RIS307543 Notulen raad 25 november 2020

Dat moet het niet zijn, want we nemen een hypotheek op de toekomst, op het wonen in Den Haag, want straks, over 20 à 25 jaar, zullen heel veel van deze woningen vervallen naar de vrije sector. Dan is er gewoon geen woning te vinden voor de mensen met een kleine beurs. Lesley Arp (SP). Ik hoorde voor de tweede keer de teleurstelling van de heer Scheper over de twintig jaar sociaal bij het Van Klingerenkavel. Is de heer Scheper het met me eens dat we, als we toch naar dit kansrijke gebied kijken en naar veel plannen die nog niet helemaal definitief zijn vastgelegd, die woningen gewoon beter niet kunnen meerekenen met de 30%-doelstelling? Daniël Scheper (D66). Dat vind ik een interessante gedachte. Dat moet ik zeggen. Ik had dit nog niet eerder gehoord, noch bedacht. Mag ik daar even op kauwen? De voorzitter. Ja, als u dat maar zachtjes doet. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Voorzitter. In de commissie hebben we al uitgebreid gedebatteerd over de Binckhorst, niet alleen twee weken geleden maar ook de afgelopen jaren, en ook over de Omgevingswet en over de vraag of we nu bezig zijn met een serieuze pilot of met oefenen; dat was ook een gesprek. Oefenen doe je voor de kerstmusical, en oefenen impliceert dat je het nog een paar keer opnieuw kan doen als je je tekst vergeten bent. De Binckhorst kunnen we niet opnieuw doen.

Zoals we daar nu invulling aan geven, is de raad echt onvoldoende aangehaakt of - zo moet ik het zeggen - voelt de raad zich onvoldoende aangehaakt; dat is twee weken geleden ook in de commissie aan de orde geweest. Ik waardeer zeker de toezeggingen die de wethouder twee weken geleden in de commissie heeft gedaan over informatie aan de raad, de participatie en de evaluatie die komen gaat; dat was net ook al even aan de orde in een interruptiedebatje met de heer Scheper. Maar het is dus ook echt tijd voor boter bij de vis. Twee weken geleden heb ik van de wethouder begrepen dat hij daar goed van doordrongen is. Ik reken er ook op dat dit wordt uitgevoerd. Ik sluit me hierbij aan bij de vragen die gesteld zijn door collega Scheper. Over de voorstellen die vandaag op de agenda staan, heb ik nog een aantal opmerkingen. Ik begin bij de Van Klingerenkavel. Mijn fractie baalt ervan dat we steeds geconfronteerd worden met projecten waar de 30% bij nader inzien toch niet gehaald kan worden of waar de sociale woningen niet naar een toegelaten instelling gaan maar naar een belegger die ze na twintig jaar weer op de markt mag brengen. Natuurlijk zijn dit projecten die al langer geleden zijn ontwikkeld en waarvoor de contracten ook al langer geleden zijn ondertekend.

Mijn fractie realiseert zich dat heel goed, maar het is niettemin zuur dat we in het coalitieakkoord afspraken hebben gemaakt waaraan met deze projecten dus niet wordt voldaan, elke keer weer. We zijn daar toch een beetje klaar mee. Mijn fractie kan daarom niet zonder meer instemmen met het afgeven van een verklaring van geen bedenkingen voor Frank is een Binck. Eerst wil ik graag van de wethouder een aantal harde toezeggingen, aanvullend op de toezeggingen die hij al heeft gedaan in de commissie. Allereerst wil ik graag een overzicht van alle 69

projecten die niet voldoen aan de Woonagenda, wat de status is van de besluitvorming en welke afspraken er zijn gemaakt met de betrokken ontwikkelaars en beleggers over de betaalbaarheid en de duur daarvan. Verder wil ik graag van de wethouder de garantie dat als de sociale woningen niet naar toegelaten instellingen gaan, er wordt voldaan aan de Woonagenda, zodat die woningen zeker 50 jaar sociaal blijven en zodat dit soort afspraken eerst aan de raad worden voorgelegd. Voorts moet de raad beter geïnformeerd en betrokken worden bij de besluitvorming in de Binckhorst. De met de raad afgesproken wensen- en bedenkingenprocedure of de procedure van de verklaring van geen bedenkingen, zoals verwoord door de heer Scheper, moet echt worden geëffectueerd. Verder willen we de evaluatie van de pilot, zoals we in de commissie hebben besproken, echt in het eerste kwartaal van 2021 hebben om die goed te kunnen bespreken en ons ook voor te kunnen bereiden op de inwerkingtreding van de Omgevingswet in 2022. Verder ben ik heel erg benieuwd naar het advies van de wethouder over de SP-motie om die 30% sociaal van beleggers niet meer mee te rekenen met de doelstelling. Wat zijn de consequenties als we daarmee instemmen? Tot slot de Asfaltcentrale. GroenLinks is heel blij dat we afspraken maken met de Haagse Asfaltcentrale om deze enorme milieubelasting te verhuizen.

We moeten reëel zijn en ik ben blij dat het college met de woningbouwimpuls deze stap kan zetten. Zeker, hiermee verdwijnt een stukje rauw karakter en we moeten de kaderuimte zo veel mogelijk beschikbaar houden voor bedrijvigheid, maar dan geeft GroenLinks de voorkeur aan schone, duurzame en circulaire bedrijvigheid. Daarom dien ik een motie in met als dictum: verzoekt het college om in overleg met de Haagse Asfaltcentrale en The Hague & Partners te treden over de acquisitie van duurzame en circulaire watergebonden bedrijvigheid op (een deel van) de plek die de Asfaltcentrale achterlaat en de raad te informeren over het resultaat. Deze motie is medeondertekend door de Partij van de Arbeid, D66, de VVD, de Partij voor de Dieren en de ChristenUnie/SGP. De voorzitter. Door mevrouw Vavier wordt de volgende motie (Binckhorst.7 GL) ingediend:

Motie Binckhorst.7/GL De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 november 2020, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Asfaltcentrale/Woningbouwimpuls Binckhorst. Overwegende, dat: ▪ de Binckhorst wordt herontwikkeld tot een stadsdeel waar wonen en industrie/werken wordt gemengd; ▪ Den Haag graag het ‘rauwe industriële karakter’ van de Binckhorst wil behouden; ▪ de Asfaltcentrale weliswaar een bijdrage levert aan dat rauwe karakter maar ook een grote vervuiler is hetgeen verdere ontwikkeling in de weg staat. Constaterende, dat: ▪ het college met onderhavig voorstel stappen zet naar verhuizing van de Asfaltcentrale; ▪ en er daarmee plaats komt voor extra woningen; ▪ maar er ook een flinke kade beschikbaar komt voor watergebonden bedrijvigheid die goed van nut kan zijn voor circulaire duurzame bedrijvigheid; ▪ waarmee we het rauwe karakter van de Binckhorst kunnen onderstrepen en behouden en toch de vervuiling kunnen beperken. Van oordeel, dat: ▪ de ligging waterwegen voor Den Haag een strategische asset is. Verzoekt het college: ▪ in overleg met de Haagse Asfaltcentrale en The Hague en Partners te treden over de acquisitie van duurzame/circulaire watergebonden bedrijven op (een deel van) de plek die de Asfaltcentrale achterlaat; 70

▪

en de raad te informeren over het resultaat.

En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Mikal Tseggai (PvdA). Voorzitter. We debatteren vandaag weer over de Binckhorst. Ik denk dat dit de afgelopen tweeënhalf jaar het onderwerp is geweest waarover we de meeste uren hebben vergaderd. Dat is ook logisch, want we stampen een compleet nieuwe woonwijk uit de grond. Inmiddels voelt het bijna als een grijsgedraaide plaat - ik zal het vandaag dus kort houden; dat zeg ik er maar even bij want iedere keer komen dezelfde punten terug: te weinig voorzieningen, zorgen over sociale woningen, zorgen over participatie en de Asfaltcentrale. Ik ben in ieder geval blij dat dat laatste punt nu min of meer afgehandeld is. Daar kijkt mijn fractie dus positief naar; mijn fractie kan dat steunen. Maar met name over de Van Klingerenkavel hebben wij nog steeds heel veel zorgen. Het grootste pijnpunt voor mijn fractie is toch echt dat het nu weer niet gelukt is om door corporaties sociale huurwoningen te laten bouwen, dat het weer niet gelukt is om dit voor minimaal 50 jaar te doen, zoals in de huidige Woonagenda staat, en dat we hier weer achteraf mee geconfronteerd worden. Mijn fractie steunt daarom de net door mevrouw Arp ingediende motie van de SP over 30% sociale huurwoningen.

Ik hoop dat de wethouder nog een poging wil doen om dit uit te leggen en ons te overtuigen, want ik denk dat het afgelopen halfuur helder is geworden dat hier veel zorgen over leven in de raad. Ik zou dan ook graag van de wethouder willen horen hoe hij in de toekomst gaat voorkomen dat we iedere keer worden geconfronteerd met een voldongen feit. Ik zou graag van de wethouder willen horen hoe hij dat specifiek in de Binckhorst gaat doen, want ik denk dat we allemaal ontzettend veel spijt hebben als we over twintig jaar een compleet nieuwe woonwijk uit de grond hebben gestemd waar niet genoeg betaalbare woningen zijn. Peter Bos (HSP). Waarom is deze problematiek niet al veel eerder opgelost? Volgens mij staat in het collegeakkoord € 50 mln. extra voor de sociale woningbouw en is daar nog € 75 mln. bij gekomen uit de Eneco-gelden. Er zijn mogelijkheden zat. Uw wethouder Wonen had toch ook iets kunnen doen om te voorkomen dat we in de raad hierover moeten steggelen? Mikal Tseggai (PvdA). Dit gebeurt naar mijn zin iets te vaak. Ik zit hier namens de fractie van de Partij van de Arbeid en niet namens de wethouder Wonen. Als de heer Bos een vraag heeft aan de wethouder Wonen, kan hij die dus aan hem stellen. Peter Bos (HSP). Natuurlijk, maar ik vraag het aan u. Waarom vraagt u het niet aan uw wethouder Wonen? Mikal Tseggai (PvdA). Natuurlijk heb ik dat gedaan.

Met deze vraag kan ik trouwens meer dan met de vorige vraag; dat zeg ik er meteen maar even bij. Dat heb ik natuurlijk gedaan, maar wij werden ermee geconfronteerd dat onder de vorige Woonagenda afspraken zijn gemaakt die overigens gestart zijn door de eigen wethouder van de HSP, Joris Wijsmuller. Ik vraag me dus ook af waarom u het niet aan uw wethouder Wonen heeft gevraagd. De voorzitter. Oké, dan gaat hij hetzelfde zeggen als wat u net zei in uw antwoord op hem. Meneer Bos, doe eens na wat mevrouw Tseggai net zei? Meneer Bos ziet daarvan af. Hij heeft gelijk. O nee, meneer Bos, gaat uw gang. U had bedenktijd. Peter Bos (HSP). Er ligt inderdaad een addendum op de Woonagenda van wethouder Balster, maar de Woonagenda die daarvoor is gemaakt, is van de heer Revis. Er is inderdaad nog een veel oudere en die is van de heer Wijsmuller. Ik weet niet precies waar wat precies in staat, maar volgens mij gaat het om de twee laatste Woonagenda's, waarin het een en ander is opgenomen over die 30%. De voorzitter. Nog één keer.

71

Mikal Tseggai (PvdA). Dan zou ik willen voorstellen dat de heer Bos even opzoekt wie dit traject rondom de Van Klingerenkavel gestart is. Ayşe Yilmaz (VVD). Ik ben benieuwd wat mevrouw Tseggai het waard vindt dat wat ik '30% sociaal' noem, er komt, zonder vertraging. Dat is mijn eerste vraag. Mikal Tseggai (PvdA). Wat ik dat waard vind? Bedoelt mevrouw Yilmaz dat in termen van geld of in andere termen? Ik begrijp het niet zo goed. Ayşe Yilmaz (VVD). Dit gaat natuurlijk niet van mijn tweede interruptie af. De voorzitter. Stelletje boeven! Ayşe Yilmaz (VVD). De PvdA heeft het in de raad of in de commissie altijd over de mensen die langer op de wachtlijsten staan om aan een sociale huurwoning of een betaalbare woning te komen. Wat vindt u het in die relatie waard dat die sociale woningen er komen? Mikal Tseggai (PvdA). Het is natuurlijk niet zo dat het snel realiseren van sociale huurwoningen een excuus is om je niet aan de Woonagenda te houden. Zo werkt het gewoon niet. Ik snap dat deze afspraken onder een vorige coalitie zijn gemaakt. Daar worden wij nu mee geconfronteerd en dat vinden wij vervelend, want wij kunnen ons niet in deze afspraken vinden. De voorzitter. Mevrouw Tseggai zet haar betoog voort. Mikal Tseggai (PvdA). Ik zei dat wij de motie van de SP over de sociale huurwoningen en 30% steunen.

Ik ben in ieder geval blij dat de woningen die in dit raadsvoorstel staan, onder de liberalisatiegrens verhuurd worden. Dat vind ik een goede zaak. Het is ook goed dat ze gewoon via Woonnet Haaglanden toegekend worden, maar ik vind dat we dit in de toekomst moeten voorkomen. Ik wil heel graag van de wethouder horen hoe we dat gaan doen. Ayşe Yilmaz (VVD). Voorzitter. De Binckhorst vind ik een van de leukste portefeuilles die ik heb, niet alleen omdat ik daar in mijn jeugdige jaren vaak kwam en omdat er heel veel rondom de Binckhorst speelt, maar ook omdat we met z'n allen, zoals we hier zitten, bouwen aan dit stukje Den Haag. Daarom ben ik blij dat de wethouder twee weken geleden heeft toegezegd dat participatie leidend zal zijn, zoals dat hoort en zoals dat ook past in een pilot van de nieuwe Omgevingswet, waardoor bewoners en bedrijven niet alleen gehoord worden, maar ook echt mee kunnen doen. Mijn fractie is ook zeer verheugd dat het de wethouder is gelukt om een bijdrage van het Rijk te krijgen voor de verplaatsing van de Asfaltcentrale. Nu we vandaag dit besluit kunnen nemen of gaan nemen, kunnen we ook echt doorpakken. De 2.400 woningen die eerst niet gerealiseerd konden worden, kunnen nu wel gerealiseerd worden. Daar heeft de stad een enorme behoefte aan. Dat is goed nieuws en dat moeten we hier ook benoemen. Gelukkig is dit ook een paar keer benoemd.

Het is natuurlijk goed dat waar bedrijvigheid verdwijnt, ook bedrijvigheid terugkeert. Daarom steunt mijn fractie de motie van GroenLinks of hebben wij die medeondertekend. We moeten als raad oog blijven houden voor de leefbaarheid in de Binckhorst en voor alle voorzieningen die er nog niet zijn, maar ook voor voldoende natuur en groen. De Haagse VVD is zeer te spreken over het feit dat de wethouder heeft toegezegd om vooral te sturen op plekken waar de gemeente grond in eigendom heeft. Zo kunnen we de visie voor deze wijk duidelijk uittekenen. We zijn dan ook blij dat de wethouder met een lijst komt van waar de voorzieningen mogelijk kunnen komen, welke er al zijn en welke er dus nog komen. Kortom, de leefbaarheid van onze stad is heel erg belangrijk. Lesley Arp (SP). Excuses, het gaat over het vorige onderwerp, over die bedrijvigheid. Mevrouw Yilmaz gaf aan dat ze de motie van GroenLinks over het acquireren van bedrijven steunt. Maar is mevrouw Yilmaz het met me eens dat het voor die maakindustrie, die de VVD volgens mij zo

72

belangrijk vindt en waarover de VVD ook moties heeft ingediend, belangrijk is dat bedrijfsruimte betaalbaar is in de Binckhorst en dat er voldoende betaalbaar aanbod is? Ayşe Yilmaz (VVD). Dat vindt mijn fractie zeker. Daarom hebben we ook een bedrijfsruimte zoals De Titaan in de Binckhaven, waar de gemeente heel erg helpt in de bedrijvigheid. Lesley Arp (SP). Voor de maakindustrie is de vierkantemeterprijs natuurlijk enorm belangrijk. Je hebt ruimte nodig om maakindustrie te faciliteren. Natuurlijk is mijn fractie op de hoogte van initiatieven zoals De Titaan, maar ik hoor uit de Binckhorst zelf dat mensen heel bezorgd zijn of bijvoorbeeld die meubelmaker straks nog een plek kan krijgen als de gemeente niet aanstuurt op betaalbaarheid. In de commissie hoorden we wethouder Mulder vooral aangeven dat hij dit aan de markt wil laten. Hoe kijkt mevrouw Yilmaz daartegen aan? Ayşe Yilmaz (VVD). Het zal u niet verbazen, maar ik ben dat met de wethouder eens. Wij hebben inderdaad een omgevingsplan. Als er eigen grond is, kunnen we daarop sturen. Als grond in bezit is van iemand anders dan de gemeente, vinden wij dat we daar niet op gaan sturen. Dat is onze visie, de visie van de VVD. De voorzitter. U zet uw betoog voort. Ayşe Yilmaz (VVD). Kortom, de leefbaarheid van onze stad is heel erg belangrijk. Daarom zullen we de wethouder op dat punt nauw volgen in de Binckhorst. Tot slot.

De kans die we hebben in de Binckhorst, is uniek. We transformeren een industriegebied naar een karakteristieke stadswijk waar werken, recreëren en wonen samenkomen. Ik denk dat we daar als raad enorm blij en trots over mogen zijn. Robert Barker (PvdD). Mevrouw Yilmaz is degene die altijd heel positief is over deze ontwikkeling, maar ik ben benieuwd of zij ook een reflectie kan geven op wat er in het verleden is gebeurd op het punt van de betrokkenheid van bewoners, de betrokkenheid van de raad en het feit dat we uiteindelijk heel veel geld moeten stoppen in de Asfaltcentrale, wat niet volgens het plan was. Hoe kijkt mevrouw Yilmaz daartegen aan? Ayşe Yilmaz (VVD). Voorzitter, als u het goedvindt, wil ik de commissievergadering van twee weken geleden niet opnieuw doen. Toen hebben we het hierover gehad. Ik heb het in mijn inbreng ook gehad over de toezeggingen die de wethouder heeft gedaan over participatie, bedrijvigheid en voorzieningen, die beter kunnen. Daar zijn we enorm blij mee. De voorzitter. Als u het wil weten: ik vind het heel fijn dat u de commissievergadering niet overdoet. Robert Barker (PvdD). Heel mooi, maar dan heel kort nog. Bent u het met de rest van de raad, degenen die tot nu toe hebben gesproken, over eens dat het echt veel beter moet? De voorzitter. Mevrouw Yilmaz, ten slotte. Ayşe Yilmaz (VVD).

Ik kan het daar sowieso niet mee eens zijn, want u zegt dat iedereen het overal mee eens is, behalve 'u gaat naar links en ik ga naar rechts'. Het is logisch dat ik naar rechts ga en dat u naar links gaat, maar dat is hier volgens mij niet aan de orde, meneer Barker. Pieter Grinwis (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Ik kan me aansluiten bij veel vragen die zijn gesteld. Ik hou het dus heel kort. Dit is namelijk een van de meest besproken onderwerpen van de afgelopen jaren in de commissie en in de raad. Er staat ook veel op het spel. Na de vorige bespreking, vorige week dinsdag, hadden we nog een werkbespreking. In deze raadzaal werd de Binckhorst als afschrikwekkend voorbeeld tentoongesteld: zo zou het in Den Haag Zuidwest niet moeten. In die zin heeft het zijn nut gehad, maar dat is natuurlijk wel een beetje een cynische opmerking; dat besef ik.

73

Dan mijn punten. Ik maak mij zorgen over hoe we als gemeente omgaan met vrijkomende kaderuimte op de Binckhorst. Watergebonden bedrijvigheid is belangrijk voor onze stad. Kaderuimte is daarbij een strategische asset die je niet zomaar vol moet bouwen met woningen of met plinten waar geen havengebonden bedrijvigheid gaat plaatsvinden. Daarom een motie, samen met collega Arp, met als dictum: verzoekt het college met kaderuimte om te gaan als strategische asset met het oog op het faciliteren van water/havengebonden bedrijvigheid in Den Haag en verzoekt het college tevens bij het vrijkomen van kaderuimte op de Binckhorst te bezien of het mogelijk is deze te doen toekomen aan watergebonden bedrijvigheid die dreigt te verdwijnen uit dit gebied. We hebben er terecht veel aandacht voor dat er structureel meer sociale woningbouw moet plaatsvinden. Een risico is dat bij al die focus op sociale woningbouw projectontwikkelaars vanuit rendementsdenken daartegenover vooral ook duurdere woningen gaan bouwen, zodat de middeldure huur, waar we strakke doelstellingen voor hebben afgesproken met elkaar, toch in de verdrukking komt. Die doelstellingen gelden vanaf dit jaar, maar de afgelopen jaren laten zien dat het aandeel middeldure huur bij lange na niet gehaald wordt.

Daarom een motie, samen met de collega's Arp en Yilmaz, met als dictum: verzoekt het college in de volgende brief over de stand van zaken Binckhorst te rapporteren hoe het doel van 20% middeldure huurwoningen op de Binckhorst wordt gerealiseerd en te rapporteren over de voortgang en de eventuele struikelblokken daarbij. De voorzitter. Door de heer Grinwis, daartoe gesteund door mevrouw Arp, worden de volgende moties (Binckhorst.1 CU/SGP en Binckhorst.2 CU/SGP) ingediend:

Motie Binckhorst.1/CU/SGP De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 november 2020, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Gewijzigde vaststelling Ex artikel 6 19 Awb Omgevingsplan Binckhorst (RIS 306598), constaterende, dat: ▪ kaderuimte voor watergebonden bedrijven in Den Haag schaars is; overwegende, dat: ▪ kaderuimte een strategische asset is, maar dat vrijkomende kaderuimte nu veelal gebruikt wordt voor woningbouw, al dan niet aangevuld met een commerciële plint, bijvoorbeeld het perceel van de te sluiten Haagse Afvalcentrale (HAC); ▪ watergebonden bedrijvigheid belangrijk is voor de stad, omdat het voorziet in banen en een belangrijk onderdeel is van het economisch profiel van de stad; ▪ de gemeente volgens de bedrijfshuisvestingsstrategie Den Haag (RIS303177) een coördinerende en regisserende rol heeft in het zoeken naar geschikte locaties voor watergebonden bedrijvigheid1; ▪ door de ontwikkelingen op de Binckhorst watergebonden bedrijvigheid uit dit gebied dreigt te verdwijnen; verzoekt het college: ▪ met kaderuimte om te gaan als strategische asset met het oog op het faciliteren van water-/ havengebonden bedrijvigheid in Den Haag; ▪ bij het vrijkomen van kaderuimte op de Binckhorst te bezien of het mogelijk is deze te doen toekomen aan watergebonden bedrijvigheid die dreigt te verdwijnen uit dit gebied, en gaat over tot de orde van de

dag.

1

https://denhaag.raadsinformatie.nl/document/8063747/1/RIS303177_Bijlage 74

Motie Binckhorst.2/CU/SGP De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 november 2020, ter bespreking van het voorstel van het College inzake Gewijzigde vaststelling Ex artikel 6 19 Awb Omgevingsplan Binckhorst (RIS306598), constaterende, dat: ▪ in de Woonvisie 2017-20302, in de Woonagenda 2019-20233 en ook laatstelijk in de Actualisatie Woonagenda 2020-20234 steeds de ambitie is opgenomen van 20% middeldure huur; ▪ in de beleidsregels behorend bij het omgevingsplan Binckhorst is opgenomen dat 20% van de te ontwikkelen woningen middeldure huurwoningen moeten zijn5; overwegende, dat: ▪ in de afgelopen jaren er minder dan 20% nieuwe middeldure huurwoningen per jaar zijn bijgekomen en het doel van 20% middeldure huurwoningen op de Binckhorst6 een moeilijk haalbare kaart lijkt te worden, gezien de laatste stand van zaken (RIS 306600); ▪ de productie van middeldure huur in Amsterdam het laatste jaar is ingestort7; verzoekt het college: ▪ in de volgende brief over de stand van zaken Binckhorst te rapporteren hoe het doel van 20% middeldure huurwoningen op de Binckhorst wordt gerealiseerd, te rapporteren over de voortgang en de eventuele struikelblokken daarbij, en gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Voorzitter: de heer Van der Helm. De voorzitter.

We zijn daarmee aan het einde van de eerste termijn van de raad. Ik heb begrepen dat er behoefte is aan een korte schorsing voordat we beginnen met de beantwoording door het college. De vergadering wordt van 14.03 uur tot 14.09 uur geschorst. De voorzitter. Voordat we beginnen met de beantwoording door het college wil ik nog heel kort de heer De Blok het woord geven, want ik heb begrepen dat er nog een partij onder een motie moet staan. William de Blok (Hart voor Den Haag/Groep de Mos). Dat klopt, voorzitter. Ik had het appje te laat gelezen. Onder motie Binckhorst.10 HvDH/GdM, de motie Sla een brug tussen Laak en de Binckhorst, komt ook de naam van Pieter Grinwis van de ChristenUnie. De voorzitter. Ik zie blijdschap bij de heer Grinwis. Het woord is aan wethouder Mulder voor de beantwoording.

2

RIS 296833 RIS 301880 4 RIS 305711 5 RIS 299317 6 https://denhaag.raadsinformatie.nl/document/6274733/1/RIS299318_bijlage_1_Beleidsregels 7 https://www.telegraaf.nl/financieel/1084387195/bouw-middeldure-huurwoningen-komt-niet-van-de-grond 3

75

Wethouder Mulder (VVD). Voorzitter. We hebben hier twee weken geleden over gesproken, over de Binckhorst. Ik zal proberen niet in herhaling te vervallen, maar ik zal een aantal punten die toen uitvoerig zijn besproken, toch nog even adresseren. Dat begint eigenlijk bij mevrouw Tseggai. Ook andere leden hebben gesproken over de voorzieningen, de participatie en nog een aantal zaken. Ik heb over de voorzieningen inderdaad gezegd dat je die misschien van tevoren echt zelf moet gaan intekenen. Tegen een aantal leden van uw raad zeg ik dat dat ook gelijk een leerpunt is over regie. Bij McDonald's hebben we als gemeente grond. Misschien moeten we, zoals ik al heb gezegd, bij de volgende ronde van de Binckhorst de voorzieningen gewoon intekenen, zodat iedereen weet dat die voorzieningen er komen en dat zij dáár komen. Ook over participatie is veel gezegd, ook al de vorige keer. Ik heb toen toegezegd dat ik gewoon per gebied ga kijken hoe de participatie daar is georganiseerd. Ik heb ook toegezegd dat in het volgende kwartaal de evaluatie daarvan komt. Dat ga ik dus doen. Ik kom ook nog bij andere toezeggingen. We hebben het gehad over de kranen tegenover Kompaan. De inzet is om die kranen te behouden. Ik denk dat dit zou moeten kunnen lukken. Ik heb dat dus toegezegd; dat herhaal ik gewoon nog een keer. Over de Asfaltcentrale zijn een hoop woorden gewisseld.

Er is gesproken over champagne. Kijk, waarom moet die Asfaltcentrale weg? Omdat we woningen willen bouwen. Waarom willen we woningen bouwen? Omdat we een tekort hebben in Den Haag. Ook het ministerie van Binnenlandse Zaken erkent dat. Dat geeft niet voor niks een grote subsidie aan Den Haag om die Asfaltcentrale weg te halen, want een van hun prioriteiten is het bouwen van woningen. Ik hoorde allerlei opmerkingen over die Asfaltcentrale, maar het is al gezegd in deze raad: het is gewoon nodig om woningen te bouwen. Wij zijn dus blij met dat geld en we zijn blij dat we dat kunnen gebruiken. Pieter Grinwis (ChristenUnie/SGP). Dat ontkent ook niemand. De frustratie zit 'm er juist in dat drie jaar geleden, toen we hierover debatteerden, twee jaar geleden en een jaar geleden steeds werd gedaan alsof het allebei kon. Het werd met de mantel der liefde bedekt. Uiteindelijk komt de aap uit de mouw: het kan niet allebei. Met dat vermoeden hebben wij als raadsleden continu met het college en met de voorgangers van de heer Mulder gedebatteerd. Nu zegt hij het eindelijk klip-en-klaar, maar wel nadat het kalf verdronken is. Wethouder Mulder (VVD). Ik erf gewoon het verleden. Daar is geen misverstand over. Ik weet niet precies hoe dat dan is toegezegd. Dat zou ik op moeten zoeken; dat kan ik ook nog doen.

Dan is er een fout gemaakt met een verkeerde meting, maar ik constateer nu gewoon wat de feitelijke situatie is. Ik constateer dat er een subsidie is voor die Asfaltcentrale. Die subsidie kunnen we gebruiken om die woningen te realiseren. Ik zou dus zeggen: het probleem is opgelost. Had dat eerder gemoeten? Ik durf daar niks van te zeggen. Ik ben nu gewoon blij met de subsidie. Ik wil daar ook helemaal niet zurig over doen, want nu kunnen we wel voort. En we hebben in Den Haag gewoon een wachtlijst voor woningen. Ik denk dan: misschien was er een verleden, maar ik heb nu het nu. We hebben nu het geld. Volgens mij is daar goed voor gelobbyd. Binnenlandse Zaken wil dit ook graag. Dus hup, door! Peter Bos (HSP). Waarom is er niet ingezet op het verhogen van die schoorsteen? Want dat zou de problemen ook oplossen. Nog geen halfjaar geleden was dat de lijn van het college. Wethouder Mulder (VVD). Met die schoorsteen zit je weer met een maximale geurbelasting. Dat heb ik de vorige keer ook gezegd. Dan heb je gewoon nog stank. Dan zit je daar weliswaar misschien net eronder, maar dat is niet plezierig. Met het weghalen van de centrale los je dat nu in één keer op. Vandaar. Toen BAM aangaf dat het dat wilde, is daarvoor gekozen, met ook subsidies van het Rijk. Dat zat daar dus achter. Peter Bos (HSP). Ja, maar dat zou een oplossing zijn die veel minder geld zou kosten.

Daar ga ik althans van uit; de berekening van hoeveel dat zou gaan kosten, hebben wij nooit gekregen. Bovendien staat in de stukken van de gemeente zelf dat die oplossing ook zou leiden tot een acceptabel woonklimaat. Wat de wethouder zegt, klopt dus gewoon niet.

76

Wethouder Mulder (VVD). De wethouder zei - en dat zei hij de vorige keer ook - dat je eigenlijk aan het maximum van de geurbelasting zit. 'Geurbelasting' is volgens mij gewoon een ander woord voor stank. Waarom zou je dat willen, als je boven die 5.000 hierna eventueel nog door wil gaan met nog meer woningen? Dit maakt het mogelijk om dat te doen, als je dat tegen die tijd zou willen. Het lijkt mij dus heel verstandig. De heer Bos doet daar zurig over, maar het gaat mij en het college erom dat we de woningvoorraad aanvullen in Den Haag, zodat mensen van die wachtlijst af kunnen. Dat is wat waard. De voorzitter. De heer Bos voor de laatste maal. Ik wil eigenlijk toe naar twee interrupties, ook gezien de tijd. Peter Bos (HSP). Ik wil er toch op wijzen dat de huidige bewoners, de nieuwe bewoners die in nieuwbouw zijn komen wonen in nieuw opgeleverde appartementen in de Binckhorst, daar juist zijn gaan wonen vanwege de levendigheid van de Binckhorsthaven. Zij zeggen: af en toe ruiken we wel iets, maar dat is voor ons totaal geen probleem; wij vinden het juist fantastisch dat wij hier kunnen wonen in deze industriële omgeving. Dat is juist het bijzondere van de Binckhorst. Dat laat u straks gewoon helemaal vallen. Dat is volgens mij juist helemaal niet goed. Wethouder Mulder (VVD).

Ik stel voor dat de heer Bos en ik over een paar jaar eens naar de Binckhorst gaan, dan proberen die geur na te doen en kijken of mensen daar tevreden mee zijn. Ik zou het risico niet nemen. We hebben nu een mooie kans om die Asfaltcentrale te verplaatsen en ik zou die kans pakken. Ik kom bij een aantal andere zaken. Een belangrijk punt hier in de raad is de Van Klingerenkavel. Er was vanochtend een inspreker van Stebru, de projectontwikkelaar. Een aantal raadsleden zeggen over de Van Klingerenkavel dat zij daar liever geen belegger willen maar een toegelaten instelling, een corporatie. Ik begrijp dat dat wordt gezegd, want dat is ook hoe het in het collegeakkoord staat. Maar de Van Klingerenkavel stamt uit de tijd van voor het Omgevingsplan Binckhorst en daarmee ook van voor de eis die nu is gesteld voor een toegelaten instelling. De inspreker van Stebru heeft het vanochtend ook gezegd: men heeft corporaties benaderd en dat is niet gelukt. De reden daarvoor vind ik heel interessant en ook boeiend. Wat zegt Stebru? Stebru wil wat ik maar 'gespikkeld bouwen' noem: in het gebouw zitten de sociale woningen tussen alles in, tussen de koopwoningen et cetera. Corporaties doen dat niet. Als zij een socialewoningproject doen, maken ze vaak een aparte toren, een aparte ingang of een aparte verdieping. Hier gebeurt dat niet. Hier is echt het toppunt van integratie: door elkaar.

Dan zie je het niet. Dit maakt het dus uniek. Tegen iedereen die zegt dat zij voor de integratie sociale woningen willen bouwen in gebieden met wat duurdere woningen, zeg ik: dit is nou precies het project dat daaraan tegemoetkomt. Corporaties doen dat niet. Ik benadruk dat nog maar eens. Men is vanaf 2016 bezig. Ook het Van Klingerenpaviljoen - dat was vroeger Ockenburgh - is er mede op verzoek van het toenmalige college en de toenmalige wethouder in 2016 in gekomen. Er werd net al gezegd welke wethouder dat was. Dat lijkt me dus ook mooi. Als je dit doet, dus als je doorgaat met de Van Klingerenkavel, kun je ook direct beginnen met de bouw. Als je de Van Klingerenkavel - Frank is een Binck - niet doet, zal dat waarschijnlijk weer jaren duren. Het heeft een eyecatcher. De eis is niet dat het 20 jaar, maar minimaal 25 jaar sociale huurwoningen zijn. Als zij worden verkocht, moeten ze als eerste naar een corporatie. Volgens mij zouden dat allemaal goede argumenten moeten zijn om te zeggen dat we die Van Klingerenkavel doen. Ik realiseer me dat dit buiten het huidige collegeakkoord is, maar de partij Stebru heeft geïnvesteerd. Ik zit hier bijna de ontwikkelaar te verdedigen, maar Stebru heeft ook heel duidelijk gemaakt dat het aan Den Haag gebonden is. Het is niet een partij die één keer langskomt en dan weg is. Nee, ze willen ook in Den Haag Zuidwest.

En tot slot: je wil als gemeentebestuur betrouwbaar zijn. Als je in het verleden afspraken hebt gemaakt, kom ze dan na, zodat mensen weten dat ze, als ze hier investeren, er zeker van kunnen zijn dat die investering na een paar jaar nog gedaan kan worden. Ik weet niet of het hartstochtelijk overkomt, maar ik hou dus een enorm pleidooi voor deze kavel, met al die goede dingen die de kavel heeft. Mikal Tseggai (PvdA). Volgens mij zei de wethouder '25 jaar'.

77

Wethouder Mulder (VVD). Ja, 25. Mikal Tseggai (PvdA). Ik vraag mij af of daar nog iets aan te doen is. Wethouder Mulder (VVD). Dan ben je echt … Ze hoefden eigenlijk al niet, maar ze hebben het in 2016 toch gedaan. Dan ga je het weer openbreken. De hele casus is nu rondgerekend, gespikkeld, met dat ijzeren paviljoen van Ockenburgh erin. Ik denk dat je het nu niet meer kan openbreken. Volgens mij moet je dat ook niet meer willen. Het staat er nu. De schop kan zo de grond in. Dat zeggen ze ook: 'wij gaan gelijk aan de slag; we beginnen direct'. Als je dat niet doet, ben je misschien vier jaar verder, terwijl je nu woningnood hebt. De voorzitter. Mevrouw Tseggai, nog één keer. Mikal Tseggai (PvdA). Ik wil toch even zeggen dat de wethouder voor mij de projectontwikkelaar niet per se hoeft te verdedigen, want daar gaat het mij eigenlijk helemaal niet om. Ze zullen ongetwijfeld goede bedoelingen hebben en hartstikke aardig zijn. Als de wethouder dat zegt, geloof ik dat ook, maar ik kan uit zijn antwoord nog steeds niet helemaal opmaken of het mogelijk is om iets te doen aan die 25 jaar of niet. Wethouder Mulder (VVD). Ik heb het niet gevraagd. Het is alleen zo: als men nu zegt dat men de schop gelijk de grond in kan doen, wil je dan nog een keer terug met de vraag of het echt niet 30 jaar kan zijn? Ik heb het niet geprobeerd. Het is 25 jaar.

Als u zegt 'ga nog praten met de ontwikkelaar', weet ik niet welke verwachtingen ik dan wek of dat echt lukt. Ik durf niet te zeggen of dat nog kan, maar dan breek je de afspraken wel weer open, terwijl men al vier jaar bezig is. Dat is weer het nadeel, maar ik voel waarom mevrouw Tseggai dit zegt, want ik begrijp heel goed dat het voor de Partij van de Arbeid belangrijk is dat er een corporatie komt en dat zij, als die niet komt, zo veel mogelijk garanties wil dat het over 25 jaar nog steeds sociale woningen zijn. Ik begrijp helemaal waarom mevrouw Tseggai dat vraagt. Andere leden zeiden dat ook. Robert Barker (PvdD). Het is grappig dat de wethouder het de hele tijd heeft over een betrouwbare overheid, maar uiteindelijk is het publieksrechtelijk gewoon zo dat in het bestemmingsplan is vastgelegd dat een sociale corporatie het moet doen en dat het dus niet privaat kan. Wat dat betreft is het dus juist onbetrouwbaar dat de gemeente in dit specifieke geval daarvan afwijkt en ook van het coalitieakkoord. Ik zou mevrouw Tseggai dus willen steunen. Waarom gaat de wethouder in elk geval niet op pad om die 50 jaar te eisen, gegeven het feit dat dat wel is vastgelegd? Dat zou redelijk zijn, omdat dat is wat we met z'n allen hebben vastgelegd in het Woonakkoord. De wethouder en het college kiezen ervoor om af te wijken van de uitgangspunten die zijn vastgelegd. Wethouder Mulder (VVD).

Ik heb gezegd dat een partij al vanaf 2016 bezig is om dit te ontwikkelen. Dat was nog voor het omgevingsplan en nog voor dit coalitieakkoord. Dat speelt hier en dat bedoel ik met betrouwbaarheid: als een partij afspraken maakt met de gemeente, zou die partij ervan uit moeten kunnen gaan dat die afspraken gestand worden gedaan, ook als er een nieuwe coalitie is. We hebben afspraken gemaakt; hou je daar dan aan. Dat is van belang, want we zijn nog lang niet klaar met Den Haag. We hebben de komende twintig jaar allerlei plannen. Dan wil je als gemeentebestuur van Den Haag graag een betrouwbare partner zijn, zodat partijen die hiernaartoe komen, weten: we hebben een afspraak gemaakt en die geldt ook nog als er verkiezingen zijn geweest. Natuurlijk ga je het beleid dan weer actualiseren. Dat doen we nu ook. Als een project nu aan snee komt, gaat het om een toegelaten instelling. Dat doen we ook vanaf dit coalitieakkoord, maar dit is vier jaar geleden, meneer Barker. Daar gaat het om: de betrouwbaarheid die je hebt als gemeente Den Haag. Die betrouwbaarheid staat hier een beetje op het spel als we dit niet zouden doen. Dat zeg ik niet als een soort … Ik zeg dat als een constatering. Ik zeg dat gewoon als een constatering en verder niet. De voorzitter. De heer Barker, tot slot.

78

Robert Barker (PvdD). Waarom heeft de wethouder of het college dan niet eerder gesproken over deze afspraak? Want we hebben het bestemmingsplan publiekrechtelijk vastgesteld. Daarin is dus geen rekening gehouden met deze zogenaamde afspraken en daarin geldt die 30% dus eigenlijk voor eenieder. Daar houdt de wethouder zich niet aan. De afspraken die hij ter inzage heeft gelegd, zijn niet getekend. Daar kan je dus nog van afwijken. Dat zou ik de wethouder dus willen vragen. En ik zou de wethouder nogmaals willen vragen om echt te pleiten voor die 50 jaar en om daar werk van te maken. Wethouder Mulder (VVD). Volgens mij gaan we onszelf herhalen. Dit speelt vanaf 2016. Dat is hier dus aan de hand. Ik denk dat de heer Barker en ik het verder niet eens worden. Ik schets hoe het is, vanaf 2016. De heer Barker noemt Frank is een Binck 'een dealtje'. Dat soort woorden kun je gebruiken, maar dit is wel een partij die hier geld in steekt, miljoenen, en die wil investeren in de stad. Om dat dan 'een dealtje' te noemen … Het zijn de woorden van de heer Barker, maar 'dealtje' klinkt dan weer zo schimmig. Dit is gewoon hoe het is gegaan. Daar moeten we ook gewoon de woorden bij kiezen die daarbij passen. Je kan het ermee eens zijn of niet, maar ga het niet wegzetten als iets schimmigs. Dat gebeurt nu. Mariëlle Vavier (GroenLinks).

Natuurlijk zijn het oude afspraken die gemaakt zijn onder andere omstandigheden, maar de omstandigheden zijn wel gewijzigd en de bouw is nog niet gestart. Is de wethouder wel bereid om in ieder geval het gesprek met de ontwikkelaar aan te gaan om te kijken of het mogelijk is om die duur van de sociale woningen toch te verlengen? Wethouder Mulder (VVD). Natuurlijk, ik kan contact zoeken met de ontwikkelaar en dat vragen, maar ik wil ook even de verwachtingen managen. Dit is rondgerekend. Hier zit een ontwikkelaar, een belegger, achter. Laat ik het zo zeggen: u weet het misschien niet, maar heel veel partijen in Den Haag kijken mee met deze raad: wat wordt hier gezegd, hoe zit de raad erin, kunnen we ervan op aan? Dat is echt waar. Ik weet het, want ik spreek hen. Ze volgen nauwgezet wat hier gebeurt. Dat is ook goed, maar als ik nu zeg dat ik weer ga praten, loop je op een gegeven moment het risico dat een partij zegt: het is goed geweest; ik wil hom of kuit van Den Haag en dat krijg ik maar niet; ik heb ook nog partijen achter me staan die beleggen en die zekerheid willen. Als ik weer ga heronderhandelen, loop je dus het risico - dat zeg ik als een constatering en verder niet - dat partijen afhaken. Daar zit ik mee. De voorzitter. Mevrouw Vavier, tot slot. Mariëlle Vavier (GroenLinks). Dat begrijp ik.

Die beleggers zitten natuurlijk mee te kijken om te zien of ze over 25 jaar die woningen kunnen uitponden en flink veel geld eraan kunnen verdienen. Is het niet goed om hier nu als raad ook eens een keer een streep te zetten omdat de woningen er wat ons betreft zijn om in te wonen en niet om er geld aan te verdienen? Wethouder Mulder (VVD). Ik zeg het vriendelijk, mevrouw Vavier. Laten we beleggers niet wegzetten met: over 25 jaar willen ze uitponden; dat is hun doel. Ik weet niet of dat zo is. Ik merk dat Stebru veel doet in Den Haag, zoals de inspreker ook heeft gezegd. Ik zeg ook niet dat dat een charitatieve partij is. Dat zeg ik helemaal niet. Je moet daar helemaal niet naïef in zijn, maar je ziet dat die partij iets wil met Den Haag, ook in Zuidwest, waar we een enorm groot programma hebben, waar wethouder Balster vast wel weer met u over te spreken komt en dat we ook tot een nationaal programma willen maken. Ik heb dus niet het beeld … Kijk, je moet nooit naïef zijn met bedrijven. Ik ben van een bepaalde partij, die altijd erg voor marktwerking is, maar je moet niet naïef zijn. Maar het is ook niet zo dat zij hier alleen komen voor 'cashen, cashen, cashen en weg'. Ze willen ook langdurige relaties aan met de stad. Anders ga je niet iets voor 25 jaar doen. Dan wil je ook weten dat het gebied klopt. Je wil ook zeker weten dat de waarde in stand blijft.

Als je hier voor 25 jaar zit met je spullen, heb je er ook belang bij dat de Binckhorst een mooie omgeving is. Als je daar belang bij hebt, heb je er ook belang bij om het goed te onderhouden, want als je dat niet doet, daalt de waarde van je bezittingen. Dat langjarige commitment is dus ook weer wat waard. De voorzitter. Ik zie dat er meer vragen zijn over dit onderwerp. Dat moeten wel nieuwe vragen zijn. Eerst de heer Grinwis, dan mevrouw Tseggai en dan de heer Scheper. 79

Pieter Grinwis (ChristenUnie/SGP). Ik ben bereid de wethouder hierin te volgen. Ik breng maar één zetel mee, maar wie het kleine niet eert, is het grote niet weerd. Het is wel zo dat er ook in de omstandigheden iets is veranderd. We hebben tegenwoordig een lagere rente, een lagere kapitaalmarktrente. Dat maakt het misschien aantrekkelijker om later uit te ponden. Het is in ieder geval makkelijker rond te rekenen. Dat kan de wethouder misschien meenemen in zijn gesprek. En we blijven natuurlijk hoe dan ook een betere gemeente dan Amsterdam om te investeren voor beleggers, want in Amsterdam maken ze er echt helemaal een potje van. Ik heb nog wel een vraag. De wethouder zegt dat woningcorporaties dit niet kunnen. Als we de markttoets landelijk gaan loslaten, kunnen ze dat natuurlijk wel. Dan kunnen we ook gespikkeld laten bouwen door een woningcorporatie. Is de wethouder dat met me eens? En als hij dat me eens is, wil hij daar dan ook op inzetten? Wethouder Mulder (VVD). Ik heb sterk het vermoeden dat dit wordt geregeld op het Binnenhof, maar ik acht de kans zeer groot dat een van ons, misschien wel meerderen, aan de overkant terecht zullen komen en dit daar natuurlijk direct aan de orde gaan stellen. Dat zeg ik tegen de heer Grinwis. Maar goed, op dit moment is dat nog niet zo en moeten we het dus doen met de wereld die er nu is.

Maar we gaan de heer Grinwis, die we op dit punt toch al goed in de gaten hielden, nu natuurlijk nog beter in de gaten houden om te kijken wat hij gaat bewerkstelligen. Het gaat misschien iets te ver om nu te praten over Amsterdam en over hoe Amsterdam dit doet. Mikal Tseggai (PvdA). Ik heb er toch een klein beetje moeite mee dat de wethouder nu meteen verwijst naar Zuidwest. Volgens mij wil het college ook graag de segregatie in de stad tegengaan. Ik wil dus even weten of de wethouder hiermee insinueert dat alle sociale woningen daar wel terechtkomen en dat we in de Binckhorst onze gang kunnen gaan. Wethouder Mulder (VVD). Er werd even een beeld geschetst in de zin van: zijn ze hier nou vooral om uit te ponden? Ik zeg alleen maar dat ik merk - en meer ook niet - dat ontwikkelaars ook andere zakendoen in de stad. Ik bedoel daarmee verder helemaal niks over Zuidwest. Ik bedoel alleen maar dat hier een partij zit die Den Haag goed kent en die ook op andere plekken investeert. Voor de rest bedoel ik helemaal niks over Zuidwest en sociale woningen. Mijn bedoeling was alleen om het commitment van de partij aan de stad nog eens te accentueren. Daar gaat het mij om, verder niet. Daniël Scheper (D66). Ik heb een korte vraag die ik ook al gesteld heb en die eigenlijk in het verlengde van dit stuk ligt. Ik heb aangegeven dat dit een pilot in de Binckhorst is.

Weten de ontwikkelaars dat en legt u dat ook uit aan de ontwikkelaars? Als ze toch meekijken, geef ik dat nu nog een keer mee. Maar ik wil ook graag van u nog even een reactie. Wethouder Mulder (VVD). Ja, ik heb vorige week met een aantal bouwers, beleggers en ontwikkelaars gesproken over de Omgevingswet. Laat ik het zo zeggen: de heer Scheper ziet wat leerpunten, maar ontwikkelaars zagen ook wel wat leerpunten voor hoe Den Haag dit zou moeten doen. Want soms hebben ze het gevoel dat je in een andere, niet nader te noemen stad waarvan de naam eindigt op 'dam', door de gemeente bij de hand wordt genomen als je daar iets wil en dan, zeg maar, van hoepeltje naar hoepeltje wordt geleid. Soms heeft men het gevoel dat dat in andere steden iets beter zou kunnen. Dat zeg ik heel eufemistisch tegen de heer Scheper. Nu kom ik op zijn punt: integraal denken kan nog een slagje beter, hier in Den Haag. Daar wordt ook druk aan gewerkt. Over de Van Klingerenkavel heb ik nu voldoende gezegd. Wat ik kan doen, is nog één keer een telefoontje wagen aan de belegger of de ontwikkelaar. Maar pas op, de verwachtingen … Het is helemaal rondgerekend. Ze willen aan de slag. Ik kan het nog een keer vragen en ik kan daar nog op terugkomen als u dat wil, maar ik weet niet of dat lukt, want dan trek je alles weer overhoop.

Dan ben je als Den Haag toch ook weer bezig met - ik wil niet zeggen: onbetrouwbaar zijn - erop drukken op een manier die tot opmerkingen kan leiden in de zin van: weten ze in het stadhuis wel zeker wat ze precies willen? Maar ik kan het er nog een keer op wagen en kijken wat dat oplevert. Dat over de Van Klingerenkavel.

80

Peter Bos (HSP). Betrouwbaarheid en vasthouden aan gemaakte afspraken snap ik. Dat is ook het argument van het college, maar het gaat hier om een wijziging van het programma. Die wijziging ligt voor: een voorstel voor herziening van de grondexploitatie vanwege wijziging van het plan. Dat betekent dat de wijzigingen ook getoetst moeten worden aan het nieuwe collegeakkoord. Volgens mij heeft het college dus alle ruimte gehad om die nieuwe afspraken beter te maken dan ze nu gemaakt zijn. Is de wethouder het daarmee eens? Wethouder Mulder (VVD). Ik heb de heer Bos nu volgens mij tot drie keer toe uitgelegd wat de situatie is. Dit speelt vanaf 2016. Ik heb zelfs een foto gezien van de vorige wethouder, nu lid van de Haagse Stadspartij, met die Van Klingerenkavel. Dit speelt al een tijdje. Vandaar dat ik zeg: natuurlijk is er een nieuw coalitieakkoord, maar bestaande afspraken die zijn gemaakt door mijn voorgangers, moet je in stand houden als je betrouwbaar wil zijn. Peter Bos (HSP). Dit is een hele simpele en ook een hele foute voorstelling van zaken, want het gaat hier om een wijziging van het programma. Er zitten veel meer woningen in het plan. De gemeente neemt een extra verlies van twee ton voor haar rekening. Toch kunnen de afspraken met betrekking tot sociale woningen niet volgens het collegeakkoord worden gemaakt. Ik vind dit een gemiste kans.

Daar had het college makkelijk gebruik van kunnen maken en dat heeft het niet gedaan. Wethouder Mulder (VVD). Ik constateer dat de heer Bos dat zegt. Volgens mij heb ik gezegd wat ik wilde zeggen over de Van Klingerenkavel en FIEB, Frank is een Binck. Mikal Tseggai (PvdA). Bij 'veep' denk ik eigenlijk aan de vicepresident, maar dat komt misschien door een bepaalde serie; dat geheel terzijde. Ik wil toch weten wat de wethouder nou gaat doen. Gaat hij nou wel praten met de ontwikkelaar en hierop terugkomen of niet? Wethouder Mulder (VVD). Ik proef bij een aantal fracties dat zij hiermee in hun maag zitten: had het nou geen corporatie moeten zijn en kunnen we, nu het een ontwikkelaar is, zo lang mogelijke garanties zoeken? Ik ga vragen of het in plaats van 25 jaar 30 jaar sociaal kan blijven. Dat is het dan ook. Ik heb ook de verwachtingen te managen. Als ik bel, is het niet zo dat ze gelijk zeggen: ja. Want het is helemaal rondgerekend. Je kan niet steeds zeggen: nog een stukje dit, een stukje dat en liever nog zo. Op een gegeven moment heb je er alles aan gedaan en moet je kiezen of kabelen: met deze voorwaarden - ik heb ze al genoemd: als ze worden verkocht, gebeurt dat aan een toegelaten instelling en het wordt een gespikkeld gebouw - moet je ja of nee zeggen. Want je kan niet de hele tijd blijven pushen. Maar ik ga nog één keer proberen of dat kan. En dat is het dan ook.

Mikal Tseggai (PvdA). Daar ben ik erg blij mee. Mijn laatste vraag was dus of de wethouder daar dan ook op terugkomt en wanneer. Wethouder Mulder (VVD). Ik kom daarop terug, maar het is wel echt fors wat hier gebeurd is. Laten we dus niet denken dat het me gaat lukken. Ik ga deze zorgen van de raad nog eens overbrengen. Ik doe dat met passie, omdat ik voel wat er speelt in de raad. Ik kan het niet garanderen. Laten we dus niet denken 'het moet lukken' en laten we het niet daarvan laten afhangen. Ik probeer het nog één keer. Dan moet u uw mind opmaken. Ik heb volgens mij gezegd waarom we dit zouden moeten doen om al die redenen die ik heb geschetst. Ayşe Yilmaz (VVD). Ik wil niet lichtzinnig doen en ik wil het leven van de wethouder niet moeilijk maken, maar ik ben benieuwd waarom de ontwikkelaar zou moeten overwegen om nu van 25 jaar naar 30 jaar te gaan. Wat kunnen wij als gemeente bieden? Wethouder Mulder (VVD). Wat een groot deel van deze raad vraagt, is gewoon zekerheid. Ik merk dat een aantal leden zitten met een vraag: we willen sociale woningen bouwen in de stad, want die hebben we nodig, maar we lopen het risico dat er na 25 jaar wordt gezegd dat ze worden verkocht of dat de huren worden verhoogd. Dat wil je als raad voorkomen, want je wil over 25 jaar niet terugkijken op je tijd in de gemeenteraad en dan denken: hé, dat heb ik laten lopen. Ik denk dat dat 81

daarachter zit. Ik begrijp die vraag ook heel goed. Dat zit er dus achter. Een aantal van uw collega's willen meer zekerheid hebben. Die vraag begrijp ik. Ik ga daarmee aan de slag. Ik hou de verwachtingen niet hoog, want je zegt nogal wat als gemeente met wat ik nu ga doen. Ik wil niet zeggen dat ik eigenlijk meewerk aan de onbetrouwbaarheid door het toch nog even te proberen, maar ik proef ook de twijfel bij een aantal van uw leden. De voorzitter. U gaat de beantwoording vervolgen, ook gezien de tijd. Wethouder Mulder (VVD). Ik kom bij de andere onderwerpen, die ook belangrijk zijn. De heer Scheper heeft nu al een paar keer een groot punt gemaakt van de Omgevingswet en de participatie: hoe gaan we dat nou doen? Ook vorige week hebben we het er nog over gehad. Ik heb toen toegezegd dat u in de kerstperiode en bij voorkeur rond sinterklaas de planning van de gemeente krijgt: welke stukken gaat u nou krijgen? Ook mevrouw Vavier heeft daarom gevraagd. Dat komt er dus aan. Ik probeer dat dinsdag in het college te hebben en naar u door te sturen nadat het daar is vastgesteld. Participatie komt in Q1. Ik heb ook gezegd dat ik gewoon per gebied ga kijken hoe de participatie daar verloopt. Daar ga ik op terugkomen in de volgende voortgangsrapportage over de Binckhorst, niet alleen omdat u het vraagt, maar ook omdat ik dat zelf wil. Het gaat om draagvlak.

Je kan het misschien niet iedereen altijd naar de zin maken, maar je kan wel aftappen wat de gedachten en wensen van mensen zijn en daar serieus mee omgaan. De heer Scheper zei ook dat een voldongen feit werkt als een rode lap. Dat merk ik. Hij heeft dat vaker gezegd. We gaan het er gewoon over hebben en kijken hoe we de raad hier beter kunnen bedienen. Het is een pilotproject. Dat klopt. Wat leren we hier nou van op het punt van de voorzieningen? Dat heb ik al eerder gezegd: je moet in ieder geval de regie houden over voorzieningen. Dat gaat niet alleen hier gelden; dat gaat ook gelden voor het CID, waar we, als het goed is, op 9 december over praten. Daar komt dit ook. Dan zullen we de structuurvisie zien. Daarin wordt in aantallen vierkante meters gezegd welke voorzieningen nodig zijn. Op papieren vierkante meters kun je niet sporten. Ook daarvoor geldt dus dat we dat dan ook moeten gaan doen, nadat we hier het CID hebben besproken. Dan moeten we gewoon gaan intekenen en gebieden gaan aanwijzen waar we op zoek moeten. Dat geldt ook voor de voorzieningen in de Binckhorst. U had het hiervoor met mijn collega de heer Bredemeijer over de Vlietzone. Dat is ook een interessante plek als je voorzieningen zoekt voor de Binckhorst. De heer Bredemeijer is daar gaan fietsen. Dat heb ik ook gedaan.

Ik moet het niet te snel invullen, maar je kan daar voorzieningen creëren die bestaan uit groen gras, om het zo maar te zeggen zonder het precies te duiden. We moeten dus gewoon gaan kijken. Ik wil niet vooruitlopen, want de heer Bredemeijer zei dat het ook geld kost. Daar heeft hij gelijk in; dat vindt de wethouder Financiën ook. Maar we moeten gewoon gaan kijken en in kaart gaan brengen wat wel kan en wat niet kan, zodat de heer Scheper ook het comfort heeft dat het gemeentebestuur erachteraan jaagt en dat we geen huizen hebben zonder voorzieningen, want dan staan al die mensen hier gewoon weer op de stoep om te zeggen: waar kan ik sporten? Ik heb volgens mij al best veel vragen beantwoord. Daniël Scheper (D66). Ik mis nog twee punten: de toezegging over de roeiverenigingen met een verzoek daarvoor en de toezegging over de strategische visie van het stadhuis op de Omgevingswet. Wethouder Mulder (VVD). Ik ben in overleg met collega Bredemeijer om te kijken hoe we de roeiverenigingen kunnen helpen. Dat ging over die subsidie. Daar kom ik dus op terug. De andere vraag stelde de heer Scheper ook de vorige keer. Hij wil eigenlijk onder de motorkap van het stadhuis kijken. Dit leidt wel tot discussie, want hier wordt gezegd: eigenlijk moet de raad gaan over het wat en dan moet het stadhuis het hoe doen.

Maar ik begrijp wel dat hij de zekerheid wil hebben dat het hier goed is georganiseerd. Voor een deel doen we dit ook al een beetje multidisciplinair - laat ik het zo noemen - met het Haags Initiatieventeam, het HIT-team. Als je een goed idee voor de stad hebt, kun je naar het stadhuis komen. Daar zit een team met verschillende deskundigen, zoals Stadsontwikkeling en Stadsbeheer. Die geven jou dan een eerste signaal: let hierop als je naar het stadhuis komt, hier wordt zeker op getoetst, dit is kansrijk en dit is minder kansrijk. Op die manier wordt er dus ook al gewerkt. Het is niet zo dat hier een motorkap of iets dergelijks is waar overal schotten tussen staan. 82

Dat is niet het geval, maar ik zal zorgen dat wij laten zien hoe het hier met betrekking tot de Omgevingswet onder de motorkap is geregeld. Ik zocht even naar de gemeentesecretaris, want die gaat natuurlijk over de gemeentelijke organisatie, maar die zag ik zo snel niet. Maar ik kom hierop terug. Daniël Scheper (D66). Zouden we dat in het eerste kwartaal van volgend jaar naar de raad kunnen krijgen in een stand-van-zakenbrief? Wethouder Mulder (VVD). 'Dat gaan we doen' hoor ik achter me. Dus dat gaan we doen. U merkt dat ik, als ik een toezegging doe, ik die ook wil nakomen en dat ik dan niet moet zeggen dat ik te laat kom. Ik zoek daarom even comfort en dat heb ik nu gekregen. Dat komt dus ook volgend jaar. U houdt daar een werkbespreking over. Volgens mij kom ik nu bij de moties. Als de vragen zijn beantwoord, loop ik nu de moties langs. Motie 2 van de heer Grinwis van de ChristenUnie gaat over middeldure huurwoningen in Binckhorst. Ook anderen vroegen of dat overzicht kan komen. Ik heb dat de vorige keer eigenlijk al laten zien: dit is de Binckhorst, dit zijn de plannen, dit is het percentage sociale woningbouw. Dat kunt u in december krijgen. Dan stuur ik naar u toe wat nu de stand van zaken is, wat er in de planning staat qua bouwen, wat daarvan sociale huurwoningen zijn en wat daarvan middeldure huurwoningen zijn. Dat komt dus in december naar u toe.

Deze motie kan ik dus omarmen. De heer Grinwis heeft met motie 1 ook een motie ingediend over de kades. Die kades zijn niet van de gemeente, maar hij zegt dat we de kades moeten reserveren voor partijen die nu al op de Binckhorst zitten en watergebonden zijn. Volgens mij zijn dat niet zoveel bedrijven, als ik me niet vergis. Basal blijft waar het zit. Er blijft er eigenlijk min of meer één over. Dat is Meeuwisse. Met die partij hebben we nou net de afspraak gemaakt dat ze de Binckhorst gaat verlaten. Ik weet niet welke andere bedrijven de heer Grinwis bedoelt. De vraag is dus even waar deze motie precies over gaat, waarbij ik ook aanteken dat het niet onze kades zijn. Pieter Grinwis (ChristenUnie/SGP). De motie heeft twee verzoeken. Het ene is: ga er alsjeblieft mee om als met een strategische asset. En twee: het bekendste bedrijf dat op zoek is naar kaderuimte, is inderdaad Meeuwisse. Ik begrijp dat er voor dit bedrijf nog steeds geen duidelijkheid is over waar het naartoe moet: de Vlietzone wel of niet, de Binckhorst wel of niet. Het heeft in elk geval toegang tot de Haagse wateren nodig, niet vanuit bijvoorbeeld Delft of weet ik wat. Er zijn dus nog steeds onduidelijkheden.

Vandaar deze tweeledige motie, die ten eerste benadrukt dat de gemeente erop moet letten dat kaderuimte een strategische asset is en die ten tweede vraagt om meer te doen dan alleen wat je juridisch verplicht bent: doe je best om bedrijvigheid binnen de Haagse stadsgrenzen te behouden. Wethouder Mulder (VVD). Dat begrijp ik. Ik heb al gezegd dat de kades in de Binckhorst niet van de gemeente zijn. Straks ga ik er bij een andere motie van mevrouw Vavier op in dat je daar wel iets kunt proberen te doen, maar 'in de Binckhorst behouden' … De afspraak met Meeuwisse is juist om dat niet te doen. Voor de rest zeg ik uit mijn hoofd dat we een inspanningsverplichting hebben met dit bedrijf om te kijken waar we ze kunnen helpen. Pieter Grinwis (ChristenUnie/SGP). Ja, maar het verzoek is echt buitengewoon terughoudend geformuleerd: 'te bezien of het mogelijk is'. De nadruk ligt natuurlijk op het eerste dictum, omdat ik daar wat zorgen over heb. Wethouder Mulder (VVD). Daar staat 'met de kade om te gaan als strategische asset'. Ik wil best kijken of dat kan, maar die kades zijn niet van ons. En voor Meeuwisse geldt dat dat een heel groot bedrijf is dat je verder ook niet in de Binckhorst kwijt kan. Ik vind het dus lastig om voor dit bedrijf, waarvan is afgesproken dat het weggaat en waarvoor we een inspanningsverplichting hebben, iets te zoeken in de Binckhorst.

Dat over deze motie; ik heb daarover gezegd: ontraden. Ik kom bij motie 12 van onder anderen de heer Barker, de motie Bied bedrijven Binckhorst toekomstperspectief. Het klinkt sympathiek, maar het is niet aan de gemeente om passende vervangende ruimte te zoeken. Als een huurcontract of een erfpacht afloopt, is het aan de bedrijven zelf. Die weten dat zij voor een bepaalde tijd huren of pachten. Dat kan opgezegd worden en dan moeten ze daarna zelf op zoek gaan. Dat is dus geen taak van de gemeente Den Haag. Je kan dat dus 83

eigenlijk niet vragen, want dan wordt de gemeente een soort makelaar. Dat zijn we niet; daar zijn andere partijen of andere organisaties veel beter in. Ik zou deze motie dus ontraden. Lesley Arp (SP). Ik vind het jammer dat de wethouder Economie hier niet zit, want volgens mij is een van die bedrijven laatst door de wethouder Economie in het kader van een filmpje in het zonnetje gezet. Is het ook in het kader van de banen niet wenselijk dat de gemeente zich inspant om deze bedrijven te behouden? Dat argument hoor ik niet van deze wethouder. Wethouder Mulder (VVD). Ik neem aan dat dat het bedrijf is waarvan ik gisteren de uitnodiging kreeg om daar op bezoek te gaan en dat ga ik ook doen. Natuurlijk wil je helpen, maar je kunt als gemeentebestuur natuurlijk niet alles op je nemen. Je kan natuurlijk helpen. De vorige keer werd mij gevraagd om iets te doen op het punt van kleinschalige bedrijfsruimtes, maar het is niet de taak van de gemeente om particuliere bedrijven helemaal te helpen. Natuurlijk kijk je wat je kan doen, maar het is niet de taak van het gemeentebestuur om dat te doen. Daar zijn andere partijen voor en daarvoor geldt ook een eigen verantwoordelijkheid. Robert Barker (PvdD). De gemeente kiest ervoor om de bestemming te veranderen en daardoor zijn ze hun plek kwijt.

De motie gaat eigenlijk om het faciliteren ervan, maar heb ik goed begrepen dat de wethouder zegt dat hij bedrijven niet wil faciliteren bij het zoeken van een andere plek, terwijl dat wel gemeentelijk beleid is op andere plekken? Ik zou ook nog graag een reactie wensen op de andere twee bullets: wat vindt de wethouder daarvan? Wethouder Mulder (VVD). Als je kan helpen, doen we dat natuurlijk. In 2021 zal de bedrijvenvereniging BLF in samenwerking met de gemeente een uitgebreide inventarisatie maken onder bedrijven naar hun positie en behoefte ten aanzien van huisvesting. Dat gaan we doen. We doen niet niks, maar je kan ook niet van de gemeente verwachten dat wij helemaal zeggen: hier gaat u weg en we hebben dit voor u geregeld. Je moet ook je eigen verantwoordelijkheden in de gaten houden. Maar ik zei al dat wij gaan meehelpen bij die inventarisatie onder bedrijven naar wat ze willen. Het is dus niet zo dat wij niks doen - dat zeg ik ook tegen mevrouw Arp - maar we doen wat hoort bij de taak van een gemeente. De voorzitter. De heer Barker, tot slot. Robert Barker (PvdD). De wethouder heeft nog niet gereageerd op die andere twee bullets. Wethouder Mulder (VVD). Ik heb staan 'ontraden'. Dan lees ik niet direct verder. 'Deze bedrijven ook actief te betrekken bij de vormgeving van de plannen op de Binckhorst'. Bedrijven gaan weg.