Document · PDF

RIS306620 Bijlage Integraal Gemeentelijk Rioleringsplan

Gemeenteraad 11 februari 2021, gemeente Den HaagBij agendapunt: GEWIJZIGD voorstel van het college inzake Rioleringsplan (RIS306620)24.635 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Doelen • Bijdragen aan voldoende bergings- en afvoercapaciteit om hemelwater en grondwater te kunnen verwerken. •

Bijdragen aan oppervlaktewater met een goede ecologie en waterkwaliteit en waterbodem. • De vervuilende invloed op de kwaliteit en het ecologisch functioneren van het oppervlaktewater en de waterbodem door overstortingen en regenwaterlozingen wordt waar nodig en mogelijk beperkt. • Verbetering van de kwaliteit van het oppervlaktewater en waterbodem door planmatig beheer en onderhoud van de watergangen.

• Vergroten van de bekendheid met en het verbeteren van de gebruiksmogelijkheden van het binnenwater. •

Voorkomen van misstanden op het water via de verordening binnenwater.

• Bieden van ruimte voor actieve ontmoeting tussen water en land, verbinden of versterken van de lokale economie. • Prikkelen van burgers en potentiële initiatiefnemers om het water in Den Haag met al haar potenties te leren kennen en ervaren. • Stimuleren van de potentie van stedelijk water als belangrijke ruimtelijke drager voor een goed verblijfsklimaat en een kans voor economische ontwikkeling.

Beleid en aanpak water robuust Den Haag; Wat gaan we doen?

Met een integrale aanpak spelen we in op ruimtelijke ontwikkelingen, dragen we bij aan een duurzame stad en zorgen we voor goed beheer en onderhoud.

Dit hoofdstuk beschrijft het beleid en de aanpak om tot een water robuuste stad te komen. Voor de beleidsuitwerking hebben we in aansluiting op het vorige hoofdstuk eerst het overkoepelende beleid omschreven om vervolgens het beleid uit te werken naar de vier onderwerpen.

6.1 Overkoepelend beleid 6.1.1

Inspelen op ruimtelijke ontwikkelingen

Een beeld krijgen van de groeiende bevolking en de invloed op het rioolstelsel De afgelopen 20 jaar heeft de stad meer dan 100.000 nieuwe inwoners verwelkomt. Naar verwachting worden er in de gemeente Den Haag tot 2040 ruim 50.000 nieuwe woningen gebouwd. Dit zorgt vanzelfsprekend voor een toename van de hoeveelheid afvalwater. De gemeente brengt deze veranderingen in overleg met het Hoogheemraadschap van Delfland in beeld. De veranderingen in aanbod en analyse van eventuele consequenties voor de capaciteit van gemalen worden per rioleringsgebied geanalyseerd zodat in de toekomst onderbouwde (investerings)beslissingen kunnen worden genomen. Dit onderzoek wordt uitgevoerd in de vorm van een regionale studie naar het afvalwateraanbod in NAD-verband (Netwerk Afvalwaterketen Delfland).

Watertoets Bij herstructureringen en nieuwbouwprojecten wordt in samenwerking met het hoogheemraadschap van Delfland een watertoets uitgevoerd. Via een waterparagraaf in het bestemmingsplan wordt de visie op de verwerking van afvalwater, hemelwater en grondwater en de samenhang met oppervlaktewater beschreven en worden eisen voor de verdere uitwerking verwoord. Het hoogheemraadschap hanteert hierbij de watersleutel. Deze is in 2020 vernieuwd en via de website van het hoogheemraadschap te gebruiken. Indien de ontwikkeling kan leiden tot overlast in het project of de nieuwe wijk, kunnen in een vroeg stadium passende maatregelen worden genomen om overlast te voorkomen. Een leefbare toekomstbestendige stad met een veilig, schoon en aantrekkelijk watersysteem staat in de watertoetsen centraal. Met de invoering van de omgevingswet zal de procedure van de watertoets gelijktijdig ingebed worden. Met alle regelgeving is het verstandig dat er niet alleen normgericht maar juist effectgericht wordt gehandeld. Dit betekent dat de belangen soms wel strijdig kunnen zijn en vraagt flexibiliteit van alle partijen.

6.1.2

Bijdragen aan een duurzame stad

Afkoppelen Afkoppelen van verhard oppervlak draagt bij aan de scheiding van waterstromen, het verminderen van de afvoer van schoon regenwater naar de rioolwaterzuivering en het verminderen van de hoeveelheid overstortwater op het oppervlaktewater.

Infiltratie Infiltratie van regenwater in de bodem is een vorm van afkoppelen en draagt daarnaast bij aan een vertraging van de afvoer naar het oppervlaktewater en aanvulling van het grondwater.

Verminderen vuiluitworp Door het verminderen van de belasting van de riolering door afkoppelen of door de inhoud van het rioolstelsel te vergroten vermindert de vuiluitworp en daarmee de negatieve effecten op het oppervlaktewater.

Ecologie verbeteren (water dat leeft) Het aanleggen van natuurvriendelijke oevers en voorzieningen voor de aanwezige fauna voor het passeren van duikers, bruggen of anderen harde constructies wordt de ecologie bevorderd.

Kroosverwijdering Het verwijderen van soms dikke krooslagen is belangrijk om de belevingswaarde van water te vergroten. Water wordt weer als water beleefd. Bovendien raakt het een veiligheidsaspect voor dieren en gelukkig maar uiterst zelden kinderen die kroos aanzien voor een betreedbaar groen veld. Maar heel belangrijk is ook het positieve effect op de ecologie in en op het water.

Duurzaam materiaalgebruik Via duurzaam inkopen wordt het gebruik van duurzame materialen bevorderd.

Dubomat De afgelopen jaren is gewerkt met de methodiek Dubomat. Dit houdt in dat bij riool vervangingsprojecten duurzaamheid van de uitvoeringsmethode als gunningscriterium is gebruikt, om de inschrijvers te simuleren het project zo duurzaam mogelijk uit te voeren. De komende jaren wordt deze methode verder doorontwikkeld.

Groene en alternatieve energiebronnen Aquathermie is te onderscheiden in TEO (thermische energie uit oppervlaktewater (grachten, vijvers, sloten)), TED (thermische energie uit drinkwater (leidingen, buffervaten)) en TEA (thermische energie uit afvalwater (waaronder Riothermie). TEA, de warmte die in zich in het rioolwater bevindt kan er met warmtewisselaars ook weer uit worden teruggewonnen. In een vorig GRP zijn hier al proeven mee gedaan. De techniek lijkt op specifieke plekken toepasbaar en maakt deel uit van de gedachtenvorming rond Energietransitie. TEO is voor Den Haag een interessante optie. Binnen het programma Energietransitie wordt dit verder uitgewerkt als veelbelovende bron. Er zijn al private ontwikkelaars die ook van deze mogelijkheid gebruik willen gaan maken.

6.1.3

Optimaliseren beheer door assetmanagement

We streven ernaar in de komende planperiode het beheer van het afvalwater- en watersysteem verder te optimaliseren via assetmanagement. De toestand en het functioneren van de systemen en individuele objecten staat daarbij centraal. We willen gaan leren van de geleverde prestaties en de daarbij behorende risico’s, en vervolgens op basis daarvan het beheer en onderhoud verder optimaliseren. We gaan meer sturen op te bereiken effecten (bijvoorbeeld vermindering van het aantal meldingen van burgers en bedrijfsleven of een verbetering van de ecologie en waterkwaliteit). We richten ons op optimalisatie van het gegevensbeheer, het model- en meetinstrumentarium en het verbeteren van het beheer en onderhoud en verbetering van de aangelegde infrastructuur.

6.1.4

Communicatie

De gemeente wil de komende jaren inzetten op het verbeteren van de communicatie naar haar inwoners. Dit gaan we doen door onder meer de website van de gemeente aan te vullen en daarin meer aandacht te geven aan het coördineren van bewustwording voor goed rioolgebruik, het voorkomen van zwerfvuil, aandacht voor de (negatieve) effecten van het voeren van vissen of watervogels. Ook het bieden van handelingsperspectieven voor klimaatadaptatie zal uitgebreider de aandacht krijgen.

Een servicegerichte houding van de gemeente Een centrale taak voor de gemeente vormt het afhandelen van meldingen die bewoners en ondernemers via het ‘Gemeentelijk Contact Centrum’ of via ‘Mijn Haagse Meldingen’ kunnen indienen. Er wordt gestreefd naar afhandeling binnen een termijn van drie dagen. Het goed afhandelen van bewonersmeldingen is niet alleen onderdeel van de servicegerichtheid van de gemeente, maar voorziet ook in waardevolle informatie voor het vaststellen van knelpunten zoals wateroverlast. Door de meldingen te vergelijken met meet- en modelinformatie, ontstaat een betrouwbaar beeld van de situatie en kunnen gerichtere investeringen worden gedaan. We gaan daarbij gebruik maken van de door stichting Rioned ontwikkelde standaard. Met deze systematiek kunnen beheerders ongewenste gebeurtenissen die samenhangen met de uitvoering van de watertaken eenduidig vastleggen. Prestaties kunnen zo in de toekomst beter worden gevolgd.

Communicatiemateriaal De gemeente Den Haag wil haar servicegerichtheid vergroten door de informatievoorziening voor burgers te verbeteren. Hiervoor wil de gemeente zich zoveel mogelijk aansluiten bij landelijke campagnes en de website verbeteren. De komende planperiode wordt onderzocht hoe dit gerealiseerd kan worden en wordt de methodiek verder uitgewerkt.

Communicatie over projecten naar de inwoners De wettelijke zorgplichten hebben mede als doel een veilige leefomgeving te creëren voor burgers. Om deze omgeving veilig te houden, neemt de gemeente maatregelen om de waterhuishouding te verbeteren of op peil te houden (rioolvervanging, afkoppelen, herinrichting). Naast de financiële investering die dit vraagt, kan dit ook zorgen voor hinder voor de burgers. Straten moeten worden opengebroken, waardoor mensen moeten omrijden of hun fiets of auto ergens anders moeten parkeren. Om de hinder zo veel mogelijk te beperken, staat de gemeente Den Haag voor goede communicatie en participatie met burgers, wijkberaden en verenigingen. Voorbeelden van goed lopende projecten vinden plaats met wijkberaad Mariahoeve, wijkberaad Nieuw Waldeck, volkstuinvereniging Mariahoeve en georganiseerde bewoners bij de Van Baaklaan, de Gunthersteinweg en de Erasmusweg.

6.2 Afvalwater Vervanging van riolering Om het afvalwater binnen de gemeente te kunnen blijven verwerken is continu aandacht nodig voor het functioneren en de toestand van de rioleringsstelsels. Zoals eerder in dit plan beschreven gaat de riolering in onze stad lang mee. Dit betekent een hoge gemiddelde leeftijd. Om te zorgen dat de riolering op orde blijft en tijdig wordt vervangen, wordt een continue vervanging beoogd. Hiermee wordt tevens een toekomstige piek in de vervanging voorkomen. Dit betekent: • Een vervangingsplanning voor riolen die in een slechte toestand verkeren is een belangrijke pijler voor dit beleidsplan, omdat deze planning nodig is voor het toekennen van de juiste financiële middelen. Op dit moment bedraagt de vervangingsprognose 80 km riolering per planperiode van vijf jaar. • In de zettingsgevoeliger gebieden kwantificeren we de invloed van de zettingssnelheid op de restlevensduur van de riolering met behulp van satellietwaarnemingen.

Werk met werk maken en wijkgerichte aanpak bij rioolvervangingen Naast afwegingen ten aanzien van het riool zelf zoals: de toestand, ouderdom en functie dient voor vervanging rekening gehouden te worden met werkzaamheden en ontwikkelingen in de omgeving. Bij het vervangen van riolering worden straten en wegen veelal van gevel tot gevel opengebroken. Dit leidt tot hinder bij de betrokken burgers en bedrijven en heeft invloed op de bereikbaarheid van (delen van) de stad. De inzet is om rioolvervangingswerkzaamheden zoveel mogelijk te combineren (‘Werk met werk maken’) met andere werken (bijvoorbeeld vervangen van bestrating, elektriciteitskabels of drinkwaterleidingen en herinrichtingsprojecten). Hierdoor kan efficiënter worden gewerkt en wordt hinder voor de omgeving zoveel mogelijk beperkt. Daarnaast bespaart het kosten in de uitvoering van de werkzaamheden, omdat de kosten voor het open maken van de straat maar één keer betaald hoeven te worden. Om zo efficiënt mogelijk te werken, wordt bij vervanging zoveel mogelijk wijkgericht gewerkt. Dit betekent: • In de vervangingsplanning is rekening gehouden met ontwikkelingen in de omgeving en is een wijkgerichte aanpak verwerkt. Met wegbeheer is afgesproken dat huis- en kolkaansluitingen worden vervangen bij werkzaamheden aan de wegen als het hoofdriool nog langer mee gaat en kan wachten op de volgende onderhoudsbeurt van de weg.

Gemeentelijke riolen moeten goed bereikbaar zijn Voor het onderhoud van de gemeentelijke riolen moeten ze goed bereikbaar zijn. De gemeente hanteert als uitgangspunt dat gemeentelijke riolen in gemeentegrond horen te liggen. Als dit niet het geval is zal hier in de toekomst bij vervanging van de betreffende riolen naar worden gestreefd mits dit op grond van de lokale situatie doelmatig is. Uitgangspunt is ook dat in beginsel geen gronden worden verkocht waarin gemeentelijk riolen zijn gelegen tenzij compensatie van de verloren berging en afvoercapaciteit wordt geborgd.

Frequente reiniging en inspectie van riolering van groot belang De gemeente stelt de kwaliteitstoestand van het gemeentelijk rioleringsstelsel vast door middel van een visuele inspectie ten behoeve van het bepalen van vervangings- en verbeteringsmaatregelen. Voordat zo’n inspectie plaats vindt, wordt de betreffende rioolstreng gereinigd en het vrijkomend slib afgevoerd. Jaarlijks reinigt en inspecteert de gemeente Den Haag ongeveer 10% van de riolering. Bijzondere voorzieningen worden vaker geïnspecteerd en gereinigd, kleine gebreken worden daarbij meteen hersteld. In de komende planperiode wordt dit beleid voortgezet. Daarnaast wordt geëxperimenteerd met drones in grotere en moeilijk begaanbare riolen.

Onderhoud gemalen en bergingskelders Het onderhoud aan gemalen en bergingskelders betreft reiniging en inspectie, onderhoud aan werktuigbouwkundige en elektrotechnische installaties, kleine reparaties, vervangen van onderdelen, hosting en monitoring van de werking van deze voorzieningen en specifiek onderzoek. Het onderhoud is op contractbasis uitbesteed. Aan de hand van de uitgevoerde inspectie en onderhoudsinventarisaties worden vervangingen bepaald en wordt de planning verder aangescherpt op basis van het functioneren in de praktijk.

Gegevensbeheer binnen de gemeente Adequaat gegevensbeheer is onmisbaar voor doelmatige investeringen in de toekomst. De gegevens die door de gemeente worden beheerd, worden gebruikt voor de opbouw van het modelinstrumentarium waarmee de stelsels worden doorgerekend en getoetst. Verder worden de gegevens gebruikt voor het bepalen van de vervangingsopgave. Het streven is om via uniforme uitwisselingsformats en open-datagegevens makkelijk toegankelijk te maken en te houden. Onze gemeente werkt in dit verband mee aan de open-datastructuur die volgens het GWSW (Gegevens Woordenboek Stedelijk Water) is ontwikkeld door Rioned en levert aan de opendatastructuren voor geodata volgens het PDOK-systeem (Publieke Dienstverlening Op Kaart) van de overheid. Gemeente Den Haag was een van de eerste gemeenten die de gegevens via PDOK kon ontsluiten. De focus in de komende planperiode zal liggen op het actief gebruiken van de gegevens.

Omgang met fout aangesloten rioolleidingen en verminderen rioolvreemd water De gemeente wil fout aangesloten leidingen zoveel mogelijk voorkomen en beperken. Foutaansluitingen op het hemelwaterriool zorgen voor een slechtere waterkwaliteit, omdat vuilwater direct wordt geloosd op het oppervlaktewater zonder zuivering. Foutaansluitingen op het vuilwaterriool zorgen ervoor dat regenwater onnodig naar de zuivering wordt afgevoerd. Op basis van de ervaringen met diverse technieken heeft de gemeente gewerkt aan het opsporen en opheffen van foutaansluitingen. Innovatieve technieken worden ingezet voor het opsporen ervan. Het terugdringen van rioolvreemd water (alle water dat geen afvalwater van huishoudens en bedrijven is) geeft meer ruimte voor de kerntaak van de riolering, vermindert het energieverbruik voor het transport van afvalwater en is gunstig voor het rendement van de rioolwaterzuivering. Samen met het hoogheemraadschap onderzoekt de gemeente waar de grootste hoeveelheden rioolvreemd water zich voordoen en waar deze doelmatig kunnen worden aangepakt.

Omgang met meldingen De gemeente gaat de komende beleidsperiode met behulp van nieuwe automatisering een slag maken om de meldingen ook te gebruiken voor gerichter beheer van het (afval)watersysteem. Maatregelen afvalwater Hoofdactiviteiten

Nadere omschrijving

Onderhoud en

• Reinigen en inspecteren van riolering en gemalen.

beheer

• Actualiseren reinigings- en inspectie plan. • Monitoring riooloverstorten. • Bewaken optreden eventuele foutaansluitingen. • Adequaat gegevensbeheer. • Onderhoud aan de gemalen. • Invloed van bodemdaling via satellietwaarnemingen op de levensduur van de riolering in nieuwe gebieden Wateringse veld, Ypenburg en Leidschenveen kwantificeren.

Vervanging en verbetering

• Vervanging van circa 16 km riolering per jaar zoveel mogelijk door een integrale aanpak (werk met werk). • Uitwerken verbetermaatregelen vanuit modelstudies.

Onderzoek

• Onderzoek groeiende bevolking en invloed daarvan op rioolstelsels. • Lozen afvalwater van zeeschepen op gemeentelijke riolering in de zeehaven Scheveningen.

6.3 Hemelwater Voor de verwerking van hemelwater zijn goed functionerende hemelwatervoorzieningen noodzakelijk. Hemelwaterriolering, kolken en lijngoten zijn belangrijke elementen die wateroverlast, doordat hemelwater op straat blijft staan na een hevige bui, moeten voorkomen. Inzicht in de toestand en het functioneren is belangrijk om kritische punten te kennen en indien nodig aan te pakken.

Reinigen van kolken en lijngoten Verstopping van kolken en lijngoten kan lokaal leiden tot wateroverlast en dient daarmee zo veel als mogelijk te worden voorkomen. De gemeente reinigt minimaal een keer per jaar alle kolken en lijngoten. In het geval van hoofdwegen en winkelgebieden gebeurt dit driemaal per jaar. De reinigingswerkzaamheden worden door de gemeente uitbesteed aan aannemers. Hieronder valt ook het storten van het slib en het herstellen van de schades die worden geconstateerd (ontbrekende stankschermen, wortel ingroei of kapotte deksels).

Beheer van overige hemelwatervoorzieningen De laatste jaren zijn diverse hemelwatervoorzieningen aangelegd zoals waterbergende greppels, bermen, wadi’s en infiltratievoorzieningen. In de planperiode wordt meer aandacht gegeven aan het beheer van deze voorzieningen. Ten eerste worden de kleinere hemelwatervoorzieningen geïnventariseerd en toegevoegd aan het digitale gegevensbeheer. Daarnaast komt er intensiever aandacht voor het periodieke onderhoud van deze voorzieningen. Nadat ze beter in kaart zijn gebracht zullen nadere afspraken over het beheer worden gemaakt.

Scheiden van waterstromen/afkoppelen Waar mogelijk en doelmatig wordt bij nieuwbouw of herstructurering binnen bestaand stedelijk gebied ingezet op het scheiden van waterstromen. Het schone regenwater wordt daarbij niet gemengd met het vuile afwater. Het regenwater wordt dan zoveel mogelijk vastgehouden waar het valt, geïnfiltreerd in de bodem of rechtstreeks of via een aparte regenwaterriolering afgevoerd naar het oppervlaktewater. Het afkoppelen zorgt ervoor dat de rioolwaterzuiveringen efficiënter kunnen draaien en de kwaliteit van het oppervlaktewater verbetert. De afweging of afkoppelen efficiënt en doelmatig is, wordt op projectniveau gemaakt omdat het locatie specifiek is. Het is namelijk niet altijd efficiënt om een gescheiden systeem aan te leggen, bijvoorbeeld wanneer de afstand tot het oppervlaktewater groot is, er weinig ruimte boven en ondergronds beschikbaar is of het maar om relatief beperkt oppervlak gaat. Bij afkoppelen wordt de volgende voorkeursvolgorde gehanteerd: vergroenen – afvoeren naar het groen – bodemvoorziening – afvoeren naar oppervlaktewater

De ambitie om 8 hectare verhard oppervlak per jaar af te koppelen dateert al van het begin van de vorige planperiode. De ambitie blijft ook de komende planperiode gehandhaafd met de kanttekening dat de doelmatigheidsvraag steeds nadrukkelijker zal gaan spelen. De gemeente neemt de afweging om af te koppelen standaard mee bij grote rioolvervangingen, reconstructies van de openbare ruimte en bij nieuwbouw. Afkoppelen vindt daarbij hoofdzakelijk plaats in de openbare ruimte omdat het scheiden van waterstromen op particulier terrein vaak niet mogelijk is of er geen medewerking aan wordt gegeven. De gemeente gaat steeds nadrukkelijker op zoek naar kansen voor vergroening van de openbare ruimte. Een voorbeeld daarvan is het kleinschalig verwijderen van onnodige stukken verharding in de Kijkduinsestraat in samenwerking met weg- en groenbeheerders. We gaan het afkoppelbeleid in deze planperiode voortzetten. Jaarlijks wordt bij de Jaarrekening een overzicht gemaakt van projecten waar afgekoppeld wordt en waar niet met daarbij de redenen waarom niet. Het streven om 8 hectare af te koppelen wordt de komende tijd voortgezet. Hierbij wordt opgemerkt dat afkoppelen langzaam maar zeker moeilijker en kostbaarder wordt omdat de gemakkelijkere afkoppelkansen de afgelopen jaren al zijn benut.

Gebiedsgericht onderzoek moet uitwijzen of het vasthouden aan de 8 hectare als doelstelling op termijn (financieel) haalbaar en doelmatig is.

Gebiedsgerichte benadering hemelwaterverwerking De stadsdelen en wijken binnen de gemeente zijn verschillend op het gebied van water, bodemsamenstelling en de diepte van het grondwater. • In wijken die op zand zijn gebouwd (bijvoorbeeld Scheveningen, Duindorp of Kijkduin) is de bodem goed doorlatend en het grondwater voldoende diep. Hemelwater kan hier worden geïnfiltreerd in de bodem. • In de wijken die op klei of veen zijn gebouwd (bijvoorbeeld Stationsbuurt, Schilderswijk of Transvaal) is dat niet het geval en kan hemelwater niet in de bodem worden geïnfiltreerd. Hier dient hemelwaterriool te worden aangelegd voor de afvoer van hemelwater naar het oppervlaktewater. De volgende overwegingen spelen een rol in het omgaan met hemelwater: • Een infiltrerende voorziening aanbrengen op plaatsen met een hoge grondwaterstand kan leiden tot natte kruipruimtes. • In sommige gevallen is het direct afvoeren van hemelwater naar het oppervlaktewater juist gewenst om te zorgen voor voldoende doorspoeling van de watergang(en). • De wateropgave is verschillend. Sommige gebieden hebben voldoende oppervlaktewater om overtollig regenwater te kunnen bergen. Voor anderen is dat minder het geval en kunnen alternatieve vormen van waterberging een bijdrage leveren aan een veilig watersysteem. Bij het vaststellen van de juiste maatregelen gaat de gemeente gebiedsgericht te werk.

Voor het inpassen van waterberging of groen wordt gekeken naar de samenhang met het gebied.

Voorkomen van water op straat Water op straat is niet hetzelfde als wateroverlast. Onder water op straat verstaan we een situatie waarbij het water tijdelijk en kortdurend op straat komt te staan omdat tijdens extreme regenval de riolering overbelast raakt. Hierbij kan wel hinder optreden maar hoeft geen schade te ontstaan. De gemeente toetst de hoeveelheid en duur van water op straat van de rioleringsstelsels met theoretische berekeningen. Als norm voor water op straat hanteert de gemeente dat bij de landelijk vigerende ontwerpbui10 met een herhalingstijd van 2 jaar geen water op de straat dient te staan. Daarnaast hanteert de gemeente als extra toetsing dat bij een bui11 met een herhalingstijd van 10 jaar maximaal 45 minuten water op de straat mag staan. De normen die worden gehanteerd voor water op straat zijn beschreven in het ‘Handboek Openbare Ruimte’ van de gemeente.

Wateroverlast en omgang met extreme regenval Door klimaatverandering neemt de kans op extreme neerslag toe. Bij deze extreme neerslag kan de riolering de afvoer niet volledig aan en zal voor langere tijd en meer water op straat blijven staan en over de straat gaan stromen. De rioolstelsels zijn immers niet ontworpen op dergelijke extremen, omdat dit naast een groot ruimtebeslag, een buitenproportionele financiële inspanning zou vragen. De neerslag die niet door de riolering kan worden afgevoerd, zal binnen bepaalde grenzen, op een verantwoorde manier in de openbare ruimte of in het oppervlaktewater moeten worden opgevangen. Onder ‘verantwoord’ verstaat de gemeente dat er zo min mogelijk schade ontstaat aan gebouwen of geen ernstige belemmeringen optreden voor hulpdiensten, burgers en bedrijven. Het is belangrijk dat de gemeente inzicht heeft in de kwetsbaarheid van objecten en gebieden voor wateroverlast, de verwachtte impact op de leefomgeving en mogelijke acties voor verbetering met belanghebbenden. Voor de toetsing van de riolering en de openbare ruimte voor extreme neerslaggebeurtenissen hanteert de gemeente de bui van 70 mm gedurende 1 uur (situatie 2050) die volgens het huidige klimaatscenario van het KNMI en STOWA (Stichting Toegepast Onderzoek WAterbeheer) eens per 100 jaar voorkomt.

De resulterende kaarten die volgen uit de toetsing, tonen waar de grootste waterhoogten ontstaan als een dergelijk uitzonderlijke regenbui zou vallen in Den Haag. Daarbij geven de kaarten een indicatie van de waterdiepte: modellen zijn nooit 100% nauwkeurig. Bij het interpreteren van deze kaarten en het vaststellen van aandachtspunten past de gemeente maatwerk toe. De focus ligt daarbij op locaties die een belangrijke functie vervullen in de stad of in de omgeving. Zo moeten de hulpdiensten zo goed mogelijk kunnen blijven functioneren. Schade aan scholen, musea en verzorgingstehuizen moet zoveel mogelijk worden voorkomen. Figuur 6.1 toont een voorbeeld van de uitkomst van een modelberekening.

Bui met een hoeveelheid van 20 mm regen in 60 minuten

Bui met een hoeveelheid van 36 mm regen in 45 minuten

Figuur 6.1 Voorbeeld van een modeluitkomst bij een bui 70 mm neerslag in een uur.

Vergroten inzicht in functioneren We willen het inzicht in het functioneren van de riolering blijven vergroten. Zoals eerder beschreven is hiervoor een meetnet ingericht en worden berekeningen uitgevoerd. Het rekenmodel van de gemeente bevat een geïntegreerd maaiveldmodel om ook de stroming van regenwater in de openbare ruimte te kunnen meenemen. Het rekenmodel is een belangrijk instrument om te sturen op de inrichting van de afval- en hemelwatersystemen en in relatie tot het klimaatrobuust inrichten van de stad. De komende jaren wordt in samenwerking met het hoogheemraadschap het modelinstrumentarium verder geïntegreerd met een nauwkeurige weergave van het oppervlaktewatersysteem. Op basis van het modelinstrumentarium en het meetnet zal meer aandacht worden besteed aan de waterkwaliteit en de koppeling tussen de riolering en het oppervlaktewater. Deze wens is ook beschreven in de Haagse Wateragenda en sluit aan bij de ambities uit de ‘Bestuursovereenkomst schoon en gezond water Delfland’. Concreet onderdeel van de ambitie is dat wordt onderzocht hoeveel water via de gemengde overstorten en regenwateruitlaten op het oppervlaktewatersysteem wordt geloosd. Op basis van deze analyse worden eventuele verdere verbeteringen voor vermindering van de vuilemissies voorgesteld zodat de oppervlaktewaterkwaliteit verder verbetert.

Vergroening van de stad We gaan in projecten actief op zoek naar kansen voor het vergroenen van de openbare ruimte in combinatie met verwerking van hemelwater. Vergroening van de stad is een van de mogelijkheden om zoveel mogelijk water in het gebied vast te houden. Het vergroenen heeft verschillende voordelen: • Een groene leefomgeving draagt bij aan de gezondheid, omdat dit de luchtkwaliteit verbetert en hittestress in de zomer bestrijdt. •

Voorzieningen in het groen zijn goedkoper dan het uitbreiden van het rioleringsstelsel.

• Infiltreren van meer regenwater in plaats van afvoeren is een goede maatregel tegen droogte, omdat het regenwater het grondwater aanvult. Het stimuleren van de aanleg van groenblauwe schoolpleinen draagt bij aan de vergroening van de stad. Groenblauwe schoolpleinen dragen bij aan klimaatbestendiger en groen stad. In de planperiode zullen we nieuwe groen blauwe schoolpleinen actief blijven stimuleren, waar mogelijk participeren we bij de aanleg. 52

Klimaatadaptatie op particulier terrein We stimuleren duurzame initiatieven en bieden initiatieven de ruimte. Hieraan gekoppeld wordt een waterlabel ingevoerd voor particuliere tuinen waarmee de water robuustheid van de tuin wordt gewaardeerd. We willen het goede voorbeeld geven door in overleg met de Centrale Vastgoedorganisatie voor de openbare gebouwen te onderzoeken of het doorspoelen van de toiletten met regenwater haalbaar is. Bewoners en bedrijven zullen hun steentje moeten bijdragen om de stad water robuuster te maken. Regen valt immers niet alleen in de openbare ruimte: meer dan de helft van het oppervlak van Den Haag is niet in bezit van de gemeente zelf. Voorbeelden van maatregelen op eigen terrein zijn het aanleggen van groene daken en het verminderen van verharding (tegels) in tuinen en op binnenterreinen. Ook zijn veel buurttuinen ontwikkeld die beheerd worden door bewoners (o.a. Emma’s Hof, Zeeheldentuin, Het Dwergje, Uitvindershof).

Maatregelen hemelwater Hoofdactiviteiten

Nadere omschrijving

Onderhoud en

• Reinigen straatkolken en lijngoten.

beheer

• Versterken gegevensbeheer hemelwatervoorzieningen. • Registratie van meldingen. • Opsporen en opheffen van foutaansluitingen.

Vervanging en verbetering

• Afkoppelen 8 ha verhard oppervlak in samenhang met vervanging van 16 km riolering per jaar en in samenwerking met belanghebbenden (werk met werk). • Uitwerken lokale verbetermaatregelen volgend uit de (toekomstige) stresstesten voor extreme neerslag. • Uitwerken verbetermaatregelen vanuit modelstudies. • Stimuleren klimaatadaptatie bij particulieren, stimuleren vergroening schoolpleinen, stimuleren groene daken.

Onderzoek

• Uitvoeren modelstudie en verdere uitwerking van het modelinstrumentarium en meetnet in de planperiode. • Gebiedsgerichte uitwerking. • Gebruik regenwater voor toiletspoeling.

6.4 Grondwater Een uitgebreid grondwatermeetnet in Den Haag en grondwatermodel Zoals in hoofdstuk 2 omschreven is er een grondwater meetnet waarmee de grondwaterstanden verspreid over de stad worden gemeten. De jarenlange meetreeksen van de grondwaterstanden in Den Haag zijn voor iedereen beschikbaar via de website van de gemeente. We zorgen ervoor dat het grondwatermeetnet en het grondwatermodel op peil blijven. De komende periode gaan we werken aan een verdere verfijning van het grondwatermodel waarmee locatie en tijdsafhankelijk voorspellingen kunnen worden gedaan in relatie tot klimaatadaptatie (thema’s extreme neerslag en droogte).

Gemeentelijk handelen binnen de zorgplicht grondwater De gemeente heeft een zorgplicht voor grondwater. Dit houdt in dat de gemeente in het openbaar gebied maatregelen kan treffen teneinde structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken. Dit geldt voor zover het treffen van die maatregelen doelmatig is en niet tot de zorg van de particulier, het waterschap of de provincie behoren. Voor een beschrijving van verantwoordelijkheden voor te nemen maatregelen wordt verwezen naar Bijlage 5. Als richtwaarde voor het optreden van grondwateroverlast, hanteert de gemeente Den Haag daarbij een ontwateringsdiepte van 70 cm onder het midden van de openbare weg. De richtwaarde is gebaseerd op een onderzoek naar grondwateroverlast in het stedelijk gebied uit 1991 en is gericht op het voorkomen van structurele overlast in de kruipruimten van woningen, zijnde de meest kwetsbare functie in het stedelijk gebied (zie ook Bijlage 5). De gemeente hanteert deze richtwaarde voor de hele gemeente. De gemeente zal waar nodig, bij een situatie met een ontwateringsdiepte van minder dan 70 cm, een afweging maken of er sprake is van structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand en of maatregelen door de gemeente in die gevallen doelmatig zijn.

De gemeente acht een situatie structureel indien de gemeten representatieve hoogste grondwaterstand (RHG) voor een gebied langdurig (gedurende meer dan 30% van de tijd van een jaar) hoger is dan de richtwaarde van 70 cm onder de openbare ruimte. Een uitgebreidere uitwerking van de zorgplicht van de gemeente en de stappen die worden gezet om hier invulling aan te geven, is opgenomen in Bijlage 5. Hierbij worden ook de verantwoordelijkheden van andere partijen beschreven.

Aandachtsgebieden voor hoog grondwater De gemeente heeft de afgelopen jaren aandachtsgebieden bepaald waar de gemiddelde ontwateringsdiepte in 2050 in een natte periode minder dan een meter zal zijn (zie figuur 6.2). Met deze berekening zijn de zeespiegelstijging, toename van winterneerslag en het stoppen van de DSM-onttrekking in Delft meegenomen. In deze aandachtsgebieden zijn extra continu registrerende peilbuizen geplaatst om het grondwater nauwkeuriger te bemeten. De komende planperiode blijven we deze aandachtsgebieden monitoren. Indien een te hoge grondwaterstand leidt tot structurele overlast, kan de gemeente in het openbare gebied voor zover doelmatig maatregelen nemen. Deze werkzaamheden worden bij voorkeur gecombineerd met andere werkzaamheden in de openbare ruimte. Zo zijn bijvoorbeeld bij recente rioolvervangingen in Transvaal drainagesystemen aangelegd.

Aandachtsgebieden voor laag grondwater Naast de aandachtsgebieden voor hoog grondwater, heeft de gemeente Den Haag ook aandacht voor gebieden met laag grondwater. Door klimaatverandering worden de zomers namelijk droger, wat leidt tot grotere schommelingen in de grondwaterstand. Een te lage grondwaterstand kan ervoor zorgen dat de houten funderingen van (oude) woningen gaan rotten en de natuur schade oploopt. In het kader van de klimaatstresstesten zijn gebieden in beeld gebracht waar de grondwaterstand in de zomer diep kan wegzakken (zie figuur 6.2).

Aandachtsgebieden hoog en laag grondwater gemeente Den Haag Deze kaart geeft gebieden aan met risico's bij een hoge of lage grondwaterstand. De droogtekaarten zijn geschikt om te gebruiken als eerste verkenning van het gebied. Er kan op basis van deze kaarten een indruk gekregen worden van de mogelijke risico's omtrent water in het interessegebied.

Legenda Aandachtsgebieden lage grondwaterstand - bebouwde kom - Kans op zakking bij panden op staal - en/of kans op bodemdaling door zettingsgevoelige grondsoort - en/of mogelijk kans op droogstand funderingshout Aandachtsgebieden lage grondwaterstand - natuur - Relatief grote grondwateruitzakking bij opeenvolgende zeer droge jaren - Natura 2000 gebied of ecologische hoofdstructuur Aandachtsgebieden hoge grondwaterstand - bebouwde kom - Minder dan 0,8m ontwateringsdiepte in een maatgevend natte winterperiode (RHG)

Aandachtsgebieden hoog en laag grondwater

Project: 200794

Figuur 6.2 Aandachtsgebieden met hoge en lage grondwaterstanden

Datum: 03-07-2020

Opgesteld: MKI

Controle: LTO

Ook de aandachtsgebieden voor te laag grondwater blijven we monitoren. Waar mogelijk zullen we vanuit de stadsbrede klimaatstrategie droogteproblemen proberen te voorkomen. Voor deze strategie wordt verwezen naar bijlage 3, thema droogte.

Melden van grondwaterproblemen (loketfunctie) Voor bewoners heeft de gemeente een loketfunctie. Overlast kan worden gemeld, zodat een goed beeld kan worden gevormd van gevoeligheden in de stad. Vaak betreft het verhelpen van problemen een eigen verantwoordelijkheid die bouwkundige maatregelen vraagt voor eigenaren zelf. Via het daarvoor opgezette een informatiepunt (vooralsnog te vinden onder www.hulpbijgrondwaterdenhaag.nl) helpen we waar nodig eigenaren van kelders met insijpelend water om de juiste maatregelen te treffen.

Afbouwen grondwateronttrekkingen van DSM te Delft De grondwateronttrekkingen van DSM hebben invloed op de grondwaterstand in Den Haag. Vanaf 1916 is op grote schaal grondwater onttrokken en gebruikt als koelwater. Sinds 2009 is deze onttrekking niet meer nodig voor het oorspronkelijke doel. De grondwateronttrekking wordt in kleine stapjes verminderd. De effecten van deze vermindering worden door Den Haag ook de komende periode nauwlettend gevolgd.

Onderhoud drainagevoorzieningen Om te voorkomen dat grondwateroverlast ontstaat in de wijken met hoog grondwater, is op meerdere locaties in de gemeente Den Haag drainage aangelegd. Met name in Leidschenveen, Ypenburg en Wateringsveld ligt een grote hoeveelheid drainages. Drainages behoeven goed onderhoud en ze worden daartoe jaarlijks doorgespoten. De komende periode gaan we onderzoek uitvoeren naar de levensduur en onderhoudsbehoefte van drainagesystemen en stellen daarvoor een beheer-en onderhoudsplan op. Op basis van het onderhoudsplan intensiveren we waar nodig het beheer en onderhoud en vervangingsmaatregelen. Maatregelen grondwater Hoofdactiviteiten

Nadere omschrijving

Onderhoud en

• Onderhoud peilbuizennetwerk en monitoren grondwaterstanden.

beheer

• Reinigen en inspecteren drainagenetwerken. • Beheer- en onderhoudsplan drainagenetwerken. • Bewaking regeling afbouwen onttrekking DSM. • Registratie van meldingen.

Vervanging en verbetering

• Geleidelijke vervanging of verbetering drainagenetwerken waar nodig op basis van het beheer- en onderhoudsplan. • Optimaliseren peilbuizennetwerk.

Onderzoek

• Onderzoek naar slim toepassen ‘lekke regenwaterriolen’. • Onderzoek naar optimalisatie van het beheer van drainagesystemen. • Samen met Dunea onderzoeken hoe Den Haag het best om kan gaan met het zoete grondwater, mede in relatie tot klimaatverandering en toenemende toepassing van WKO-systemen, zowel voor effecten op diep en ondiep grondwater als voor wat betreft gevolgen voor drinkwatervoorziening.

6.5 Oppervlaktewater De gemeente en het hoogheemraadschap werken intensief samen aan goed waterbeheer in de stad. Er is gewerkt aan het realiseren van de doelen die in de Wateragenda vanuit de lange-termijn-doelstelling voor het Haagse waterbeleid zijn geformuleerd: 1. Duurzaam, schoon en gezond water, 2. Aantrekkelijk water, 3. Veilig en beheerst water en 4. Bewust van Haags water. In paragraaf 5.5 zijn deze 4 doelen vanuit het perspectief van de afvalwaterketen in 3 doelen samengevat.

Voldoende berging- en afvoercapaciteit Door het creëren van voldoende bergings- en afvoercapaciteit van het oppervlaktewatersysteem wordt de kans op wateroverlast zo klein mogelijk gemaakt. Het uitbreiden van deze capaciteit moet altijd op een verantwoorde en soms innovatieve wijze plaats vinden. De visienota Toekomstbestendig Haags water beschreef in dit kader al een strategie om te komen tot een toekomstbestendig Haags watersysteem en een klimaatbestendige stad. De strategie die deze nota omschrijft is gebaseerd op drie pijlers: 1.

De basis op orde

Kansen pakken, samenwerken en slimme combinaties zoeken

Kennisontwikkeling, onderzoek en innovatie

De strategie van deze nota wordt nog steeds onderschreven en zal ook de komende planperiode leidend zijn. De door het hoogheemraadschap uitgevoerde watersysteemanalyses laten zien dat er zowel bij het huidige klimaat als bij toekomstige klimaatscenario’s geen grote overlastknelpunten in het Haagse watersysteem zijn. De basis is op orde. Hoewel de basis op orde is, blijft het voornemen om kansen te pakken, samen te werken en slimme combinaties te zoeken. Hierbij wordt de voorkeursvolgorde ‘vasthouden, bergen, afvoeren’ gehanteerd. We kijken net als bij afvalwater, hemelwater en grondwater naar de maatschappelijke kosten. Doelmatigheid en efficiency gericht op het bereiken van gewenste effecten staan bij het klimaatbestendig maken van de leefomgeving voorop en niet alleen generieke normen. Voorbeelden van het dienen van meerdere doelen zijn het Piet Heinplein (aanpassing inrichting en waterberging) en de Koekamp (ruimtelijke ontwikkeling en waterberging). In de komende planperiode worden bij voorgenomen werkzaamheden waar mogelijk kansen benut bij ruimtelijke ontwikkelingen en bij grootschalig onderhoud om meer water vast te houden of om het bergend vermogen te vergroten en vertraagd af te voeren, zowel in de polders als in de boezem.

Met name hoger gelegen gebieden en gebieden met relatief weinig oppervlaktewater of een specifieke behoefte aan een schone waterbron, zoals de omgeving van de Haagse Beek.

Ecologisch en chemisch gezond water Voor een ecologisch en chemisch gezond watersysteem worden de reguliere onderhoudswerkzaamheden zoals baggeren en maaien van de waterkanten voortgezet. Verder wordt ingezet op actief kroosbeheer en kleinschalige aanplant van drijfbladvegetatie. Aan een verdere verbetering van ecologische waarden wordt gewerkt via de implementatie van een plan voor onderhoud van natuurvriendelijke oevers en het inbedden van ecologisch beheer in schouwverplichtingen. Het kwaliteitsbaggerwerk en doorspoelplannen zullen met het hoogheemraadschap worden besproken. Ook het tegengaan van rietdominantie bij natuurvriendelijke oevers, ecologische refugia (schuilplekken) en indien effectief extra baggerwerk bij riooloverstorten om het zelfreinigend vermogen van het ontvangend water te vergroten en de waterkwaliteit te verbeteren komen daarbij aan de orde. Vergroten van de bekendheid met en het verbeteren van de gebruiksmogelijkheden van het binnenwater Om de kracht van ons aantrekkelijke watersysteem nog beter te benutten, is het wenselijk om het water waar mogelijk op een aantrekkelijke wijze in de openbare ruimte te integreren.

De Nota Binnenwater (Beleid voor de binnenwateren, RIS 246361) omvatte daartoe een meerjarig actieprogramma voor de gemeente om orde op zaken te stellen, om recreatieve mogelijkheden voor het gebruik van het binnenwater te vergroten, ruimte te bieden aan economische activiteiten en om de zichtbaarheid van het water te vergroten. Het beleid voor de binnenwateren is in het actieprogramma binnenwateren uitgewerkt aan de hand van vier thema’s: zaken op orde houden, gebruiksmogelijkheden vergroten, het geheim ontsluieren en het watersysteem ontsluiten. Zoals ook in paragraaf 3.4 beschreven zijn diverse acties vanuit dit programma uitgevoerd. De overige nog uit te voeren acties maken onderdeel uit van de wateragenda en zullen samen met het hoogheemraadschap worden geëvalueerd. De beleidsdoelen voor het water in de stad zijn alleen haalbaar als de bewoners, bezoekers en bedrijven daar ook zelf een bijdrage aan leveren. Bewustwording door communicatie en informatie-uitwisseling zijn hiervoor belangrijk (zie ook paragraaf 6.1.4). Maatregelen oppervlaktewater Hoofdactiviteiten

Nadere omschrijving

Onderhoud en

• Regulier beheer en onderhoud (maaien waterkanten, verwijderen drijfvuil,

beheer

baggerwerkzaamheden). • Ecologisch beheer en onderhoud in relatie tot kroos en aanplant. • Uitwerken plan voor onderhoud van natuurvriendelijke oevers gericht op verbetering van ecologische waarden. • Communicatie en informatie-uitwisseling. • Registratie van meldingen.

Vervanging en

• Kansen voor realiseren waterberging benutten

verbetering

• Herstel natuurvriendelijke oevers (nat en droog deel) i.s.m. groenbeheer.

Onderzoek

• Evalueren en actualiseren Wateragenda en Actieprogramma Binnenwater.

Kostendekkingsplan; Hoe gaan we het financieren?

De rioolheffing in Den Haag ligt al jaren ruim onder het landelijk gemiddelde.

Het uitvoeren van de gemeentelijke watertaken kost geld. Op grond van artikel 228a van de Gemeentewet kunnen de kosten ter uitvoering van de zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater verhaald worden op burgers en bedrijven. Dit geld wordt opgebracht door betaling van de rioolheffing. Dit hoofdstuk geeft een doorkijk van de financiële ontwikkeling in de planperiode.

7.1 Heffingen en verordeningen Onder rioolheffing wordt een directe belasting geheven voor de kosten die voor de gemeente verbonden zijn aan: •

inzameling en het transport van huishoudelijk afvalwater en bedrijfsafvalwater;

• de inzameling en eventuele verwerking van afvloeiend regenwater en het treffen van maatregelen ten einde structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken. Den Haag int rioolheffing op basis van de verordening rioolheffingsverordening. De rioolheffing in Den Haag bestaat uit twee onderdelen. In de eerste plaats is er het eigenarentarief dat geldt voor iedereen die in Den Haag een woning of bedrijfspand bezit. Daarnaast geldt voor de lozingen door grootverbruikers van water een heffing. Er vindt geen onderverdeling in de heffing plaats met betrekking tot de zorgplichten afvalwater en regenwater. Ieder jaar wordt de verordening bij de begrotingsvaststelling in de gemeenteraad geactualiseerd met de nieuwe bedragen voor de heffing.

Rioolheffing Eigenaren (bedrag per 1 januari 2020 € 148,85) De rioolheffing is een vast bedrag per aansluiting. De aanslag gaat naar de persoon die eigenaar is van een (on)roerende zaak en is aangesloten op de gemeentelijke riolering (direct of indirect). Gebruikers van een onroerende zaak hoeven geen rioolheffing te betalen. De inning vindt plaats via de gemeentelijke belastingdienst.

Rioolheffing Gebruikers (bedrag per 1 januari 2020 € 203,65) Wordt door een gebruiker meer dan 500 kubieke meter (m3) leidingwater en/of grondwater afgevoerd of opgepompt in het riool van de gemeente, dan moet de rioolheffing grootafvoer worden betaald. Per 500 m3 afvalwater (eerste 500 m3 is vrij) wordt een bedrag in rekening gebracht. Voor inning worden gegevens van Dunea (drinkwaterverbruik) en de gemeentelijke Belastingdienst gebruikt. De rioolheffing in Den Haag ligt al jaren ruim onder het landelijk gemiddelde. In figuur 7.1 is het verloop sinds 2003 te zien.

250 € 181,09

200

€ 148,85

150 100

€ 99,98 € 63,78

12 20

07 20

06 20

 Landelĳk gemiddelde  Den Haag

Figuur 7.1 Verloop rioolheffing Den Haag ten opzichte van landelijk gemiddelde

7.2 Overige uitgangspunten Voorziening riolering Om te voorkomen dat het rioolheffingstarief continu varieert en om te sparen voor toekomstige vervangingsinvesteringen wordt gebruik gemaakt van een voorziening voor riolering. Overschotten en tekorten worden met deze voorziening gesaldeerd. Bij een positief saldo wordt dit bedrag in de voorziening gestort en blijft daarmee beschikbaar voor de rioleringszorg. De voorziening mag overigens op geen enkel moment negatief zijn. In geval van negatief, wordt de overschrijding op de balans geactiveerd, waarmee het saldo in de voorziening “Riolering” positie blijft. Voor de voorziening wordt geen rente vergoed.

Kapitaallasten De kosten voor rioolvervangingen en verbeteringen zijn investeringen met economisch nut. De investeringskosten worden geactiveerd volgens annuïteiten, met een rekenrente van 1,50% en afschrijvingstermijn van maximaal 40 jaar. De eerste aanleg van het riool komen ten laste van de grondexploitatie. Van de in het verleden uitgevoerde rioleringsinvesteringen is in de rioolheffing een bedrag voor kapitaallasten in de exploitatie genomen. De totale boekwaarde van de rioleringsinvesteringen bedraagt € 4,74 miljoen per 1 januari 2020. De komende planperiode worden geen extra schulden opgebouwd. Wel is er rekening gehouden met een extra spaarbedrag van € 0,55 miljoen in de planperiode om de balanswaarde versneld af te boeken.

Kostendekkendheid Den Haag heeft een kostendekkend beleid ten aanzien van de rioolheffing. De hoogte van de heffing wordt bepaald door de raming van de kosten voor de komende 5 jaar. Het merendeel van de kosten heeft betrekking op onderhoud, vervanging en verbetering. De grondslagen voor het opstellen van de financiële meerjarenplanning komen voor wat betreft de onderhoud-, vervangings- en verbetermaatregelen uit het beheersysteem.

Met alle financiële gegevens is een kostendekkingsberekening opgesteld en bepaald of de huidige rioolheffing toereikend is. De tabellen in de volgende paragrafen geven de lasten en baten aan voor de komende planperiode.

7.3 Lasten en baten afvalwater, hemelwater en grondwater Lasten (exploitatielasten en investeringen) (bedragen in euro’s)

2021

2022

2023

2024

2025

Kapitaalslasten

354.184

349.911

345.639

341.366

337.093

Afdelingskosten

2.915.144

Perceptiekosten

440.852

441.852

437.724

433.354

432.604

Bijdrage Vegen

400.000

Btw afdracht

2.657.000

Totaal Algemeen

6.767.180

6.763.907

6.755.507

6.746.864

6.741.841

11.269.803

900.000

19.436.894

100.000

Diverse verbeter maatregelen

500.000

Onderzoek

100.000

32.306.697

Algemeen

Zorgplicht afvalwater Onderhoud (inspectie, reiniging, registratie) Riolering Gemalen en persleidingen Vervanging Riolering Gemalen en persleidingen Verbetering

Totaal zorgplicht afvalwater

(bedragen in euro’s)

2021

2022

2023

2024

2025

250.000

2.400.000

100.000

3.000.000

Zorgplicht regenwater Onderhoud (inspectie, reiniging, registratie) Regenwaterriolering / infiltratievoorzieningen Vervanging Regenwaterriolering / infiltratievoorzieningen Verbetering Klimaatmaatregel :aanleg regenwaterriolering /afkoppelen, ca 8 ha per jaar) Onderzoek Totaal zorgplicht regenwater

Zorgplicht grondwater Onderhoud (inspectie, reiniging, registratie) Grondwater (peilbuizen)

150.000

Grondwater (drainage

500.000

250.000

Aanleg drainageleidingen

50.000

Onderzoek

100.000

Totaal zorgplicht grondwater

1.050.000

Totaal lasten exlcusief

43.123.877

43.120.604

43.112.204

43.103.561

43.098.538

onderhoud)

Vervanging Drainageleidingen Verbetering

inflatiecorrectie

Baten vanuit de rioolheffing (bedragen in euro’s)

2021

2022

2023

2024

2025

41.427.030

1.346.846

290.000

60.000

43.123.877

Rioolheffing per eigenaar € 150,85 Rioolheffing eigenaren (circa 274.624 eenheden) Rioolheffing grootverbruik per 500 m3 € 206,35 Rioolheffing grootverbruik (circa 6.527 eenheden) Opbrengsten dwangverordening Mantelbuis Begroting/Baten exclusief Inflatiecorrectie

7.4 Lasten en baten oppervlaktewater De oppervlaktewater gerelateerde watertaken die in deze nota zijn omschreven worden gefinancierd uit andere bronnen dan de rioolheffing.

Bijlagen

Bijlage 1 Verantwoordelijkheden riolering, grond- en oppervlaktewater Afvalwater De gemeente heeft op grond van de Wet milieubeheer een wettelijke zorgplicht voor de inzameling en het transport van afvalwater. De gemeente is daarbij verantwoordelijk tot aan de hoofdrioolgemalen van het Hoogheemraadschap. Het hoogheemraadschap is verantwoordelijk voor het transport en de zuivering van het afvalwater van de hoofdrioolgemalen tot aan de rioolwaterzuivering.

Hemelwater De gemeente heeft op grond van de Waterwet een wettelijke zorgplicht voor de doelmatige inzameling van afvloeiend hemelwater en de doelmatige verwerking ervan. Op particulier terrein is de eigenaar als eerste verantwoordelijk voor de inzameling en verwerking van hemelwater. Als deze zich redelijkerwijs niet kan ontdoen van het hemelwater zorgt de gemeente voor inzameling en verwerking binnen de mogelijkheden die de gemeente hiervoor heeft.

Grondwater De verantwoordelijkheden voor grondwater zijn verdeeld over perceeleigenaren, de gemeente, het hoogheemraadschap en de provincie. Perceeleigenaren zijn zelf verantwoordelijk voor het grondwater onder het eigen perceel. De gemeente heeft vanuit de Waterwet een wettelijke zorgplicht grondwater en kan maatregelen treffen in het openbaar gebied om structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand te voorkomen. Het hoogheemraadschap is verantwoordelijk voor het op peil houden van het oppervlaktewater waarmee de grondwaterstand wordt beïnvloed. De provincie kent verantwoordelijkheden voor het diepere grondwater, mede in relatie tot de drinkwaterwinning.

Oppervlaktewater Het hoogheemraadschap van Delfland is verantwoordelijk voor het onderhoud van de boezemwateren en de hoofdwatergangen van de polders in het beheer gebied en daarmee de stad. Het hoogheemraadschap is verantwoordelijk voor de waterkwantiteit en waterkwaliteit van al het oppervlaktewater in de stad. Samen hebben de gemeente en het waterschap volgens de waterwet de plicht om hun taken op elkaar af te stemmen. Daarnaast heeft de gemeente Den Haag als fysiek eigenaar van het water diverse taken op het gebied van het onderhoud van het water, het in stand houden van walkanten en het nautische beheer ten behoeve van scheepvaart. Het water is een aanzienlijk, onlosmakelijk onderdeel van de openbare ruimte van de stad en heeft de gemeente zich onder meer tot doel gesteld om deze schoon, heel en veilig te houden.’

Bijlage 2 Overzicht terugblik GRP 2016-2020 Acties in de periode 2016-2020 Actie

Zorgplicht afvalwater

Zorgplicht regenwater

Zorgplicht grondwater

Stedelijk water

Onderhoud

Reinigen en inspectie van riolering en gemalen volgens jaarwerkplan.

Reinigen 97.000 straatkolken.

Reinigen en inspectie drainage volgens jaarwerkplan.

Niet van toepassing.

Monitoring riolerings- Meldingen water op overstorten. straat registreren.

Monitoring grondwaterstanden. Meldingen overlast registreren.

Opsporen en opheffen foutieve aansluitingen

Invloed van bodemdaling op de levensduur van de riolering in nieuwe gebieden Wateringse veld, Ypenburg en Leidschenveen kwantificeren. Opstellen incidentenplan riolering. Actualiseren reinigings- en inspectie plan.

Meetnet intensiveren.

Vervangen

Vervanging circa 16 kilometer riolering per jaar in samenhang en samenwerking. Onderhoud en vervanging aan rioolgemalen.

Niet van toepassing.

Verbetering

Uitwerken verbetermaatregelen (klimaatadaptatie) uit het Basisrioleringsplan 2015.

Uitwerken strategie bij ontwateringsdiepte minder dan 0,70 meter.

Kansen pakken (klimaatadaptatie). Vasthouden, ontharden, bergen en vergroenen.

Uitwerken verbetermaatregelen gemaleninspectie 2015.

Aanpak knelpunten waterkwaliteit.

Afkoppelen bij stedelijke vernieuwing indien doelmatig.

Ontharden openbare ruimte. Vergroten servicegerichtheid; vanuit de praktijk opbouwen van nieuwe “doelen, functionele eisen en maatstaven” - kengetallen (zie bijlage 2). Samenwerken

Intensiveren samenwerking in de waterketen en kennisinstellingen. Wijkgerichte en gebiedsgerichte aanpak op het gebied van stedelijk water.

Communicatie

Uitwerken communicatietraject voor bewustwording burgers en bedrijven Eenduidige, gerichte communicatie zorgplichten.

Stand van zaken Zorgplicht afvalwater

Zorgplicht regenwater

Zorgplicht grondwater

Stedelijk water

Actie loopt volgens plan.

Jaarlijks worden de kolken minimaal een keer gereinigd.

Tot en met eind 2018 heeft monitoring plaats gevonden. In 2019 vindt een nieuwe aanbesteding van meetlocaties plaats.

Meldingen worden geregistreerd.

De grondwaterstanden worden op circa 500 locaties gemonitord. Meldingen worden geregistreerd.

Er is gericht onderzoek gedaan naar foutieve aansluitingen. Met behulp van satellietbeelden is de zakkingssnelheid van het maaiveld inzichtelijk gemaakt. Deze is vertaald naar de verwachte zakking van de riolering. In het inspectieprogramma wordt hiermee rekening gehouden. Het incidentenplan riolering is in 2019 geactualiseerd. Het reinigings- en inspectieplan is in 2019 geactualiseerd.

Het grondwatermeetnet is geoptimaliseerd.

Jaarlijks wordt de opgave van 17 kilometer rioolvervanging gerealiseerd. Het onderhoud aan en vervanging van de rioolgemalen loopt volgens de onderhouds- en vervangingsplannen.

De verbetermaatregelen zoals in het Basisrioleringsplan zijn opgenomen, zijn niet uitgevoerd omdat bij de uitwerking is gebleken dat ze niet nodig bleken te zijn.

In gebieden waar de ontwateringsdiepte minder is dan 0,70 meter zoals: Ketelveld, Marlot, Bezuidenhout, Van Ostadelaan, is onderzoek gedaan ter onderbouwing van de gekozen aanpak.

Diverse locaties maar onder andere de Binckhorst en Erasmusveld zullen klimaatadaptief worden ingericht.

Dit is of wordt ter hand genomen.

Op 2 locaties wordt het (verbeterd) gescheiden stelsel omgebouwd naar een verbeterd gescheiden stelsel 2.0.

In het GRP was uitgegaan van 4 ha per jaar afkoppelen. Door de gemeenteraad is een motie aangenomen om 8 ha per jaar af te koppelen. Deze 8 ha wordt gehaald.

Deels in deels buiten de afkoppelopgave wordt het ontharden opgepakt. We vergroten de servicegerichtheid door meldingen te registeren en tijdig af te handelen. Ze worden nog niet gebruikt voor het opbouwen van nieuwe doelen, functionele eisen en maatstaven. Met name in NAD-verband maar ook op andere manieren wordt samengewerkt binnen de (afval)waterketen. De wijkgerichte aanpak biedt kansen voor een integrale aanpak. Door de verbinding met andere assets te zoeken ontstaan mogelijkheden voor deze integrale aanpak. Dit wordt in een breder kader vanuit meerdere disciplines opgepakt.

Bijlage 3 Wetgeving, beleid en ontwikkelingen andere overheden

Europees Kaderrichtlijn Water en Grondwaterrichtlijn Op Europees niveau zijn de Kaderrichtlijn Water (KRW) en daarmee samenhangend de Grondwaterrichtlijn (GWR) de belangrijkste richtlijn voor dit beleidsplan. De KRW heeft als doel het realiseren van een goede kwalitatieve (ecologische en chemische) toestand van het oppervlakte- en grondwater in 2027. Nederland is hiervoor opgedeeld in 4 stroomgebieden. Den Haag valt in het stroomgebied van de Rijndelta. Het beleid voor dit stroomgebied is door het rijk verwoord in het Stroomgebiedsbeheerplan Rijndelta 2016-2021. De Grondwaterrichtlijn4 (GWR) geeft een juridisch kader voor de vaststelling van normen voor de grondwaterkwaliteit en het nemen van maatregelen om de inbreng van schadelijke stoffen in het grondwater te voorkomen of te beperken. De richtlijn is hiermee een invulling van de eisen uit de Kaderrichtlijn Water (KRW) in relatie tot beoordelingen van de chemische toestand van grondwater en het vaststellen en omkeren van significante en aanhoudende stijgende trends van concentraties van verontreinigende stoffen.

Nationaal Wet milieubeheer, Waterwet en Gemeentewet en Omgevingswet Op nationaal niveau zijn de Wet milieubeheer, de Waterwet en de Gemeentewet de belangrijkste wetten. In de Wet milieubeheer is onder de artikelen 4.22 en 4.23 de planverplichting van het GRP opgenomen. Artikel 10.33 van de Wet milieubeheer en de artikelen 3.5 en 3.6 van de Waterwet gaan in op de afval-, de hemel- en grondwaterzorgplicht zijn opgenomen in de Waterwet (zie het kader hieronder). De grondwaterzorgplicht die in dit beleidsplan is uitgewerkt richt zich op kwantitatieve aspecten van de grondwatersituatie. Kwalitatieve grondwateraspecten zijn geregeld in de Wet Bodembescherming. In de Gemeentewet is onder artikel 228a de mogelijkheid opgenomen een belasting te heffen ter bestrijding van de kosten die voor de gemeente verbonden zijn aan de drie zorgplichten. De Omgevingswet bundelt en moderniseert de wetten voor de leefomgeving. Hierbij gaat het onder meer om wet- en regelgeving over bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. De Omgevingswet staat voor een goed evenwicht tussen het benutten en beschermen van de leefomgeving. De waterwet zal in de toekomst onderdeel gaan uitmaken van de omgevingswet. Naar verwachting treedt de omgevingswet in 2021 in werking.

Vanuit financieel oogpunt is de regelgeving vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) van belang, een toelichting hierop is in de herziene versie van de Notitie Riolering 2014 te vinden.

Afvalwaterzorgplicht Op grond van artikel 10.33 uit de Wet milieubeheer heeft de gemeente een zorgplicht voor de inzameling van stedelijk afvalwater binnen haar hele grondgebied. Hiermee wordt het inzamelen van huishoudelijk afvalwater bedoeld, eventueel vermengd met bedrijfsafvalwater, afvloeiend hemelwater of grondwater. Om aan de zorgplicht afvalwater te voldoen, onderhoudt de gemeente een omvangrijk rioleringsstelsel. Daartoe behoren de vuilwaterriolering, gemengde riolering, drukriolering, rioolgemalen, persleidingen, bergbezinkbassins en huisaansluitingen in het openbare gebied.

Hemelwaterzorgplicht Op grond van artikel 3.5 uit de Waterwet heeft de gemeente een zorgplicht voor de doelmatige inzameling van hemelwater. De gemeentelijke zorg heeft betrekking op het afvloeiende hemelwater (of smeltwater) van het openbare terrein. De gemeente hoeft niet altijd het hemelwater van particulier terrein af te voeren. Dit geldt alleen als het niet redelijk is om te verwachten dat de perceel eigenaar het afvloeiende hemelwater zelf verwerkt of afvoert. Dit geldt bijvoorbeeld als er geen oppervlaktewater in de buurt is, infiltratie niet mogelijk is door de bodemopbouw of als het een huis betreft zonder tuin. Om aan de zorgplicht hemelwater te voldoen onderhoudt de gemeente een systeem van gemengde riolering, regenwaterriolering, infiltratievoorzieningen en straatkolken. Het hemelwater wordt afgevoerd naar het oppervlaktewater, geïnfiltreerd in de bodem of afgevoerd naar de zuivering (deels bij gemengde riolering). Bij voorkeur maakt de gemeente zo min mogelijk gebruik van gemengde riolering voor de inzameling van regenwater. Dit komt omdat bij gemengde riolering ongezuiverd afvalwater op de singels kan worden geloosd via de overstorten als het rioolstelsel vol zit. Dit is niet goed voor de waterkwaliteit van de singels. Daarnaast wordt de rioolwaterzuivering onnodig belast met ‘schoon’ regenwater.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/9987379/1