien. Daar kwamen best wat vragen over: kunnen we de spreektijden zien? Dit is een proef, een test om te kijken of dit nu werkt met Raadzaal 2. Vandaag staat de beraadslaging over een aantal stukken op de agenda. De stemmingen vinden vanavond digitaal plaats in een tweede raadsvergadering.

Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

Pieter Grinwis (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Ik wil graag punt N van de agenda afvoeren. Dat was een plenaire afronding naar aanleiding van de raadsmededeling Informatie over het vermoeden van diefstal/verduistering van gemeenschapsgeld. Er is na contact voldoende tegemoetgekomen aan wat wij per motie wilden regelen. Vandaar bij dezen het verzoek om punt N in te trekken en af te voeren. De voorzitter. Volgens mij kan het zo worden afgevoerd. Dan mevrouw Roopram, maar ik denk dat dat de heer Dubbelaar zal zijn. Arjen Dubbelaar (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Voorzitter, ik dacht al. Wij zijn hier op dit moment met drie Groep de Mos-raadsleden zoals afgesproken. Maar wij hadden inderdaad wel het woord gevraagd. Dat is natuurlijk van de week besproken bij het fractievoorzittersoverleg. Gisteren is het commissiedebat geweest over de Energie Academie. Inmiddels is dat debat voorbij. Wij willen graag het ordevoorstel doen om het in ieder geval wel plenair te bespreken, dus niet als afronding commissiedebat. Conform hetgeen we besproken hebben bij het fractievoorzittersoverleg, zou het dan het laatste onderwerp worden na de reguliere agenda. Ik begrijp dat daar inmiddels ook een meerderheid voor is in de raad. De voorzitter. Uw verzoek is om van het afrondingsdebat een volwaardig debat te maken. Dat zou dan na agendapunt K plaatsvinden. Ik kijk even rond of daar steun voor is.

Ik stel voor dat u in de WhatsAppgroep een v van voor of een t van tegen zet. Het is duidelijk: ik zie brede steun voor een volwaardig debat. Dan vervalt agendapunt Q en komt dit punt na agendapunt K op de agenda. Ik begrijp dat ook de heer Pronk nog een punt heeft.

2

Jan Pronk (VVD). Voorzitter. Omdat er net een punt bij komt, heb ik een voorstel om er een punt af te halen: agendapunt F, Eyeline en Skyline. Dat heeft een toelichting nodig. De wethouder heeft vorige week in een commissiedebat Ruimte over de structuurvisie CID een brief aan ons toegezegd waarin hij nader toelichting geeft, onder andere op hoe we regie op bouwontwikkelingen in het CID kunnen borgen. Dit heeft consequenties voor het raadsvoorstel Eyeline en Skyline, dus ik zou willen voorstellen om dat nu van de agenda te halen en het over enkele weken in samenhang te behandelen. De voorzitter. Helder. Het voorstel is om agendapunt F nu van de agenda te halen en op een later moment te behandelen. Ik kijk rond of er steun is voor dat verzoek. Ik denk dat we dat op dezelfde manier moeten doen als net. Ik zie alleen maar v'tjes langskomen in de app en constateer dat er brede steun is voor het voorstel. Dat betekent dat agendapunt F, het voorstel van het college inzake de tussentijdse evaluatienota Haagse hoogbouw: Eyeline en Skyline, van de agenda gaat. Ik begrijp wel dat er nog een inspreker is op dit punt. Hij wordt sowieso op de lijst gezet wanneer het voorstel wel behandeld wordt. Kan de agenda met deze drie voorstellen worden vastgesteld? Robert Barker (PvdD).

Misschien kunnen we de inspreker wel het woord geven, omdat hij hierop gewacht heeft en op een laat moment afgezegd wordt. Dan kunnen we het ook meenemen, maar dat terzijde. Ik heb een punt over hoe de besluitenlijst tot stand komt. Om 17.30 uur werden stukken aan de agenda toegevoegd. Het gaat om geheime stukken waar we nu mee zouden moeten instemmen, terwijl we helemaal niet de kans hebben gekregen om ze te bekijken. Vooral op zo'n korte termijn zou je dan met gezwinde spoed naar het stadhuis moeten gaan om die rode stukken te gaan bekijken. Eigenlijk stemmen we dan nu in met iets wat niemand heeft gezien. De eerste oproep zou dus zijn om dit in het vervolg niet meer zo te doen, dus niet meer de dag van tevoren opeens stukken na het fractievoorzittersoverleg op de agenda te zetten. Het tweede wat ik wil vragen, is om te motiveren waarom die stukken vertrouwelijk zijn. We hebben een rekenkamerrapport gehad. Volgens mij is het wenselijk om een betere motivering te verschaffen. In lijn met de afspraken die we in het fractievoorzittersoverleg hebben gemaakt, zou ik het college willen verzoeken om te motiveren waarom ze vertrouwelijk zijn, zodat we dat zorgvuldig kunnen beoordelen voor de volgende raad. De voorzitter. Ik denk dat u een goed punt maakt om te kijken hoe we daar zo goed mogelijk mee om kunnen gaan. U vraagt ook om een reactie.

Het lijkt me goed om dat ook aan het college door te geven, zodat u voor de volgende raadsvergadering een reactie krijgt op de vragen die u heeft. De agenda wordt aldus gewijzigd vastgesteld.

Aan de orde is: B.

Stad in de raad.

De voorzitter. Er zijn in totaal 18 insprekers. Als eerste inspreker staat de heer Drijver, maar het agendapunt is net van de agenda van vandaag af. U bent wel uitgenodigd, dus als u heel graag nu alvast wilt inspreken, dan kan dat. Maar het kan natuurlijk ook de volgende keer dat het op de agenda komt. Dan krijgt u uiteraard een uitnodiging en staat u ook weer bovenaan de lijst om te kunnen inspreken. De heer Drijver (F). Ik zou het op prijs stellen om toch in te spreken, omdat ik voor de volgende bespreking de raadsleden zou willen uitleggen dat ze het breder moeten agenderen en het college breder moeten bevragen. De voorzitter. Dan heeft u drie minuten de tijd voor uw tekst.

3

De heer Drijver. Deze evaluatie van de nota Haagse hoogbouw: Eyeline en Skyline heeft een beknopt karakter, zo schrijft het college. Er zou nog niets gebouwd zijn volgens de aanwijzingen van de nota, maar er is wel ervaring opgedaan in planprocessen voor nieuwbouw. Daarmee is dit geen evaluatie, maar slechts een aanpassing van gebleken hindernissen die in het voortraject wrijving opleveren zonder dat de nota herlezen en geactualiseerd wordt, want dat is broodnodig. Het is bijvoorbeeld vreemd te lezen dat er landelijk geen aansluitplicht meer is op het fossiele gasnet, maar het college een aansluiting daarop nog faciliteert. Het college heeft blijkbaar geen ambitie voor verduurzaming van de verbruiksintensieve hoogbouw. Hier ontbreekt de nieuwe duurzaamheidsparagraaf, wethouder Van Tongeren. En wat te denken van de suggesties om drempels op te nemen tegen wateroverlast, terwijl die door het Bouwbesluit zijn uitgesloten met het oog op toegankelijkheid? Waar gaat u mee instemmen, raadsleden? Ook is het vreemd te lezen dat ten aanzien van optredende valwinden en schaduw er geen inhoudelijke verduidelijking van criteria plaatsvindt. Rond Amare ging het college akkoord met aanzienlijke verslechteringen van het verblijfsklimaat op straat, terwijl we het hier toch hebben over een belangrijk verblijfsgebied.

De rekenhocuspocus met betrekking tot de dichtheid-hoogteverhouding van torens is ineens aan herziening toe. Het college wil de norm van de nota nu verder oprekken, waardoor de torens nog plomper en dikker worden. Maar nu de nota flirt met dure, slanke en inefficiënte skyscrapers van internationale allure, vragen we het college in beeld te brengen voor de raadsleden hoe deze hocuspocus feitelijk plompe dikkertjes in de stad introduceert. Wat wilt u nou eigenlijk en heeft u eigenlijk wel een keuze? We hebben geen idee wat in de nieuwe regels wordt bedoeld met 'een bewust en elegant ontworpen beëindiging' van een toren. In de voorbijkomende plannen zien we dat sommige architecten een Frankensteinvoorhoofd op hun toren ook als een kroon weten te verkopen aan de Welstandscommissie. En wat bedoelt het college met 'een gebiedseigen architectuur'? Het gaat er niet om stadsbreed de sloop en sanering te laten zien; het gaat erom dat torens in het panorama de architectuur van de betreffende wijken benadrukken. Alleen dan voegen ze iets toe aan het rijke mozaïek van onze stadsgezichten. Dan komen we op de grootste makke. Deze nota biedt een belangrijke set criteria boven op de Welstandsnota, die u dit jaar gaat evalueren. Volgens de Woningwet moet de Welstandscommissie adviseren door plannen te toetsen aan door u vastgesteld beleid.

Dan is het dus belangrijk dat adviescollege op pad te sturen met duidelijke criteria, zodat ze niet met de onderbuik hoeven te oordelen, zodat de stad krijgt wat ze besteld heeft en een initiatiefnemer vooraf weet waar hij of zij aan toe is. Dus gewoon metselwerk voorschrijven, reliëfwerking, staande vensters, verjongingen in de schacht naar boven toe; allemaal geen rocketscience. Den Haag maakte wereldwijd naam toen het begin jaren negentig met de hoogbouwplannen van De Resident naar buiten trad. Waar is dat zelfbewustzijn gebleven? We zijn niet gerust op de naam van de stadstedenbouwer die nu rondzingt en evenmin op het ontbreken van een protocol met welstand, zoals dat voor 2010 bestond. We hebben geen enkele behoefte aan kwaliteitsteams, want we achten de Welstandscommissie met openbare vergaderingen en de mogelijkheid tot inspraak een kwalitatief betere en doelmatige borging van integraal welstandsbeleid. Deze evaluatie schiet dus tekort, het geschetste welstandskader is nietszeggend en generiek. U weet zo niet wat er komt en uw stemmers accepteren dat niet. Dank u wel. De voorzitter. Hartelijk dank. Dan ga ik naar de insprekers die zullen inspreken op het gewijzigd voorstel van het college inzake het rioleringsplan. De heer Praat (G). Goedemorgen.

Ik ben Jos Praat, voorzitter van het bestuur van de sociale woningbouwvereniging Daal en Berg en beheerder van het rijksmonument de Papaverhof. Wij focussen ons bij voorkeur op het algemeen beheer van ons complex. Het raadsvoorstel integraal rioleringsplan, inclusief grondwaterbeheer, heeft voor gedupeerden echter een dermate hoog balletjeballetjegehalte dat inspraak noodzakelijk is. In het tot nu toe bipolaire debat over het gemeentelijk grondwaterbeleid is door de raadsfracties en vele getroffen bewoners en organisaties schriftelijk, via inspraak en de media, volwaardige aandacht voor de toenemende grondwaterschade aan hun woningen gevraagd. Zo heeft de recente verhoging van de grondwaterstand alleen al in ons complex binnen anderhalf jaar geleid tot het 4

onderlopen van een vijftigtal kelders. Een schadepost van ruim tweeënhalve ton. Geld dat niet kan worden gebruikt voor noodzakelijk onderhoud en het handhaven van huurniveaus voor de kleinere beurs. Wat wij bij het grondwaterdossier ervaren, is een overheid die in een andere dimensie functioneert en de sores van haar bewoners negeert. Je verwacht van een volksvertegenwoordiging doordacht en adequaat beleid, liefst op basis van participatie, introspectie daar waar het knelt en een handreiking bij problemen. Maar hier doen burgers tevergeefs een beroep op de gemeente in een kwestie die uit de hand dreigt te lopen. Waar dat toe kan leiden, heeft het kabinet-Rutte III inmiddels ervaren. De grondwaterproblematiek breidt zich als een olievlek over de gemeente uit. Inmiddels hebben bewoners van de Bomenbuurt ook al schade gemeld. De contouren van een debacle zijn inmiddels zichtbaar. Maar bestuurlijk verantwoordelijken dekken zich in met technisch en juridisch jargon. Samenvattend stelt de wethouder: wij doen het goed en u, als woningbezitter, hebt pech. Want, en ik citeer: 'Het differentiëren van de 70 centimeter is niet de oplossing, het beleid moet voor de hele stad gelden. Kelders die 1,5 meter diep zijn hebben dan last van grondwater als die niet waterdicht gemaakt zijn. Daken moeten mensen zelf waterdicht maken, kelders ook'.

Wat de heer Bredemeijer echter negeert, is dat de gemeente krachtens artikel 3.6, lid 1 van de Waterwet dient zorg te dragen voor het treffen van maatregelen tot het beperken van structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand. En dat gaat toch echt verder dan het instellen van een informatiepunt dat de oplossing van het probleem plus de kosten bij de woningeigenaar neerlegt. Zie ook de informatieve matrix van de Werkgroep Grondwater van de Vogelwijk. Je zou er moedeloos van worden. Een overheid zonder vertrouwen van burgers kan niet effectief zijn. Wij roepen u op te zorgen voor een adequate herziening van het voorgenomen beleid en de woorden van de filosoof Ibn Khaldun 'De overheid is een instituut dat onrecht voorkomt, behalve het onrecht dat ze zelf aanricht' te ontzenuwen. Ik dank u wel. De heer Hoogstraate (G). Mijn naam is Hoogstraate. Ik spreek op persoonlijke titel. Voor ons ligt een nieuw concept-GRP. Wellicht de grootste correctie ten opzichte van het vorige concept gaat over de definitie van het begrip 'structureel'. In het vorige concept zou pas sprake zijn van structurele overlast wanneer deze meer dan drie jaar achter elkaar zou duren. Nu is dat gecorrigeerd naar 30% van de tijd. De waarde van 70 centimeter is een uitvindsel van de afdeling riolering om aansprakelijkheid te ontlopen. Iedereen weet waar je het over hebt met het begrip 'incidenteel'.

En als een verschijnsel niet incidenteel is, dan is het structureel. En iedereen weet toch dat bijvoorbeeld één maand per jaar in de winter 'structureel' heet en niet 'incidenteel'? Waarom wordt zo sterk gehecht aan de definitie van 'structureel'? De auteurs van dit GRP doen krampachtig hun … De voorzitter. Meneer Hoogstraate, uw microfoon is uitgegaan, dus we kunnen u nu niet verstaan. De heer Hoogstraate. Toen ik begon te spreken, was hij open. De voorzitter. Nu horen we u weer. De heer Hoogstraate. Ik weet niet waar ik de draad verloren ben. De voorzitter. Gaat u een paar regels terug, want zo ver was het niet. We hebben een paar zinnen gemist. Bij 'structureel', hoor ik. De heer Hoogstraate. Iedereen weet waar je het over hebt met het begrip 'incidenteel'. En als een verschijnsel niet incidenteel is, dan is het structureel. En iedereen weet toch dat bijvoorbeeld één maand per jaar in de winter 'structureel' heet en niet 'incidenteel'? Waarom wordt zo sterk gehecht aan de definitie van 'structureel'? De auteurs van dit GRP doen krampachtig hun best om verantwoordelijkheid af te schuiven met hun interpretatie van 'structureel'. Zo wordt ook op bladzijde 78 de verantwoordelijkheid voor grondwater op een perceel geheel gelegd bij de eigenaar van het perceel. Dit is absurd. Dit gaat voorbij 5

aan de eigenschap van water om horizontaal te stromen tot overal dezelfde hoogte wordt bereikt. In mijn persoonlijke situatie bevindt zich op 30 meter afstand vanaf mijn perceel een door de gemeente aangelegd infiltratiebekken waar verzameld hemelwater wordt geïnjecteerd in de grond en wordt toegevoegd aan het grondwater. Ben ik dan verantwoordelijk voor het grondwater op mijn perceel? De gedachte alleen al is ongehoord. De reactie van de gemeente hierop is dat dit alleen vlakbij het bekken leidt tot een geringe verhoging van het grondwater. Zij gebruikt hierbij de uitspraken van het ingenieursbureau Wareco. Volgens de gerenommeerde bureaus Acacia Water en Deltares treedt ten gevolge van de infiltratie door de wijk 10 tot 30 centimeter peilverhoging op. Later moest bureau Wareco toegeven dat Acacia en Deltares gelijk hadden. En daar zou ik als perceeleigenaar dan verantwoordelijk voor zijn? Dit is de omgekeerde wereld. In een ander gedeelte van de wijk staat het grondwater in directe verbinding met de Haagse Beek. Worden ook die perceeleigenaren verantwoordelijk gehouden voor het grondwater op hun perceel? Dames en heren, hierboven staan voorbeelden van feiten uit het rapport die onjuist, tendentieus of suggestief zijn. Daarom adviseer ik u om u te onthouden van goedkeuring van het grondwatergedeelte van deze nota.

Indien u de nota goedkeurt, aanvaardt u een verantwoordelijkheid waarvan u de grenzen niet overziet. Ik heb gezegd. De heer Koningsberger (G). Mijn naam is Koningsberger. Ik spreek in ten behoeve van bewoners van meer dan twintig wijken in het duinrand- en middengebied van Den Haag. Een dezer dagen vond ik een interessant oud krantenartikel. De kop ervan luidt: 'Gemeente Den Haag liet duizenden van haar inwoners stikken in het grondwater'. Het artikel heeft de volgende onderkoppen: 'Gemeente lapte jarenlang wettelijke zorgplicht aan haar laars'. Verder: 'Wethouder liet zich inpakken door zijn ambtenaren', 'Raad gaf - ingesnoerd door het coalitieakkoord - onvoldoende tegengas' en 'Grondwaterellende bij veel Hagenaars doet sterk denken aan de toeslagenaffaire'. Uit het artikel zelf blijkt dat de gemeente jarenlang geweigerd had haar burgers in de westelijk gelegen wijken tegen grondwater te beschermen. En dat terwijl ze daartoe wél de wettelijke verplichting had. Volgens het artikel is de oorzaak ervan het nagenoeg ontbreken van 'tegenmachten' tegen het ambtelijk apparaat. Toen werd ik wakker, en ik merkte dat ik een akelige droom had gehad. Een droom die echter werkelijkheid kan worden, tenzij de raad vanmorgen ingrijpt. Het concept voor het nieuwe GRP bevat namelijk gevaarlijke bouwstenen die ervoor kunnen zorgen dat mijn droom toch realiteit wordt. Ik noem er drie.

De regeling van de gemeentelijke grondwaterzorgplicht is om meerdere redenen in strijd met de wet. Ik heb daar 35 jaar ambtelijke ervaring mee. B en W moeten hun zorgplicht in de hele gemeente toepassen en níet alleen in wijken met woningen voorzien van een standaard kruipruimte. Het is de gemeente staatsrechtelijk verboden, een eigen gemeentelijk criterium - de richtwaarde van 70 centimeter - te hanteren in plaats van het criterium van art. 3.6 van de Waterwet. Ik roep jullie als raadsleden daarom met nadruk op, jullie goedkeuring te onthouden aan de grondwaterparagrafen van het concept-GRP, en B en W op te dragen een nieuw concept te maken dat volledig conform de Waterwet is. Doen jullie dat niet, dan wordt mijn droom helaas werkelijkheid. Jullie zullen je dan je hele leven schamen op 11 februari 2021 de rechtsstaat niet te hebben beschermd. De heer Verburg (G). Er is al heel veel heldere kritiek gegeven op het nu voorliggende tweede concept van het GRP 2021-2025. Ik vroeg mij af: waardoor ontstaat al die kritiek? Dat is eigenlijk heel simpel, beste raad.

Want wist u dat Den Haag een inspraak- en participatieverordening heeft, al jaren, waarin helder staat dat de gemeente het belangrijk vindt dat burgers zich betrokken voelen bij wat er speelt in de stad en te weten welke ideeën bewoners, ondernemers en partners in de wijk hebben over ontwikkelingen in de stad? Dit is letterlijk de tekst van die verordening. Wist u dat de gemeente Den Haag geen initiatieven heeft genomen om deze verordening serieus te volgen bij het maken van dit tweede conceptrioleringsplan? De wethouder heeft dat zelf toegegeven bij de behandeling van het eerste concept in de commissie Leefomgeving een maand geleden. Is het niet enorm teleurstellend dat er wéér geen participatie van burgers is geweest? Het mag toch geen geheim zijn - dat weten we allemaal - dat maatregelen waartoe top-down is besloten veel minder draagvlak hebben dan maatregelen die bottom-up, in goed overleg met 6

betrokkenen, zijn ontwikkeld. Ik denk dat dat zeker ook geldt voor dit conceptrioleringsplan. Kennis delen met alle betrokkenen kan ook tot onverwacht interessante oplossingen leiden. Er is al zo vaak gezegd dat de gemeente slecht communiceert met de burgers. Waarom verandert er niks? Waarom, beste raad, leren we niet van fouten uit het verleden? Een duidelijk voorbeeld is wat er vele jaren geleden gebeurde in de wijk in Den Haag waar ik woon. Er zijn daar belangrijke veranderingen in de buitenruimte doorgevoerd. Dat is toen niet goed gegaan. De gemeente deelde daar haar plannen mee aan de bewoners en ging vervolgens aan de slag, top-down. Overleg was er nauwelijks. De gemeente geeft dat nu ook toe en vindt het erg vervelend dat doordoor veel weerstand ontstond, die vandaag de dag nog steeds menige gemeenteambtenaar en burger frustreert. Wij maken dat ook mee in de verschillende inspreekactiviteiten van vandaag en van een maand geleden. Hoe anders doet men dat in bijvoorbeeld de stad Rotterdam en veel andere steden. Ook dat heb ik al in de commissie Leefomgeving een maand geleden uitvoerig verteld, maar er wordt niks mee gedaan. Dat gebeurt al jaren.

Is het niet heel erg jammer dat de gemeente ook bij het maken van dit tweede concept-GRP opnieuw geen gebruik heeft gemaakt van de kennis op dit vlak bij heel veel burgers in Den Haag, dit ook met het oog op het van kracht worden over een klein jaar van de Omgevingswet? Kennelijk vindt de overheid het nodig om de plannende gemeentelijke overheden de verplichting op te leggen er zelf zorg voor te dragen dat er draagvlak is voor alle opgestelde plannen. Weet u dat dat eraan komt? Waarom doet de gemeente daar dan nu niks mee? Ik begrijp dat niet. Is het niet logisch dat burgers in deze tijd zich echt betrokken kunnen voelen? Ik heb daarom een voorstel. De voorzitter. U bent ruim door uw spreektijd heen, dus ik zoek echt naar een laatste zin. De heer Verburg. Ik heb een voorstel - het zijn een paar regels - om het tweede concept-GRP 20212025 voor een groot deel van Den Haag wél goed te keuren en voor een klein deel van Den Haag - een of enkele wijken of misschien een of enkele stadsdelen - alleen voor het jaar 2021, en om in dat kleinere deel van Den Haag dan binnen een jaar via goede inspraak et cetera tot een stevig draagvlak te komen bij een overgrote meerderheid van de burgers. De voorzitter. Ja, dat is 'm. Dank u wel voor uw inspraak. De heer Verburg. Maar wat doet u met dit voorstel, meneer de voorzitter? Gaat u dat in stemming brengen? Hoe gaat het verder? De voorzitter.

Nee, dat wordt niet in stemming gebracht. U kunt dat voorstel doen aan de raad. Ze kunnen dat wel of niet meenemen in de inbrengen en daar misschien een vraag over stellen aan het college, maar het wordt niet nu in stemming gebracht. De heer Verburg. Ik wil graag serieus genomen worden, dus ik hoop dat de raad daar begrip voor heeft. Dat zal haast wel, want de raad vindt het natuurlijk ook belangrijk dat hij serieus wordt genomen. De voorzitter. U gaat nu toch weer nog een heleboel extra punten toevoegen. U bent ruim door de tijd heen. Mijn ervaring met de raad is dat ze uitermate serieus omgaan met insprekers. Dat is ook de reden waarom we als raad dat instrument hebben ingesteld. De heer Van den Bosch (G). Geachte leden, ik spreek namens Marlot. Vandaag spreek ik voor de derde keer in, omdat de gemeente Den Haag zich nog steeds Oost-Indisch doof houdt voor onze klachten. Alle klachten die onze buurtgenoten indienen over volgelopen kelders worden steeds op dezelfde manier afgehandeld. 1. U bent zelf verantwoordelijk voor het waterdicht maken van uw kelder. 2. Het grondwaterpeil in Marlot is regelmatig hoger dan de door ons vastgestelde norm van 70 centimeter, maar naar onze mening is dat niet vaak genoeg. 3. Wij doen dus niks en adviseren u om uw kelder zelf waterdicht te maken.

7

Dit najaar heeft ingenieursbureau Wareco een quickscan uitgevoerd over de grondwatersituatie in Marlot. De conclusie van dit rapportje is dat er in Marlot geen sprake zou zijn van structureel verhoogde grondwaterstanden. De representatieve hoge grondwaterstand werd vastgesteld op 0,75 meter ontwateringsdiepte. Dat is dus 5 centimeter te weinig voor de gemeente om in actie te komen. Het rapport adviseert om niets te doen behalve bewoners te adviseren hoe ze zelf kunnen investeren in een droge kelder en in sommige gevallen een droge tuin. Waar komt die onverbiddelijke 70 centimeter eigenlijk vandaan? Rotterdam hanteert 80 centimeter als maatstaf. In Rotterdam zou Marlot dus onmiddellijk geholpen worden, maar in Den Haag hebben bewoners pech. En o ja, 0,75 meter wordt ook niet afgerond tot 0,7 meter. Keer op keer wordt het beeld bevestigd: de gemeente Den Haag doet er alles aan om de verantwoordelijkheid van zich af te schuiven. Lekker makkelijk en lekker goedkoop. De schade en de rekening zijn voor de bewoners.

Op bladzijde 69 van het plan wordt een opvallende opmerking gemaakt: 'In gebieden waar de ontwateringsdiepte minder is dan 0,70 meter zoals Marlot is onderzoek gedaan ter onderbouwing van de gekozen aanpak.' Waarom wordt er onderzoek gedaan om de aanpak - lees: niks doen - te onderbouwen en niet om een objectief oordeel van de situatie te geven? Dit soort passages voeden de argwaan van bewoners over de ontbrekende redelijkheid van de gemeente. Wanneer is overlast eigenlijk structureel? Mag de gemeente dat zelf bepalen? Adviseert Wceend hier Wc-eend? In Marlot staat het grondwater meerdere weken per jaar hoger van 70 centimeter onder het maaiveld. Dat is minder dan de in het herziene plan opgenomen 30% van de tijd van een jaar, maar het is voldoende om schade en overlast aan te richten. Zou u het acceptabel vinden als uw kelder elk jaar een paar weken onder water staat? De aangepaste tekst van stap 1 op pagina 80 is dus voor ons onvoldoende. Concreet wil ik namens onze bewoners de raad het volgende vragen. 1. Wijs het voorliggende conceptplan af, omdat het onvoldoende doet aan de grondwateroverlast in huizen met kelders. 2. Stel een nieuw hoofdstuk op over grondwateroverlast, in nauwe samenspraak met bewoners. Hierbij stel ik alvast voor: a. verruim de 70 centimeternorm voor wijken waar veel huizen kelders hebben, b. verruim de definitie van 'structurele overlast' en c.

leg de verantwoordelijkheid niet eenzijdig bij eigenaren van grond en huizen. Kortom, keur dit rioleringsplan af, stel een gewijzigd plan op samen met bewoners en bevorder een open, constructieve houding om het vertrouwen te herstellen. Dank u wel. De heer Goldbach (G). Mijn naam is Goldbach en ik spreek in over de grondwaterzorgplicht. Ik heb net als andere bezorgde bewoners al eerder ingesproken over de grondwateroverlast en het conceptrioleringsplan. Het is treurig te moeten constateren dat de gemeente niets gaat doen met de klachten over de grondwateroverlast en er nog steeds alleen maar voor zichzelf lijkt te zijn. In het concept-GRP wordt veelvuldig over een 'gebiedsgerichte aanpak' gesproken, maar daar is voor wat betreft de grondwaterzorgplicht niets over terug te vinden. De gemeente houdt maar één norm aan voor ontwatering in de gehele gemeente en houdt daarbij noch rekening met geologische verschillen hoogteligging, soort ondergrond en afwateringsmogelijkheden - noch met verschillende soorten bebouwing: huizen met alleen een kruipruimte of ook met kelderkast of kelder. Noch houdt zij rekening met de tijdsperiode waarin huizen in een bepaald gebied zijn gebouwd.

Zij gaat met haar ontwateringsnorm volledig voorbij aan de tekst in de Waterwet, die spreekt over de 'structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming' en niet over het hanteren van één norm onafhankelijk van deze aan de grond gegeven bestemming. Daarenboven is het op zijn minst zeer tendentieus te noemen dat zij in de tekst over haar verantwoordelijkheid schrijft: 'De gemeente zal waar nodig maatregelen nemen'. Wat 'waar nodig' inhoudt blijft volstrekt onduidelijk en bovendien spreekt de wet over 'het zorgdragen voor die maatregelen mits doelmatig'. Wat betreft de definitie van het begrip 'structureel' bij grondwateroverlast heeft de gemeente in het nu gewijzigde concept-GRP een kleine aanpassing gedaan door de termijn van drie jaar naar 'meer dan 30% van één jaar' aan te passen. Dit betekent echter nog steeds dat bijvoorbeeld een situatie met overlast gedurende drie wintermaanden niet als structureel wordt aangemerkt. Drie maanden wordt kennelijk nog steeds niet als structureel gezien. Bovendien zal door de koppeling aan een termijn van

8

één jaar een getroffene na het ontstaan van die overlast nog minstens een jaar moeten wachten voor de gemeente überhaupt in actie wil komen. De gehele bijlage 5 over een grondwaterzorgplicht ademt dus nog steeds een sfeer van afschuiven van alle verantwoordelijkheid naar de burger. Nergens komt naar voren wat de gemeente zelf kan en wil doen. Bij de terugblik op de afgelopen periode is ook niets terug te vinden over de veelvuldig door burgers geuite klachten. In mijn ogen blijven de teksten over een grondwaterzorgplicht zoals beschreven in het concept-GRP, ondanks de geringe aanpassingen die nu zijn gedaan, nog steeds volstrekt onacceptabel. Ik wil de gemeenteraad dan ook vragen om dit plan in deze vorm niet aan te nemen. Ik dank u voor uw aandacht. De voorzitter. Hartelijk dank. Dan ga ik door naar de inspreker over het voorstel van het college inzake inzet reservering Eneco-middelen voor duurzame mobiliteit. De heer Snijders (I). Goedemorgen. Eneco-gelden en duurzame mobiliteit. Een mooi voorstel van de wethouder. Eerst de voetganger, dan de fiets en als laatste de auto. Wel jammer dat de fiets direct de voetganger al dwarszit, want in de vooroorlogse wijken kan je nu al in veel straten nauwelijks over het trottoir lopen door al die geparkeerde fietsen. Je zou bijna geneigd zijn om aan een fietsparkeervergunning te gaan denken.

Maar ja, waar laten we die fietsen dan? Fietsvlonders om het trottoir vrij te maken? Waar laten we die auto's dan? Want juist in de vooroorlogse wijken is de parkeerdruk hoog. En anders dan vaak gezegd wordt, groeit het autobezit gestaag. In Den Haag in vijf jaar tijd van 179.000 naar 197.000 en zelfs de bestelbusjes van 15.000 naar 19.000, percentueel een flink hogere groei dan landelijk. Oké, we gaan natuurlijk allemaal elektrisch. Dan zijn we wel duurzaam mobiel, maar de bezetting van de openbare ruimte blijft wel gelijk. Met dat vooruitzicht heeft het wijkberaad enige jaren geleden een feasibilitystudie laten maken voor een parkeergarage in de wijk Bezuidenhout met de volgende argumenten voor het faciliteren voor nu en de toekomst. Het Beatrixkwartier, kantorencentrum van Den Haag, schreeuwt om parkeerplaatsen. We krijgen dan ook nog de ANWB en veel extra kantoren erbij. De winkeliersvereniging Theresiastraat vraagt al jaren om extra parkeergelegenheid voor hun klanten, nodig om dit prioriteitsgebied te steunen, ook in verband met de Mall of the Netherlands. Dan krijgen we ook nog 17.000 nieuwe bewoners, waarvan een deel wel een auto heeft maar geen parkeervergunning krijgt. Die kunnen dan ook ergens terecht. Als we dan ook nog inpandig een veilige stalling voor onder andere de elektrische fietsen en de bakfietsen maken, maken we nog meer ruimte vrij.

Als we in de toekomst inderdaad veel meer deelauto's gebruiken, hebben we een plek om deze te stallen en nog meer openbare ruimte vrij te maken voor fiets en voetganger en voor meer groen. Dit voorstel is al twee jaar geleden bij de wethouder aangeboden. Nu, met duurzaam mobiel en de Eneco-gelden, hopen we dat er partijen zijn die dit idee verder kunnen brengen en niet alleen de nieuwbouwwijken ondersteunen, maar ook de vooroorlogse wijken op dit gebied willen helpen. Als dat lukt, kunnen we met recht spreken van een trottoir bedoeld voor de voetganger. Dank u wel. Voorzitter: de heer Van Zanen. De voorzitter. Dank u wel voor uw bijdrage. Dan geef ik het woord aan een aantal insprekers over de commissiebrief van de wethouder Wonen, Wijken en Welzijn: participatietraject bij bouwplan Loos. De heer Simonis (P). Goedemorgen, voorzitter. Namens de omwonenden wil ik iets zeggen over het participatietraject Ontmoetingskerk. Er wordt beweerd dat de parkeerdruk niet toeneemt. In tegenstelling daartoe heeft de voormalige stadsdeelwethouder Ingrid van Engelshoven in het wijkprogramma 2016-2019 haar zorgen geuit over de verkeersdrukte en parkeerdruk in de omgeving van de Ontmoetingskerk. Zij heeft aandacht gevraagd voor noodzakelijke voorzieningen in onze wijk, de buitenruimte en activiteiten voor ouderen en geeft duidelijk aan dat de leefbaarheid in dit stadsdeel onder druk staat.

Bewoners vragen uitdrukkelijk om geen groen meer op te offeren voor nieuwbouw en parkeren.

9

Dan wil ik iets zeggen over de natuur. Hoe kan het zijn dat de Omgevingsdienst Haaglanden de beschikking Wet natuurbescherming heeft verleend, terwijl op het dak van de Ontmoetingskerk jaarlijks scholeksters broeden? Dat zijn beschermde vogels. Dan wil ik iets zeggen over 'herbestemming concreet'. De docent-architect van de Haagse Hogeschool met veel transformatie-ervaring heeft duidelijk aangegeven dat plannen kunnen worden ontwikkeld, indien het kerkgebouw kan worden betreden. Door middel van foto en film kan een 3Danimatie voor een doeltreffend ontwerp van de inrichting van de kerk worden gerealiseerd. U kent misschien het tv-woonprogramma Kopen zonder kijken. Dat fenomeen werkt niet. Dan wil ik iets citeren van de wethouder Stadsontwikkeling in de commissie Ruimte in 2015. Bij de Ontmoetingskerk is ingezet op behoud. De Ontmoetingskerk is architectonisch een bepalend gebouw en daarmee een potentieel gemeentelijk monument. DSO is gedurende een periode van ongeveer twee jaar in overleg geweest met de PGG. Tevens zijn bij de gemeente bekende belangstellenden in contact gebracht met de PGG. Deze overleggen zijn wederzijds als constructief ervaren. Hoe kan het zijn, mede door alle herbestemmingsplannen van belanghebbenden vanaf 2012, dat geen herbestemming heeft plaatsgevonden en dat ook wij niet de kans hebben gekregen? De voorzitter.

Meneer Simonis, wilt u afronden? Uw tijd is om. De heer Simonis. Sorry, nog twee, drie regels. Mijn conclusie uit alle documenten die ik heb gelezen en mijn persoonlijk contact met de projectontwikkelaar en de rentmeester is dat de PGG door onwil van burgerparticipatie heeft aangestuurd op de sloop van het kerkgebouw. Tot slot. Voor alle omwonenden en daarbuiten is de Ontmoetingskerk het symbool van Loosduinen. Dat dit symbool met grote maatschappelijke invloed ons wordt ontnomen, is verbijsterend. De heer Landers (P). Geachte raad, geachte burgemeester. Ik heb uw fractiegenoten die in de commissie Ruimte zitten al meermaals meegenomen in de bouwplannen waar nu de Ontmoetingskerk in Loosduinen staat. Dit traject loopt al even. Eerst heeft de vorige eigenaar, de Protestantse Kerk, zich nadat de kerkelijke gemeente uit de kerk was getrokken, gekeken naar wat er met het gebouw kon gebeuren. Hierbij zijn meerdere concrete voorstellen waar gebouw én de maatschappelijke functie behouden zouden blijven, zonder goede reden van tafel geveegd. Uiteindelijk werd besloten om woningen te gaan bouwen. Initieel waren er interessante schetsen waar de kerk zelf behouden zou kunnen worden en waar omwonenden zich ook nog wel in zouden konden vinden. Daarop volgde, geheel zonder participatie, het eerste plan van de projectontwikkelaar, waar een steile toren werd gepresenteerd.

Dit plan is na inspraak van de omwonenden gestrand bij de commissie Ruimte. Ook dit plan heeft geheel zonder participatie plaatsgevonden. De wethouder heeft u een memo van de projectontwikkelaar doorgestuurd over de vermeende participatie, maar de waarheid is dat er welgeteld één informatieavond was, waar feitelijk in een monoloog het plan werd gepresenteerd en geen kritische vragen of opmerkingen werden geduld. Het plan dat nu voorligt, bevat meer appartementen dan het vorige plan. Het zorgt voor hoogbouw op een vrij krappe locatie die ten koste gaat van de leefbaarheid, groen en een broodnodige grotere ruimte met een maatschappelijke functie in de wijk. Loosduinen is al aardig druk bebouwd en deze kerk, die op een wat meer open hoek staat, heeft groen en een bankje. Er zijn in de buurt wel kleine kamertjes met een maatschappelijke functie, maar niet van het formaat van de Ontmoetingskerk. Ook zal, zeker op en rond het kruispunt waar de Ontmoetingskerk nu staat, door de voorgestelde bouw de parkeerdruk toenemen en de verkeersveiligheid verder in het geding komen. Dit zorgt dus des te meer voor mínder leefbaarheid in de buurt. Maar laten we ook stilstaan bij het gebouw zelf. Het is een markant bouwwerk, dat naast de molen echt een icoon van Loosduinen is. Monumentenzorg probeerde niet voor niets de kerk als monument aangemerkt te krijgen, en terecht.

De vorm en uitstraling van het gebouw is uniek in Nederland. Laat dit gebouw nu niet gesloopt worden, maar geef andere initiatieven nu echt een kans 10

en geef de 1.500 mensen die ons actiecomité steunen ook echt het gevoel gehoord worden. Anders kan je beter vooraf al het hokje van participatie in dit soort trajecten aanvinken. Ik dank u voor uw aandacht. De heer Croon (P). Goedemorgen. Mijn naam is Thijs Croon en ik werk voor projectontwikkelaar Lingotto, die al jaren bezig is met de ontwikkeling van het plan Loos, sinds 2016. In maart 2019, bijna twee jaar geleden, hebben wij de vergunning aangevraagd. Wij verwachten dat de uitgebreide Waboprocedure zal leiden tot een vergunning ongeveer medio dit jaar. Als dat allemaal lukt, dan gaan we eind dit jaar nog starten met de bouw. Loos is een nieuwbouwplan met 78 woningen, waarvan 80% in het 'middensegment huur', een woonproduct waar heel veel vraag naar is. De woningen zijn extra geschikt gemaakt voor ouderen. Zonder dat er op dit moment een reclamebord op de kavel van de Ontmoetingskerk staat, worden wij reeds vaak gebeld door geïnteresseerden, met name uit Loosduinen en Waldeck, die in het gebouw straks willen wonen. Wij hebben een aannemer gecontracteerd die wil bouwen. We hebben een kapvergunning voor één boom die we willen verwijderen en we hebben een inritvergunning voor een nieuw te maken inrit. We hebben ook nog eens een onherroepelijke vergunning op het gebied van stikstof. De diensten Stedenbouw en Welstand van de gemeente hebben positief geadviseerd.

Kortom, er is heel veel werk verricht en we staan op het punt om eindelijk bij te kunnen dragen aan de gewenste betaalbare woningbouwproductie van de gemeente. Wij willen benadrukken dat er vandaag in de raadsvergadering en vorige week in de commissie Ruimte veel onderwerpen voorbij zijn gekomen die reeds in het verleden uitvoerig met uw gemeente zijn onderzocht en besproken. Deze onderwerpen zijn niet nieuw. Ik noem er graag een paar. De Protestantse Kerk heeft in 2014 tot 2016 gesproken met diverse nieuwe gebruikers, maar nooit een nieuwe gebruiker kunnen vinden. De Ontmoetingskerk staat al sinds 2018 op een gemeentelijke lijst 'niet beschermd gebouw'. Er is op verzoek van de betrokken wethouders in 2018 besloten om 'middensegment huur' toe te voegen aan het plan om zo het draagvlak te vergroten. Dit besluit is dus genomen ruim voordat de Woonagenda in 2019 werd vastgesteld. Er is in 2018 een intensief proces geweest tussen de afdeling Stedenbouw van de gemeente en de architect om tot de ideale massa te komen in combinatie met het vinden van een haalbare businesscase van die betaalbare huur. Het creëren van een betaalbaar woningbouwproject is een moeilijke opgave, maar het lijkt ons te gaan lukken. Het was een flinke puzzel om deze balans te vinden.

Informatie en participatie heeft in 2017, 2018 en 2019 plaatsgevonden, maar heeft helaas niet geleid tot overeenstemming met enkele buurtbewoners. De voorzitter. Meneer Croon, uw tijd is voorbij. Wilt u afronden? Geen drie regels, maar echt kort. De heer Croon. Ik wil ten slotte nog noemen dat we ook in 2019 nog overleg hebben gehad en met buurtbewoners koffie hebben gedronken, waaruit een verzoek kwam om een ontmoetingscentrum op de begane grond van het gebouw te creëren. Ook dat hebben wij met de gemeente overlegd. De gemeente heeft aangegeven dat ze daar geen interesse in had. De heer Kruijning (P). Goedemorgen. Graag stel ik mij even aan u voor. Ik ben Gert Jan Kruijning, directeur-architect van AAARCHITECTEN. Sinds 2016 werkt ons bureau aan de planvorming van het project Loos in Loosduinen. De reden dat ik kort spreektijd heb gevraagd, is dat ik als ontwerper van het project Loos, een bijzonder gebouw, kort wil toelichten hoe het ontwerp tot stand is gekomen en waarom het me aan het hart gaat. In 2017 is het eerste ontwerp van AAARCHITECTEN aan de buurt gepresenteerd. Dit plan ging uit van een 60 meter hoge toren als baken voor de wijk, waarbij het programma op een zo klein mogelijke footprint was ontworpen en de Ontmoetingskerk werd hergebruikt als parkeergarage. Dit plan werd in 2017 niet goed ontvangen door de buurt.

Daarop zijn Lingotto, onze opdrachtgever, en ondergetekende teruggegaan naar de tekentafel en hebben we gezocht naar een andere wijze van inpassing van het woonprogramma op de hoek Louis Davidsstraat/Aaltje Noorderwierstraat, waarbij in 2018 een halfjaar lang intensief en zorgvuldig in overleg met de gemeente is gezocht naar het 11

antwoord op de vraag wat stedenbouwkundig de beste massa is voor deze plek. Ik ga dit beeld graag met u delen, want het is goed om het even aan u te tonen. Een locatie die heel veel verschillen kent in richtingen, bebouwingshoogtes, rooilijnen en typologieën. Plan Loos is tot stand gekomen in nauwe interactie met professionals van uw gemeente, de stedenbouwkundige en de commissie ruimtelijke kwaliteit. Een laag erop, een laag eraf, waar komt de entree, hoe onttrekken we het parkeren aan het zicht, hoe lossen we dat goed op in het plan? De bouwmassa is laag waar die laag moet zijn en hoog waar dit heel goed kan in aansluiting op de hoge flats in de Aaltje Noorderwierstraat, zoals op de beelden goed te zien is. Zowel Stedenbouw als de Welstandscommissie hebben het voorliggende plan goedgekeurd. Het plan is onderscheidend, heel precies ingepast en ook nog eens betaalbaar. Daarom zijn we trots op dit plan. Het plan is fraai gematerialiseerd en elegant gedetailleerd en het is mede, gelet op het woonprogramma en levensloopbestendige karakter, een aanwinst voor met name Loosduinen. We zien dan ook graag dat de bouw na jaren van plannen maken en uitwerken nog dit jaar kan starten, waarmee invulling wordt gegeven aan een voor Den Haag belangrijke bouwopgave. Hartelijk dank. De voorzitter. Hartelijk dank voor uw bijdrage.

Dan gaan we naar twee insprekers die iets willen zeggen tegen de gemeenteraad over het thema Welzijn dat op de agenda staat. De heer Ouari (L). Geachte voorzitter. Dank dat ik hier vandaag kort het woord mag voeren. Ik wil jullie meenemen in hetgeen wij allemaal vandaag de dag zien in Den Haag, en dan met de nadruk op de wijken Transvaal, Bezuidenhout-West, Escamp en de Schilderswijk. Laat ik beginnen met mijzelf even voor te stellen. Ik ben Mourad Ouari, sociaal ondernemer met CoachEmUp en daarnaast ook voorzitter van Stichting StartUpYourLife. In 2015 stond ik als werkloze jongere hier voor een aantal van jullie om etnisch profileren te agenderen, wat zeker tot positieve resultaten heeft geleid. Kort daarna hebben wij met de toenmalige burgemeester en wethouder om de tafel gezeten en het een en ander besproken. Een van de belangrijkste doelstellingen was toen jongeren toekomstperspectief bieden, en dat doel hebben wij nooit meer losgelaten. Sindsdien hebben we meerdere successen geboekt in Den Haag, van netwerkbijeenkomsten voor jongeren en werkgevers in 2015 tot NietHangenMaarHelpen in 2020. Ik noem ook het agenderen van uitdagingen en meedenken aan oplossingen, zoals de volgende. Verschillende jongerengroepen in kaart gebracht en activiteiten georganiseerd. Wij hebben nog steeds contact met deze jongeren.

Een succesvolle bijeenkomst in Transvaal om de sociale cohesie te verbeteren. Bij deze bijeenkomst rekenden wij op maximaal 40 personen, maar uiteindelijk werden we verrast met een opkomst van 80 personen. Van deze 80 personen was ongeveer de helft een arbeidsmigrant. Verschillende groepen gemotiveerd om een bijdrage te leveren aan de wijk, waaronder ook een groep van minimaal vijftien Bulgaars-Nederlandse jongeren die in hun eigen wijk Transvaal hielpen bij het schoonmaken en -houden van de wijk. Een bijeenkomst in Bezuidenhout-West voor de wijk en jongeren met advies aan de gemeente. Wij hebben ongeveer 100 jongeren voorzien van of begeleid naar een stageplek of afstudeerplek en meer dan 150 jongeren werkfit gemaakt en naar werk begeleid. Deze opsomming maak ik niet voor niets, want voor ons is het allerbelangrijkste dat wij die jongeren bereiken. En wij bereiken jongeren op een duurzame, veilige en begripvolle manier. Zij vertrouwen ons en daarmee kunnen wij hen helpen het vertrouwen en kracht in zichzelf terug te vinden. Wat maakt onze aanpak anders? Wij zijn een kleine organisatie van en voor de jongeren die de doelgroep weet te bereiken, omdat we in de haarvaten van de samenleving zitten. We hebben affiniteit met de doelgroep, met de stad, de buurt en de wijk.

Wij werken vooral outreachend, zijn laagdrempelig en hebben hart voor de stad en de wijk, omdat we er zijn opgegroeid. Ondanks alle succes op eigen initiatief heeft de stichting de afgelopen zes jaar nauwelijks tot geen subsidie gehad, terwijl we inhoudelijk een paar hele sterke plannen hebben ingediend. Denk hierbij aan NietHangenMaarHelpen, maar ook aan plannen om bijvoorbeeld de jongeren uit Transvaal en Duindorp met elkaar in contact te brengen door middel van sport- en spelactiviteiten. Wij gaan ervan uit dat alleen samen wij de stad maken.

12

Ik ben hier niet om naar het verleden te kijken. Ik ben hier, omdat ik blij ben met de nieuwe plannen van de wethouder Welzijn, Martijn Balster, en van deze gemeenteraad. Ik deel namelijk jullie mening dat het jongerenwerk kleinschaliger moet met vooral vertrouwde gezichten. De voorzitter. Meneer Ouari, uw tijd zit erop. Kunt u uw slotzin uitspreken. De heer Ouari. Ik vind het verheugend dat het beleid nu een andere weg inslaat, meer buurtgericht en waarbij de betrokken bewoners centraal staan en dat er met name ook met kleinere organisaties in de toekomst gewerkt kan worden. Alvast bedankt en ik hoop dat wij ook met onze organisatie in de toekomst een bijdrage kunnen leveren om voor iedereen in Den Haag een stad met toekomst te kunnen maken. De heer Aydin (L). Meneer de voorzitter. Mijn naam is Ayoub Aydin. Ik ben vorige week 19 jaar geworden. Ik ben betrokken jongere en Haagse jongerenambassadeur hier in Den Haag. Ik doe heel erg veel in de maatschappij en ben best wel veel bezig met het jongerenwerk. Allereerst wil ik het hebben over het welzijn en werk. Eigenlijk wil ik namens alle jongeren hier in Den Haag een statement maken naar de gemeenteraad toe en naar alle wethouders. De jongeren zijn niet tevreden met de welzijnsorganisaties en het welzijnsbeleid.

De jongeren staan ook niet achter welzijn en zijn vaak ook niet tevreden met wat er gebeurt hier in Den Haag omtrent welzijn. Dus de wijken staan ook niet achter die organisaties. Ikzelf als jongere maak ook mee dat als ik een initiatief heb, ik als concurrent word gezien door deze welzijnsorganisaties. Ik heb daar heel erg veel last van, omdat ik dingen heel graag vrijwillig wil doen. Ik wil mijn stad Den Haag beter maken. Ik wil eigenlijk ervoor zorgen dat jongeren in harmonie bij elkaar komen en dat de sociale cohesie versterkt wordt. Vervolgens heb ik van meerdere jongeren begrepen dat de gemeente in samenwerking met de welzijnsorganisaties in gesprek is gegaan met deze jongeren en een aantal beloftes heeft gedaan omtrent het veranderen van dingen hier in Den Haag. Vaak begrijp ik van deze jongeren dat de gemeente Den Haag zich niet aan deze afspraken houdt en de beloftes ook niet nakomt. Dat doet mij heel erg veel pijn in mijn hart, omdat deze jongeren eigenlijk geen vertrouwen meer hebben in de gemeente, geen vertrouwen meer hebben in het welzijnswerk en eigenlijk bijna geen sociaal leven meer hebben. Twaalfjarigen, veertienjarigen zitten met burn-outs. Ze hebben geen sociaal leven meer. Corona zit er bovenop. Ze kunnen niet sporten. Er zijn heel veel dingen aan de hand.

Ik zie gewoon dat welzijn het geld daarvoor krijgt, maar dat ze bijna - tenminste, dat is het gevoel en dat is wat ik zie - niks met dat geld doen om ervoor te zorgen dat jongeren zich thuis voelen hier in Den Haag. Ik vind dat daarin verandering moet komen. In het afgelopen jaar is er een coronabijeenkomst geweest voor jongeren waar ze hun mening konden delen over wat zij ervaren tijdens corona. Er zou een vervolg hiervan komen en er zijn ook weer een aantal dingen beloofd aan jongeren om te gaan veranderen omtrent corona. Maar ook daar zie je weer dat jongeren hun mening hebben gegeven en dat daar niet naar geluisterd wordt. Ik maak me daar hard voor. De voorzitter. Dank u wel voor uw bijdrage. Ten slotte zijn er vier insprekers over de brief van de wethouder Sociale Zaken en Werk inzake de stand van zaken Stichting Energie Academie. De heer Van Loenen (KK). Ik ben Aad van Loenen, staflid Energie Academie. Beste raadsleden, speciaal degenen die gisteren deelnamen aan het debat rond de Energie Academie van de commissie Samenleving. Ik was trots en ben blij met de kritische maar opbouwende manier waarop het eerste gedeelte van het debat gisteren verliep. Hoopvol totdat de wethouder het woord nam.

In plaats van de bal in het open doel te schieten en de handreiking van de raad voor een mogelijkheid van een doorstart te aanvaarden, bleef hij ijzerenheinig volharden en legde hij de schuld bij de VAR, de RvT. Deze zou het doelpunt al bij voorbaat hebben afgekeurd; ze hebben de Energie Academie al failliet verklaard. Los van het feit dat dit op dit moment praktisch onmogelijk is - er is geen bestuurder die dat kan doen en er is geen curator - is het ook uitermate onwenselijk, speciaal voor de werkstudenten hier die weer in de kou staan, nog los van corona. Voor hen wordt nu een oplossing gezocht door Den Haag Werkt. En raad eens wat? Den Haag Werkt komt weer uit bij de Beroepentuin. 13

Onze oplossing voor het personeel. Ze hadden een baan en twee daarvan staan op dit moment achter de rug van de burgemeester, misschien wel naast hem, het stadhuis schoon te maken. Een maand op proef, mind you. De derde zit zonder salaris thuis en zonder rechtspositie. Voor de 21 schuldeisers, waarvan er slechts met drie onderhandeld is - het tegendeel wordt beweerd, maar met drie is pas onderhandeld - geen cent. Dat betekent voor een aantal dat ze omvallen. Hopelijk beschikken jullie, raadsleden, nu over de gisteren toegezegde, beloofde documenten inclusief de door de Gemeentelijke Accountantsdienst geaccordeerde boekhouding. Gisteren heb ik hier ook nog even naar gekeken, en dat moeten jullie ook maar laten doen door de rekenkamer. Heel benieuwd of hun conclusie dan ook is dat er is gegraaid, dat er € 1,2 mln. aan subsidiegeld is verdampt, want dat is simpelweg niet zo, net zomin als dat de Energie Academie op termijn niet levensvatbaar zou zijn. Mijn spreektijd is te kort voor een technische uitleg, maar ik wil samen met de ex-interim-directeur, die het allemaal op een rijtje heeft gezet, daar best een uurtje voor uittrekken met geïnteresseerde raadsleden. Ik nodig alle raadsleden uit om een uurtje de boekhouding door te nemen. Kortom, ik herhaal mijn vraag en aanbod van gisteren.

Stel per direct € 600.000 beschikbaar er was al € 250.000 toegezegd; dan moet er € 350.000 bij - als renteloze lening, niet als subsidie, zodat er met de crediteuren naar tevredenheid kan worden geschikt, contracten kunnen worden aangepast, het pand inclusief Traub veilig kan worden gesteld en door het socialreturnverdienmodel, waarover ook nog allerlei uitleg, de lening op termijn terugbetaald kan worden. Heel veel sterkte en wijsheid, speciaal de hele sociale wethouder zoals ik hem ken, Bert van Alpen. Succes. De heer Van Kooij (KK). Geachte voorzitter, raadsleden, beste kijkers thuis. Mijn naam is Robert van Kooij. Begin 2019 was ik al bekend met het concept SEA. Door de samenwerking met Traubstuc gedurende mijn werkzaamheden voor de gemeente Den Haag als accountmanager STiP heb ik de ontwikkelingen van SEA op nauwe voet gevolgd. Eind 2019 waren er vijf medewerkers via de STiPregeling bij SEA gestart. Vanaf dat moment liep ik tegen steeds meer misstanden aan. 17 september 2020 ben ik gestart bij de Energie Academie als operationeel manager. Op voorhand heeft de heer Van Hagen, ad interim, mij aangegeven dat het voortbestaan van SEA onzeker was en dat hij niet kon zeggen of hij mij een arbeidsovereenkomst zou kunnen overleggen. Het verzoek was dan ook of ik op vrijwillige basis wilde starten.

Vanuit mijn enthousiasme, maar bovenal mijn overtuiging en vertrouwen in het concept heb ik hier ja op gezegd. Al in de eerste week viel ik van de ene verbazing in de andere verbazing. Er leek geen beleid te worden gevoerd. Geen doelstelling. Geen targets. Geen interne overleggen. Er leek niets vastgelegd te worden. Er was een houtje-touwtjeleerlingadministratiesysteem. Hiernaast was SEA telefonisch niet bereikbaar. SEA had geen echte accountmanager, één jongerenwerker die alle kandidaten voor zijn rekening nam. Sowieso een tekort aan vakkundig personeel. Van de zeven medewerkers waren er op dat moment vijf ziek. Tijdens mijn eerste maand was er zo goed als geen materiaal voor de leermeesters en dus de kandidaten. Zo waren er meer problemen met een grote uitwerking. Tegelijkertijd kwam ik erachter dat de financiële middelen te minimaal waren om hier echt iets aan te kunnen veranderen. Ontvangen gelden waren precies voldoende om het hoofd boven water te houden, wat voelde als uitstel van executie. In mijn periode heb ik een instantie gesproken die mij benaderde met de vraag waarom wij geen gebruik maakten van hun aanbod. Handjes voor de administratie. Een fondsenwerver. Een accountmanager. Een praktijkbegeleider. Hbo-studentes die de jongerenwerker zouden kunnen ondersteunen.

En dat in ruil voor dat kandidaten die ze bij ons wilden plaatsen, en daar kregen wij dan ook nog eens subsidie bij. Ik heb dit met de directeur ad interim besproken en zo ook met bij de RvT. Hier is geen actie op ondernomen en het is dus niet meegenomen in een mogelijk verdienmodel. Dit was een lifesaver. En zo heb ik meer instanties gesproken die maar wat graag met ons wilden samenwerken. Op 20 januari 2021 ben ik gebeld door de heer Pieter van Alphen van de raad van toezicht voor de contactgegevens van twee medewerkers, omdat er verteld moest worden dat er geen geld meer was om het salaris van de maand januari aan hen uit te betalen. Dat terwijl de arbeidsovereenkomsten in december waren verlengd. Nu vraag ik mij af: klopt het dat deze twee medewerkers geen salaris hebben ontvangen over de maand januari? Krijgen deze twee medewerkers nog hun salaris voor de overige maanden van hun arbeidsovereenkomst? U moet weten dat deze medewerkers al ruim een jaar werken voor het wettelijk minimumloon, dus geen buffer hebben kunnen opbouwen. 14

De voorzitter. Meneer Van Kooij, uw tijd zit erop. Wilt u een slotzin uitspreken? Gaat uw gang, maar heel kort. De heer Van Kooij. Geef SEA een kans met echte ondernemers, met mensen met ervaring, kennis en bovenal daadkracht. Zorg dat er een goede kapitein is en dat bekend is van wie het schip überhaupt is. De laatste maanden hebben wij laten zien dat met de juiste bezetting, de juiste instelling er meer dan sprake is van bestaansrecht. Ik pleit voor een doorstart van SEA. Drie minuten is echt veel te kort, maar bedankt voor uw aandacht. De heer Knotter (KK). Goedemorgen, dank dat ik even mag spreken. De geschiedenis lijkt zich te herhalen: mensen en bedrijven die frauduleus handelen over de rug van kwetsbare mensen en zich met publiek geld willen verrijken en vervolgens nagenoeg geen prestatie daarvoor terug leveren. Al jaren leidt Rijnmond Bouw mensen op om mooie kansen in de bouw te kunnen krijgen. Timmeren, tegelen en metselen zijn de opleidingen in eerste instantie, maar ook zonnepaneelleggers, opruimers, heftruckchauffeurs en noem maar op leiden wij op. Wij doen dat al jaren samen met alle gemeenten in de hele regio en vinden het eigenlijk onbegrijpelijk dat dat in Den Haag niet op deze manier kan, dat er continu achter de feiten aan gerend moet worden en achter publiek geld aangegaan moet worden, waarvan we grote bedragen gewoon maar in bodemloze putten doen.

Rijnmond Bouw doet dit puur op basis van prestatie en wil ook zo afgerekend worden. Rijnmond Bouw wil ook graag met iedereen om de tafel gaan om te kijken of er een kans is om de Energie Academie nieuw leven in te blazen. We hebben inmiddels al een aantal partners om ons heen die al jarenlang in dezelfde materie werken en in andere branches in de bouw. Wij willen onze schouders eronder zetten, de mouwen opstropen zoals een echt Rotterdams bedrijf dat wij zijn. We willen eigenlijk laten zien hoe het in Den Haag ook kan. We willen graag met iedereen praten, ook met wethouder Van Alphen, om te kijken of we een faillissement kunnen afwenden en een mooie doorstart kunnen maken van een mooi plan en een mooie gelegenheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, van jong tot oud. Onze oudste is 59 jaar, onze jongste is 14 jaar. We leiden ze allemaal op en ze krijgen allemaal een baangarantie en allemaal een vast arbeidscontract. Dank u. De voorzitter. Dank u wel, meneer Knotter. Voor de zekerheid, ik ben weliswaar 59, maar ik ben het niet, althans nog niet. De heer Knotter. Ook u kunt bij ons een kans krijgen. De heer Traub (KK). Goedemorgen, voorzitter en beste raadsleden. Mijn naam is Peet Traub en ik spreek namens Traubstuc. Wij zijn twee, tweeënhalf jaar geleden benaderd door de gemeente Den Haag en gevraagd om mee te gaan in een nieuw idee, de Energie Academie.