Technische vragen Begroting 2024 inclusief bijlagen

Dit is het cijfer uit de Monitor Sociaal Domein en gericht op de Bossche inwoners.

We werken in de hele gemeentelijke organisatie én met partners in onze stad samen aan het verkleinen van gezondheidsverschillen. Dat doen we nadrukkelijk ook samen met inwoners. Zij staan centraal in de keuze van onze doelen, maar óók in de uitvoering. Wij willen niet alleen met inwoners in gesprek gaan, maar hen ook actief te betrekken in het vormgeven en uitvoeren van de acties en daarmee in het verbeteren van hun gezondheid. Het gaat immers over hun leven en hun geluk. Inwoners worden betrokken en bevraagd en kunnen aangeven

waar behoefte aan is bij hen in de buurt en wijk. Daarbij is de boodschap altijd; we doen het samen. Bij de aanpak staat een aantal uitgangspunten centraal: -

155

CDA

Wat verklaard de 5ton extra voor de vrouwenopvang?

156

CDA

157

CDA

Collectief & preventief aanbod jeugd gaat van €294287 naar €18511: hoe kan deze daling met meer dan 90% worden verklaard? Talentontwikkeling is volledig gericht op jongeren die problemen ervaren om mee te komen, hoeveel is er gereserveerd voor kinderen die in hun cognitieve ontwikkeling gemiddeld of bovengemiddeld presteren?

158

CDA

Verslavingszorg (>60.000), Preventie en MHU (>500.000), zorgoppas (>5440), beschermd wonen (>160.000) en sociale activering (€87.000) prachtige investering; maar wat zijn de KPI’s?

De ervaringskennis uit de leefwereld van inwoners is nodig om tot een breed gedragen aanpak te komen; - We willen voorkomen dat de negatieve beeldvorming van groepen, buurten en/ of wijken door het programma onbedoeld wordt versterkt; - We gaan samen met inwoners aan het werk om tot een passende aanpak te komen bij de uitvoering van de verschillende acties. Hierbij worden we ook ondersteund door onze partners in de stad; We werken onder andere samen met sleutelfiguren en ervaringsdeskundigen in de wijk (community builders) die de wijk kennen en een brug kunnen slaan tussen gemeente, maatschappelijke partners en de inwoners. Ook die inwoners die niet altijd van zich laten horen. Per abuis is de decentralisatie uitkering uitstapprogramma’s prostituees (DUUP) bij ‘vrouwenopvang’ opgeteld. We ontvangen hiervoor als centrumgemeente een bedrag voor Oost-Brabant én Limburg. Dit wordt hersteld. Zie antwoord op vraag 38.

Het programma talentontwikkeling richt zich niet uitsluitend op jongeren die problemen ervaren om mee te komen, maar is bedoeld voor alle jongeren in 's-Hertogenbosch. De focus van het programma ligt erop alle jongeren in staat te stellen hun talenten te ontwikkelen. Het programma is niet specifiek gericht op de cognitieve ontwikkeling van jongeren. Dit is immers een taak van het onderwijs. Aanvullend daarop bieden wij hulp en ondersteuning, bijvoorbeeld in de vorm van kinderwerk, opvoedondersteuning, schoolmaatschappelijk werk en jongerenwerk. Alle jongeren, ongeacht hun cognitieve niveau, kunnen gebruik maken van de mogelijkheden die het programma biedt om hun talenten te ontwikkelen en hun toekomstkansen te verbeteren. Het programma streeft naar inclusiviteit en gelijke kansen voor alle jongeren in de gemeente 's-Hertogenbosch Verslavingszorg en preventie en MHU • Medische heroïne-verstrekking betreft 20 plekken bij Novadic Kentron (rijksmiddelen die één op één door worden gezet naar Novadic Kentron. • Preventie: dit betreft inzet van Novadic Kentron (Meierij) en Iriszorg (Bommelerwaard). De afspraak is dat zij de volgende uren inzetten voor verslavingspreventie in 2024: Novadic Kentron 3.949 uur en IrisZorg 461uur. Zij voeren met deze uren 9 onderdelen van het (landelijk) basispakket verslavingspreventie uit. Zorgoppas 58 gezinnen.

Beschermd wonen Regionale subsidieregeling stimulering Ervaringsdeskundigheid: • Eén fysiek inlooppunt in iedere gemeente (7 gemeenten) voor kwetsbare cliënten BW MO GGZ; • realiseren van een doorlopende leerlijn voor ervaringsdeskundigheid • netwerk- en community building voor de inzet van ervaringsdeskundigheid, ondersteuning voor cliënten en naasten.

159

CDA

Kunt u aangeven hoeveel projecten er in 2023 zijn of worden gerealiseerd met grasbetonstenen in plaats van asfalt en klinkers? Wat is het vooruitzicht voor 2024?

160

CDA

161

CDA

Welke wijken komen in aanmerking voor het Bomenplan? Wat is de status van de natuurontwikkeling waarvoor de eerder toegezegde subsidies van de provincie zijn ingetrokken?

162

CDA

In de begroting 2023 was er al melding gemaakt van het verkeerstromen voorrang te geven (bijv. nood- en hulpdiensten). Wat is er concreet op dit gebied

Sociale activering (Werkcarrousel) Aantal deelnemers: 125 * voor trajectbegeleiding: 36 * voor ontmoeting: 12 * voor workshops: 77 Er zijn verschillende projecten in 2023 gerealiseerd waarbij het mogelijk was om verharding te vervangen door grasbetontegels (onder meer Kooikersweg, Centrum De Groote Wielen, Noordoosthoek). In totaal bedroeg de vervanging in grasbetontegels ruim 2.100 m2. Zoals in de door de raad aangenomen motie is verzocht, zullen we tijdens de voorbereidingen in 2024 weer per project bekijken of vervanging van halverharding/grasbetontegels haalbaar is. Er wordt hierbij gekeken naar welke wijken behoorlijk versteend zijn. Hiervoor gebruiken we de input van de gebiedspaspoorten, die momenteel worden opgesteld. Engelermeer West wordt gefinancieerd door het project (zandwinning). Voor Engelermeer Oost zijn we aan het onderzoeken welke financierings- en subsidiemogelijkheden er zijn. Voor de projecten waarover nog geen besluitvorming heeft plaatsgevonden: Henriëttewaard en Dungense Polder wordt bij de projectuitwerking gezocht naar financiering en eventuele alternatieve aanpak. Met de iVRI's kunnen de nood en hulpdiensten ingrijpen in de regeling, waardoor ze niet meer met licht/geluidsignalen door een rood licht hoeven te rijden. De implementatie van nieuwe iVRI's gaat de komende jaren door, en inmiddels maken de ambulances hier gebruik van.

Het is aan de andere hulpdiensten om zich hier ook op aan te sluiten.

gerealiseerd in 2023? Wat zijn de plannen in 2024? Overname Lichtcentrum in 2023. Wat gaat u concreet doen met het verduurzamen en verbeteren van de aanlichting van de gevels? Komt hiervoor een uitvoeringsprogramma Mobiliteitsplan Brede binnenstad (tweede kwartaal 2024): Hoeveel middelen zijn concreet beschikbaar en is er een uitsplitsing te maken waaraan deze besteed zullen worden. Welke uitvoering wordt in 2024 ter hand genomen? Verduurzaming sportaccommodaties. Revolverendfonds. Hoeveel verenigingen hebben er in 2023 gebruik van gemaakt of gaan hier gebruik van maken? Is het beschikbare budget voldoende? Grootschalig zon-op dak. De nulmeting geeft aan dat er nog geen enkel bedrijf geadviseerd is en dit in 2024 10 bedrijven moeten zijn. Hoe gaat u dit realiseren/ aanpakken?

163

CDA

164

CDA

165

CDA

166

CDA

167

CDA

Kunt u aangeven welke activiteiten u concreet in 2023 heeft ondernomen om het meerdaags verblijf te stimuleren? Wat gaat u in 2024 doen?

168

CDA

169

CDA

Leegstand winkels is volgens schatting op dit moment 3.1%. Wat is de verwachting voor 2024? Wat gaan we hier concreet aan doen? Hoeveel middelen en op welke manier worden die ingezet voor acquisitie? Hulp aan ondernemers in de problemen. De laatste tijd nemen de berichten over ondernemers die in de problemen komen toe. Het aantal faillissementen stijgt. Hebben zich al ondernemers bij de gemeente gemeld en zo ja hoeveel? Is er inmiddels beleid ontwikkeld om actief ondernemers in de problemen te ondersteunen en op welke manier wordt dit gecommuniceerd? Kunt u een overzicht geven van eerdere bezuinigingen (bijvoorbeeld in 2020) die in 2024 geëffectueerd worden? Op welke scholen wordt in 2024 de Rijke Schooldag aangeboden?

170

CDA

171

CDA

172

CDA

Kunt u een overzicht geven hoe vaak er gebruik gemaakt is van de Right to Challenge? Hoeveel keer aangevraagd? En hoeveel zijn er ook tot uitvoering gekomen?

We zijn nog aan het onderzoeken op welke wijze we de assets willen verduurzamen en verbeteren. Het is daarom nu nog niet concreet aan te geven op welke wijze we dit willen gaan doen.

Er is ruim 10 miljoen euro beschikbaar voor het totale plan (2024 en verder). Een belangrijk onderdeel hiervan is het selectieve toegangs-systeem. Daarnaast zijn er verschillende plannen in voorbereiding (zie RIB Bestemming Brede Binnenstad mei 2023)

In 2023 hebben vier sportverenigingen van het revolving fund gebruik gemaakt. Daarnaast zijn er gesprekken met een vereniging om in 2024 van het fonds gebruik te maken. Het beschikbare budget is vooralsnog voldoende.

Grootschalig zon op dak kan op dit moment door netcongestie niet worden aangesloten. Subsidies zijn nog noodzakelijk voor een rendabele businesscase en dat kan alleen verstrekt worden als er ook een aansluiting mogelijk is. Voorbereidingen worden wel getroffen. We hebben het potentieel van zon op dak op bedrijventerreinen in beeld. Deze potentie is nog niet onderzocht op bijv. geschikte dakconstructie. Daarvoor willen we scans gaan uitvoeren op perceels- en bedrijventerreinenniveau. Deze brede scans moeten een nulmeting opleveren voor het verduurzamen van de terreinen op de verschillende thema's. Den Bosch Partners werkt aan de promotie van (meerdaagse) arrangementen, zij doen dit samen met VisitBrabant. Daarnaast werken we als gemeente samen met de andere gemeenten in onze regio met als doel ‘stad en ommeland’ over en weer te promoten en activiteiten voor meerdaags verblijf te stimuleren. Op dit moment werken we aan een nieuwe toeristische visie die de basis vormt voor het stimuleren van meerdaags verblijf. Deze visie wordt in 2024 aan uw raad ter vaststelling voorgelegd. De leegstand is iets hoger, maar nog altijd onder het landelijk gemiddelde. De verwachting is dat deze leegstand nog wel iets kan oplopen, onder andere door ontwikkelingen in de landelijke retailmarkt.

Den Bosch Partners is de partij die samen met ondernemers- en vastgoedcollectieven beoogt startend ondernemerschap aan te jagen en landelijke retailers op Den Bosch te attenderen en deze naar het juiste sfeer- of dwaalgebied te leiden. De geldstroom is belegd in de subsidierelatie tussen gemeente en Den Bosch Partners, maar is niet geoormerkt voor specifieke onderwerpen en dus ook niet voor acquisitie. Het aantal ondernemers dat momenteel bekend is bij schulddienstverlening is hoog in vergelijking met voorgaande jaren. Het gaat t/m september 2023 om ruim 100 ondernemers. Dit is een verdubbeling ten opzichte van vorig jaar. Deze ondernemers worden indien nodig op verzoek van de gemeente ondersteund door OverRood (soms in combinatie met schulddienstverlening). Dit is een vrijwilligersorganisatie met specifieke expertise op deze doelgroep. Het doorontwikkelen van het proces van dienstverlening voor ondernemers heeft momenteel onze aandacht. Daarin wordt ingezet op een integrale aanpak en wordt ook communicatie met de doelgroep meegenomen. Vanuit de Bijstand voor zelfstandigen regeling (Bbz) zien wij geen wijzigingen t.o.v. voorgaande jaren. Het aantal aanvragen is nog ongewijzigd laag en er wordt nog steeds redelijk goed op de Tozo kredieten afgelost.

Er worden in 2024 nog 2 ombuigingen geeffectueerd, te weten nr 32 Verlaging investeringskrediet subsidie restauratie woonhuismonumenten (€ 3.000) en nr 27 Verenigingssubsidies (€ 80.000). Voor een volledig overzicht van de ombuigingen verwijzen wij u naar de bijlage. Vanuit Programma Gelijke Kansen voeren we het project Rijke Schooldag uit via TOP-Tijd, waarin kinderen buiten onderwijstijd nieuwe ervaringen opdoen en talenten kunnen ontdekken. Met TOP-tijd maken we deel uit van de landelijke regeling ‘School en Omgeving’ van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Naast het reguliere onderwijs kunnen kinderen meedoen aan allerlei activiteiten op het gebied van onder andere: sport, cultuur, gezondheid, sociale vaardigheden en techniek. Dit wordt aangeboden op de volgende scholen: • Primair Onderwijs: KC de Kruisboelijn, KC de Westerbreedte, Basisschool Nour, KC Boschveld, KC Kwartiermaker, KC de Ontdekking en vanaf april 2024 op KC de Duizendpoot. • Voortgezet onderwijs: Van Maerlant, Bossche Vakschool (incl. ISK) en De Rijzert. Vanaf de start van de regeling in 2020 zijn er in totaal drie initiatieven vanuit de regeling Right to Challenge gesubsidieerd en inmiddels succesvol afgerond: • Stichting De Zebra met Streetcats - empowermenttrajecten aan meisjes in de leeftijd van 11-18 jaar.

Het doel is dat de deelnemers zich ontwikkelen, hun talenten ontdekken en daarmee sterker, zelfbewuster, zelfstandiger en positiever in het leven staan.

•

•

Stichting Transfarmers die op de Graafse Akker een informele vorm van dagbesteding organiseert die meer op persoonlijk herstel en ontwikkeling gericht is dan bij doorverwijzing naar specialistische professionele hulp het geval is. Doel is het herwinnen van eigen regie over het leven in een maatschappelijke omgeving. De focus ligt niet op de behandeling van beperkingen en problemen, maar juist op het bevorderen van de gezondheid, de mogelijkheden, talenten en de eigen veerkracht van mensen. Stichting Bewoners Initiatieven Kruiskamp organiseert in buurtkamer De Buurtparaplu opvang en begeleiding van mensen met een psychiatrische achtergrond en mensen die dreigen te vereenzamen.

Deze 3 initiatieven zijn na afloop van de challenge structureel onderbracht in reguliere subsidieposten. Verder is er nog één formele aanvraag in behandeling die op 28 september jl. is ingediend. 173

CDA

174

CDA

175

CDA

De Warenmarkten maakt de laatste jaren structureel verlies van circa 100.000 euro. Vanaf 2025 heeft de raad aangegeven dat de warenmarkten kostendekkend moeten zijn. Is de verwachting dat er in 2024 geen verlies meer wordt geleden? En als dat wel wordt verwacht waarom heeft u dan geen middelen hiervoor in de begroting opgenomen? Projectorganisatie 2029 in deze Bestuursperiode. Volgens de beantwoording van onze vragen gaat u dit jaar aan de slag met een eerste oriëntatie en zou u de raad na de zomer informeren. Wat is de status en wanneer wordt de raad geïnformeerd? Personele bezetting. Vaak horen wij dat projecten niet kunnen worden opgepakt, versneld of langer op zich laten wachten vanwege het gebrek aan personeel. Kunt u per sector en afdeling aangeven waar er sprake is van onderbezetting/ vacatures die openstaan? Zijn er ook afdelingen waar spraken is van langdurig ziekteverzuim? Op welke manier vangt u deze onderbezetting op?

Nee, we hebben weer dezelfde verwachting. We hebben via de actualisatie 2023 de marktopbrengst structureel met 100k in de begroting verlaagd (dus ook voor 2024).

Uw raad ontvangt voor het eind van 2023 een raadsinformatiebrief, waarin beschreven staat de eerste oriëntatie en de voorgestane procesgang.

Onderbezetting/vacatures Bij de volgende afdelingen is er sprake van onderbezetting/vacatures die niet worden ingevuld door ambtelijk personeel. Hieronder de tien afdelingen met de grootste absolute onderbezetting/vacatureruimte. − Stadsbeheer/Beheer & programmering Openbare Ruimte − Stadsbeheer/Afvalstoffen − WXL/Werk & Dienstverlening − Stadsbeheer/Projectmanagement & Voorbereiding − Stadsontwikkeling/Vergunningen, toezicht en handhaving − Stadsontwikkeling/Leefomgeving − WXL/Werk & Participatie − Stadsontwikkeling/Economie & Energie − Stadsontwikkeling/Programma’s en Projecten − Maatschappelijke ontwikkeling/Financiële Dienstverlening Langdurig ziekteverzuim Ja, er zijn afdelingen waar sprake is van langdurig ziekteverzuim. Daar waar dit leidt tot onderbezetting huren we mensen in.

176

CDA

177

CDA

Gedichten op muren. In het verleden zijn er gedichten geschilderd op muren met subsidie van de gemeente. Waar rust het eigendom van deze gedichten? Is er vanuit cultuur een fonds van waaruit het onderhoud kan worden betaald? Restauratie oude (geschilderde) gevelreclames. Op een aantal plaatsen in onze binnenstad zijn nog oude gevelreclames zichtbaar of gedeeltelijk zichtbaar. Zijn deze in het verleden geïnventariseerd?

Opvangen onderbezetting Veelal kunnen we met inhuur/uitbesteding redelijk voorzien in (tijdelijke) vraag naar personeel vanwege niet bezette formatie. Wel is het moeilijk volledig tegemoet te komen aan de (sterk gegroeide) vraag naar personeel. In sommige segmenten van onze arbeidsmarkt overstijgt de vraag naar personeel duidelijk het aanbod. Dat betreft bijvoorbeeld binnen de sector Stadsontwikkeling specialisten op het gebied van geluid, verkeer, milieu (stikstof), juristen en planologen. Via onze (capaciteits)planningsystematiek proberen we zoveel mogelijk te prioriteren, zodat onze medewerkers “heel” blijven en we tegelijkertijd de gemeentelijke prioriteiten laten prevaleren. Het eigendom van de gedichten op de muren is van de pandeigenaren. Er is geen budget bij cultuur voor het onderhoud van deze op panden aangebrachte gedichten.

De geschilderde gevelreclames zijn voor zover bekend in het verleden niet geïnventariseerd. Ze behoren niet tot het areaal van de gemeente (zie ook beantwoording bij volgende vraag, nr. 176). Indien van toepassing zou restauratie van een gevelreclame subsidiabel kunnen zijn bij een gemeentelijk monument en de eigenaar restauratieplannen heeft voor het pand en daarvoor een aanvraag indient voor de restauratieregeling voor gemeentelijk monumenten.

178

CDA

179

CDA

180

PvdA

181

PvdA

Is er een potje om deze reclames te herstellen/ restaureren? Houten naambordjes Hinthamerstraat. Tijdens de Jeroen Bosch tentoonstelling in 1967 zijn er naambordjes aangebracht op de panden tussen de Torenstraat en de Zuid Willemsvaart. Zijn er middelen beschikbaar om deze te restaureren/ waar nodig te vervangen? Horecavergunning World Skate Center. Ons bereiken berichten dat de horecavergunning op zich laat wachten. Kunt u aangeven of deze vergunning inmiddels is verstrekt of anders wanneer deze wordt verstrekt? Het budget voor de wijkraden stijgt 7,9%. Hiermee lijkt het af te wijken van de door het CBS uitgerekende prijsontwikkeling (8.6%). Welke argumentatie ligt hierachter? Welke signalen zijn er vanuit de wijkraden; komen zij goed rond met de financiering die zij ontvangen? De ambitie van Den Bosch als datastad leunt voor een deel op de bedrijvigheid in de stad en voor een deel op het onderwijs. Met betrekking tot het onderwijskundige aspect van datastad: in hoeverre speelt Huis73 een rol binnen de ontwikkeling Datastad?

182

PvdA

Kunt u inzicht verschaffen in het procentuele aantal toevoegingen in woningen (per segment) uitgesplitst naar wijk/kern/dorp?

183

PvdA

Welke ontwikkeling ziet het college met betrekking tot de middenhuur? Ziet het college een verandering van de rolneming door de corporaties?

184

PvdA

185

PvdA

186

PvdA

Het was destijds een initiatief van de toenmalige winkeliersvereniging en zijn dus particulier bezit. De bordjes zijn bevestigd aan particuliere panden en behoren niet tot het areaal van de gemeente. Binnen de onderhoudsbudgetten zijn derhalve geen middelen geraamd om deze te restaureren, dan wel te vervangen. Overigens verkeren de meeste houten bordjes nog in goede staat, waarschijnlijk door het onderhoud door de pandeigenaren.

Op dit moment loopt voor deze locatie de aanvraag voor een omgevingsvergunning. Uiterlijk 26 november 2023 dient er een besluit op de aanvraag genomen te worden. Nadat het traject van de omgevingsvergunning is afgerond kan de aanvraag voor de horecavergunning in behandeling genomen worden. Hiervoor staat in principe een behandelingstermijn van 8 weken.

Het voor de wijkraden beschikbare budget is te zien in het overzicht subsidieplafonds, dat als bijlage bij de begroting is opgenomen. Het budget voor de wijkraden in 2023 is € 98.600. Voor 2024 is er € 107.080 beschikbaar. Dit is een indexatie van 8,6%.

Huis73 is een van de (hub-)locaties in onze gemeente -met klooster Mariënburg en het IKDBwaar Datastad vorm krijgt. Met Huis73 werken we samen, in de programmalijn “een Datavaardige Stad”, aan digitale inclusie en aan digitale vaardigheden voor inwoners. In Huis73 zijn onder andere een Informatiepunt Digitale Overheid (IDO), een Digi-café, een cursusaanbod op digitale vaardigheden en het Digital Maakatelier. Stuk voor stuk initiatieven die zich richten op de datavaardigheid van onze inwoners. Op korte termijn start ook de VNGpilot “lokale aanpak digitale inclusie”, een samenwerking tussen Huis73, WXL en het programma Datastad, gericht op het vinden van inwoners die nog niet digitaal inclusief kunnen deelnemen om ook aan hen passende begeleiding te geven. In het Dashboard Wonen vindt u informatie over het wonen in ‘s-Hertogenbosch. Als u klikt op ‘samenstelling woningvoorraad’ ziet u in het eerste tabblad de woningvoorraad naar eigendom. In het overzicht van de potentiële woningbouw dat jaarlijks door het college wordt vastgesteld, is het aantal woningen dat wordt gerealiseerd opgenomen. Deze is te vinden in het bestuurlijk informatiesysteem. Hierin zit ook een overzicht per wijk. Per wijk zijn daar (voor de periode 2023 t/m 2027) ook de prijsklassen van de nieuw te bouwen woningen weergegeven. Dan gaat het om de bruto toevoegingen.

Met sloop of verkoop van woningen in die wijken wordt daarin geen rekening gehouden. Daarmee kunnen de voorziene aantallen niet een-op-een worden vertaald in percentages.

Ook hiervoor verwijzen we naar jaarlijkse overzicht van de potentiële woningbouwcapaciteit en naar de beantwoording van vraag 1. Daarin zien we dat - In harde plannen t/m 2027 is 9% van de woningen een middenhuurwoning. - In de zachte plannen t/m 2027 is 20% een middenhuurwoning. We zien een dubbele ontwikkeling. Beleggers zijn zeer terughoudend om met de huidige rente en aangekondigde regelgeving middenhuurwoningen te realiseren. Corporaties zijn bereid om juist extra in te zetten op middenhuurwoningen. Met hen hebben we afgesproken dat ze minimaal 500 nieuwe middenhuurwoningen realiseren en streven naar 1000, in de periode tot 2030. Daarnaast zetten de corporaties hun Niet-DAEB woningen in voor middeninkomens en wijzen ze sociale huurwoningen soms ook toe aan middeninkomens. Dit vooral om in wijken met veel sociale huur toch te kunnen sturen op een meer gevarieerde inkomensopbouw. Kunt u een kaart overleggen waarin Dergelijke kaarten zijn te vinden op de websites www.atlasleefomgeving.nl en zichtbaar is in welke delen van de www.luchtmeetnet.nl In onze gemeente voldoen we voor elk van de stoffen aan de gemeente een betere/slechtere wettelijke grenswaarden (jaargemiddelden) die hieraan gesteld zijn. kwaliteit van lucht hebben? In de stijging van de woonlasten zit Het uitgangspunt bij de diverse belastingsoorten is een prijsinflatie van 8,47%.

Dat betekent een toelichting die % toelicht wat automatisch dat in relatieve zin de tarieven voor een eigenaar en een gebruiker ongeveer huurders aan extra lasten krijgen even veel stijgen en er dus in relatieve zin kleine verschillen zijn. en kopers. Dat procentuele verschil In absolute zin is er echter wel een verschil tussen de woonlasten van een gebruiker en een lijkt heel klein te zijn. Hoe zit dat? eigenaar, vanwege de OZB die een eigenaar betaalt en een huurder niet. Uit onderzoek van de Uit het onderzoek van de Patiëntenfederatie Nederland blijkt dat voornamelijk mondzorg, patiëntenfederatie uit augustus fysiotherapie, verschillende soorten therapieën en overige onderzoeken worden uitgesteld of blijkt dat 21% van de Nederlanders gemeden. Over zorgmijden in die categorieën hebben wij geen actuele cijfers in onze zorg mijdt vanwege de hoge gemeente. kosten. Hebben we beeld op het aantal zorgmijders binnen onze

187

PvdA

188

PvdA

189

PvdA

190

PvdA

gemeente. Wat doet het college om dit tegen te gaan. Welke instrumenten (naast Bossche Pas) en programma’s zijn er om werkgelegenheid te bevorderen, en hoe wordt de effectiviteit ervan gemeten? Hoe duur zou het zijn om alle Bosschenaren een brief met Bossche pas te sturen waarbij deze voor mensen die recht hebben op een gratis pas al geactiveerd is. Mensen die geen recht hebben op een gratis pas moeten hem dan eerst online tegen betaling activeren om hem te kunnen gebruiken. Hoe gaat de gemeente vroeg signaleren van problemen met betrekking tot bestaanszekerheid aanpakken?

Hoe wordt bepaald wie in aanmerking komt voor loonkostensubsidie en wat zijn de criteria voor het ontvangen van deze subsidie?

De Bossche pas is niet bedoeld om werkgelegenheid te bevorderen, wel om de participatie van inwoners te vergroten. Op dit moment is er geen gebrek aan werkgelegenheid, eerder krapte op de arbeidsmarkt. Er zijn daarom geen specifieke programma’s om werkgelegenheid te bevorderen. Het kost ongeveer 160.000 euro om de 130.000 volwassen inwoners een brief te sturen over de (digitale) Bossche Pas met daarin een persoonlijke activatiecode, waarbij de inwoners met een laag inkomen de Bossche Pas na activering meteen kunnen gebruiken en de overige inwoners eerst betalen voordat ze kunnen overgaan tot activatie en gebruik.

Bestaanszekerheid omvat veel aspecten, waaronder goed onderwijs, toegankelijke gezondheidszorg, betaalbare huisvesting, werk dat loont, en sociale zekerheid. Als het gaat om financiële bestaanszekerheid, zetten we in op preventie en vroegsignalering gericht op het voorkomen van financiële problemen. Als er toch financiële problemen ontstaan, willen we in een vroeg stadium betrokken zijn. Eerste Hulp bij Geldzaken vormt de spil als het gaat om preventie van armoede en schulden. EHBG staat voor een persoonlijke en proactieve aanpak. Inwoners kunnen er dagelijks (zonder afspraak) terecht met hun vragen over geldzaken. Team van EHBG voert ook de vroegsignalering uit. De essentie van vroegsignalering is om mensen in een zo vroeg mogelijk stadium in beeld te krijgen en hulp aan te bieden. Zorgverzekeraars, woningverhuurders, water- en energieleveranciers geven een signaal als hun klant of huurder een betalingsachterstand heeft. Het is wettelijk bepaald dat mensen die met voltijdse arbeid niet in staat zijn het wettelijk minimumloon te verdienen tot de doelgroep loonkostensubsidie behoren. In de Participatiewet (artikel 7 lid 1) staat voor welke groepen de gemeente verantwoordelijk is om loonkostensubsidie te verstrekken. Er kan op 2 manieren bepaald worden of iemand niet in staat is het wettelijk minimumloon te verdienen: - Via de praktijkroute, uitgevoerd door gemeenten.

Tijdens de proefperiode wordt met een loonwaardemeting vastgesteld of iemand het wettelijk minimumloon kan verdienen. Indien dit niet zo is, wordt deze persoon in het doelgroepregister opgenomen en valt daarmee onder de banenafspraak. - Via het UWV. Via een wettelijk vastgelegde beoordeling bepaalt het UWV of mensen in staat zijn het wettelijk minimumloon te verdienen. Wanneer dat niet zo is, dan worden zij opgenomen in het doelgroepregister en vallen onder de doelgroep banenafspraak of onder de doelgroep beschut.

191

192

193

PvdA

PvdA

PvdA

Wat zijn de doelstellingen op het gebied van loonkosten subsidie? Wat is het totale budget dat beschikbaar is voor deze subsidie en hoe wordt dit verdeeld?

Een aanjaagteam van uitvoerende sleutelpersonen vanuit o.a. wijkpleinen, Koo-belteam, NIO, Seniorenplatform e.a. voorziet de versterking van verbindingen tussen informele en formele inzet van concrete acties zodat vindbaarheid en toegankelijkheid over en weer verbetert. Kunt u uitleggen wat hier nu staat, bij voorkeur op B1-niveau? Bewonersnetwerken beter ondersteunen vanuit de gemeente. Wat betekent dat concreet? Wat gaat de gemeente daarin doen? En

Het college gebruikt hiervoor een gevalideerd meetinstrument. Dit betekent dat op de werkplek door gecertificeerde medewerkers een loonwaardemeting wordt uitgevoerd. Op basis van deze meting kan worden bepaald of de persoon tot de doelgroep loonkostensubsidie behoort en hoe hoog de loonkostensubsidie is waar de werkgever voor in aanmerking komt. Voor 2024 hebben we als doelstelling dat we 792 mensen met loonkostensubsidie aan het werk helpen (198 mensen naar een beschutte werkplek en 594 mensen in het kader van de banenafspraak). Wij hebben in 2024 een bedrag van circa € 8,8 mln begroot in relatie tot onze doelstelling van 792 plaatsingen met loonkostensubsidie. Op basis van de loonwaardemeting wordt loonkostensubsidie toegekend (zie ook vraag 190). Vanaf 2022 wordt de loonkostensubsidie gefinancierd op basis van ‘realisatie’. Dat wil zeggen dat het gemeentelijk aandeel in de werkelijke landelijke loonkostensubsidiekosten van 2023 het aandeel is dat die gemeente ontvangt van het landelijk budget voor loonkostensubsidie 2024. Het gaat om mensen die in informele (denk aan vrijwilligersorganisaties) en formele organisaties (denk bijvoorbeeld aan een organisatie zoals Farent) actief zijn/werken. Ze krijgen geen aanstelling, hun kennis en ervaring en netwerk wordt aangesproken.

Daardoor wordt hun onderlinge kennis vergroot, kunnen ze gemakkelijker verwijzen en samen activiteiten oppakken.

Bijvoorbeeld het Netwerk Informele Ondersteuning (NIO), het Seniorenplatform en netwerken in wijken en dorpen. Vertrekkend vanuit de vraag van de netwerken, bij wat deze netwerken nodig hebben. Het type ondersteuning dat wordt geboden is o.a. kennis en informatie, hulp bij het bouwen van websites, vrijwilligers opleiden, etc.

aan wat voor soort ondersteuning moet worden gedacht? Hoe worden de laagdrempelige inloopvoorzieningen voor jongeren opgezet en toegankelijk gemaakt

194

PvdA

195

PvdA

Wat zijn de belangrijkste redenen voor voortijdig schoolverlaten en welke specifieke maatregelen worden genomen om dit probleem aan te pakken?

196

PvdA

Bij cultuur gaat het over samen met Huis073 vorm geven aan het cultuureducatie aanbod. Betekent dat dat we docenten en aanbieders ook weer in vaste dienst gaan nemen?

Landelijk is de wens uitgesproken om in 100 gemeenten laagdrempelige inloopvoorzieningen te realiseren. Dit zijn plekken waar jongeren een luisterend oor vinden en desgewenst advies en hulp. De achterliggende gedachte is dat preventieve ondersteuning jongeren helpt en ook grotere problemen voorkomt. Er is een Inloopalliantie opgericht om kennis en ervaringen te bundelen, binnenkort verschijnt een notitie. In ’s-Hertogenbosch nemen we dit mee in het Actieplan Mentale Gezondheid waarbij we starten met een verkennend onderzoek bij jongeren en maatschappelijke organisaties naar de juiste vorm en locatie. Bekende redenen voor voortijdig schoolverlaten kunnen zijn: • Een verkeerde studiekeuze is een risico bij de overgang van het voortgezet onderwijs naar het mbo • Verzuim leidt uiteindelijk vaak tot schooluitval • Corona heeft invloed gehad door het lang thuisonderwijs volgen. • De problematiek onder jongeren neemt toe. Bijvoorbeeld: Jongeren kunnen te maken hebben met onveilige thuissituaties (misbruik/ geweld) met geldzorgen, concentratieproblemen op school, persoonlijkheidsproblematiek, verslaving (gamen, blowen enz), geldzorgen, slaapproblemen, etc.

• Jongeren gaan werken zonder specifieke vooropleiding of diploma omdat er vraag is naar personeel Maatregelen: • Nieuw verzuimbeleid ontwikkeld met en op het Koning Willem 1 College (KW1C) • De aanpak van schoolverzuim door team leerplicht met bijvoorbeeld het vroeg inschakelen van Toegang en Regie voor jeugdhulp bij problematiek bij leerlingen. • De Preventieve aanpak ziekteverzuim. (in samenwerking met de GGD) • Verzuim 18+, gesprekken met niet-leerplichtige leerlingen over de oorzaken en gevolgen van hun verzuim. Met een eventueel hulpaanbod. • Jongeren in Beeld (23-27jaar zonder startkwalificatie) signaleren, onderzoeken en het doen van huisbezoeken. • Actieplan leerbanen voor het helpen vinden van een leerbaan bij een BBL-opleiding. • Doorstroomcoaches (was RMC) om voortijdig schoolverlaters actief te benaderen en hulp te bieden bij het alsnog behalen van een starkwalificatie. • Traject Op Maat (T.O.M.) om jongeren die zijn uitgevallen op school weer te begeleiden naar school, werk en/of zorg. • De Onderwijsmakelaar voor ondersteuning bij niet-schoolinhoudelijke zaken. • Het signaleren en benaderen van jongeren met een vmbo-diploma die (nog) geen inschrijving op het mbo hebben. • De Overstapcoach voor de overgang van het voortgezet onderwijs naar het mbo. Nee dat is niet de inzet.

Samen vormgeven is gericht op het zoeken naar het inhoudelijk versterken van cultuureducatie en nieuwe wijzen van financiering (Rijksmiddelen, Project-subsidies/fondsen ed). Huis73 heeft voor de coördinatie, het gesprek met het onderwijs, de ondersteunende administratie etc. projectleiders en projectmedewerkers in vaste dienst. Tbv cultuureducatie VO en PO zijn er – nog vanuit de Muzerije tijd- enkele breed inzetbare docenten in dienst voor paar uur per week. Alle andere docenten/ aanbieders worden op zzpbasis ingehuurd.

197 PvdA

198

PvdA

Er wordt gesproken op pagina 16 over de nieuwe inrichting van de digitale kanalen. Hoe gaat het college ervoor zorgen dat deze ook werkbaar zijn voor kwetsbare groepen zoals visueel beperkten, digifoben/-beten, enzovoort? Een belangrijke peiler in het parkeerbeleid van wijken rondom de centra is het zogenaamde eparkeren. Hoeveel procent van de huishoudens maakt al gebruik van de e-parkeerwebsite? Zien we dat specifieke wijken/groepen ondervertegenwoordigd zijn in het gebruik van deze app?

Mbt vrije Muziekonderwijs +theater, dans, beeldend heeft Huis73 geen docenten in dienst, dat zijn allemaal zzp-ers. Alles wat er ingekocht/ingericht wordt aan digitale kanalen moet voldoen aan de wettelijke eisen Digitale Toegankelijkheid. Mocht dat, om wat voor reden dan ook, niet haalbaar zijn moet de informatie ook op een andere manier aangeboden worden.

Uit het evaluatieonderzoek “Rapport evaluatie digitaal parkeren 2022” (in december 2022 met de raad gedeeld) blijkt dat gemiddeld 90% van alle respondenten aan gebruik te maken van de digitale bezoekersregeling. In het onderzoek zijn 21.830 vragenlijsten verstuurd en heeft 23% gereageerd. De verdeling van de reacties over de verschillende leeftijdscategorieën: 18-29 jaar: 12%; 30-39 jaar 14%; 40-49 jaar 12%; 50-64 jaar 29%; 65-ouder 31%.

199

PvdA

Hoe wordt ‘beweeg inclusief denken’ bevorderd en geïntegreerd in onderwijs, welzijnswerk en gezondheidszorg? Zijn er specifieke programma’s of samenwerkingsverbanden?

De gedachte van het beweeg inclusief denken is dat maatschappelijke en gezondheidsorganisaties bewegen veel meer onderdeel laten zijn van hun eigen activiteiten en interventies. Dit zien we al terug in het onderwijs bijvoorbeeld bij “Niet Stapelen Maar Vervangen”. Daarin wordt bewegen steeds meer geïntegreerd en gecombineerd met ander educatief aanbod binnen de scholen. Daarnaast zijn combinatiefunctionarissen op scholen actief aan de slag met ‘bewegend leren’ bij scholen te implementeren. Door te investeren op ‘bodymap' is er extra aandacht voor de ontwikkeling van de motoriek van kinderen ten behoeve van goed onderwijs.

200 gewoon geDREVEN

201 gewoon geDREVEN

202 gewoon geDREVEN

203 gewoon geDREVEN

204 gewoon geDREVEN

blz 29; Kleine inrichtingsprojecten openbare ruimte De post wordt aangewend voor een uiteenlopend aantal kleinschalige projecten, die niet afzonderlijk zijn voorzien in het investeringsplan. Vaak gaat het om voor bewoners gevoelige zaken. Kan deze post "vrij" gebruikt worden voor evt voetgangersoversteekplaatsen ? Blz 79; We voeren een pilot uit met de Bossche tegel, wat is een Bossche tegel ?

In 2021 is er besloten over een proef met 1 electrich voertuig en 1 waterstofvoertuig voor de afvalstoffendienst , wat is de status van deze proef ? € 800.000.-

In 2026 zijn de parkeerautomaten van de parkeergarages en transferia aan vervanging toe.De aanbesteding zal, evenals de vervanging van de parkeerautomaten op straat, plaatsvinden in 2025. Ook hier zal worden gekozen voor één leverancier. Voor de vervanging van de parkeerapparatuur in de parkeergarages is naar verwachting een investeringskrediet nodig van € 1.629.000. De afschrijvingstermijn is 8 jaar. Is contante betaling na vervangeing mogelijk ? Duurzame polder, volgens RIB 15176862 gaan we als gevolg van een wijziging in de planning, de eerder gestelde harde deadline van 1 januari 2025 niet halen, Deze datum was eerder een harde voorwaarde vanuit de RES om voor subsidie in aanmerking te komen. Klopt onze aanname dat door dit uitstel de gehele SDE++ subsidie te vervallen, zo neen, waarom is de deadline van 01/01/2025 dan opgenomen. Komen er nog andere geldstromen of processen in het gerang door dit uitstel?

Daarnaast wordt er, samen met scholen, gewerkt aan een doorlopende motorische leerlijn waarin het beweeginclusief denken wordt bevorderd. Sport is verder goed aangehaakt op gemeentebrede programma's op het gebied van talentontwikkeling, gezondheid, gelijke kansen en inclusie. Via het samenwerkingsverband PowerUp073 wordt sport en bewegen onder jongeren gestimuleerd. De post kleine inrichtingsmaatregelen openbare ruimte zijn een aantal kleinschalige maatregelen gericht het aanpassen van de openbare ruimte. Dat kunnen verkeersmaatregelen zijn maar juist ook maatregelen op het gebied van groen, water parkeren (fiets) of toegankelijkheid. Oversteekplaatsen (VOP) zijn maatregelen om grotere voetgangersstromen gebundeld goed af te wikkelen. De locaties voor deze plaatsen worden goed afgewogen en alleen toegepast als ze de veiligheid verbeteren.

De ‘Bossche tegel’ is een eigen ontwerp tegel van 20X20 in hardsteenkleur dat op diverse plekken in de stad wordt toegepast. De leverancier heeft hiervoor een innovatief ontwerp gemaakt, waarmee 25 % op de grondstoffen kan worden bespaard. Momenteel voeren we hiermee een proef uit om o.a. sterkte, vochtigheid/groenaanslag, vorst, etc. van dit ontwerp te onderzoeken. Voor het elektrisch voertuig is een vrachtwagen chassis aangekocht, de opbouw is in aanbesteding. De levering verwachten we in Q3 2024. Voor de inzameling in de binnenstad nemen we binnenkort een kleiner gebruikt elektrisch voertuig in gebruik met een optie tot koop. Zoals vermeld in de raadsinformatiebrief “Pilot emissievrije inzamelvoertuigen”, zaaknummer 14397091-14397108, van 13 december 2022 onderzoeken we verschillende opties voor emissievrije voertuigen. In dit kader werken we samen met het bedrijf Solution Air B.V. aan het ombouwen van een vuilniswagen zodat deze op luchtdruk gaat rijden. De eerste technische stappen zijn al gezet. Hiervoor hebben we een subsidie in het kader van SpUK SLA aangevraagd. Kort geleden is bekend geworden dat we een bijdrage van € 100.000 krijgen voor deze innovatieve pilot. Voor de parkeerautomaten op straat is het nu ook al niet meer mogelijk om contact te betalen. Voor de betaalautomaten in de parkeergarages en transferia is daar nog geen besluit overgenomen.

Daarbij opgemerkt dat het technisch wel mogelijk

De deadline van 1 januari 2025 was niet gebaseerd op de datum van de SDE-subsidie, maar kwam voort uit het Klimaatakkoord, de RES 1.0 en onze eigen klimaatambities van de gemeente. Het is voor elk jaar onzeker wat de hoogte is van de SDE++ subsidie. Het is bovendien ook onzeker of er nog SDE++ subsidies of een andere subsidiemethodiek na 1 januari 2025 zullen zijn en zo ja, hoe hoog dan. De deadline van 1 januari 2025 is niet meer actueel.

205 gewoon geDREVEN

206 gewoon geDREVEN

207 gewoon geDREVEN

Om hoeveel subsidie gaat het (mag voor het gehele gebied of per individuele windmolen) Uitbreiding snelfietsroute Zaltbommel-'s-Hertogenbosch voor hulpdiensten: Binnen het lopende project snelfietsroute Zaltbommel's-Hertogenbosch wordt ter plaatse van de verbinding tussen de Bossche Stadsdelta en snelfietsroute F2 de route geschikt gemaakt voor hulpdiensten. Betekend dit concreet het doortrekken van de Vogelstraat. Betekent deze nieuwe verbinding stadsdelta/ snelfietsroute dat beloofde oversteek/ aanpassing met het spoor op Orthen er niet meer gaat komen? Zo ja, hoe is dit gecommuniceerd met de bewoners? Het aantal bezwaarschriften op de WOZ aanslagen is zorgelijk gestegen (RIB, 14871441) naar circa 1500. Is inmiddels duidelijk hoeveel bezwaren zijn gehonoreerd en om € hoeveel gaat dit dan? graag ook een vergelijk met vorige jaren.

Dit is geen doortrekking van de Vogelstraat. Dit het geschikt maken van de geplande snelfietsroute die een verbinding maakt tussen Vogelstraat en Nelson Mandelalaan om in 1richting te kunnen worden gebruikt voor prioritaire ritten vanuit de nood- en hulpdiensten.

Deze verbinding staat geheel los van de plannen rondom overweg Orthen.

Uw vraag over de huidige stand is nog niet helemaal te beantwoorden. We zijn nog volop bezig met het afhandelen van de WOZ-bezwaren van 2023, waaronder nog veel bezwaren van WOZ-bureaus. Het aantal verminderingen / gehonoreerd is nu nog beperkt, maar dat zal nog toenemen. Hierbij een overzicht van het aantal bezwaren tegen de WOZ-waarde van vorige jaren en de stand t/m oktober 2023. In dit overzicht is het volgende opgenomen: • Het totaal aantal ontvangen WOZ-bezwaren • Het aantal dat is gehonoreerd • Het aantal ontvangen WOZ-bezwaren dat door gemachtigden is ingediend (waaronder WOZ-bureaus) • De betaalde proceskostenvergoeding

Formele bezwaren Waarvan gehonoreerd Bezwaren door gemachtigden (WOZ-bureaus) Proceskostenvergoe ding in € 208 gewoon geDREVEN 209 gewoon geDREVEN 210 gewoon geDREVEN

blz 286 wij zien voor de Bossche Zomer geen budget opgenomen Klopt dit? 2024 € 328.800 Bossche pas? Voor wie is deze gratis?

211 gewoon geDREVEN

Bouwplan Eikenhof “2” buurtschap Kruisstraat, wat is de status van dit bouwplan?

212 gewoon geDREVEN

Graag een overzicht van alle Novexgelden, en bijbehorende vragen. Graag in tabelvorm.

Ondergronds brengen hoogspanningskabels, wat is de huidige staus van dit project?

Voorbeeld Zandzuigerstraat; Hardheid; is het 100 % zeker, is deze rijksbijdrage / is het geld al overgemaakt = 100% ? Is aan de toezegging Novexgelden een begintijd van het project afgesproken? Komt deze toezegging anders te vervallen ?

2019

2020

2021

2022

2586 1040

2203 851

2357 840

1575 633

2023 (t/m oktober) 4418 302

816

1077

1241

915

2009

80.52 2

104.8 01

150.10 3

78.71 5

12.463

Dat klopt, u vindt het bedrag op pagina 287.

In het bestuursakkoord staat opgenomen dat iedereen de Bossche Pas kan aanschaffen en dat deze voor inwoners in armoede gratis is. De haalbaarheidsstudie is nagenoeg af. We zijn nog in afwachting van de resultaten van één onderzoek. Dit onderzoek gaat over mogelijke beïnvloeding van een parallel aan het beoogde tracé gelegen hoge druk gasleiding van de Gasunie. De resultaten van het onderzoek verwachten wij eind oktober te ontvangen. Als de resultaten van dit onderzoek binnen zijn wordt de haalbaarheidsstudie afgerond. Vervolgens wordt de tracékeuze -die volgt uit het haalbaarheidsonderzoek- inclusief kredietaanvraag ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad. Gemeente zag in 2019 een goede basis in het plan dat toen voorlag en heeft een intentieovereenkomst (‘haalbaarheidsbrief’) voorgelegd aan de nieuwe initiatiefnemer. Deze overeenkomst is destijds niet getekend. In 2021 is door dezelfde initiatiefnemer een gewijzigd informatief plan voorgelegd dat niet kansrijk is bevonden. We wachten een nieuw informatief plan af. De raad is geïnformeerd over de NOVEX-gelden bij de bijeenkomst Informeren en Ontmoeten op 10 januari van dit jaar. PowerPoint Presentation (raadsinformatie.nl) De daar gepresenteerde overzichten i.r.t. NOVEX zijn nog steeds de projecten die wij gedeeltelijk met NOVEX-gelden financieren.

In het kader van het programma Bossche Spoorzone wordt op dit moment gewerkt aan een financieel monitorsysteem om overzicht te houden op de NOVEXgelden, gekoppeld aan projecten en onze eigen begroting en investeringsplanning. Dit wordt onderdeel van een Voortgangsrapportage Bossche Spoorzone, die 1e helft 2024 aan u wordt aangeboden. De SPUK-regeling voor de NOVEX-gelden is nog niet gepubliceerd, de verwachting is wel dat dat eerste kwartaal 2024 gaat gebeuren. Pas daarna kunnen we de feitelijke aanvragen indienen.

213 gewoon geDREVEN

214 gewoon geDREVEN

215 gewoon geDREVEN

216 Partij voor de Dieren

217 Partij voor de Dieren

218 Partij voor de Dieren 219 Partij voor de Dieren

Veiligheid 1.1 Crisisbeheer, veiligheidsregio. In het kostenoverzicht, lees verhoging, van de inwonersbijdrage kloppen volgens ons de gepresenterde cijfers niet. In het raadsvoorstel van 28 febr 2023, 14638707, als wij de verhogingen vergelijken dan valt het ons op dat b.v. voor het jaar de aangekondigde verhoging geen € 290.050 betreft maar € 176.000, vanwaar deze verschillen. Moet een gemeenteraad niet moeten kunnen rekenen op juiste informatievoorziening? Budget BCB, beschikbaar vanuit het bestuursakkoord € 300.000.-vanaf 2025 struktureel beschikbaar. Zijn er al concrete voorstellen voor deze middelen? Rijke schooldag, nieuw beleid 2023, in hoeverre is de eerder aangenomen motie “Ontbijt” hierin opgenomen/ verwerkt.

Pag 306, Op 23 Mei publiceerde Binnelands Bestuur een stuk met als titel “Externe inhuur gemeenten neemt opnieuw toe”. In Augustus van dit jaar verscheen in opdracht van binnenlands bestuur het I&O research rapport "Externe inhuur bij de overheid". De voornaamste conclusies uit dat rapport zijn wat ons betreft; Overheden besteden een steeds groter deel van de loonsom aan externe inhuur. Dat de helft ambtenaren meer dan 10 procent externe collega’s heeft. Een meerderheid van de ambtenaren én externen vindt aandeel inhuur te groot. Dit brengt ons bij de volgende vragen; 1 Hoeveel fte van ons personeels bestand bestaat uit externe inhuur? 2 Bij hoeveel van deze fte is er sprake van externe inhuur van dezefde persoon voor een periode langer dan 12 maanden? (dit kunnen verschillende aaneengelsoten kortlopende opdrachten zijn)? 3 Wat is de verhouding tussen de loonkosten van personeel in loondienst en personeel via externe inhuur? 4 Wat zijn de redenen om gebruik te maken van externe inhuur?

Het bedrag van € 290.050 betreft een vergelijk tussen 2024-2027. Het bedrag van € 176.000 betreft een vergelijk tussen 2026-2027. Hierdoor ontstaat verschil.

Ja, dit is opgenomen in het Raadsvoorstel Cultuurbegroting 2025-2028 dat op 12 december ter besluitvorming in de gemeenteraad ligt.

Het Ministerie van OCW bekostigt schoolmaaltijden voor scholen die voldoen aan de voorwaarden via het programma ‘Schoolmaaltijden’. Scholen kunnen zich hiervoor aanmelden en de uitvoering is belegd bij het Jeugdeducatiefonds in samenwerking met het Nederlandse Rode Kruis. Binnenkort volgt een brief waarin we u nader informeren over dit landelijke programma en de deelname van Bossche scholen. Vanuit Programma Gelijke Kansen voeren we het project Rijke Schooldag uit via TOP-Tijd, waarin kinderen buiten onderwijstijd nieuwe ervaringen opdoen en talenten kunnen ontdekken. Met TOP-tijd maken we deel uit van de landelijke regeling ‘School en Omgeving’ van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Het Ministerie van OCW heeft structurele maaltijdprogramma’s uitgesloten binnen de regeling ‘School en Omgeving’, omdat dit loopt via het programma ‘Schoolmaaltijden’. We kunnen het aantal uren inhuur niet afzetten tegenover het aantal contracturen van ambtelijke medewerkers. We kunnen wel aangeven om hoeveel personen het gaat. Per 16 oktober 2023 hebben 2.052 medewerkers een dienstverband bij de gemeente ’sHertogenbosch en 400 personen worden extern ingehuurd (16,31% van het totaal).

Bij 196 van de 400 personen die wij op dit moment extern inhuren is er sprake van inhuur met een periode langer dan 12 maanden.

Zowel in de jaarrekening 2022 als in de begroting 2024 is de verhouding tussen kosten voor inhuur en kosten voor vaste medewerkers 13,7%. Zie hiervoor het overzicht personeelskosten dat als bijlage bij de jaarrekening 2022 respectievelijk begroting 2024 hoort. Hiervoor kunnen meerdere redenen zijn. Wij benoemen hier de meest voorkomende redenen: − Tijdelijk budget, waarvoor geen formatie(budget) aanwezig is. − Tijdelijk extra capaciteit nodig, ivm werkdruk of tijdelijk extra taken. − Inhuur omdat werving geen kandidaten heeft opgeleverd. − Langdurig ziekteverzuim.

220 Partij voor de Dieren

Pag 306, Hulp bij communicatieadviezen, informatie campagnes, beleidsvises en technische rapporten. Maar ook in de ondersteuning door middel van projectleiders, kwartiermakers en adviseurs. De advies buro’s zijn tegenwoordig niet meer weg te denken uit onze bedrijfsprocessen.

Dit gaat om honderden bedrijven van uiteenlopende aard en omvang. Zo'n gevraagd overzicht kunnen we op dit moment niet verstrekken. Op 1 januari 2024 starten we met een nieuw financieel systeem. In dit systeem wordt bij het aanmaken van iedere inkoop direct een inkoopcategorie gekoppeld. Deze werkwijze zal het gevraagde inzicht gaan verschaffen.

Dat brengt ons bij de volgende vragen;

221 Partij voor de Dieren 222 Partij voor de Dieren

223 Partij voor de Dieren

1 Is er een overzicht van adviesburo’s, consultants, kwartiermakers etc die in de laatste 2 jaar hun diensten aan onze gemeente hebben geleverd. 2 Is er een overzicht van de kosten die hiermee gemoeid zijn. Pag 273, Wat investeren we als gemeente 's-hertogenbosch in Agrifood Capital, is dat in de vorm van een financiële bijdrage of leveren we ook op andere manieren een bijdrage. (Bijvoorbeeld in de vorm van ambtenaren die werkzaamheden verrichten voor Agrifood Capital)

Met lobby en public affairs zetten we in op partnerschap om vanuit mede-eigenaarschap in gezamenlijkheid projecten en opgaven een stap verder te brengen. We richten ons daarbij op meerdere niveaus: van provincie tot Europa. En van VNG tot B7. we lezen op pagina 10 van de begroting; “Met lobby en public affairs zetten we in op partnerschap om vanuit medeeigenaarschap in gezamenlijkheid projecten en opgaven een stap verder te brengen.”

Zie antwoord op vorige vraag

Onze gemeente betaalt, net als alle andere gemeenten in de regio Noordoost Brabant (RNOB), een inwonersbijdrage van 1,44 euro per inwoner voor AgriFood Capital (AFC). Dit is voor de basisorganisatie van deze triple helixsamenwerking in onze regio. De inwonersbijdrage is door alle gemeenteraden vastgesteld bij de vaststelling van het Samenwerkingsconvenant RNOB 2021-2024. Daarnaast kan het zijn dat AFC programma’s en projecten start waar de gemeente aan deelneemt. Het kan dan gaan om budget of ambtelijke capaciteit specifiek voor een project van de gemeente en waarbij AFC de rol heeft van ontwikkelaar. De inhoudelijke opdrachtgevers voor AFC zijn de wethouders economie van de 11 gemeenten uit onze regio (het portefeuillehouders overleg Economie RNOB). Ook daarbij wordt ambtelijke capaciteit ingezet. Er is niet één overzicht van alle lobby en public affairs activiteiten. Inspanningen zijn grosso modo gericht op het voor het voetlicht brengen van onze opgaven en oplossingen bij de mede-overheden, monitoring van relevante signalen en kansen, uitbreiden en behouden van ons netwerk. De concrete acties en activiteiten vinden voortdurend plaats en nemen allerlei vormen aan. Daarbij geldt bovendien dat we moeten kunnen inspelen op de beleidsmatige, financiële en politieke dynamiek bij onze mede-overheden.

Dat brengt ons bij de volgende vragen;

224 Partij voor de Dieren

225 Partij voor de Dieren

226 Partij voor de Dieren 227 Partij voor de Dieren

1 Is er een overzicht van de lobby en public affair activiteiten? 2 Wat is het doel van de de lobby en public affair activiteiten?

3 Wie draagt zorg voor de feitelijke uitvoering van de lobby en public affair activiteiten, zijn dat onze eigen ambtenaren of externe partijen? 4 Indien externe partijen, welke partijen zijn dit?

5 wat zijn de kosten de lobby en public affair activiteiten?

Lobby en public affairs is geen doel op zich, maar altijd een middel om inhoudelijke ambities en doelen voor ’s-Hertogenbosch te realiseren. Omdat we daarvoor soms ook medeoverheden nodig hebben, zoeken we naar samenwerking met elkaar en koppeling van agenda’s. Lobby en public affairs activiteiten richten zich daarbij grofweg op: • Voor het voetlicht brengen van onze ambities en opgaven bij de mede-overheden die nodig zijn / kunnen bijdragen aan de oplossingen. • Monitoring van relevante signalen en kansen bij mede-overheden. • Uitbreiden en behouden van relaties en netwerk bij onze mede-overheden, passend bij de inhoudelijke doelen en opgaven. In het algemeen geldt dat de uitvoering van onze lobby en public affairs gebeurt door eigen inspanningen van college en ambtelijke organisatie. Op specifieke dossiers / ad hoc basis is ondersteuning van externe partijen mogelijk. Op dit moment zijn er (behoudens het antwoord op vraag 226) bij de uitvoering van onze lobby geen externe partijen zoals lobbykantoren betrokken. Er wordt gebruik gemaakt van een ICT-systeem (‘Polpo’) om Tweede kamerstukken en agenda’s te kunnen scannen en filteren. Verder hebben we een abonnement bij ‘Vindsubsidies BV’ om een actueel overzicht te krijgen in subsidies, fondsen en andere regelingen op nationaal en Europees niveau. Er is een algemeen, niet-structureel budget voor lobby-activiteiten.

Dit dient onder andere voor de diensten genoemd onder vraag 226; dit betreft 11.340,- euro per jaar. Aanvullend worden uit het budget bekostigd reis-/verblijfkosten tbv lobby-activiteiten (incl. Europese subsidieverwerving), eventuele inhuur van ondersteuning, bijvoorbeeld in het binnenhalen van specifieke (Europese) subsidies en andere uitvoeringskosten. In de afgelopen 2 jaar bedroegen de totale kosten vanuit dit budget gemiddeld 32.500,- euro per jaar.

228 Partij voor de Dieren

229 Partij voor de Dieren

6 wat leveren de lobby en public affair activiteiten de inwoners van de gemeente ’shertogenbosch op, kunt u voorbeelden geven van succesvolle lobby? 7 Kunt u voorbeelden geven waar lobby niet succesvol was.

230 Partij voor de Dieren

8 Kunt u aangeven wanneer tot de lobby wordt overgegaan, wat zijn de afwegingen en wie neemt uiteindelijk de beslissing?

231 Partij voor de Dieren

Het thema veiligheid raakt ons allemaal. En voor veiligheid zijn we daarom allemaal medeverantwoordelijk. Het begint met ieders ogen en oren in de wijk. En we investeren preventief in mensen en netwerken. Dat richt zich op het voorkómen van veiligheidsproblemen en het bieden van perspectief. Als het nodig is, werken we ook repressief. Tegen wie de spelregels van onze samenleving moedwillig overtreedt, treden we hard op. Pag 40, Het laatste KNMI rappport ’23 klimaatrscenarios voor Nederland toont ons de grote risico's en gevaren die ons mogelijk te wachter staan als gevolg van de klimaatverandering. Dat brengt ons bij de volgende vragen;

232 Partij voor de Dieren

Zoals benoemd onder vraag 223 nemen onze activiteiten allerlei vormen aan. Eventuele kosten, zoals voor een werkbezoek, kunnen ook vanuit budgetten voor desbetreffende beleidsdomeinen/projecten worden gedekt. Zie antwoord op vraag 105

Niet alle lobbydossiers zijn haalbaar. Een voorbeeld dat bij de raad goed bekend is, is het Tracébesluit Meteren-Boxtel (besluit tot aanleg van allerlei maatregelen aan het spoor om daarmee toename van spoorgoederenvervoer te bewerkstelligen). Dit besluit is ondanks een jarenlang lobbytraject in 2020 tóch genomen, en in december 2022 onherroepelijk geworden. Hoewel er in dit dossier verschillende goede procesresultaten zijn behaald, is het einddoel, namelijk tegengaan van het Tracébesluit, niet behaald. Lobby is een middel om inhoudelijke doelen en ambities te realiseren. Het bestuursakkoord en door de raad vastgesteld beleid is daarbij uiteraard leidend. In de uitvoering van dat beleid, weegt het college of en hoe lobby kan bijdragen aan realisatie van deze doelen. Zoals benoemd in het bestuursakkoord wordt lobby en public affairs primair gericht op de hoofdopgaven uit het bestuursakkoord. Vervolgens is een belangrijke overweging of we kunnen aansluiten / sterker staan met inzet via VNG, G40 of andere samenwerkingsverbanden. Als er sprake is van een specifiek Bosch belang – dat niet (afdoende) gedekt is door inzet via samenwerkingsverbanden – is dat een overweging voor inzet. Tot slot is van belang of er sprake is van een specifieke financiële en/of eenmalige kans voor ’s-Hertogenbosch.

Afwegingen voor de inzet van lobby zijn uiteindelijk onderdeel van de bredere afweging over hoe we onze ambities en doelen kunnen realiseren. De gemeente houdt de ontwikkelingen van de klimaatverandering en de KNMI-scenario’s goed bij. Het Rijk gebruikt de KNMI-scenario’s als input voor de Deltascenario’s van het Deltaprogramma en daarmee de actualisatie van de knelpuntenanalyse voor zoetwaterbeschikbaarheid, waterveiligheid en klimaatadaptatie. Daaruit volgt oa de dijkversterking van het primaire watersysteem, zoals Maasdijktraject Lith-Bokhoven wat dit jaar is gestart. Daarnaast volgen hieruit richtlijnen voor lagere overheden, zoals het uitvoeren van stresstesten. Onze gemeente en de waterschappen voeren stresstesten uit volgens een landelijke systematiek om te toetsen of we voldoende zijn voorbereid op de gevolgen van klimaatverandering. Waar nodig worden de resultaten vertaald naar maatregelen: -

Uit de meest recente stresstest van het Waterschap is de Hoogwater Aanpak Brabant Oost (HoWaBo 2.0) voortgekomen, aangezien we nu niet voldoen aan de norm van 1:150 jaar overstromingskans vanuit het regionaal systeem;

-

Onze gemeentelijke stresstest voor wateroverlast bij piekbuien hebben inzicht gegeven in kwetsbare plekken; die worden nu via het UPOR opgepakt; de meest acute plekken zijn vooruitlopend op het UPOR opgepakt (oa in Rosmalen); Hittestress zal meer optreden in de verstedelijkte omgeving als gevolg van meer hete zomers; door onze vergroeningsaanpak brengen we verkoeling in de versteende omgeving.

1 Is de gemeente ’sHertogenbosch voorbereid op de veranderende omstandigheden en risico's zoals geschetst in de modellen van het laatste KNMI rapport? 2 Wat voor maatregelen De belangrijkste maatregelen die de gemeente neemt volgen uit ons beleid Groen en neemt de gemeente op de risico’s Klimaatbestendig van 2021. De kern van de aanpak betreft: en de impact voor haar inwoners te Vergroenen van de omgeving om water vast te houden, verdroging tegen te beperken. gaan en verkoeling in stedelijk gebied te bevorderen. Zowel door vergroeningsmaatregelen in de openbare ruimte, het toepassen van de verordening bomen, water en groen bij ruimtelijke plannen, en het realiseren van grote groenstructuren in het kader van de Groene Delta. De groene wadi’s in Boschveld en in de Gestelse buurt zijn twee voorbeelden. Ism omliggende gemeentes en de waterschappen werken we aan het tegengaan van overstromingen vanuit het regionaal watersysteem (HoWaBo 2.0)

233 Partij voor de Dieren

3 Zijn deze maatregelen afdoende of moet er gebaseerd op de laatste informatie meer gebeuren dan tot nu toe was voorzien?

We weten dat de gevolgen van klimaatverandering blijven toenemen. Zowel in de HoWaBo 2.0 aanpak als bij de aanpak voor een groen en klimaatbestendige stad wordt daarom verder vooruit gekeken en wordt om de zoveel jaar (mede obv de stresstesten) het beleid geactualiseerd en beoordeeld of en hoe er bijgestuurd moet worden. In de groen/blauwe gebiedspaspoorten die nu worden opgesteld kijken we vooruit naar 2050 om juist ook op wat groter schaalniveau naar goede oplossingen in beeld te krijgen.

234 Partij voor de Dieren

4 Kunt u per wijk/dorp aangeven waar de grootse risico’s liggen voor wat betreft de gevolgens

De gevolgen zijn van zeer verschillende aard en daarom moeilijk te vergelijken. De gevolgen van een dijkdoorbraak vanuit de Maas zijn zeer groot voor een heel groot gebied, maar de kans daarop is zeer klein. De steeds heter wordende zomers leiden tot een verslechtering van de leefbaarheid in versteende buurten, die vooral voor kwetsbare mensen een groot probleem zijn.

235 Partij voor de Dieren

5 Wat voor kosten zijn hiervoor begroot?

236 Partij voor de Dieren 237 Partij voor de Dieren

6 Moet er extra geld worden vrijgemaakt?

Vanuit het PWR is er vanaf 2023 structureel 1.850.000 euro beschikbaar gesteld voor het afkoppelen van hemelwater. Daarnaast is er structureel 250.000 euro op de begroting opgenomen voor de aanleg van groen t.b.v. waterberging Tevens is structureel 1.233.000 euro beschikbaar voor vergroenen omgeving Naar onze beoordeling is dit geen technische vraag, om reden waarvan wij deze vraag hier nu niet beantwoorden.

238 Partij voor de Dieren 239 Partij voor de Dieren 240 Partij voor de Dieren 241 Partij voor de Dieren

242 Partij voor de Dieren

243 Partij voor de Dieren