Technische vragen Begroting 2025 Bestuursondersteuning

In de raadsinformatiebrief van 2 juli 2024 (raadsinformatiebrief nieuwe fase aanpak energiearmoede) staat het volgende: • We zijn bezig met het ontwikkelen van een maatwerkaanpak energiearmoede waarmee we samen met nietzelfredzame koopwoningeigenaren hun woning gaan isoleren; • Met het isolatieprogramma gaan we tot 2030 aan de slag met een voordelig isolatieaanbod voor woningen met een slecht energielabel en een ondergemiddelde WOZ waarde; • We zijn bezig met 3 pilots gespikkeld bezit. Tijdens de pilots ondersteunen we koopwoningeigenaren met het isoleren van hun woning; • We zitten regelmatig om tafel met woningbouwcorporaties over de afspraken die zijn gemaakt over het versneld verduurzamen van hun bezit. Tegelijkertijd zijn we bezig met het Duurzaamheidsakkoord 2.0, waarin we de ambities opnieuw aanscherpen; • Voor particulieren huurders zijn we bezig met een verkenning over hoe we ze het beste kunnen ondersteunen bij het laten isoleren van de woning door de verhuurder. We zijn in gesprek met anderen gemeenten over hoe zij hun particulieren huurders ondersteunen; • Vanuit de warmtenetaanpak leggen we de focus op het aardgasvrijgereed krijgen van buurten in Noord, mede omdat hier relatief veel huishoudens met energiearmoede wonen. In 2023 was de bijstandsdichtheid in onze gemeente 1,9%. Het gemiddelde van de 100.000+ gemeenten lag in 2023 beduidend hoger op 2,9%.

32

69

Leefbaar 'sHertogen bosch

mensen die tijdelijk of langdurig niet in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien. Hiernaast ondersteunen wij hen in hun ontwikkeling om de stap naar werk of participatie te zetten. We streven naar een bijstandsdichtheid die lager is dan het gemiddelde van de 100.000+ gemeenten. Het aantal uitkeringen dat we verstrekken is gemiddeld 3.160 uitkeringen.”Wat is die gemiddelde bijstandsdichtheid van die 100.000+ gemeenten en hoe verhoudt zich die tot onze gemeente?” 10. Financiële In onderstaande tabel vindt u de begrote en gerealiseerde bedragen voor 2022, 2023, 2024 en 2025: zelfredzaamheid (176) Als gemeente hebben we zelf allerlei instrumenten en we ondersteunen met subsidies organisaties die mensen met een smalle beurs ondersteunen. “Kunnen we een overzicht van de begrote gelden krijgen voor onze diverse instrumenten zoals directe inkomensondersteuning, schulddienstverlening, kwijtschelding gemeentelijke

33

belastingen met daarbij het aantal mensen dat daar van gebruik maakt?” “Daarnaast de subsidies voor de kindregelingen, Voedselbank etc.” We willen hiermee inzicht krijgen in welke mate we huishoudens met een laag inkomen ondersteunen. “Indien mogelijk ook de begrote bedragen van 2022, 2023 waarbij we bij die 2 jaargangen ook willen zien wat begroot is en wat de realisatie was.”

* betreft taken vallend onder de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening **betreft algemene bijstand, IOAW, IOAZ, Bbz. Betreft bruto bedragen. ***De energietoeslag is niet meegenomen in bovenstaande tabel, omdat dit de vergelijking met andere jaren bemoeilijkt. ***Voor wat betreft de Voedselbank is in bovenstaande tabel alleen de structurele subsidie opgenomen. De incidentele investering ten behoeve van de nieuwe locatie vallen hierbuiten. Deze bedragen vindt u terug in de raadsinformatiebrief ‘inzicht in ontwikkelingen (kinder)armoede en schulden’. 2025 is inclusief garantstelling huur à 35.000. De ondersteuning van inwoners wordt vormgegeven door de samenwerking tussen de Rijksoverheid, maatschappelijke organisaties en de gemeente. In 2023 zijn de kosten voor schulddienstverlening gestegen door de inzet van maatregelen uit het Bestuursakkoord 2022-2026, zoals de Jongeren Perspectief Aanpak, en door extra financiële middelen die beschikbaar zijn gesteld op basis van moties van de gemeenteraad. Daarnaast zijn in 2025 extra middelen toegevoegd vanuit de Parlementaire Onderzoekscommissie Kinderopvangtoeslag (POK). Voor de financiële cijfers betreffende de kindregelingen, verwijzen we u naar de de raadsinformatiebrief ‘inzicht in ontwikkelingen (kinder)armoede en schulden’, die op donderdag 17 oktober aan uw raad is verzonden (registratienummer 16979259).

Hieronder volgt een overzicht van het aantal inwoners dat gebruikmaakt van de verschillende regelingen: -

-

Schulddienstverlening: In 2022 zijn er 1951 inwoners geholpen bij schulddienstverlening, en in 2023 waren dat er 2026. Eerste Hulp Bij Geldzaken (EHBG) ondersteunde 2258 inwoners in 2022 en 2227 in 2023. De Sociaal Raadslieden hielpen 1559 inwoners in 2022 en 1891 in 2023. Kwijtschelding gemeentelijke belastingen: In 2022 werden 4060 aanvragen goedgekeurd, en in 2023 waren dat er 3994. Bijstandsuitkeringen: In 2022 kregen 4433 inwoners een bijstandsuitkering, en in 2023 waren dat er 4226. Studietoeslag: In 2022 kregen 73 inwoners een studietoeslag, en in 2023 steeg dit aantal naar 118.

34

-

Bijzondere bijstand: In 2022 maakten 6247 inwoners hier gebruik van, en in 2023 steeg dit naar 6422. Bosch Kindpakket: In 2022 maakten 2468 kinderen gebruik van kindregelingen, en in 2023 waren dat er 2910. Voedselbank: In de eerste week van 2022 hielp de Voedselbank 288 gezinnen. In 2023 was dat in de eerste week gestegen naar 430, maar in de laatste week van 2023 daalde dit weer naar 320 gezinnen. In 2024 schommelt dit aantal rond de 300 gezinnen. De Voedselbank hanteert “eigen” toekenningscriteria, in lijn met Voedselbank Nederland. Landelijke ontwikkelingen, zoals verhogingen van het minimumloon en toeslagen, hebben invloed op het aantal gebruikers van de Voedselbank. De gemeentelijke subsidie voor de Voedselbank is vooral bedoeld voor organisatiekosten en hangt niet af van het aantal gezinnen dat wordt geholpen.

Naast de Voedselbank werken we samen met bijvoorbeeld Quiet Den Bosch, Stichting Leergeld, Jeugdfonds Sport & Cultuur. Partners die zich inzetten in onze gemeente op het gebied van armoede en schulden zijn verenigd in het netwerk ’s-Hertogenbosch tegen Armoede (www.sta.nl). 70

Leefbaar 'sHertogen bosch

11. Jeugdhulp (305) “Bijdrage Jeugdhulp wordt fors lager vanaf 2026, omdat er vanuit het Rijk een lagere bijdrage gegeven wordt voor de hervormingsagenda en voor de jeugdhulp.” We zijn bezig met de Hervormingsagenda.“In welke mate is deze fors lagere bijdrage daar van invloed op?”

De landelijke hervormingsagenda gaat over het verbeteren van de kwaliteit van de jeugdhulp. Kinderen mogen in de toekomst bijvoorbeeld niet meer gesloten geplaatst worden. Als uithuisplaatsen onvermijdelijk is, dan alleen nog in kleinschalig verblijf met veel persoonlijke aandacht. Daarnaast wordt vanuit het Rijk de jeugdhulpplicht ingeperkt. Dat betekent dat minder soorten hulp onder de jeugdwet zullen vallen. De aanpassingen in de wet zorgen ervoor dat een kleinere groep kinderen en jongeren in aanmerking komen voor jeugdhulp en daar hoort een kleiner budget bij. Wat de reikwijdte van de jeugdhulp wordt en wat dat precies betekent voor de toekomstige financiering van de jeugdhulp is nog onbekend. In onze lokale aanpak jeugdzorg richten we ons sterk op het realiseren van voorliggende en beschikkingsvrije voorzieningen. In januari 2025 hebben we op 9 scholen opgroeiondersteuning in de klas, we zetten extra praktijkondersteuners in bij de huisarts, hebben een inlooppunt voor jongeren die kampen met mentale klachten, investeren fors in GROEN als voorliggende voorziening om specialistische GGZ te voorkomen. Deze maatregelen zetten we in en evalueren we tot en met 2026. In een nieuwe bestuursperiode moeten er keuzes gemaakt worden om succesvolle voorliggende voorzieningen te borgen, mede afhankelijk van rijksfinanciering en reikwijdte van de jeugdwet die nu nog onbekend is.

35

71

Leefbaar 'sHertogen bosch

72

Leefbaar 'sHertogen bosch

12. Bereikbare stad, dorpen en wijken Op 6 juni 2023 nam de gemeenteraad n.a.v. het Voorjaarsnota voorstel Herinrichting Parallelweg en Magistratenlaan de volgende motie aan: “Stel autoverkeer centraal op traject MagistratenlaanParallelweg-Nelson Mandelalaan” aan. Met het volgende verzoek: - Bij de opwaardering van het traject MagistratenlaanParallelweg-Nelson Mandelalaan de doorstroming van het autoverkeer centraal te stellen - Hierbij ook rekening te houden met autoverkeer dat reizigers van en naar het station ophaalt of afzet. “Hoe staat het met de voorbereiding van dit project in concreto?” 13. Inwoners en hun naaste leefomgeving en Bereikbare stad, dorpen en wijken 30 januari 2024 is de volgende motie aangenomen: motie Vreemd: Handhaving ter bevordering van de

Op dit moment wordt gewerkt aan een raadsvoorstel voor een nieuwe verkeerstructuur naar en rondom de Bossche Binnenstad. Bij vaststelling van die structuur door uw raad weten we ook de impact op de hoeveelheid verkeer op de Magistratenlaan/Nelson Mandelalaan. Deze studie starten we direct in 2025 op (uitgaande van de besluitvorming structuurbeeld Brede Binnenstad in december 2024), zodat op korte termijn daar maatregelen kunnen worden voorgesteld en gerealiseerd, vooruitlopend op de maatregelen in het kader van het Structuurbeeld (inprikkers).

Vanuit de gemeente is het initiatief gekomen om samen met het Openbaar Ministerie en de Politie tot een aangepast handhavingsarrangement te komen. Naar aanleiding van dit initiatief is er een nieuw handhavingsarrangement opgesteld waarbij het voor de gemeentelijke BOA’s mogelijk is gemaakt om te handhaven op de volgende zaken: -

Rood licht negatie door fietsers en voetgangers; Voeren van geen of onjuiste fietsverlichting; Handheld telefoongebruik door fietsers.

36

verkeersveiligheid • Op korte termijn het voortouw te nemen als gemeente om een gezamenlijk handhavingsarrangement op te stellen met het Openbaar ministerie en politie, • Om zich voor de langere termijn via een lobby bij het Rijk en het OM in te spannen om als gemeente meer grip te krijgen op de gemeentelijke handhaving verkeersveiligheid, • De raad hierover te informeren. Reactie college brief 27 februari 2024: Na een intensief traject op het thema verkeersveiligheid heeft u besloten 4 moties aan te nemen. Zoals bekend heeft verkeersveiligheid onze aandacht en werken we in onze maatregelen op verkeersveiligheid zoveel mogelijk feitelijk en datagedreven. We onderzoeken de komende maanden de gevolgen van de aangenomen moties in relatie tot bestaande maatregelen en beleid en de impact op capaciteit, financiën en prioritering.

Informatie over deze toegevoegde bevoegdheden is gedeeld via de gemeentelijke website. Daarnaast zijn er op 1 augustus schriftelijke vragen gesteld over “Bekeuren van fietsers en voetgangers door BOA’s per 2-8-2024”. Deze vragen zijn op 29 augustus 2024 beantwoord. Een eerste evaluatie staat gepland voor medio 2025 en deze zal na het zomerreces 2025 beschikbaar zijn. Op dit moment worden de handhavingswerkzaamheden vanuit de huidige bezetting en middelen uitgevoerd. Daarnaast zetten we ons via de lobby in voor o.a. de opgave van fatbikes, mobiele en vaste flitspalen en nieuwe handhavingsbevoegdheden voor de gemeente. Dat gebeurt in samenwerking met andere gemeenten.

37

Over de resultaten van dit onderzoek informeren we uw raad voor het zomerreces. Op 18-6-2024 ontvingen we een RIB m.b.t. de zoektocht waar het college mee doende was.

73

Leefbaar 'sHertogen bosch

“Waar staan we concreet als het gaat om de gevraagde handhavingsacties? Incluis de implementatie van het “nieuwe”handhavingsarrangement.” 14. Ondermijning (46) Onder wat gaan we er voor doen? Voorkomen jonge aanwas in de criminaliteit: deelname in programma Bossche Veerkracht (preventie met gezag) met inzet op veerkrachtige en weerbare jongeren, vroegsignalering en voorkomen en repressie en perspectief. In het jaarverslag 2023 lezen we onder doelstellingen. Waar het gaat om jonge aanwas in de criminaliteit willen we zo vroeg mogelijk signaleren en passend interveniëren (preventief, curatief en/of repressief), zodat we

In het schooljaar 2023/2024 hebben ca 80 jeugdigen deelgenomen aan de interventie "Alleen jij bepaalt wie bent" (AJB). Het programma Bossche Veerkracht is in mei 2024 van start gegaan. De eerste acties betroffen het versterken van de 4 Jeugdtafels voor het beter in beeld krijgen van de jongeren en jeugdgroepen, het vergroten van de veiligheid op school via extra inzet Halt en interventies Straatkracht en #Kansrijk bij de Jeugdreclassering. We hebben op dit moment 20 groepen jongeren, 80 individuele casussen en 40 locaties in beeld.

38

voorkomen dat jeugd start met onwenselijk of crimineel gedrag óf hiermee kan stoppen. “

74

Leefbaar 'sHertogen bosch

75

Leefbaar 'sHertogen bosch

Hoeveel jongeren zijn bereikt met het programma Bossche Veerkracht in 2023 en het eerste halfjaar 2024?” 15. Afvalstoffendienst In het WOO-dossier m.b.t. de Afvalstoffendienst onderdelen Management Team-verslag 2023 en 2024 is regelmatig gesproken over het Ondernemersplan Afvalstoffendienst. “Graag zouden wij willen weten wanneer het Ondernemingsplan Afvalstoffendienst ter beschikking komt voor de gemeenteraad. Dit met het oog op noodzakelijke investeringen in het wagenpark en ander materieel bij de Afvalstoffendienst.” 16. Afvalstoffendienst De stukken die we hebben ontvangen n.a.v. de 2 juli 2023 motie m.b.t. de stand van zaken met de concrete

Aan de per 1 juni aangetreden hoofd Afvalstoffendienst is om een Integraal Verbeterplan AFV gevraagd. Het verbeterplan zal bestaan uit een situatie analyse en daarmee samenhangende verbeteracties m.b.t. een aantal hoofdthema’s. De inhoud van het ondernemingsplan zal worden meegenomen in dit Integrale Verbeterplan. Daar zal onder andere de huidige staat van het wagenpark en noodzakelijke investeringen gezien wens elektrificatie, terugkomen. Deze zullen later in een apart raadsvoorstel in detail worden toegelicht.

Met de brief van wethouder Ralph Geers van 30 augustus is de gemeenteraad geïnformeerd over de stand van zaken met betrekking tot de RIE’s specifiek voor de afvalstoffendienst. De concrete stand van de implementatie van de RI&E’s bij de Afvalstoffendienst is als volgt:

39

veiligheids-maatregelen binnen de gemeentelijke organisatie geeft geen concreet inzicht m.b.t. de stand van zaken RI&E’s maatregelen en acties. We lezen: UITVOERINGSPLAN VANUIT ONZE WAARDEN WERKEN AAN EEN VEILIGE ORGANISATIE 18-9-2024. De afgelopen twee jaar is er hard gewerkt aan het inhalen van achterstanden in het actualiseren van de RI&E’s. Hoewel dit een dynamisch (continu) proces is, is ca. 90% van de achterstand op dit moment inmiddels ingehaald. Daar zijn we blij mee, want inventarisatie en analyse is de basis voor het werken aan de verbeteringen van fysieke en sociale veiligheid. Vanuit daar kunnen de juiste acties worden bepaald. Dit brengt ons bij de vraag: “Wat betekent: “90% van de achterstand op dit moment inmiddels ingehaald.” Concreet: “Wat is de concrete stand van de implementatie van de RI&E’s bij de Afvalstoffendienst!” In

RI&E’s zijn op orde. De AFV (Arbobrede) RI&E(‘s) en plannen van aanpak zijn geborgd in het Arbomanagementsysteem(AMS). De status wordt met grote regelmaat besproken metafdelingshoofd, teamleiders en VGW adviseur de in de interventieteamoverleggen. Diverse verdiepende onderzoeken zijn uitgevoerd op gebied van fysieke belasting, geluid/trillingen, machineveiligheid, blootstelling gevaarlijke stoffen, biologische agentia, explosie veiligheid (ATEX) en psychosociale arbeidsbelasting (PSA). Uitvoering acties vindt plaats op basis van prioriteitstelling.

40

76

77

Leefbaar 'sHertogen bosch

Leefbaar 'sHertogen bosch

de bijlage het stand van zaken RI&E’s document van de AFVD van februari 2024. Vraag: “Eén op één reactie op dit stand van zaken document? En de concrete implementatie van RI&E’s AFVD maatregelen en acties het hele bedrijf betreffende?” Bijlage 1. RI&E’s AFVD stand van zaken februari 2024. 17. Onder de <27 jarige in de bijstand De afgelopen jaren is het aantal jongeren in de bijstand gestegen: 2019 316 en in 2023 387. In het Sociaal Jaarverslag 2023 lezen we: “Aandeel jongeren in ons bestand is 12.2%. Jongeren hebben de toekomst en daar investeren wij dus in. ”Waar bestaat deze aanpak concreet uit? En wat waren de resultaten in termen van uitstroom naar werk?”

Weener XL heeft de afgelopen jaren geïnvesteerd in een gerichte aanpak voor jongeren in de bijstand. Elke jongere heeft een specialistische jongerenconsulent, waardoor er meer aandacht en expertise is voor deze groep. Jongerenjobcoaches helpen hen bij de stap naar werk en onderwijsmakelaars zorgen ervoor dat jongeren, vooral op MBO-niveau 1 en 2, niet uitvallen en juist blijven doorleren. We verbeteren bestaande trajecten om ze beter aan te laten sluiten op kwetsbare jongeren en starten nieuwe programma’s in sectoren met veel banen, zoals de ICT. Voor jongeren die verder van de arbeidsmarkt afstaan, bieden we begeleiding via positieve gezondheid, waarbij we hen helpen stappen te zetten op verschillende leefgebieden. Zo zorgen we dat kwetsbare jongeren actief meedoen. 86 jongeren stroomden uit naar werk in de laatste 12 maanden (september 2023- september 2024).

In 2023 zijn er van de groep langer dan 2 jaar in de bijstand 65 mensen uitgestroomd naar regulier werk. Totaal aantal uitkeringsgerechtigden langer dan twee jaar in de bijstand eind 2022 2269 en eind 2023 2242. Uit het

41

78

Leefbaar 'sHertogen bosch

Sociaal Jaarverslag is niet duidelijk de omvang van uitstromers naar regulier werk vanuit de groep uitkeringsgerechtigden die langer dan 2 jaar uitkering ontvangt.“Graag zouden wij daar uitstroom cijfers over ontvangen?” 18. Sociale structuur (33) Netwerken van bestaande vrijwilligersinitiatieven (Netwerk Informele Ondersteuning (NIO), Senioren Platform, e.a.), bestaande en nieuwe bewonersinitiatieven en besturen van sociaal culturele accommodaties, worden beter ondersteund door de gemeentelijke organisatie. Dat doen we onder andere door: bestaande initiatieven met regelmaat bijeen te brengen en relevante thema’s uit te diepen - nieuwe initiatieven beter de weg de wijzen via het initiatieven-team bestaande regelingen te herijken op gebruiksvriendelijkheid “Welke bestaande regelingen betreft dit en hoe

Het betreft Goed voor Elkaar, (volwassenen én jongeren), Nieuwe Initiatieven en Right to Challenge. De voorbereidingen van de evaluatie van de regelingen is gestart. In de gesprekken met de subsidiënten is onder andere gesproken over gebruiksvriendelijkheid van de regelingen en eventuele suggesties voor verbetering.

42

79

80

Leefbaar 'sHertogen bosch

Leefbaar 'sHertogen bosch

wordt herijkt op gebruiksvriendelijkheid” 19. Maatschappelijke ondersteuning (35) We verbeteren de wachttijden tot de dienstverlening in de zorg op basis van de ervaringen van inwoners, professionals en andere gemeenten. “Wat zijn de huidige wachttijden en welke verbeteringen kunnen wij daarbij verwachten?” 20. Sociaal Culturele Accommodaties (39, 250/251, 252, 253, 257, 325) De sociaal culturele accommodaties worden op diverse plaatsen genoemd. Blz.. 39, 250/251, 252, 253, 257. Hierbij worden diverse bedragen genoemd. 93k, 500k, 200k. “Wij vragen om een duidelijke duiding voor deze bedragen voor de sociaal culturele accommodaties?”

De wachttijd voor Wmo-voorzieningen, zoals rolstoelen en huishoudelijke hulp, bedraagt op dit moment vier weken. De afgelopen periode hebben we stevig ingezet op reductie van wachttijden door extra personeel aan te nemen, herindicaties te versimpelen, de route te vereenvoudigen en beschikkingen voor een langere tijd af te geven. Zowel aan de kant van de gemeente als aan de kant van aanbieders blijft personele bezetting een punt van aandacht waardoor wachttijden soms oplopen. Daarom werven we actief nieuwe medewerkers om te zorgen dat wachttijden afnemen.

De 93K is een structureel budget voor kleine gebouw gebonden aanpassingen om de sociaal-culturele accommodaties te verbeteren die in eigendom zijn van de gemeente. Dit budget wordt ingezet voor de verantwoordelijkheden van de verhuurder.

Daarnaast is er nieuw beleid opgenomen in de Voorjaarsnota 2025 voor de sociaal-culturele accommodaties:

•

De 500K is bedoeld als incidentele investering voor achterstallig huurdersonderhoud en de inrichting aantrekkelijk te maken voor toekomstig gebruik. Ook dat is een huurdersverantwoordelijkheid De 200K wordt voor twee doelen ingezet: • •

In 2025 een onderzoek doen waarin we de huidige situatie in beeld brengen en we herijken de behoeften en doelstellingen van de ontmoetingsruimtes voor de inwoners van onze gemeente (100K). We zien de druk bij de vrijwillige besturen oplopen door de financiële onzekerheid. Om ervoor te zorgen dat er in 2025 geen ontmoetingsruimtes sluit, is er extra exploitatiesubsidie nodig (100K).

43

81

Leefbaar 'sHertogen bosch

82

Leefbaar 'sHertogen bosch

83

Leefbaar 'sHertogen bosch

84

Leefbaar 'sHertogen bosch

85

Leefbaar 'sHertogen bosch

21. Nieuwe initiatieven en Right to Challenge (40) “Wat is de onderverdeling van de € 183.875? bij deze twee regelingen” Nieuwe initiatieven en Right to Challenge (40) “Welke criteria worden bij elk van deze regelingen gehanteerd?” 22. Digitale veiligheid (49) Vergroten weerbaarheid tegen gedigitaliseerde criminaliteit en cybercrime:Ondersteunen inwoners, bedrijven en instellingen. Preventieve daderaanpak “Wat moeten we ons hierbij voorstellen?” 23. Cultureel klimaat – Design Museum (57) In deze periode werken we stap voor stap aan de herhuisvesting, waarbij een solide inhoudelijk verhaal met een sterke businesscase de randvoorwaarde is.“Wanneer kunnen we deze businesscase tegemoet zien?” 24. Openbare ruimte , water en groen – ZuidWillemspark (94) Sluis 0: We willen voortgang

Er is geen onderverdeling. Dit is het gehele budget voor beide regelingen.

De criteria voor beide regelingen staan online. De right to challenge staat hier: Subsidieregeling Right to Challenge - Gemeente ’s-Hertogenboschen en de nieuwe initiatievenregeling staat hier: Subsidieregeling Nieuwe initiatieven - Gemeente ’s-Hertogenbosch

Op dit moment zijn we bezig met de voorbereiding van het Uitvoeringsplan Integrale Veiligheid 2025-2026. De activiteiten voor Digitale Veiligheid nemen we daarin op. Doelgroepen bepalen we aan de hand van een analyse die op dit moment afgerond wordt. Uitgangspunt is dat activiteiten binnen het bestaande budget uitgevoerd worden. We zullen u informeren over dit Uitvoeringsplan. Voor wat betreft de preventieve daderaanpak maken we een koppeling met het programma Bossche Veerkracht.

Het stedenbouwkundige proces voor Citadelpoort wordt eerst doorlopen (zoals afgesproken in de raad): Ontwikkelplan Bossche stadsdelta is vastgesteld, het participatief ontwerpproces Citadelpoort is afgerond en het Gebiedspaspoort Citadelpoort wordt opgesteld ter besluitvorming. De businesscase wordt uiteindelijk onderdeel van de volgende stap die we richting de gemeenteraad zetten, bij het Voorontwerp (VO).

Het raadsbesluit d.d. 8 oktober is leidend. We gaan door met het oorspronkelijk plan, inclusief het bijgestelde budget, dat bepaald is door de grenzen van de wachtkamerregeling. De raad moest hier nog een besluit over nemen. Daarom hielden we in de tekst van de programmabegroting een slag om de arm.

44

86

Leefbaar 'sHertogen bosch

87

Leefbaar 'sHertogen bosch

maken met de uitvoering van Sluis 0. Daarom hebben we de opdracht tot uitvoering verleend aan de 2e inschrijver. Als het project niet binnen het bijgestelde budget kan worden uitgevoerd, gaan we over op een alternatief plan.“Hoe verhoudt bovenstaande zich met de besluitvorming gemeenteraad d.d. 8 oktober 2024?” 25. Externe veiligheid (136) We werken aan het ondergronds brengen van hoogspanningskabels. “Wat is hierbij de stand van zaken?”

26. Erfgoed toegankelijk maken voor meer mensen (146) De Den Bosch Time Machine brengt de geschiedenis tot leven via een digitaal informatiesysteem dat data aan elkaar koppelt en visualiseert.“Wanneer kunnen we de tijdmachine tegemoet zien?”

In onze raadsinformatiebrief van 18 juni 2024 (reg.nr. 16549624) hebben wij u geïnformeerd over de uitkomst van het haalbaarheidsonderzoek van Tennet. De uitvoeringsdatum voor het verkabelen is mede afhankelijk van de aanmelddatum bij Tennet. Tennet voert het verkabelen voor gemeenten uit op volgorde van binnenkomst. Vanwege prioritering door de problemen rondom de netcongestie neemt Tennet maximaal twee verkabelingsprojecten per jaar aan. Momenteel staan er zes andere gemeenten op de wachtlijst. TenneT is daarom recent verzocht een offerte uit te brengen. Na het reces zou een reactie van TenneT worden verwacht. Inmiddels heeft TenneT aangegeven dat ze verwacht dat ze het interne offertetraject in 2026 kan opstarten en dat ze vervolgens in 2027 het basisontwerp kan oppakken. Dat is conform de planning zoals aan raad is gemeld. Sinds het startsein van de Den Bosch Time Machine zijn er diverse werkzaamheden in gang gezet om erfgoeddata verder met elkaar te verbinden en te koppelen aan kaarten of op andere manieren te visualiseren en te presenteren. Meerdere uitingen zijn al zichtbaar. Zie bijvoorbeeld www.s-hertogenboschopdekaart.nl, de archeologische waarden en- en verwachtingskaart (https://www.erfgoedshertogenbosch.nl/archeologischekaart), de monumentenkaart (https://www.erfgoedshertogenbosch.nl/monumentenkaart) en de Erfgoed route-app.

Het zijn de eerste stappen om tot één informatiesysteem te komen voor het verbinden en presenteren van erfgoeddata. De eerste belangrijke stap is het opschonen en 'bruikbaar' maken van de data. In oktober 2025 wordt een startbijeenkomst georganiseerd om de roadmap voor de Den Bosch Time Machine te bepalen. Hoewel de eerste stappen vooral aan de 'achterkant' plaatsvinden zullen we gaandeweg diverse nieuwe uitingen presenteren van de Den Bosch Time Machine.

45

88

Leefbaar 'sHertogen bosch

89

Leefbaar 'sHertogen bosch

90 91

Vervallen Leefbaar 'sHertogen bosch

27. Verstevigen van het economisch fundament (151) Nulmeting: 107.480 Doelstelling 2025: 117.000 Doelstelling 2026: 111.000“Klopt het dat in 2025 een toename van ruim 9.600 banen wordt verwacht en dan in 2026 opeens weer 6.000 minder? Gaarne een duidelijke toelichting op deze cijfers.” 28. Maatschappelijk vastgoed (210) Het onderhoud aan de gemeentelijke gebouwen gebeurt op basis van een conditieafhankelijk Meerjaren Onderhouds Planning (MJOP). Deze planningen zijn opgesteld op basis van NEN2767methodiek.“Is voor elk gemeentelijk gebouw een MJOP opgesteld en beschikbaar?”

29. Partnerschap, verbinding met andere steden/regio’s Eindhoven behoort tot de leidende economische

De ambitie voor 2026 is in 2022 vastgesteld en sindsdien vastgehouden. In 2022 kenden we nog 107.480 banen binnen de gemeente. De banengroei is sindsdien onverwacht snel gegaan, waardoor we in 2023 (het laatste peiljaar) al op 116.230 banen staan. We hebben in de tussentijd de doelstellingen voor het jaar erop steeds aangepast o.b.v. het huidige cijfer van dat moment. Voor het doelstellingsjaar 2026 hebben we het oorspronkelijke cijfer uit het bestuursakkoord laten staan om te laten zien dat dit cijfer de oorspronkelijke doelstelling betreft. We verwachten dus niet dat het aantal banen gaat dalen richting 2026, het betreft slechts de doelstelling zoals deze in het bestuursakkoord is opgenomen destijds.

Voor het maatschappelijk vastgoed in eigendom van gemeente is voor elk gebouw een MJOP opgesteld en beschikbaar.

Er is veelvuldig (bestuurlijk) contact met Eindhoven over de ontwikkelingen in de Brainportregio. Op diverse tafels wordt gesproken over de wederzijdse verbanden. Bijvoorbeeld via het netwerk BrabantStad en NOVEX Stedelijk Brabant. Verder voert de Metropool Regio Eindhoven (MRE, namens de overheden, onderwijsinstellingen en bedrijven) gesprekken met andere gemeenten over wederzijdse relatie en welke (samenwerkings)agenda dit vraagt. Dat is ook voor ’s-Hertogenbosch interessant; de MRE heeft aangegeven dit te willen onderzoeken. Door

46

regio's in binnen- en buitenland. Brainport Eindhoven heeft zich de voorbije jaren ontwikkeld tot één van de krachtigste motoren van de Nederlandse economie. Het rijk heeft na de Brainportdeal (€1,6 miljard) nu met de Beethovendeal €2,5 miljard) een meer dan betekenisvol signaal afgegeven dat zij een gezonde ontwikkeling van de regio Eindhoven ook een zaak van nationaal belang vindt. Vraag Ook ’sHertogenbosch wil een gemeente zijn van nationaal belang. Anticiperen op de schaalsprong die het Eindhovense stadsbestuur najaagt ligt dan in de rede dan wel gaat ons in haar effecten overkomen.

beperkte capaciteit richt de MRE zich in eerste instantie op de gemeenten Meierijstad, Venlo en Weert. Mogelijk volgt een verkenning met ’s-Hertogenbosch in 2025. Voor de zomer hebben we bij Bossche partners (bedrijven, organisaties, onderwijsinstellingen) in meerdere sessies opgehaald hoe zij kijken naar de wederzijdse relatie en wat dit betekent voor ze. Op deze manier werken we aan inzicht voor de gesprekken met de MRE. Onze inzet is om op basis van ieders specifieke kwaliteiten en de groei in beide steden te kijken we hoe we elkáár, in wederkerigheid, kunnen versterken.

Graag zouden wij willen weten hoe in concreto de aanhaking vanuit het stadhuis wordt bevorderd? “Wat is de status, progressie en resultaat van de lobby

47

92

Leefbaar 'sHertogen bosch

93

Leefbaar 'sHertogen bosch

vanuit College van B&W richting Eindhoven? 30. Cultuurambities Voortdurend wordt benadrukt dat we Cultuurstad van het Zuiden willen zijn, dit gaat gepaard met een oplopende bijdrage in de vorm van subsidies richting de 21 mln. Eerder heeft de Raad de motie aangenomen om kritischer te kijken naar het eigen verdien vermogen van organisaties met als reacties, dat doen we al. “Kunt u aangeven welk effect dit heeft op de bestaande subsidies, zijn er gevallen waarbij die subsidie aangepast is aan het verdienvermogen?” 31. Verduurzamen/energiel asten Sportaccommodaties Er wordt geïnvesteerd in sportaccommodaties, o.a. in verduurzaming om zo energielasten voor gebruikers te drukken. Is er een overzicht in de stand van zaken?

Dit gebeurt zowel in de beoordeling van de subsidieaanvragen als in de verantwoording. De subsidie wordt geweigerd als blijkt dat deze niet noodzakelijk is voor de uitvoering van de activiteiten. We beoordelen de financieringsmix, bestaande uit o.a. eigen inkomsten en subsidies of fondsen. Vaak gaat het om maatwerk, maar in sommige regelingen, waaronder de meerjarige regeling professionele kunsten, is een maximum percentage gesteld aan de gemeentelijke bijdrage: 30% in het geval een organisatie ook financieel ondersteund wordt door een andere overheid, en 60% als dit niet het geval is. Bij de verantwoording wordt gekeken naar eet resultaat en de reserves. Als deze te hoog is, mogelijk door het eigen verdienvermogen, kan de subsidie of een deel daarvan, worden teruggevorderd. Dit is afhankelijk van de bijdrage van de gemeentelijke subsidie op het totaal van de begroting.

Met name bij buitensportverenigingen heeft verduurzaming direct effect op de energierekening van de gebruiker. Het vervangen van alle veldverlichting met ledlampen op alle gemeentelijke lichtmasten op de sportvelden is nagenoeg afgerond. Het verduurzamen van kleedlokalen sluiten we aan op natuurlijke vervangmomenten. Bij de volgende verenigingen zijn er trajecten lopende: OSS-VOLO, EVVC, MHC Rosmalen, Hockeyclub Den Bosch.

48

94

Leefbaar 'sHertogen bosch

32. Dashboard woningproductie Het Dashboard geeft inzicht t/m 2023 onder 'opgeleverde/gerealiseerde' woningen, hoe actueel kan dit overzicht zijn?

Sommige gegevens worden 1x per jaar geactualiseerd, anderen 1x per kwartaal (bijvoorbeeld de vergunningverlening, de verwachte woningbouw voor de komende jaren, de cijfers over de koopwoningmarkt (gemiddelde verkooptijd en prijs). Voor die onderwerpen is het dashboard t/m het 2de kwartaal van 2024 bijgewerkt. Het is mogelijk om de opleveringen ook per kwartaal op te gaan nemen.

95

Leefbaar 'sHertogen bosch

33. AA-veste Sloop van de AA-veste staat op het programma, op welke wijze is de gemeente betrokken bij het borgen van een goede doorstroom van de bewoners en gaat dit ordentelijk plaatsvinden?

Bij de (voorgenomen) sloop van woningen komt er veel op bewoners af. Het doorstromen naar een nieuwe woning (herhuisvesting) is daarin een heel belangrijk aspect. Corporaties zijn, op basis van de woningwet, verplicht om de (vaste) huurders te helpen aan een andere passende woning. Dat gebeurt ook bij dit complex. Voor elk complex wordt een sociaal plan (bewonersverhuisregeling) vastgesteld waarin deze en andere zaken worden geregeld.

1. Door wantrouwen in de overheid is er een groep inwoners die niet openstaat voor campagnes en (subsidie)regelingen van de gemeente terwijl ze dit wel goed zouden kunnen gebruiken. Welke inspanningen levert de gemeente om specifiek naar deze groep inwoners een brug te slaan? 2. Bij de aanvraag van de NOVEX-gelden worden

De brug naar deze inwoners dienen we te slaan door ons langdurig en consequent als betrouwbare overheid op te stellen. Daarom hebben we consequent en gemeentebreed aandacht voor het verbeteren, verduidelijken en meer integraal maken van onze dienstverlening richting individuele inwoners.

96

97

PvdA

PvdA

Als gemeente zijn we niet betrokken bij de herhuisvesting van bewoners uit dit, of andere, specifieke project(en). Wel voeren we, in het kader van de prestatieafspraken, het gesprek over sloopprojecten in algemene zin. Onderdeel daarvan is dat we meedenken en -praten over een gezamenlijke bewoners-verhuisregeling die door alle Bossche corporaties zal worden gehanteerd.

Wij, maar ook onze maatschappelijke partners, zijn actief in de wijken om contact te leggen met inwoners die (nog) geen gebruik maken van regelingen en voorzieningen door hen te informeren over wat er mogelijk is. Daarnaast hebben we laagdrempelige voorzieningen in de wijken waar inwoners samen komen (sociale structuur). En we hebben Koo voor informatie en advies waar inwoners gemakkelijk en laagdrempelig terecht kunnen.

In de Novex-afspraken voor de Spoorzone is, conform rijksbeleid, uitgegaan van 2/3de betaalbare woningbouw.

49

98

PvdA

99

PvdA

100

PvdA

101

PvdA

afspraken gemaakt rondom de percentages betaalbare woningen. Hanteren wij de 50% betaalbaar of hebben we hier afwijkende afspraken rondom gemaakt? 3. Welke signalen ontvangt de gemeente omtrent de toe- of afname van particuliere huurwoningen? 4. Hoeveel meldingen zijn er afgelopen jaar verstuurd naar ‘meldpunt goed verhuurderschap’? Kunt u een verdeling maken naar de aard van de meldingen? 5. We starten met de uitvoering van communicatiecampagnes om inwoners te informeren over de besparingsaanpak (P.130). Wat wordt er in het kader van deze communicatiecampagnes georganiseerd en wat wordt er gedaan om juist die doelgroepen te bereiken die nu nog geen gebruik maken van het aanbod van gemeente en Rijk? 6. Hoeveel Bossche VvE’s hebben meegedaan aan een verduurzamingstraject van

Door veranderende wetgeving is het beleggen in woningen minder interessant geworden voor particulieren. We hebben signalen dat de particuliere huurwoningmarkt, net als uit landelijke berichtgeving blijkt, licht afneemt, zoals wij ook al in de raadsinformatiebrief evaluatie opkoopbescherming hebben aangegeven. Wij monitoren dit jaarlijks. Er zijn totaal 36 meldingen ontvangen. 16 meldingen gingen over slecht onderhoud/gebreken pand. De overige 20 meldingen gingen over allemaal verschillende onderwerpen.

De activiteiten uit de verschillende communicatiecampagnes zijn erop gericht om inwoners te informeren en stimuleren over besparingsmogelijkheden rondom de energietransitie. Meer informatie volgt in het jaarverslag Warmtetransitie dat u later deze maand ontvangt met een raadsinformatiebrief.

Aan het pilottraject hebben 14 VvE's deelgenomen die samen goed waren voor 476 woningen. De pilot is deze zomer geëvalueerd en op basis van deze evaluatie is besloten om dit traject op te schalen (meer informatie volgt in het Jaarverslag Warmtetransitie dat u later deze maand ontvangt met een raadsinformatiebrief). Dit najaar is er weer een nieuw traject gestart waar 28 VvE's aan deelnemen.

50

102

PvdA

103

PvdA

het VvE transitiecentrum Brabant? 7. Hoe staat het met de potten voor de verschillende duurzaamheidssubsidies? Is er sprake van onderbesteding of overbesteding?

8. We voeren campagnes uit om duurzaam gedrag bij inwoners en organisaties te stimuleren. Hoe gaan deze campagnes eruit zien?

Het gaat dan concreet om de volgende subsidies in 2024: • Bossche Duurzaamheidsactiviteiten: deze staat open voor de volgende partijen: Stichting MiNC, Imkerij stad en streek, IVN ’s-Hertogenbosch en Stichting Eendenkooi Maaspoort. Het budget wordt in 2024 niet volledig benut. • Subsidie Groene daken en afkoppelen hemelwater: Budget is opgehoogd met 50k omdat het subsidieplafond voor 2024 was bereikt. Verwachting is dat we hiermee alle aanvragen in 2024 kunnen honoreren • Subsidie Club van Duurzaam Doen: vast bedrag per jaar t/m 2025 (40K) wordt volledig benut In oktober 2024 is de meerjarige inwonerscampagne ‘’s-Hertogenbosch gaat voor groen’ gestart. De campagne richt zich op vier doelen: 1. Het vergroenen van de tuin 2. Het vergroenen van de woonomgeving (geveltuin, boomtuin, adoptiegroen) 3. Het afkoppelen van de regenpijp 4. Het aanleggen van een groen dak Voor de campagne is een nieuwe landingspagina op de gemeentelijke website gemaakt: ’s-Hertogenbosch gaat voor groen - Gemeente ’s-Hertogenbosch. De campagne bestaat o.a. uit het delen van goede voorbeelden, advies door een groencoach en buurtacties.

104

PvdA

9. We zetten in op vroegsignalering en de aanpak van problematische schulden. Wat zijn hiervan de eerste resultaten? Hoeveel mensen bereiken we? Hoeveel eerder voorkomen we daarmee problemen?

Daarnaast werken we aan de herijking van de Nota Duurzaam. Hierin krijgen ook andere duurzaamheidsthema’s een plek krijgen en wordt ook de participatie en communicatie verder worden uitgewerkt. Tot het derde kwartaal van 2024 hebben we in totaal ongeveer 4.350 signalen ontvangen. Standaard stuurt EHBG een brief n.a.v. deze signalen. Als er sprake is van meervoudige signalen op één adres of als het een signaal over de huur betreft, dan wordt persoonlijk contact gezocht met de inwoners. In 775 casussen was dit het geval, waarbij er ongeveer 1.000 actieve pogingen tot contact zijn gedaan en er ongeveer 232 huisbezoeken hebben plaatsgevonden.

Hoe eerder we in contact komen met inwoners met schulden, hoe beter aangezien er makkelijker tot een oplossing of regeling kan worden toegewerkt bij een lagere schuldenlast. De schuldenlast van inwoners met een

51

schuldregeling is in onze gemeente sinds 2019 flink afgenomen, van € 63.000 in 2019 tot € 35.700 in 2023. De lagere schuldenlast kan (deels) verklaard worden door de gestegen bekendheid van EHBG. Inwoners weten beter waar ze zich kunnen melden met hun vragen en zorgen over hun schulden, en kloppen daardoor eerder aan. 105

106

PvdA

PvdA

10. We gaan onze aanpak intensiveren voor mensen die 2 jaar in de bijstand zitten. Wat zijn hiervan de beoogde resultaten (waar streven we naar?) en wanneer zijn we tevreden met deze aanpak?

11. We streven naar samenwerkingsafspraken met het bedrijfsleven vanuit Weener XL. Met hoeveel bedrijven zijn structurele afspraken gemaakt?

We zetten intensief in op de begeleiding van mensen die langer dan 2 jaar in de bijstand zitten en voeren intensief regie op het ingezette traject. Centraal in de aangeboden trajecten staan de talenten van mensen, het versterken van het zelfvertrouwen, eigen regie en motivatie. Hiermee brengen we mensen in beweging en worden eerste stappen gezet naar actief worden en participeren. Door de afstand tot de arbeidsmarkt en de lange periode van uitkeringsafhankelijkheid zien we dat deze mensen een langdurige aanpak nodig hebben om stappen te kunnen zetten. Ook zien we dat mensen die aan het werk gaan, dit vaak parttime doen waardoor een gedeeltelijke uitkering nodig blijft. Hierdoor gaat de uitstroom van deze doelgroep uit de uitkering naar werk minder snel dan vooraf ingeschat. Beoogd resultaat is om binnen vier jaar een daling van 10% te realiseren bij mensen die langer dan twee jaar een uitkering ontvangen (uitgaande van de stand van 2021). We zien dat onze aanpak mensen activeert, alleen is een intensieve en langdurige aanpak nodig. Weener XL heeft een groot en dynamisch netwerk van bedrijven waar inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt werkzaam zijn. Afhankelijk van het type werk dat we zoeken voor een kandidaat, benaderen we gericht een bedrijf uit ons netwerk.

Momenteel werken er ruim 750 medewerkers vanuit de sociale werkvoorziening of de Participatiewet bij externe werkgevers. Het gaat hierbij om ongeveer 650 unieke bedrijven waar we samenwerkingsafspraken mee hebben gemaakt. Deze afspraken hebben betrekking hebben op de plaatsing, opleiding en begeleiding.

52

107

PvdA

12. Op welke wijze dragen we nog meer bij aan de bekendheid van WeenerXL als leer-werk bedrijf in onze gemeente?

108

PvdA

109

PvdA

13. Hoe staat het met het gebruik van onze armoede ondersteuningsregelingen? (uitgesplitst naar regeling en percentage daadwerkelijk gebruik van de gehele doelgroep) 14. In de VJN heeft u aangegeven te zullen gaan werken met toegespitste specifieke video- en foto campagnes om de doelgroep van regelingen beter te gaan bereiken. Welk effect hebben deze campagnes gesorteerd? Is de bekendheid van EHBG

We geven op meerdere manieren bekendheid aan de mogelijkheden die Weener XL biedt als leerwerkbedrijf: - Op onze website kan iedereen vinden welke ondersteuning wij bieden aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en aan werkgevers en hoe ze daarvoor contact kunnen opnemen. - We zorgen voor goede afstemming met de sociale partners in de stad waar kwetsbare mensen in beeld of in begeleiding zijn. Zo hebben we bijvoorbeeld regelmatig contact met het UWV, het onderwijs (o.a. VSO, Pro, MBO) en partners als de maatschappelijke opvang en Juvans. - Werkgevers bereiken we onder meer door het organiseren en bijwonen van netwerkbijeenkomsten, bedrijfsbezoeken, via het platform Aantwerk. - In de regio Noordoost-Brabant werken we samen in het regionaal werkcentrum (RWC) waar werkgevers en inwoners terecht kunnen met vragen over werk. Het RWC zet eigen kanalen in om bekendheid te geven aan de dienstverlening. - We organiseren regelmatig bijeenkomsten en rondleidingen voor werkgevers, inwoners, samenwerkingspartners, brancheverenigingen, netwerkclubs en de gemeenteraad. - We brengen via onze eigen externe kanalen zoals de website, LinkedIn, Facebook, Instagram en X content waarbij we onder meer succesverhalen, matchingsverhalen, informatie over events, inkomensondersteuning en andere dienstverlening van Weener XL onder de aandacht brengen. Zie antwoord op vraag 69.

Eind juni dit jaar is de nieuwe campagne van Eerste Hulp bij Geldzaken (EHBG) gestart, en we merken al duidelijk het effect. Sinds de start van de campagne is het aantal ‘kliks’ op de EHBG-webpagina verdubbeld. Ook zien we een toename van 28% in het aantal inwoners dat naar WeenerXL komt voor advies van EHBG, vergeleken met 2023 (resultaten tot en met het derde kwartaal van 2024). Dankzij de hulp van de Sociaal Raadslieden hebben inwoners tot het derde kwartaal van 2024 al €800.000 meer aan inkomensondersteuning ontvangen. Ter vergelijking: tot aan het derde kwartaal van 2023 was dit ongeveer €640.000. Deze ondersteuning bestaat onder andere uit kinderopvangtoeslag, huurtoeslag en belastingteruggaven. De campagne die specifiek op jongeren gericht is, gaat in het vierde kwartaal van start.

53

110

PvdA

111

PvdA

toegenomen? En is het daadwerkelijk gebruik van armoede ondersteuningsregelingen ook toegenomen? Zo ja/nee wat is daarvoor de verklaring? 15. Bij de VJN heeft u tevens aangegeven te gaan werken met een toolkit voor grote ondernemers om hun medewerkers te kunnen wijzen op het regelingenpakket (t.a.v. inkomensondersteuning). Heeft de uitrol van deze toolkit inmiddels plaatsgevonden? En wat zijn hier de resultaten van? In hoeverre bent u bij ondernemers en bij inwoners nagegaan of deze informatie en toolkit behulpzaam is? 16. Op welke wijze wordt samengewerkt met informele armoede initiatieven in onze stad zoals bijv. Brabantse hart in actie, voedselbank Warm Buffet etc om mensen zo goed mogelijk te ondersteunen?

We hebben ons in eerste instantie gericht op het succesvol realiseren van de campagne en het vernieuwen van ons promotiemateriaal. Het samenstellen van een lijst van grote werkgevers en contactpersonen neemt meer tijd in beslag dan oorspronkelijk voorzien. De ontwikkeling van de toolkit staat op de planning voor het vierde kwartaal, zodat we ook dit binnenkort kunnen afronden.

Via het platform 's-Hertogenbosch tegen armoede (STA) wordt verbinding en samenwerking gestimuleerd. Langs dit platform kunnen de verschillende partijen en de gemeente elkaar gemakkelijker vinden. Zie: www.sta.nl

54

112

PvdA

17. We zetten in op vroegsignalering o.a. in de jeugdzorg. Kunnen we al resultaten hiervan zien? Zo niet, wanneer zullen de eerste cijfers bekend zijn?

We zien dat kinderen die gebruik maken van onze voorliggende voorzieningen/preventief aanbod minder gebruik maken van geïndiceerde zorg. In de loop van 2025 beginnen we met evaluaties van de diverse projecten en eind 2026 zijn alle resultaten van het programma bekend en zullen gedeeld worden met uw raad.

113

PvdA

We hebben inmiddels een breed aanbod voor kinderen van ouders die uit elkaar (dreigen) te gaan. Dat is bijvoorbeeld Villa Pinedo, Relatie Opvoeden en Scheiden (ROS), de website Als Je Uit Elkaar Gaat en de Gezinsadvocaat.

114

PvdA

18. Kinderen in scheidingen zijn een kwetsbare doelgroep. Op welke wijze ondersteunen wij hen op dit moment om problemen te voorkomen? 19. Hoe zorgen we daarbij dat partners als scholen, sportclubs en jongerenwerk weten waar ze met signalen terecht kunnen?

115

PvdA

20. Vorig jaar vroegen wij u bij de begrotingsbehandeling om inzicht in zorgmijders in onze gemeente. U kon die cijfers toen niet overleggen. Ook dit jaar blijkt uit onderzoek opnieuw dat het landelijk aantal zorgmijders is toegenomen. Wat is de situatie in cijfers in onze gemeente? En lopen hier programma’s op? Zo ja

Er wordt door alle programma’s ingezet op het bouwen en onderhouden van netwerken, op samenwerkingsafspraken en aan bekendheid van en de weg naar het aanbod. We hanteren daarbij het uitgangspunt dat we geen nieuwe loketten inrichten maar gebruik maken van bestaande structuren en toegangen. Jongerenwerkers en zorgmedewerkers op scholen zijn getraind om te signaleren wanneer kinderen/jongeren extra begeleiding of hulp nodig hebben en indien nodig verwijzen of betrekken zij andere professionals zoals jeugdhulp of andere passende vormen van ondersteuning.

Wij hebben navraag gedaan naar het onderzoek waar in deze vraag naar wordt verwezen. Daarbij zijn we doorverwezen naar een artikel in Trouw. Uit dit artikel blijkt dat het gaat om Nivel onderzoek(en) voor 2024. Dit onderzoek richt zich op het aantal mensen dat vanwege de kosten van het eigen risico afziet van medische of specialistische ggz-zorg. In onze reactie willen we benadrukken dat inwoners binnen de Wmo een eigen bijdrage betalen, die niet vergelijkbaar is met het eigen risico. Als een inwoner deze bijdrage niet kan betalen, kan hij/zij via ‘Eerste Hulp bij Geldzaken’ hulp of een vergoeding aanvragen. Zorgmijding zoals onderzocht in het Nivel-onderzoek, is daarom geen bekend beeld voor de Wmo. Zorgmijding bestaat natuurlijk wel in verschillende vormen. De belangrijkste vorm van zorgmijding die wij herkennen in onze gemeente is dat inwoners die zorg nodig hebben, bij bijvoorbeeld multiproblematiek, de

55

welke organisaties of programma’s houden zich hiermee bezig? 116

117

PvdA

PvdA

21. We zetten in op de gelijke kansen aanpak t.a.v. talentontwikkeling. Hoeveel kinderen zijn hiermee inmiddels bereikt?

22. Hoeveel kinderen zitten er op dit moment thuis van school die wel leerplicht hebben (uitgesplitst naar po, vo, bo)? En hoe verhoudt zich dit tot anderen (B5) gemeenten?

(benodigde) zorg mijden. Op die momenten worden onder andere onze teams Regie èn het Centrum voor Trajecten en Bemoeizorg (CvtB) ingezet. Dit komt voornamelijk voor bij inwoners met indicatie beschermd wonen (zwaardere zorg). De initiatieven zijn gericht op alle kinderen in 's-Hertogenbosch tot 18 jaar. We zijn actief op alle basisscholen met een achterstandsscore, dit zijn 16 scholen. We bereiken hiermee ongeveer 4.200 basisschoolleerlingen. Voor jongeren tussen de 12 en 18 jaar werken we gemeentebreed, omdat hun leefwereld vaak de grenzen van hun wijk overstijgt. Op vier VO-scholen bieden we TOP-tijd aan. Op andere VO-scholen bieden we echter ook activiteiten aan, op kleinere schaal. We hebben geen gegevens van de exacte aantallen. We definiëren een thuiszitter als een leerling die langer dan 4 weken verzuimt óf niet op een school staat ingeschreven. Ook leerlingen met een vrijstelling van onderwijs - op basis van medische of psychische problemen noemen we een thuiszitter. Op dit moment zijn er 50 thuiszitters die leer- of kwalificatie-plichtig zijn en geen schoolinschrijving hebben en ook geen vrijstelling. Bij hen is sprake van absoluut verzuim. 17 van deze jongeren hebben nooit een schoolinschrijving gehad.

Van de 33 jongeren die wel ooit een schoolinschrijving hadden, zijn de aantallen als volgt verdeeld: Primair Onderwijs (PO): 15 Voortgezet Onderwijs (VO): 7 Speciaal Onderwijs (SO): 5 MBO: 6

Er zijn bij Leerplicht daarnaast 12 jongeren bekend die wel ingeschreven zijn op een school, maar deze niet bezoeken. Bij hen is sprake van langdurig relatief verzuim. Het gaat om 2 jongeren met een inschrijving op een basisschool en 10 jongeren met een inschrijving op een school voor voortgezet onderwijs.

56

We hebben op dit moment nog geen zicht op de actuele cijfers van andere (B5) gemeente. Die worden met het Jaarverslag Leerplicht gepubliceerd door elke gemeente, doorgaans rond de jaarwisseling. We zullen in ons jaarverslag aangeven hoe onze cijfers zich verhouden tot de B5-gemeenten. Er zijn overigens wel landelijke cijfers beschikbaar via de “Landelijke rapportage gemeenten schooljaar 2022-2023 definitieve eindstand”. Deze cijfers geven enkel een wijziging ten opzichte van het jaar ervoor weert en zeggen dus niets over de aantallen per gemeente.

118

PvdA

23. Welke (preventieve en repressieve) programma’s lopen er t.a.v. leerplichtigen? En wat levert dat op?

Het niet naar school gaan kent vele redenen. Het tijdig opmerken, melden en aanpakken van ongeoorloofd en/of zorgelijk schoolverzuim is een samenspel van ouder(s), leerling, school, eventuele hulpverlening en leerplicht. Wat vanuit we Leerplicht doen om schoolverzuim te voorkomen en stoppen voor leer- en kwalificatie-plichtige jongeren is: -

Startgesprekken op scholen houden waarin de rollen en taken en het thuiszitterspact onder de aandacht worden gebracht. Met partners werken we in een thuiszitterspact waarin via maatwerk voor de leerlingen en met ouders werken aan het voorkomen van thuiszitten of het toewerken naar terugkeer in het onderwijs. Er zijn preventieve verzuimspreekuren op scholen. We voeren de methodisch aanpak schoolverzuim uit.

Een aantal van de maatregelen die we nemen: • •

De aanpak van schoolverzuim door team leerplicht met bijvoorbeeld het vroeg inschakelen van Toegang en Regie voor jeugdhulp bij problematiek bij leerlingen. Jongeren in Beeld (23-27 jaar zonder startkwalificatie) signaleren, onderzoeken en het doen van huisbezoeken.

57

•

Doorstroomcoaches (was RMC) om voortijdig schoolverlaters actief te benaderen en hulp te bieden bij het alsnog behalen van een starkwalificatie. • Traject Op Maat (T.O.M.) om jongeren die zijn uitgevallen op school weer te begeleiden naar school, werk en/of zorg. • De Onderwijsmakelaar voor ondersteuning bij niet-schoolinhoudelijke zaken. • Het signaleren en benaderen van jongeren met een vmbo-diploma die (nog) geen inschrijving op het mbo hebben. • De Overstapcoach voor de overgang van het voortgezet onderwijs naar het mbo. Naast dat wat doen vanuit leerplicht bieden we meer voor onze jongeren aan zorg en ondersteuning. Bovenstaande opsomming is dus niet uitputtend.

Duiding van de cijfers en resultaten vindt plaats in het jaarverslag leerplicht dat eind dit jaar wordt gepubliceerd. Hierbij willen we opmerken dat het lastig is om precies te weten wat preventie heeft opgeleverd. 119

PvdA

Wat is de voortgang op de Lokale Inclusie Agenda? Wanneer kan de raad hier een voorstel over verwachten?

Zoals in de Raadsinformatiebrief van 2 juli 2024 is aangegeven, verwachten we de bredere Lokale Inclusie Agenda (werktitel) in het eerste kwartaal van 2025 aan u voor te leggen. In dat proces zal ook de evaluatie plaatsvinden van de huidige Lokale Inclusie Agenda, die met name gericht was op inwoners met een beperking. In deze nieuwe Inclusie Agenda worden meerdere elementen van inclusiebeleid verwerkt.

120

PvdA

25. De cultuurmaker is aan de slag. Wat zijn de eerste resultaten die hiermee zijn geboekt? En wat zijn de ambities om te bereiken in 2025?

De cultuurmakelaar is begin september begonnen met zijn werkzaamheden. Er zijn nog geen concrete resultaten gezien deze korte termijn. De cultuurmakelaar heeft de afgelopen tijd vooral besteed om kennis te maken met culturele organisaties en makers in 's-Hertogenbosch. Verder is duidelijk geworden dat veel partijen binnen en buiten de cultuursector in onze gemeente belangstelling hebben voor het werk van de cultuurmakelaar. Dit blijkt uit de vele aanvullende afspraakverzoeken die hij inmiddels heeft ontvangen. Er zijn voor 2025 nog geen concrete ambities geformuleerd. Wel is het streven om makers in onze gemeente zich meer te laten organiseren, onder meer via netwerkbijeenkomsten die door de cultuurmakelaar worden georganiseerd. Bovendien heeft de cultuurmakelaar een belangrijke taak om onder meer de vraag van makers meer dan nu te matchen met het aanbod vanuit culturele organisaties. Ook kan de cultuurmakelaar een rol vervullen richting onze gemeente, bijvoorbeeld waar het gaat om de mogelijkheden die er voor makers zijn bij de cultuurfondsen.

58

121

PvdA

26. Wat zijn de resultaten Als gemeente zijn we aangehaakt bij het traject van VNG, IPO en het Rijk (OCW) om te komen tot bestuurlijke van de lobby richting het Rijk afspraken over (laagdrempelige) cultuurbeoefening. Kerngedachte van de bestuurlijke afspraken is dat de drie voor een impuls op overheidslagen ieder vanuit de eigen verantwoordelijkheid zich inzetten zodat elke inwoner van Nederland de muziekonderwijs? mogelijkheid krijgt om zelf cultuur te beoefenen of diens talent verder te ontwikkelen. De afspraken zijn een eerste stap in het ontwikkelen van een duurzame, samenhangende aanpak waarbij de drie overheden beleid eenduidiger maken. De bestuurlijke afspraken gaan uit van bestaande financiële middelen in de periode 20252028, met uitzondering van een nieuwe structurele bijdrage van OCW voor amateurkunsten van 3 miljoen euro per jaar vanaf 2025. Het hoofddoel van de bestuurlijke afspraken voor de VNG is naast georganiseerde afstemming en samenwerking met OCW en het IPO ook het bundelen van de versnipperde deelbudgetten vanuit het rijk om die efficiënt (en waar mogelijk in de periode voor 4 jaar) in te zetten op thema’s waar gemeenten al eigen middelen voor inzetten. Het idee daarachter is werken aan borging door een stimulans aan te bieden. Definitieve vaststelling van de bestuurlijke afspraken is voorzien in december van dit jaar.

122

PvdA

27. Wat houdt de concrete positionering van Den Bosch partners in t.a.v. cultuurbeleid? Welke inhoudelijke afspraken zijn hierover gemaakt? En welke middelen zijn ermee gemoeid?

De gemeenteraad heeft op 13 juli 2021 het voorstel ‘Gemeentelijke rol bij externe organisatie Den Bosch Partners | Citymarketing en Binnenstadsmanagement’ (reg.nr. 11029284) aangenomen. Dit besluit over financiële ondersteuning vormde het begin van een meer zelfstandige, los van de gemeente functionerende, stichting met een relatief vrije rol in de marketingstrategie. De manier waarop we het nu in 's-Hertogenbosch georganiseerd hebben, betekent dat Den Bosch Partners binnen de vooraf aangegeven doelstellingen zelf bepaalt hoe zij haar beschikbare middelen inzet voor citymarketing en voor binnenstadsmanagement. Den Bosch Partners ontvangt voor haar activiteiten jaarlijks subsidie van de gemeente. De organisatie legt daarover verantwoording aan ons af. De gemeenteraad ontvangt jaarlijks het jaarverslag van Den Bosch Partners. Voor citymarketing vormen de notitie ‘Wie kiest, wordt gekozen’ en het ‘Ambitiedocument Den Bosch Partners’ de kaders. Voor Binnenstadsmanagement is dat het ‘Economisch Perspectief Brede Binnenstad’. Voor een overzicht van de middelen verwijs ik u naar de beantwoording van vraag nr. 40.

123

PvdA

28. We hebben een nieuw atelierbeleid vastgesteld. Sommige tijdelijke locaties (oude Weener bv.) konden

Het nieuwe beleid wordt in het komende jaar geïmplementeerd en uitgevoerd. Tot het einde van dit jaar verzorgt de huidige beheersorganisatie de huisvesting van kunstenaars. De wachtlijst van de huidige beheersorganisatie bedraagt op dit moment zo'n 200 namen, waarvan een deel al gehuisvest is maar een andere werkruimte wenst.

59

124

PvdA

125

PvdA

126

PvdA

niet worden ingevuld met ateliers. Wat is de huidige stand van zaken? Hoeveel nieuwe kunstenaars zijn er door het beleid gehuisvest? Van hoeveel kunstenaars is bekend dat zij nog op zoek zijn naar ruimte? 29. Naar aanleiding van het strategisch mobiliteitsdebat zijn diverse moties door de raad goedgekeurd. Hoe vertalen deze zich terug in de begroting?

30. We werken met de ‘aanpak onveilige locaties op basis van risicoanalyse’. Kunt u aangeven welke locaties komende vier jaar op de planning staan om aan te pakken? 31. Welke concrete projecten staan voor 2025 op de planning om de verkeersveiligheid te verbeteren?

Bij het debat zijn vier moties aangenomen. Op de motie 30 km/u tenzij, en de motie verkeersveiligheid op de fiets, zijn het nieuwe wegcategoriseringsplan en fietsnetwerk 3.0 in afronding. Deze leiden tot meerjarige investeringen in de infrastructuur en worden gebruikt in onze meerjarenplanning. De eerste resultaten van deze onderzoeken volgen eind 2024. Dekking hiervoor valt in het reeds goedgekeurde investeringsplan en in de begroting 2025 opgenomen exploitatiemiddelen. De motie laagdrempelige participatie is schriftelijk afgedaan, budgetneutraal. Voor wat betreft de motie met betrekking tot handhaving: op dit moment worden de handhavingswerkzaamheden vanuit de huidige bezetting en middelen uitgevoerd. Na het zomerreces 2025 is een evaluatie voorzien, waarin de resultaten maar ook de totstandkoming van deze resultaten worden meegenomen. Zie vraag 28.

Vanuit de risicoanalyse en vanuit de gedachte om werk met werk te combineren staan voor de komende periode de volgende projecten op de planning: • Voorbereiding/uitvoering Oude Engelenseweg (deel Diezekade – Paardskerkhofweg ivm Vitalisering Veemarktkwartier) • Fietspad Simon Stevinweg (fietspad tussen entree Van Maerlant en rotonde Onderwijsboulevard in tweerichtingen uitvoeren). • Voorbereiding/uitvoering Rijzertlaan (herinrichting van Kooikerweg tot aan Hoeflaan)

60

• • • • • • •

•

Voorbereiding/uitvoering Helftheuvelweg (herinrichting vanaf Randweg tot aan Kooikersweg) Herinrichting Pastoor van Thiellaan Snelheidsremmende maatregelen Hoff van Hollantlaan Kleinschalige maatregelen zoals bij Sportpark Maliskamp, KC de Hobbit en De Hoef. Aanbrengen verkeersmaatregelen Dr. Poelstraat-Geulweg (snelheid) Rijnstraat, gedeelte De Bossche Pad – Merwedelaan (fiets en snelheid) De komgrens Nuland wordt aangepast. De rotondes aan de Rijksweg komen binnen de bebouwde kom te liggen. Dit heeft o.a. invloed op de snelheid. De voorrang bij de fietsoversteken bij de rotonde Hoogstraat/ Rijksweg wordt gewijzigd. Snelfietsroute naar Zaltbommel, aanpassing kruising met Galliumstraat.

Dit jaar staan ook de volgende onderzoeken op de planning. Afhankelijk van de uitkomsten, zoals complexiteit van de mogelijkheden, kosten en afstemming met onderhoud vindt een nadere prioritering plaats. • Herinrichting Jan Heijmanslaan, gedeelte Pastoor van Thiellaan – Hendrik Wiegersmalaan • Onderhoud van de TM Kortenhorstlaan, waar ook naar verkeersoptimalisaties wordt gekeken. • Studie verkeersveiligheid omgeving Jacob van Maerlantstraat • Herinrichting Guido Gezellelaan Uit de actualisatie van de wegcategorisering kunnen aanvullende infrastructurele projecten volgen. 127