Technische vragen Begroting 2024 inclusief bijlagen

Wat is het aandeel flexwoningen in de zogenaamde 'harde plancapaciteit'? Hoeveel middelen zijn in totaal gereserveerd voor de inhuur van externe ondersteuning? Wat is het aandeel externe ondersteuning ten opzichte van de totale uitgaven van personeelsleden? Welk percentage van het personeel dat bij de gemeente in dienst is krijgt minder dan 16 euro per uur betaald?

Wat zou het kosten om dit personeel 16 euro per uur te betalen?

De harde plancapaciteit (t/m 2027) is 4084 woningen (zie beantwoording vraag 1). Daaronder vallen 170 flexwoningen in de Groote Wielen Noord (STEK). Dat is dus 4,2%. Voor 2024 is er € 22,4 miljoen begroot voor inhuur. Het aandeel inhuur ten opzichte van de kosten voor vaste medewerkers bedraagt € 22,4 miljoen gedeeld door € 163,5 miljoen is afgerond 14%. Zie Definitief personeelskosten begroting 2024laatste versie .xlsx (begroting2024.nl)

Door onze gemeente worden medewerkers betaald op basis van 3 verschillende cao's: • Van de medewerkers die onder de cao Gemeenten vallen geldt, dat 0,48% (10 van de 2.072 medewerkers) minder dan € 16,00 per uur verdient. • Van de medewerkers die onder de cao SW vallen, geldt dat 93% (639 van de 684 medewerkers) minder dan € 16,00 per uur verdient. • Van de medewerkers die onder de cao Aan de Slag (Participatiewet) vallen, geldt dat 100% (438 medewerkers) minder dan € 16,00 per uur verdienen Wanneer de bovengenoemde medewerkers tegen een bruto uurloon van € 16,00 per uur betaald zouden worden, stijgen de kosten met: -

Cao Gemeenten: € 8.956,- per jaar. Wanneer we ook rekening houden met gemiddeld 30% werkgeverslasten komt dit uit op € 11.643,- per jaar. Toelichting: In de cao Gemeenten 2021-2022 zijn afspraken gemaakt over het

minimumloon (€ 14,00 bruto minimaal). Daar kan niet van worden afgeweken. In de cao Gemeenten 2023 hebben de laagste schalen meer dan 10% loonsverhoging gehad. Hierdoor kwamen vrijwel alle medewerkers boven de €16,00 bruto per uur uit. Met het oog op de cao 2024 en eventuele individuele salarisstijgingen op basis van beoordelingen is onze wens en de verwachting dat alle medewerkers die bij de gemeenten ’s-Hertogenbosch een dienstverband hebben in 2024 boven de €16,00 bruto per uur uit zullen komen.

72

SP

Wat zouden de kosten zijn voor het verlagen van het tarief van de milieustraat van 15 naar 5 cent per kilogram?

73

Rosmale ns Belang

74

Rosmale ns Belang

Pag 34, Inwoners en hun leefomgeving. Leefbaarheid: · Pilot leefbaarheidsboa’s met specifieke aandacht voor zwerfafval en illegale stort · Pilot leefbaarheid in de wijk en afhandelingen van meldingen · Op welke taken naast de genoemde onderscheid een leefbaarheidsboa zich tov een ‘normale’ boa? Is er een overzicht/kaart met de hoeveelheid meldingen van zwerfafval/illegale stort? Graag ontvangen wij die.

-

Cao SW: Hier gaat het om circa € 2,6mln per jaar. Inclusief gemiddeld 30% werkgeverslasten komt dit uit op € 3,4mln.

-

Cao Aan de Slag: circa € 2,4mln per jaar. Inclusief gemiddeld 30% werkgeverslasten komt dit uit op € 3,1mln.

Toelichting: de genoemde cijfers voor de cao's SW en Aan de Slag zijn exclusief de effecten op zowel de kosten als Rijksfinanciering die voortvloeien uit het wettelijk minimum uurloon dat per 1 januari 2024 geldt. Daarnaast mag in beide cao's niet ten nadele, maar ook niet ten voordele van medewerkers van de cao worden afgeweken. We hebben jaarlijks 10.700 ton aan betaalde afvalstromen bij de milieustations. Huidig tarief is € 0,17 per kilogram. Een verlaging van tarief naar € 0,05 per kilogram resulteert in ca. € 1,3 miljoen aan lagere opbrengsten. Dit komt neer op een verhoging van de gemiddelde afvalstoffenheffing (73.500 aansluitingen) van € 18,-. Tevens is het mogelijk dat bij een lager tarief dat er meer afval zal worden aangeboden en hierdoor het uiteindelijke effect op de heffing in de jaren hoger zal zijn. Daarnaast laten we bij een verlaging van het tarief van € 0,17 naar € 0,05 het principe van “de vervuiler betaalt” los. De genoemde taken geven een kort beeld van hetgeen waar de leefbaarheidsboa zich mee bezig houdt. De 'normale' BOA houdt zich bezig met een breder takenpakket als het gaat om integrale handhaving op het vlak van leefbaarheid en veiligheid. Hierbij kan onder andere gedacht worden aan horecacontroles, maar ook het zoeken van verbinding met de wijken en eventueel de jeugd.

Op de gemeentelijke website (stad in kaart) is een openbare kaart beschikbaar van alle openstaande en afgehandelde meldingen in de openbare ruimte: Meldingen openbare ruimte (arcgis.com) hier zijn ook de meldingen voor afval en vervuiling opgenomen. In onderstaand overzicht een totaaloverzicht van 2022 en 2023 voor afval en vervuiling, hinder en overlast:

75

Rosmale ns Belang

Wat houdt de pilot leefbaarheid in de wijk in?

76

Rosmale ns Belang

Wat wordt er bedoeld met afhandelingen van meldingen in bovenstaande context?

Aantal Jaar Hoofd - Sub categorie 2022 2023 Eindtotaal Afval en vervuiling 6966 2898 9864 Aanbod inzamelmiddel 2 3 5 Asbest 6 4 10 Bijplaatsing 907 194 1101 Container 35 21 56 Fietswrak 27 7 34 Graffiti en beplakking 20 5 25 Grofvuil 4011 1753 5764 Handhaving op afval 172 66 238 Olie(-spoor) 7 2 9 Ondergrondse/bovengrondse container 183 70 253 Overig Afval en vervuiling 31 14 45 Uitwerpselen 3 2 5 Veegvuil 169 91 260 Volle prullenbak 288 50 338 Zwerfvuil 1105 616 1721 De pilot leefbaarheid voorziet in een nieuwe aanpak voor wat betreft het oppakken van meldingen. Het doel hiervan is om de leefbaarheid in de wijken te vergroten. Dit doel proberen we te bereiken door het proces rondom het oppakken van meldingen verder te stroomlijnen. Belangrijke punten hierbij zijn: betere communicatie en verwachtingsmanagement richting melders; een wijkgerichte manier van werken; en het sneller afhandelen van meldingen. Deze punten moeten uiteindelijk resulteren in een grotere tevredenheid onder melders, waardoor de leefbaarheid toeneemt. Bewoners, ondernemers en bezoekers van ’s-Hertogenbosch hebben de mogelijkheid om meldingen en tips over de openbare ruimte door te geven aan de gemeente. Dit kan bijvoorbeeld door middel van een online meldingsformulier of door telefonisch contact op te nemen met het meldpunt.

Het onderwerp van de meldingen kan variëren van een losliggende stoeptegel tot een verzoek om te handhaven. Deze verschillende meldingen worden door verschillende afdelingen binnen de gemeente opgepakt.

77

Rosmale ns Belang

78

Rosmale ns Belang

79

Rosmale ns Belang

80

81

82

83

Rosmale ns Belang Rosmale ns Belang

Rosmale ns Belang Rosmale ns Belang

Pag 45, Cultureel erfgoed. We zien een daling in de geraamde verstrekking bij de Heemkunde Kring Rosmalen van 1.090k naar 650k. Wat is hier de reden van? Is er een toelichting te geven? We zien een geraamde verstrekking van 328k voor de Bossche Zomer. Welke kosten worden hiermee gedekt. Wat wordt hiermee betaald? Pag 54, JOP's/Wijkspeelplaatsen Op 17 juni 2003 is de nota “Ruimte voor jongeren in eigen domein”(03.0281) vastgesteld door de gemeenteraad. JOP’s worden op locaties geplaatst waar overlast van jongere groot is en waarmee deze overlast teruggedrongen of geconcentreerd wordt. Deze locaties worden in overleg met jongerenwerk en politie vastgesteld. Met het budget wordt sturing gegeven aan de aanpak van jeugdoverlast. Kunnen wij een overzicht/kaart krijgen van de bestaande en toekomstige JOP’s. Worden JOPs ook al preventief geplaatst? Zo ja, waar is dat in onze gemeente het geval? Pag 71, Openbare ruimte. Wat gaan we ervoor doen? • In het dagelijks beheer en onderhoud zorgen we voor de basiskwaliteit in de buitenruimte. Daarbij sluiten we zoveel mogelijk aan bij de behoefte van de inwoners en dagen we ze uit om mee te denken en mee te doen. Wat wordt verstaan onder basiskwaliteit? Heeft het maaibeleid (wel eens) invloed op de basiskwaliteit? Pag 72, Openbare ruimte. De komende jaren lopen we de vervangingsachterstand geleidelijk in.

We stemmen de programmering van de vitaliseringsprojecten af op de doelen van de stad (zoals klimaatadaptatie en energietransite). Bij de aanpak van de openbare ruimte lopen we zoveel mogelijk gelijk op met projecten van de woningcorporaties, nutsbedrijven en andere partijen. We zorgen dat de overlast van tijdelijke verminderde bereikbaarheid tot een minimum beperkt blijft Kunnen wij de planning ontvangen van buurten/wijken waar vervanging van de openbare

Met het afhandelen van meldingen in de context van de pilot leefbaarheid wordt bedoeld dat de meldingen die betrekking hebben op handhavingsverzoeken beter en sneller worden opgepakt. Het afhandelen betekent hierin dat het probleem welke heeft geleid tot de melding is opgelost; dat de melder in contact wordt gebracht met de instantie welke verantwoordelijk is om het probleem op te lossen; of dat er naar de melder wordt gecommuniceerd waarom het probleem niet opgelost kan worden. Per 2021 is de subsidieregeling Heemkundekringen overgegaan naar de portefeuille Erfgoed en uitgebreid met de Gilden. De Heemkundekring Rosmalen werd daarvoor buiten deze regeling om gesubsidieerd, maar maakt per 2021, met het oog op gelijke behandeling, er ook onderdeel van uit. Conform de verdeelsleutel zal HK Rosmalen aanspraak kunnen maken op een lager bedrag dan het voor 2021 ontving. Daarom is tot en met 2024 een afbouwregeling voorgesteld. Het bedrag in 2024 van € 650 betreft de (laatste) aanvulling op de regeling Heemkundekringen en Gilden. Met het vaststellen van het bestuursakkoord is jaarlijks budget vrijgemaakt voor de Bossche Zomer. De organisatie zal in 2024 subsidie aanvragen o.b.v. een plan en begroting. Hierin is op dit moment dus nog geen inzicht.

Op dit moment zijn er 19 JOP’s in gemeente ’s-Hertogenbosch. De JOP’s zijn als volgt verdeeld over de wijken: 1 JOP – Binnenstad en Engelen; 2 JOP’s – Empel, Graafsepoort, Noord en Rosmalen Zuid; 3 JOP’s – Maaspoort, Rosmalen Noord en West.

Er zijn momenteel geen JOP’s in voorbereiding.

Voor de kaart en adressen JOP's: zie bijlagen (2x).

Op dit moment worden er geen JOP’s preventief geplaatst.

In het Beleidsplan Beheer Openbare Ruimte 2016-2025 heeft de raad de Bossche Basiskwaliteit vastgesteld. Deze staat voor een kwaliteit waar de gemeente in beginsel voor zal zorgdragen en is maatgevend voor de uitvoering van het onderhoud. De basiskwaliteit garandeert dat de openbare ruimte veilig, functioneel en prettig in gebruik is. Deze baseren we op de landelijke CROW-beeldsystematiek. Deze omschrijft 5 niveaus van beeldkwaliteit (A+ tot D). Onze basis onderhoudskwaliteit is gebaseerd op kwaliteitsniveau B. Met een aantal accenten met niveau A, in de binnenstad en een aantal plusplekken elders in de gemeente (bijv. wijkwinkelcentra).

Het grootste deel van de omvormingen voor het maaien naar hoog gras staat voor komend jaar gepland. We gaan dan ervaren wat voor gevolgen dit heeft voor de basiskwaliteit. De definitieve planning 2024 wordt nog afgerond, deze verwachten we eind 2023. Uiteraard kan het zijn dat we de planning door omstandigheden moeten actualiseren. De systematiek die wij hanteren bij het prioriteren van onze werkzaamheden in de openbare ruimte willen wij op een later moment toelichten aan uw raad, om u hier nader in mee te nemen.

84

Rosmale ns Belang

85

Rosmale ns Belang

86

Rosmale ns Belang

87

Rosmale ns Belang

88

Rosmale ns Belang

89

Rosmale ns Belang

90

Rosmale ns Belang

ruimte (trottoirs/wegen) plaats gaat vinden. Welke criteria hebben aan deze verdeling ten grondslag gelegen?

Vanuit het Beleidsplan Beheer Openbare Ruimte, BBOR, zijn door de raad de volgende afwegingscriteria benoemd bij de prioritering: - Veiligheid - Bereikbaarheid - Leefbaarheid - Imago - Kapitaalvernietiging - Bijdrage aan beleidsthema’s (bijv. Klimaatadaptatie) - Gebiedsgerichte accenten - Maatschappelijke wenselijkheid - Externe omstandigheden Allen met in acht neming van koppelkansen. Welk invloed is er uit te oefenen op Door de door de raad vastgestelde prioritering is er geen directe invloed op de prioritering de prioritering vanuit de vanuit de maatschappij. Dit is ingebed bij het afwegingscriterium Maatschappelijke maatschappij wenselijkheid. De informatie die we gebruiken komt vanuit de interne kennis ingebracht vanuit de wijkmanagers, wijkregisseurs en meldingen openbare ruimte. Uiteraard vindt bij de uitvoering wel participatie plaats. Pag 60, Woningbouwmix. “We De vastgestelde grondprijs voor sociale huurwoningen geldt alleen voor sociale huurwoningen continueren de samenwerking met tot de huurliberalisatiegrens (van rijkswege vastgesteld € 808,06 voor 2023). Voor de de woningcorporaties op sociale middeldure woningen geldt een marktconforme grondprijs. huur.

Aanvullend daarop zetten we met de woningcorporaties extra focus op middenhuur omdat de bouw van deze woningen door marktomstandigheden (hoge bouwkosten, hogere rente) en door nieuwe regelgeving vanuit het Rijk onder druk staat.” Als wij woningcorporaties middenhuur laten realiseren, betalen zij dan de marktprijs voor de grond of is deze gelijk aan de grondprijs die we hanteren voor woningcorporaties wanneer zij sociale huurwoningen bouwen? Pag 60, Wonen en zorg. “Maken Ja. Zoals eerder op dezelfde technische vraag geantwoord: Er is gestart met het proces om te van een woonzorg-visie (inclusief komen tot een woonzorgvisie, inclusief mantelzorgwoningen. Op 4 juli j.l. heeft de mantelzorgwoningen), daarvoor gemeenteraad besloten om een burgerberaad in te zetten als hoofdinstrument voor gebruiken we de input van het participatie voor de woonzorgvisie. De exacte invulling van de woonzorgvisie, ook met eerste Bossche Burgerberaad.” betrekking tot (pre-)mantelzorgwoningen, hangt samen met de aanbevelingen uit het Wat betekent (inclusief burgerberaad. mantelzorgwoningen). We hebben nu de wettelijke regeling hiervoor. Regulier overleg met partners gaat ondertussen gewoon door.

We voeren regelmatig overleg Wordt er met de woonzorg-visie nu met Mantelzorg Farent over knelpunten uit de praktijk op het onderwerp (pré-)mantelzorg ook gekeken naar het versoepelen wonen, waaronder het verkrijgen van de benodigde mantelzorgverklaring. Ook verkennen we van die regeling, bijvoorbeeld voor mogelijkheden die andere gemeenten inzetten om regelgeving rondom mantelzorgwoningen pre-mantelzorgwoningen? te versoepelen. Pag 76, Bereikbare stad, dorpen en MaaS: Mobility as a Service. Daarbij gaat het om systemen waarbij je optimaal gebruik kan wijken. We faciliteren en reguleren maken van verschillende mobiliteitsdiensten. Nier het eigendom van een vervoermiddel staat nieuwe vormen van ‘mobiliteit als meer centraal maar het gebruik van een scala aan vervoermiddelen. Voorbeelden hiervan in dienst’. onze gemeente zijn de deelscooters, fietsen en auto's. Specifieke MaaS-apps als bv. Gaiyo, Aan welke nieuwe vormen moeten maken het mogelijk je rit zo efficiënt mogelijk te plannen gebruik maken van verschillende we dan denken? modaliteiten. Pag 77, Duurzame mobiliteit. Onze In het actieplan duurzame mobiliteit is opgenomen dat mobiliteit duurzaam is als er in 2050 ambitie met schone, slimme en geen CO2-emissies meer uitgestoten worden.

duurzame mobiliteit voor iedereen werken we uit vanuit de drie waarden: inclusieve mobiliteit, leefbare en gezonde mobiliteit én klimaat- en energie neutrale mobiliteit. • Iedereen in de gemeente heeft toegang tot mobiliteit en voor iedereen is duurzame mobiliteit haalbaar en betaalbaar. Wanneer is mobiliteit duurzaam? En wanneer is dit voor iedereen? In het actieplan duurzame mobiliteit is opgenomen dat inclusieve mobiliteit gaat over de toegankelijkheid van sociale en economische voorzieningen voor iedereen. Gewaarborgd dient te worden dat er geen exclusie ontstaat als gevolg van persoonlijke of economische omstandigheden van mensen.

91

Rosmale ns Belang

92

Rosmale ns Belang Rosmale ns Belang

93

94

Rosmale ns Belang

95

Rosmale ns Belang

96

Rosmale ns Belang

97

98

Rosmale ns Belang Rosmale ns Belang

Pag 89, Sportieve infrastructuur. Investering sportfaciliteiten Is er inzage in eventuele technische achterstanden in onderhoud op sportcomplexen in eigendom van de gemeente anders dan genoemd in deze begroting. Wat bepaalt de volgorde waarin deze onderhoudsbehoefte en/of achterstanden worden uitgevoerd? In de omgevingsvisie staat vermeld dat er financiële ruimte gemaakt wordt voor dierenparkjes (bv. 't Heike) Waar in de begroting staan de budgetten/subsidies voor dierenparkjes en speeltuinen? Pag 81, Bewegen voor iedereen. Er wordt benoemd dat er budget is om de kwetsbare doelgroepen en doelgroepen waarvoor het mee doen aan reguliere sportactiviteiten niet vanzelfsprekend is, ook aan het sporten en bewegen kunnen krijgen. Waar in begroting zijn deze budgetten opgenomen? Pag 27, Gelijke kansen op gezondheid. Wijk-, buurt- en dorpsbudget In de begroting wordt voor 2024 geen bedrag benoemd in de staat t.o.v. 2023 (eur. 771.880). Waar worden deze in 2024 benoemd? Pag 23, Gezondheid, sociale structuur en maatschappelijke ondersteuning. “We helpen de inwoners voor wie dat niet vanzelf gaat. Als er (tijdelijk) extra ondersteuning nodig is, zorgen we voor maatwerk: niet meer en langer dan noodzakelijk en niet minder of korter dan nodig. We werken daarbij minder vanuit systemen en meer vanuit de leefwereld van inwoners.

Via het persoonlijke contact met de inwoner, versimpelde en verkorte (her)indicaties en het samenspel met de zorgaanbieders, worden hulp en ondersteuning sneller en persoonlijker geboden. We zorgen dat alle activiteiten en voorzieningen voor iedereen bereikbaar en toegankelijk zijn.” Hoe weten inwoners dat hier maatwerk wordt toegepast? Hoe wordt dit gecommuniceerd en wordt dit pro-actief gedaan? Pag 25, Maatschappelijke ondersteuning. “We stellen een geactualiseerd regionaal plan aanpak dakloosheid vast, mede op basis van de ETHOS-telling dakloosheid die in 2023 is uitgevoerd, en we starten met de uitvoering ervan.” Wanneer zal dit plan geactualiseerd (en uitgevoerd) worden?

Technisch en functioneel voldoen alle sportgebouwen aan de basiseisen. Daarbij is inzicht in de staat van sportcomplexen. Zie verder antwoord op vraag 92.

Het meerjarig onderhoudsplan is de basis voor de onderhoudsplanning. Ieder jaar wordt de actuele onderhoudsplanning beoordeeld op nut en noodzaak. Daaruit kunnen keuzes voortkomen waardoor onderhoud wordt vervroegd of uitgesteld. De subsidie voor 't Heike is opgenomen in de subsidieregeling voor jongeren en bedraagt ca. € 70.000,00 (pag. 293). De subsidieregeling Beheer dierenparken en Kinderboerderijen staat op pag. 283. Voor 2024 bedraagt de subsidie voor een dierenparkje € 2.725,00 en voor een kinderboerderij € 11.530,00. Speeltuin 't Kwekkeltje ontvangt geen subsidie maar een jaarlijkse onderhoudsbijdrage van € 7.800,00. Dit wordt vanuit de exploitatie openbare ruimte bekostigd. Deze regelingen zijn verwerkt in subsidie aan het Jeugdfonds Sport en Cultuur en in de bijzondere bijstand, onderdeel sociale activiteiten' (onderdeel armoedebeleid).

Op blz. 29 van de conceptbegroting 2024 staat genoemd head € 332.000. Op blz. 30 is een bijlage totaal subsidieoverzicht 2024 opgenomen waarbij het exploitatiegedeelte van de wijk-, buurt- en dorpsbudget staat. In kolom 2024 van deze bijlage staat onjuist nihil . Hier had cf. blz. 281 (onderste regel) het bedrag € 845.980 moeten staan zoals verwerkt in de conceptbegroting 2024.

Door de werkwijze van onze toegang. Inwoners hebben persoonlijk contact met een medewerker toegang. In dit gesprek wordt hun situatie en hulpvraag besproken en bekeken welke oplossing(en) daarbij passen. Dit verschilt natuurlijk per inwoner.

In de beschikking staat dat het een maatwerkvoorziening is en dat er onderzoek is gedaan naar de situatie van de inwoner. We zijn nu gestart met het herzien van onze aanpak, omdat we nu over de ETHOS-resultaten beschikken. Naar verwachting nemen de colleges in de regio in Q2 2024 een besluit. Dit hangt mede af van besluitvorming van het Rijk over meerjarige transformatie-middelen (meicirculaire).

99

Rosmale ns Belang

Pag 26, Gelijke kansen op gezondheid . “ We willen de gebiedspaspoorten voor water en groen aanvullen met een visie op hoofdlijnen voor de hele gemeente voor openbare ruimte en bewegen, ontmoeten en spelen. Om uiteindelijk bij te dragen aan: · De inrichting van wijken worden uitnodigend gemaakt om te bewegen. Bijvoorbeeld om te lopen en te fietsen. De gezonde keuze moet steeds meer de makkelijke keuze zijn. · We maken sporten dichtbij aantrekkelijker. Bijvoorbeeld met hardlooprondjes, sporttoestellen in de buurt en sportvelden die beschikbaar zijn voor buurtbewoners. · We ontwikkelen integraal speelen beweegbeleid. Daarin bezien we de opties voor meer sportveldjes in de wijk.” -

100

Rosmale ns Belang

-

101

Rosmale ns Belang

-

102

Rosmale ns Belang Rosmale ns Belang

-

103

104

Rosmale ns Belang

105

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

Hebben wij nu ook gebiedspaspoorten, of ontstaan deze bij de omgevingsvisie? Bij welke commissie landt deze visie?

Wanneer kunnen we deze nieuwe visie verwachten?

Waar in de begroting vinden we de kosten hiervan? Pag 41, Verbinden van mensen. “In 2024 introduceren we de ‘Bossche Pas’. Met deze pas haal je veel meer uit onze gemeente: sport, cultuur en evenementen. Iedereen kan deze pas aanschaffen, maar voor inwoners in armoede is het gratis. We laten ons inspireren door de Dordtpas.” Wordt hier ook gekeken naar passen uit andere gemeenten? Pag 121, Doelstelling gelijke kansen op financiële zelfredzaamheid. We starten als pilot met het Bouwdepot voor (dreigende) dakloze jongeren (of een vergelijkbaar project). Het doel is kwetsbare jongeren een bepaalde periode een stabiel maandelijks inkomen te geven, waar door zij (financiële) rust hebben en de mogelijkheid om aan persoonlijke doelen te werken Welk bedrag zal dit per persoon per maand zijn? Lobby en public affairs (15) We richten onze lobby heel breed, van provincie tot Europa. Wat hebben we tot nu toe hierin bereikt, welke succesvolle trajecten zijn gelopen en valt er ook iets te zeggen over de gedane inspanningen?

Voor elk van de wijken in de stad wordt op dit moment een gebiedspaspoort opgesteld. In deze gebiedspaspoorten worden kansrijke maatregelen en projecten gedefinieerd per wijk welk ingezet kunnen worden mbt klimaatadaptatie. Zie voor een voorbeeld het eerder gedeelde gebiedspaspoort van de spoorzone: 20230515_Einddocument_Groenblauwe+Spoorzone (raadsinformatie.nl) De visie op spelen, bewegen en ontmoeten krijgt een soortgelijke wijkgerichte opzet.

Commissie bedrijvigheid omdat het primair gaat over het inrichten van de openbare ruimte.

Deze visie is voorzien binnen deze bestuursperiode.

De visie wordt betaald uit de SPUK GALA

Er wordt breed gekeken naar verschillende passen in verschillende steden, zoals Utrecht, Amsterdam, Rotterdam, Alkmaar, Zaanstad en Den Haag.

Op dit moment wordt er een verkenning uitgevoerd ten aanzien van het Bouwdepot. Op basis van de resultaten van deze verkenning kan het college een besluit nemen over de inzet van het Bouwdepot en de precieze invulling daarvan. Stichting Bouwdepot hanteert een ‘bouwbudget’ van €1.150 euro per maand (gebaseerd op de Participatiewet-uitkering).

Lobby en public affairs zetten we in om onze belangen en ambities te agenderen en daarbij de koppeling te zoeken met de agenda van mede-overheden. Inspanningen zijn grosso modo gericht op het voor het voetlicht brengen van onze opgaven en oplossingen bij de medeoverheden, monitoring van relevante signalen en kansen, uitbreiden en behouden van ons netwerk. We benutten waar mogelijk en nodig, de gezamen-lijkheid en massa van VNG, G40, BrabantStad en de regio voor onze lobby. Vaak is een resultaat niet direct toe te schrijven aan één specifieke actie op één moment. Bovendien is lobby veelal een zaak van lange adem (zaaien om te oogsten). Toch zijn een aantal mooie recente mijlpalen te benoemen (niet limitatief): • Erkenning en bijdrage van rijk (96 mln) op ontwikkeling Bossche Spoorzone. • ’s-Hertogenbosch is aangewezen als voorloper Rijke Schooldag (incl. rijksbijdrage). • Rijksbijdrage voor groen-blauwe investeringen in de Spoorzone (ca. 19 miljoen).

• • • • •

106

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

107

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

108

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

109

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

Indicator over duidelijk uitleggen B&W (15) In begroting 2023 stond er als doelstelling 46% en nu 30%, de helft minder! Vanwaar is die ambitie zo drastisch naar beneden gegaan? Tabel indicator dienstverlening (20) Tevredenheid inwoners over persoonlijke contacten met gemeente wordt bepaald na nulmeting, dat stond ook in de vorige begrote begroting zo. Moeten we dit letterlijk nemen nl. nul X meten of gaat dit in de toekomst nog gebeuren? Nieuwe website (21) Is er een nieuwe website, is die nu helemaal klaar, en zo ja vanaf wanneer is die gelanceerd? Het biedt de mogelijkheid om de digitale dienstverlening door te ontwikkelen, waar moeten we dan aan denken? Gezondheid (23) “Te veel inwoners geven aan dat ze gezondheidsproblemen ervaren en de gezondheidsverschillen tussen groepen inwoners zijn te groot.” Is er een norm voor te veel, zijn er getallen, percentages. Wanneer, bij welke getallen is er geen sprake van te veel?

We hebben een plek gekregen in drie VNG-commissies. Rijkssubsidie flexwoningen Stek en Belgeren, Orthen d’n Herp één van vier landelijke pilots woningbouwversnelling, zitting in landelijk aanjaagteam wonen, zorg en welzijn. Verschillende werkbezoeken van Kamerleden en bewindspersonen om opgaven en oplossingen voor het voetlicht te brengen. Bijvoorbeeld rond spoorgoederen-vervoer, de aanpak dakloosheid, de infrastructuur van sociale ontwikkelbedrijven. Haakjes voor samenwerking in het provinciaal bestuursakkoord. We namen het initiatief voor een B7-brief aan PS, om Brabant van het slot te halen. In de huidige Europese begrotingsperiode (vanaf 2021) is netto 3,8 miljoen Europese subsidies binnengehaald voor projecten/programma’s in onze gemeente. Dit is exclusief bijdragen voor andere partners uit onze gemeente.

Het cijfer in de begroting 2023 bleek per abuis statistisch gezien – op basis van eerdere onderzoeken- niet correct.

De nulmeting volgt nog dit jaar. We willen inzicht in de tevredenheid van inwoners in de bredere zin van het woord. Voorheen was het percentage alleen gebaseerd op de inwoners die de balies van burgerzaken bezochten. We willen een beeld van de tevredenheid van inwoners in het persoonlijk contact met de gemeente als geheel.

De nieuwe website gaat eind oktober live. Deze biedt vanwege het openwebconcept inderdaad nieuwe kansen om de content en de digitale dienstverlening continue te blijven ontwikkelen. Denk hierbij aan makkelijker landelijk samenwerken en ontwikkelen, nieuwe technieken implementeren en verbeteringen doorvoeren in toegankelijke, inclusieve dienstverlening op de website.

We baseren ons hierbij vooral op de informatie uit de interactieve Wijk- en buurtmonitor die iedere twee jaar gemaakt wordt door de gemeente. Het gaat hier dan om gemiddelden maar ook rapportcijfers die inwoners geven voor verschillende aspecten van hun leven, zoals “gezondheid” en “gelukkig zijn”. Daarnaast maken we ook gebruik van verschillende andere bronnen van onderzoek, zoals de GGD en CBS. Uit al deze informatie blijkt dat er verschillen zijn tussen buurten. Ons doel is meer gezonde jaren voor iedereen en daarom richten we ons op het verkleinen van het verschil in de (gezonde) levensverwachting tussen mensen met een lage sociaaleconomische status en andere inwoners. Er is daarbij geen norm, maar we streven naar een verkleining van de verschillen tussen buurten in de (gezonde) levensverwachting van inwoners.

110

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

111

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

112

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

Voorzieningen (23) “We zorgen dat alle activiteiten en voorzieningen voor iedereen bereikbaar en toegankelijk zijn.” Zorgen we er ook voor dat dit voor het hele jaar geldt en voorzieningen bijvoorbeeld niet dicht zijn tijdens (school) vakanties? Veiligheid, verkeersoverlast (33) “rondje binnenstad aanpakken” Hoe concreet zijn die plannen en hoe geven we hier invulling aan en aan welke gebieden moeten we dan denken? Veiligheid, verkeersoverlast (33) Busroutes Oranjeboulevard/Onderwijsboulev ard zijn al enkele jaren onderwerp van gesprek tussen gemeente en bewonersvertegenwoordigers, om tot een evenwichtige® verdeling van de afwikkeling van ov-bussen te komen. Vraag: wat is de stand van zaken m.b.t. dit vraagstuk.

Buurthuizen en sociaal culturele centra laten hun openingstijden gedurende het jaar zo goed mogelijk aansluiten bij de activiteiten en wensen uit de buurt of wijk. Omdat ook het personeel van deze ontmoetingsruimtes recht heeft op vakantie wordt vaak gekozen om tijdens de zomervakantie (deels) dicht te gaan. Voor de Brede Bossche Scholen geldt de volgende voorwaarde: Op algemeen erkende feestdagen (Nieuwjaarsdag, Pasen, Hemelvaart, Pinksteren, Kerstmis, Koningsdag), op Carnavalszondag, - maandag en -dinsdag, en de zomervakantie voor de basisscholen zijn de accommodaties gesloten. De aanpak van het rondje binnenstad valt binnen de Mobiliteitsaanpak Brede Binnenstad, waarvoor gelden beschikbaar zijn gesteld voor 2024 en verder. Zie vraag 119

We zijn in overleg met Arriva en de provincie en willen nog in 2023 dit dossier afronden.

113

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

114

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

115

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

116

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

117

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

118

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

Veiligheid, verkeersoverlast (33) Motie Kom met oplossing vrachtverkeer Oude Vlijmenseweg, aangenomen in de raad van 28-32023 met: Verzoekt het college: - Om voor eind jaar 2023 concrete maatregelen te nemen om het vrachtverkeer van en naar de Rietvelden te weren van de wijkontsluitingswegen zoals Oude Vlijmenseweg en Helftheuvelweg. - Tijdens het proces om tot concrete maatregelen te komen, ook in gesprek te blijven met de omwonenden Vraag; graag de stand van zaken m.b.t. de uitvoering van deze motie? Veiligheid, verkeersoverlast (33) Hervensebaan –motor geweld Vanaf 2020 worden de bewoners van De Herven geconfronteerd met constante zware geluidsoverlast van aan en afrijdende Harley Davidsons van en naar de dealer/clubhuis. De bestuursrechter heeft 17 augustus 2022 een uitspraak gedaan en daarin de geluidsoverlast gegrond verklaart. Deze uitspraak valt of staat met een effectieve handhaving, waarop de gemeente aangesproken wordt.

Vraag: Hoe staat het met de gemeentelijke voornemens als het gaat om de handhaving? Bereikbare stad, dorpen en wijken (76) Wat gaan we er voor doen? Uitwerken en stapsgewijze implementatie van de Selectieve Toegangsregels Vraag: hoeveel middelen zijn hiervoor in de begroting 2024 opgevoerd? En halen we de voorgenomen start implementatie in 2024? Bereikbare stad, dorpen en wijken (76) Wat gaan we er voor doen? Versterken verkeersveiligheid scholen Vraag: waar worden concrete maatregelen getroffen? Bereikbare stad, dorpen en wijken (76) Wat gaan we er voor doen? Aanpak onveilige locaties op basis van risicoanalyse Investeringen Aanpak onveilige infrastructuur Vraag: welke locaties worden aangepakt? Bereikbare stad, dorpen en wijken (76) Investeringen In de begroting 2023 is voor de periode 2023-2026 bijna € 29 miljoen voorzien voor “Projecten vitaliseringsplan”. Deze post komt niet terug in de begroting 2024. Vraag: welke maatregelen vielen onder die post en waar en voor welke maatregelen zijn de zijn deze middelen in de begroting 2024 opgevoerd?

Er is gestart met een nul-meting van het (vracht)verkeer op de genoemde locatie. Er heeft een overleg met bewoners en de RIVU plaatsgevonden. Daarnaast zijn er adviesborden aangebracht om het vrachtverkeer van en naar het bedrijventerrein de Rietvelden om te leiden. Op basis van deze borden gaan we een tweede meting uitvoeren of de adviesborden effect hebben. Op basis van de tweede meting gaan we in overleg om de vervolgstappen te bepalen.

De rechtbank heeft op 12 augustus 2022 het beroep van de wijkvereniging De Herven gegrond verklaart omdat de gemeente er ten onrechte van uit is gegaan dat alle activiteiten passen in het bestemmingsplan en dat alle geluidsoverlast is uitgezonderd in het Activiteitenbesluit milieubeheer. Ten aanzien van de geluidsbelasting op de Hervensebaan merkt de rechtbank op dat de Hervensebaan ook wordt gebruikt voor ander verkeer en het de vraag blijft of de dealer verweten kan worden dat een onverlaat op de openbare weg te hard rijdt met veel geluidsoverlast. Zoals eerder door de gemeente is gesteld en ook door de rechtbank is onderschreven is het aan het bevoegd gezag (de politie) om op te treden tegen overtredingen op de openbare weg. Vanuit onze rol zijn we met betrokken stakeholders in overleg over mogelijke oplossingsrichtingen.

Er is 10.960.000 euro beschikbaar voor het totale plan (2024 en verder). Een belangrijk onderdeel hiervan is het selectieve toegangs-systeem. Het streven is nog steeds om in 2024 met de implementatie te starten.

We hebben recent nog maatregelen bij de Troubadour uitgevoerd en willen ook, op basis van een gedegen analyse, bij andere scholen aan de slag, maar wel altijd in samenspraak met de school, met een aanpak gericht op infra en gedrag/educatie en passend bij het knelpunt.

zie RIB verkeersveiligheid december 2022.

Het investeringsbudget wordt ingezet om in de komende 10 jaar (vanaf 2023) de theoretische vervangingsachterstand in te lopen. Naast de reguliere inzet voor de vervangingen vanuit integrale projecten is in 2023 extra ingezet om de vervangingsachterstand van speelvoorzieningen en bomen in te lopen. Het budget zit verwerkt binnen begroting in het budget Vitalisering in de paragraaf kapitaalgoederen.

119

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

120

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

121

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

122

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

Bereikbare stad, dorpen en wijken (76) Investeringen Mobiele binnenstad is €10.960.000 opgevoerd in 2024. Vraag: welke concrete maatregelen vallen hieronder? Bereikbare stad, dorpen en wijken (76) • Mobiele flitspalen – onder welke post(en) in de begroting 2024 vallen de mobiele flitspalen? En hoeveel is er voor vrijgemaakt? Bereikbare stad, dorpen en wijken (76) Wordt camerahandhaving geïmplementeerd voor de milieuzone voor vrachtwagens en bijvoorbeeld bij het weren van vrachtwagens op de Oude Vlijmenseweg? Hoeveel geld is daarvoor opgevoerd in de begroting 2024? Veiligheid (33) Veiligheid Ambitie Het thema veiligheid raakt ons allemaal. En voor veiligheid zijn we daarom allemaal medeverantwoordelijk. Het begint met ieders ogen en oren in de wijk. Ondermijning Wat willen we bereiken? Onze missie is om onze inwoners en organisaties en hun integriteit te beschermen tegen ondermijnende invloeden en ondermijnende criminaliteit op deze manier duurzaam terug te dringen. Dat we zicht hebben op ondermijnende invloeden, zodat we in kunnen zetten daar waar de ondermijnende keten het beste verstoord kan worden. Samen werpen we een dam op tegen de criminele industrie. In het Uitvoeringsprogramma van Vergunningen Toezicht en Handhaving wordt handen en voeten gegeven aan het uitgangspunt “oren en ogen in de wijk”.

Wijkgericht werken/winkelstrips “Er is in 2020 en 2021 een begin gemaakt om de wijken Boschveld, Gestelsebuurt en Kruiskamp projectmatig op te pakken met als doel verbetering van de leefbaarheid voor de omgeving.” (Uitvoeringsprogramma VTH 2021) In de Evaluaties van de Uitvoeringsprogramma’s van VTH komen we de volgende inzet van VTH-medewerkers tegen: Geplande inzet 2019 260 uur besteed 12 uur Geplande inzet 2020 400 uur besteed 33 uur Geplande inzet 2021 450 uur besteed 21 uur

Hier vallen de maatregelen onder gericht op de Mobiliteitsaanpak Brede Binnenstad, zoals onder andere verwoord in de RIB Bestemming Binnenstad (mei 2023). Dit betreft dus ondermeer het selectieve toegangssysteem.

Het openbaar ministerie gaat over de mobiele flitspalen (handhaving snelheid). Dus hier is gene geld voor opgenomen in de begroting.

In de begroting is geld opgenomen voor camera handhaving van de zero-emissie zone in 2025 en vooruitlopend al in 2024 voor de milieuzone. Er is in de begroting nog geen kosten opgenomen voor cameratoezicht op de Oude Vlijmenseweg

Aanpakken van ondermijnde activiteiten zit verweven in veel werkzaamheden van de afdeling VTH. Dit wordt meegenomen in het reguliere werk. Denk hierbij aan behandeling van klachten en de eigen constateringen van toezichthouders in het veld. Dit is niet alleen onderdeel van “reguliere handhaving" maar werkt ook door in de aanpak van ondermijning. Dit is terug te zien in het aantal extra uren dat gemaakt is bij ambtshalve constateringen en klachten. Daarmee is de gevraagde inzet op het thema geleverd. Wijkgericht werken/ winkelstrips - Onze inzet in de wijken Boschveld, Gestelsebuurt en Kruiskamp zoals genoemd in het uitvoeringsprogramma is gericht op deelname aan reguliere projecten. We plegen geen aparte inzet op handhaving in de wijken.

Geplande inzet 2022 450 uur besteed 32 uur

123

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

Ondermijning In het zelfde uitvoeringsprogramma lezen: “Georganiseerde criminaliteit ondermijnt het lokale gezag, verslechterd veiligheid en leefbaarheid en levert schade op voor ondernemers.” Maar ook hier blijft de dagelijkse inzet van VTHmedewerkers substantieel achter op de geplande inzet. Vraag Graag een toelichting op de inzet van VTH-medewerkers op Wijkgerichtwerken en Ondermijning? Veiligheid/Ondermijning (35) Hoeveel BOA’s, handhavers hebben we inmiddels in dienst voor welke aandachtsgebieden/functies en hoeveel kosten zijn daar per jaar aan verbonden?

Momenteel hebben we voor 39 fte aan formatieplaatsen voor BOA’s. Deze BOA’s houden zich bezig met verschillende onderwerpen. Aantal formatiep laatsen 24 4 5 4 2

Functie Handhavers openbare ruimte (domein 1) Waterhandhavers (domein 2) Senior handhavers Handhaver bijzondere wetten Toezichthouder afval Totaal

39

Binnen de functies van Handhavers openbare ruimte (domein 1) en de Waterhandhavers (domein 2) hebben we verder ook een aantal handhavers die zich aanvullend richten op de jeugd of op specifieke wijken: Aandachtsgebied Jeugdhandhavers Wijkhandhavers

Aantal formatieplaatsen 6 12

Bij bovenstaande aandachtsgebieden geldt dat deze handhavers zich hier niet uitsluitend mee bezig houden. De totale begrote kosten voor 2023 bedragen € 2.904.750,-. 124

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

125

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

126

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

127

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

Cultuur, verbinden (41) De Bossche Zomer stopt in de huidige vorm en het lijkt er op dat er nieuwe plannen worden gesmeed. Echter bij de subsidies staan al een bedrag van € 328.800,begroot en op bladzijde 98 bij de bullet Erfgoed staat het onderwerp ook weer expliciet benoemd. Kunt u dit uitleggen en is het niet vreemd om al geld te begroten voor nog vage plannen? Cultuur (43) “We volgen en evalueren de gesubsidieerde instellingen kritisch en helpen hen om zich verder te ontwikkelen.” Wat moeten we verstaan onder kritisch? Cultuur (44) “We faciliteren de ondernemende organisaties door het toestaan van reserves voor ontwikkelingen en innovatie.” Hebben we daar normen voor, hoe beoordelen we dat? Verstedelijking en wonen (58) Woningbouwproductie In de begroting wordt gewerkt met zgn. harde bouwplannen, die

Met het vaststellen van het bestuursakkoord is jaarlijks budget vrijgemaakt voor de Bossche Zomer. Alleen wanneer de organisatie in 2024 subsidie aanvraagt op basis van een plan (inclusief begroting) dat past binnen de gestelde kaders worden deze middelen uitgekeerd. Wanneer een alternatief plan bij ons wordt ingediend, is het aan uw raad om hierover een besluit te nemen.

Kritisch houdt in dat we jaarlijks de inhoudelijke en financiële verantwoording van de organisaties beoordelen en hierover in gesprek gaan met de organisaties.

In de beleidsregels is opgenomen dat het vrij besteedbaar vermogen, inclusief eventuele bestemmingsreserves, maximaal 10% + 5% voor innovatie van de begrote lasten voor het daaropvolgende subsidiejaar mag bedragen. e controleren of organisaties zich hieraan houden.

In het antwoord op vraag 1 vindt u de harde en zachte plancapaciteit in de periode ‘23 t/m ’27 (en de daarin opgenomen link naar het gedetailleerde overzicht). De stand van zaken van EKP en Bloemenkamp vindt u hieronder (bij de beantwoording van vraag 128 en 129).

geprojecteerd staan in de periode 2023-2027

128

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

129

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

130

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

131

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

Vraag Graag de stand van zaken m.b.t. de harde bouwplannen: Verstedelijking en wonen (58) EKP-Noord 400 woningen 1e fase, start bouw was gepland in 2022 Vorig jaar kregen we het volgende antwoord m.b.t. dezelfde vraag: De ontwerpstukken van Fase 1 EKP-Noord liggen vanaf 12 september t/m 24 oktober 2022 ter inzage. De definitieve gemeentelijke vergunningen kunnen naar verwachting in Q1/2023 worden afgegeven; dit is afhankelijk van de mogelijke zienswijzen op de ontwerpstukken. Als het vervolg voorspoedig verloopt, is de start bouw van Fase 1 in 2023. Dit is o.a. afhankelijk van de resultaten van de beroepstermijn en de verkoop van de koopwoningen. Vraag Start bouw in 2023? Verstedelijking en wonen (58) GZG Bloemenkamp 135 woningen waarvan 115 sociaal Vorig jaar was het antwoord: de planvoorbereiding is in Q3 van 2022 opgestart. In de loop van 2023 zal een omgevingsdialoog onderdeel uitmaken van het vervolgproces. Vraag Is er een planning waarin opgenomen start bouw? Verstedelijking en wonen (58) Woningen totaal Volgens het CBS Waar staat je gemeente hadden we in 2018 71.198 en in 2023 -actueel- 75.246 woningen.

Vragen Hoe groot is het aantal corporatiehuur-woningen per door het rijk gehanteerde prijsklasseindeling over de afgelopen 2018 2019 2020 2021 2022 en stand 2023? En kunt u aangeven hoeveel corporatiewoningen er in 2018 2019 2020 2021 2022 en stand 2023, zijn verkocht? Kunt u hierbij ook een onderverdeling in de huurprijsklasse?

De omgevingsvergunning en de beschikking Hogere waarde geluid EKP-Noord fase 1 is begin oktober gepubliceerd. Ter visielegging loopt vanaf dat moment 6 weken. Verwachte start bouw in de loop van 2024.

Nee, er is nog geen planning voor de start bouw. In overleg met de betrokken corporaties wordt een haalbaarheidsstudie gedaan naar de gebiedsontwikkeling Bloemenkampkwartier (Zusterflat, Carolushof, Stadsarchief eo). Parallel daaraan wordt het bouwplan van de locatie Zusterflat uitgewerkt. In Q1-2023 is de omgevingsdialoog gestart. Naar verwachting wordt het ontwikkelkader in Q1/2024 ter vaststelling aangeboden aan uw raad.

In het Dashboard Wonen vindt u informatie over het wonen in ‘s-Hertogenbosch. Als u klikt op ‘samenstelling woningvoorraad’ ziet u in het eerste tabblad de woningvoorraad naar eigendom. Door met uw muis over de grafiek te bewegen, ziet u ook het percentage corporatiewoningen tov de totale woningvoorraad. In het tabblad ‘corporatiewoningen’ vindt u informatie over de corporatiehuurwoningen naar prijsklasse, eventueel per wijk. U kunt zelf verschillende jaartallen (vanaf 2015) selecteren. Voor 2023 zijn deze cijfers nog niet bekend, we ontvangen die data 1 keer per jaar van de corporaties.

In het Dashboard Wonen vindt u informatie over het wonen in ‘s-Hertogenbosch. Als u klikt op ‘sociale huurwoningenmarkt’ en vervolgens op het tabblad ‘verkochte corporatiewoningen’ vindt u vanaf 2014 de cijfers over de verkoop van corporatiewoningen (zowel DAEB als niet-DAEB) naar woningtype en wijk. De data naar prijsklasse vindt u hieronder:

De verkoopcijfers over 2023 zijn nog niet bekend, maar de corporaties hebben aangegeven dat zij niet meer dan de afgesproken 50 woningen verkopen. 132

133

Leefbaa r 'sHertoge nbosch Leefbaa r 'sHertoge nbosch

Sluis 0 (69) Op welke termijn komt er een voorstel naar de Raad?

We verwachten in de 1e helft van 2024 een voorstel aan de raad te kunnen voorleggen.

Sport als middel (83) “We gaan inwoners, in de leeftijd 18 tot 35 jaar uit wijken met een gezondheidsachterstand, actiever stimuleren te bewegen.” Waar is die leeftijdsgroep op gebaseerd?

Op basis van de data rondom beweegnormen, zien we dat in wijken met de grootste gezondheids- en beweegachterstanden, juist deze leeftijd achterblijft. Jongere kinderen volgen nog altijd een aantal uren per week gymles en kennen een relatief hoge sportparticipatie (lid van sportvereniging). In de leeftijdscategorie 18 – 35 jaar vinden er veel levensgebeurtenissen plaats die negatief effect hebben op de beweegdeelname (o.a. eerste baan, uit huis, relaties, kinderen), waardoor men stopt met sport en bewegen waardoor de beweegnorm voor deze doelgroep sterk onder druk staat.

134

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

135

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

136

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

137

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

138

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

Werk en Inkomen (115) “De komende jaren intensiveren we onze aanpak voor mensen die langer dan 2 jaar in de bijstand zitten.” Kunt u dit toe lichten, is hier extra personele capaciteit voor nodig of kan dit uit de bestaande formatie?

Sinds 2022 zetten wij extra in op deze groep mensen. We willen deze mensen een kans bieden en die kans is er met het oog op de krappe arbeidsmarkt nu meer dan ooit. We zien dat de kansen op uitstoom naar werk voor deze groep uitkeringsgerechtigden toenemen, maar dat intensieve ondersteuning nodig is om de stap naar participatie of werk te zetten.

De afgelopen jaren hebben we een aantal instrumenten ontwikkeld (bijv. financiële nazorg, Participatiehuis, periodieke herbeoordeling) die we inzetten om deze doelgroep te activeren en te re-integreren naar werk. Ook heeft Weener XL in 2022 extra geïnvesteerd in consulenten en jobcoaches om de intensive begeleiding te kunnen bieden. Alle inspanningen gebeuren uit de bestaande formatie en budgetten. Lab XL (116) Binnen Lab XL worden continue nieuwe technologische toepassingen ontwikkeld en “Met Lab XL, het innovatieplatform uitgeprobeerd. We werken met een beperkt innovatiebudget omdat we gebruik maken van binnen Weener XL, jagen we subsidies en samenwerkingen waarmee we verder kunnen innoveren. De innovaties richten innovaties aan die mensen met een zich in de breedte op het versterken van onze dienstverlening op inkomen, re-integratie en afstand tot de arbeidsmarkt helpen inburgering. om aan het werk te kunnen komen. “ Hoe succesvol is dit tot De inzet van deze technologieën maakt onderdeel uit van een heel pallet aan dienstverlening op heden, valt er iets te zeggen dat we inzetten om mensen te ontwikkelen en naar werk te begeleiden. Dit maakt het lastig hoeveel mensen hierdoor werk om aan te geven hoeveel mensen direct door inzet van de diverse innovaties aan het werk zijn hebben gevonden en welke baten gegaan en wat de baten van Lab XL zijn.

Vaak is het een combinatie van instrumenten. We dit oplevert? testen momenteel bijvoorbeeld de heftrucksimulatie. Hiermee krijgen werkzoekenden inzicht of er interesse en talent is voor het werk. Wanneer dit zo is, werken we verder aan het versterken van de vaardigheden en kennis die voor logistiek werk nodig zijn en zoeken we een geschikte werkgever voor deze persoon. Ook is het een manier om naast interesse in bepaald werk deelnemers te ontwikkelen doordat een simulatie ingezet kan worden om deelnemers vertrouwen te geven in hun kunnen. Subsidie Vluchtelingenwerk (118) Deze stijging is veroorzaakt door twee factoren: We zien een toename van € 1. In 2023 zijn de trajecten maatschappelijke begeleiding geïndexeerd met 12% als 378.740,- naar € 598.122,- een gevolg van de inflatie en de cao-stijgingen. stijging van € 219.382,- (57%). Kunt 2. Daarnaast is het aantal statushouders het afgelopen jaar bijna verdubbeld als gevolg u dit uit leggen? van de hogere taakstelling voor gemeenten om statushouders te huisvesten. Vluchtelingenwerk wordt per traject maatschappelijke begeleiding betaald. In 2022 gingen we uit van 118 trajecten maatschappelijke begeleiding en in 2023 van 175 trajecten. Het aantal trajecten is halverwege dit jaar ook nog bijgesteld naar 225 trajecten. Maatschappelijke participatie Het subsidieplafond is ongewijzigd gebleven.

In de begroting van 2023 is ten onrechte een kinderen (122) indexatie doorgevoerd, waardoor per abuis een hoger bedrag is opgenomen. Dit is in het De begrote subsidie daalt van € boekjaar 2023 nog aangepast. Er is hiermee geen sprake van een afname van het budget. 464.335,- naar € 429.940,-. Is er minder noodzaak tot ondersteuning langs die weg, is de We baseren de inschatting van het aantal kinderen in armoede in 's-Hertogenbosch op CBScijfers StatLine - Laag en langdurig laag inkomen; huishoudenskenmerken, regio (indeling kinderarmoede afgenomen. 2022) (cbs.nl). In 2021 (de meest recente beschikbare cijfers) ging het om 2.500 kinderen uit Hoeveel kinderen in armoede zijn gezinnen met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm. er in 2022, 2023 en geraamd voor Landelijk zagen we in 2022 een percentage van kinderen in armoede van 6,7%. In 2023 wordt 2024? dit percentage geschat op 6,2% en het CPB raamt dat het aantal kinderen in armoede in 2024 daalt naar 5,1% (als gevolg van verhoging kindgebonden budget). Macro Economische Verkenning (MEV) 2024 (cpb.nl) Energie, duurzaam en milieu (89) In het Dashboard Wonen vindt u informatie over het wonen in ‘s-Hertogenbosch. Als u klikt Energiebesparende maatregelen op ‘energielabels’ vindt u informatie over de labels. De bovenste grafiek betreft de woningen. corporatiewoningen (vanaf 2015 tm 2023).

In de onderste grafiek zijn de labels van de totale woningvoorraad per 1-1-2023 te vinden. Vragen Op dit moment kunnen wij op adresniveau geen onderscheid maken tussen een particulieren Energielabel woningen huurwoning en een koopwoning. Daarom zijn de energielabels van de totale woningvoorraad Graag het aantal woningen met in onderstaande tabel tegen elkaar afgezet. een energielabel onderscheidend van label A tot en met G. Ook graag Energielabel Aantal woningen Aantal woningen Aantal woningen het aantal corporatiewoningen met 2020 2021 2022 een energielabel onderscheidend A 12.234 13.760 15.635 van label A tot en met G, in 2022 B 9.155 9.350 9.505 afgezet tegen de jaren 2020 en 2021? C 12.612 13.185 13.215 D 5.218 5.205 5.210 E 2.781 2.755 2.780 F 1.330 1.365 1.385 G 885 980 990 Label onbekend 28.776 26.824 25.495 Totaal aantal 72.991 73.424 74.215 woningen Bron: Klimaatmonitor RVO. Verder willen we u erop wijzen dat de kwaliteit van deze data niet optimaal is. Slechts 1 op de 3 woningen in ’s-Hertogenbosch heeft een geldig energielabel. Op termijn neemt zullen alle woningen een geldig energielabel hebben en is deze data betrouwbaarder. Meer informatie

over de betrouwbaarheid van energielabels kunt u vinden op pagina 38 van de reeds door u vastgestelde Transitievisie Warmte 2.0 . 139

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

140

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

141

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

142

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

143

Leefbaa r 'sHertoge nbosch

144

CDA

145

CDA

146

CDA

Zon op dak In 2020 lagen er bij 13% van de woningen zonnepanelen op het dak, in 2020 was dat bij 24% van de woningen het geval. In de gemeente Amersfoort lag in 2020 en 2022 10 procent hoger. Vraag Bij hoeveel corporatiewoningen liggen er zonnepanelen op het dak actueel afgezet tegen 2020? Bedrijfsvoering (156 e.v.) Kunt u inzicht geven in het verloop van het management van onze gemeentelijke organisatie, in het bijzonder het GMT en de SMT’s. Kunt u hierbij aangeven hoeveel inhuur hiervoor plaatsvindt?

Bedrijfsvoering/organisatieontwikk eling (157) Onder de noemer Wendbare overheid is een reorganisatieontwikkeling ingang gezet. Vraag: graag ontvangen wij het bron document van deze reorganisatieontwikkeling of te wel de analyse en probleemstelling die eraan ten grondslag ligt. Investeren onderwijshuisvesting (212), De Internationale Schakelklas (ISK) is tijdelijk gehuisvest in het Jeroen Bosch College (JBC) en gaat naar verwachting naar het Dieze College. Tot wanneer is de verwachting blijven zijn in het JBC? Als zij vertrekken uit het JBC wat gaat daar dan mee gebeuren, wat zijn de (tijdelijke) plannen? Essent gelden (243) “En conform bestuursakkoord verwachten we de helft van de vrijvallende Essentgelden in te zetten voor interne financiering. Hiermee besparen we vanaf 2025 € 300.000.” Nu de rente een groeispurt door maakt, is het dan nog steeds aantrekkelijk om deze weg te kiezen? Wat is het college voornemens om te gaan doen aan de Hinthamerdriehoek o.a. op het gebied van verkeer, leefbaarheid en veiligheid. En zo ja welke afzonderlijke middelen zijn hiervoor gereserveerd? De Hinthamerstraat wordt niet genoemd in de begroting.

Waar valt dit onder? binnen aanpak “rondje binnenstad”? Het budget van het volkshuisvestingsfonds wordt ingezet om betaalbaar wonen te stimuleren: welk plan of welke plannen liggen hieraan ten grondslag? Zijn er (financiële) consequenties gemoeid met het besluit om de

Op basis van de gegevens die de corporaties ons aangeleverd hebben is het percentage in die 2 jaar gestegen met 16% (van circa 6% in 2020 naar circa 22% in 2022). Het is goed om te weten dat dit percentage beïnvloed kan worden door allerlei factoren zoals het beleid en het bezit van de corporatie, bijvoorbeeld hoeveel van het bezit daadwerkelijk geschikt is voor zonnepanelen.

In 2021 hebben 5 directeuren/afdelingshoofden de organisatie verlaten. 1 van hen is tijdelijk vervangen door externe inhuur. Op de andere vier functies is iemand gekomen met een vast dienstverband bij onze gemeente. In 2022 waren er 7 directeuren/afdelingshoofden die onze organisatie hebben verlaten. Waarvan er 1 op inhuur basis werkzaam was, dit was tijdelijke vervanging in 2021. 1 functie is tijdelijk opgevuld door externe inhuur. Op de overige 6 functies zijn allemaal medewerkers met een vast dienstverband gekomen. In 2023 (t/m 13 okt.), hebben in totaal 6 directeuren/afdelingshoofden de organisatie verlaten en of gaan binnenkort de organisatie verlaten. Hiervan zijn 3 functies opgevuld door externe inhuur, 3 door vaste medewerkers. Hiervoor verwijzen wij u naar de collegebrief "Update organiatieontwikkeling en veiligheid" van 10 oktober, inclusief bijlagen.

Vooralsnog blijft de ISK nog in het JBC, er is nog geen besluit genomen over verhuizen. Een verhuizing is onder meer afhankelijk van het vrijkomen van onderwijshuisvesting elders. We hebben nog geen concrete invulling voor de vrijkomende ruimte in het JBC. We onderzoeken hiervoor breed de mogelijkheden en kijken daarbij naar onderwijs en andere maatschappelijke functies. Voor de lange termijn zijn we bezig met een verkenning naar verdere ontwikkeling.

De Wet Financiering Decentrale Overheden bepaalt dat gemeenten alleen geld mogen uitlenen ten behoeve van de publieke taak. We mogen derhalve niet meer “beleggen”. De middelen die we terug gaan ontvangen en niet direct inzetten voor financiering van de publieke taak kunnen we alleen aanwenden om onze eigen schuldpositie te verlagen door aflopende leningen niet te herfinancieren. En dat is nu juist extra aantrekkelijk, want anders hadden we die herfinanciering tegen de relatief hoge rente van dit moment moeten aantrekken.

De Hinthamerdriehoek valt binnen de Mobiliteitsaanpak Brede Binnenstad, waarvoor gelden beschikbaar zijn gesteld voor 2024 en verder. Zie vraag 119

We zijn op dit moment bezig de mogelijkheden en uitvoerbaarheid van een volkshuisvestelijkfonds te onderzoeken. Dat is onder andere afhankelijk van de invoering van de Omgevingswet en de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting. Investeringen vanuit het volkshuisvestingsfonds zijn nog niet voorzien voor het komende begrotingsjaar.

Zie antwoord op vraag 56.

147

CDA

148

CDA

149

CDA

150

CDA

151

CDA

152

CDA

153

CDA

154

CDA

lopende-bouwteamovereenkomst te beëindigen op Sluis 0? Worden de dorps- en wijkbudgetten opgemaakt? Is een overzicht per wijk- of dorpsbudget mogelijk? Welke voorwaarden worden gesteld bij de het aanvragen van wijk- en dorpsbudgetten? Klopt het dat eten en drinken hier niet uit betaald kan worden?

De komende jaren wil het college de “vervangingsachterstand geleidelijk inlopen”. Heeft het college een gedegen beeld van de achterstand? Wat is het plan van aanpak dan wel de strategie die gevolgd wordt om de vervangingsachterstand in de buitenruimte in te lopen?

Waar zullen de nieuwe VRI’s geplaatst worden? Zullen deze VRI’s ook gebruikt worden om verkeersoverlast tegen te gaan? Wat is het plan van aanpak dan wel de strategie van het college om het verkeer langs de doorstroomassen te geleiden in plaats van door de brede binnenstad? Er wordt gesproken over een nieuwe website. Onduidelijk blijft of de website ACCESSIBLE genoeg wordt gemaakt, is daar extra geld voor gereserveerd? Sociale structuur: "mensen met dementie wonen zolang mogelijk prettig en zelfstandig thuis" dit vraagt veel van het sociaal netwerk en zowel formele als informele mantelzorgers. Recente onderzoeken geven meermaals aan dat mantelzorgers zich onvoldoende gesteund voelen in het mantelzorgtaken. Fahrent speelt hierin een belangrijke rol. Met het toenemende beroep dat gedaan wordt op de mantelzorg dringt de vraag zich op hoeveel onze gemeente bereid is extra te investeren in zaken als formele respijtzorg en ook als werkgever bereid is een ruimhartiger mantelzorgbeleid te voeren. Hoeveel is er gereserveerd voor deze intensivering van mantelzorg die uit uw teksten blijkt? De gegevens over belasting komen niet overeen met het nationaal mantelzorgonderzoek van 2023, hoe verklaart u dit? Wat wordt bedoeld met " samen met de bewoners geven we invulling aan de inzet in de wijken"?

We streven ieder jaar naar een volledige uitnutting van het WDB budget. Dat lukt steeds beter doordat aanvragers beter begeleid worden en Bewoners Advies Commissies al eerder in het jaar sturen op aanvragen (of op het tijdig afmelden of afkeuren van aanvragen). De administratie van het Wijk- en dorpsbudget is voor iedereen toegankelijk via de Gemeentelijke website: Het Wijk- Buurt- en Dorpsbudget - Gemeente 's-Hertogenbosch Het budget is op basis van inwoneraantallen verdeeld over wijken en dorpen, per gebied is zichtbaar wat er is aangevraagd, toegekend en afgewezen. Ook de stand van het budget is per wijk te volgen. De voorwaarden waaronder WDB kan worden toegekend staan ook op deze pagina: het Reglement Wijk- en dorpsbudget. Artikel 7.1.H geeft aan dat subsidie niet wordt verstrekt indien ‘de subsidie wordt aangewend voor eten en/of drinken van bezoekers/deelnemers aan activiteiten’ Naar aanleiding van een motie van VOOR Den Bosch zal er in Q4 2023 door Wethouder R Geers een uitvoeriger rapportage aan de Raad worden gestuurd over de besteding van het hele WDB. Op dit moment is de achterstand bepaald op basis van de technische afschrijving van onze assets, zoals is bepaald in het Beleidsplan Beheer Openbare Ruimte (BBOR). Zie hiervoor de analyse en doorkijk Beleidsplan Beheer Openbare Ruimte 2022-2027.

Naast de reguliere inzet voor de vervangingen vanuit integrale projecten is in 2023 extra ingezet om de vervangingsachterstand van speelvoorzieningen en bomen in te lopen. Op dit moment worden er verschillende inspecties ingezet om ook de daadwerkelijk achterstand op basis van technische kwaliteit in beeld te brengen. Daar waar we dat nog niet deden wordt een inhaalslag gemaakt. Zodra we volledige inzicht hierin hebben passen we de strategie voor de vervangingen aan om op basis van daadwerkelijke technische staat een vervangingsplan op te stellen. De nieuwe iVRI's worden geplaats op 2 of 3 locaties waar vanuit onderhoud het noodzakelijk is om de installaties te vervangen. In het kader van deze vervanging worden de VRI's omgebouwd naar iVRI's. iVRI's zijn niet gericht op het tegengaan van verkeersoverlast maar door slimmere technieken zorgen ze voor een betere doorstroming en veiligheid van alle modaliteiten. Hiervoor loopt op dit moment een verkeersstudie om in aansluiting op de RIB Bestemming Binnenstad te komen toto een pakket van maatregelen op de Binnenstadsring als ook in de Spoorzone tot het beperken van doorgaand verkeer. Aan u is toegezegd dat deze begin 2024 aan uw raad wordt voorgelegd. Bij de aankoop van de website is de eis gesteld dat de website moet voldoen aan de wettelijke eisen Digitale Toegankelijkheid.

Na livegang (eind oktkober 2023) vindt er een onafhankelijk onderzoek plaats, eventuele bevindingen zullen dan ook worden opgelost. Dit is in budget opgenomen. Daarnaast wordt de website ook na livegang doorlopend gemonitord en verbeterd op dit thema. Voor intensivering van de mantelzorgondersteuning maken we gebruik van de Gezond en Actief Leven akkoord (GALA)-middelen. Enkele concrete voorbeelden hiervan zijn: gespreksgroepen voor naasten van een inwoner met dementie (zowel voor partner als kinderen), inrichten mantelzorgpanel en ontwikkelen van een huiskamer plus. Dit laatste betekent dat op de locatie van de huiskamer lichte verpleegkundige handelingen kunnen worden verricht. Als werkgever voeren wij momenteel een mantelzorgbeleid, waarbij collega’s hun (nietwettelijke) verlof kunnen schenken aan de zogenaamde mantelzorgpot. Mantelzorgende collega’s kunnen dan, in overleg met hun leidinggevende, tot 16 uur per kalenderjaar extra verlof krijgen om te zorgen voor een zorgbehoevende naaste. Gemeenten zijn gehouden om de Cao Gemeenten te volgen. Dit is een zogenaamde standaard-cao. Dit betekent dat gemeenten niet nieuwe verlofvormen kunnen toevoegen als een verlofsoort niet is opgenomen in de Cao Gemeenten of de Wet arbeid en zorg.