Notulen raadsvergadering 2026-04-09

Als ik het dus goed begrijp zullen ze geen enkele motie steunen, dus eigenlijk ook niet uitspreken wat volgens hen dan eventueel de inhoudelijke lijn zou moeten zijn, terwijl wij juist denken: het is mooi om vooraf in ieder geval te kijken hoe wij met zijn allen hierover denken. Dan hoeft inhoudelijk de lastenverzwaring misschien niet aan de orde te komen, of juist wel, omdat het als signaal is meegegeven. Mevrouw CRASTE: De inzet aan de onderhandelingstafel is mijn verkiezingsprogramma. Mevrouw LIPMAN: Oké, dus het verkiezingsprogramma is de inzet, maar we hebben net ook gehoord dat er bij de partijen die in ieder geval aan de onderhandelingstafel zitten grote verschillen 40

zitten op het verkiezingsprogramma. Maar dan begrijp ik dus eigenlijk goed dat het liefst het verkiezingsprogramma van D66 wordt uitgevoerd, wat een ander antwoord is dan we net van GroenLinks-PvdA hebben gehoord. Mevrouw CRASTE: Volgens mij is de inzet van de onderhandelingen het realiseren van een verkiezingsprogramma in het compromis. Want dat is altijd, dat is met elke partij die onderhandelt. Je krijgt nooit altijd je zin. De heer ROOVERS: Maar één vraag, mevrouw Craste is het toch ook met mij eens dat het indienen van een motie geen signaal is op zichzelf maar het aannemen van een motie wel een signaal is? Omdat dat ook iets zegt over het draagvlak in de raad. We hebben het veel gehad over draagvlak. Dat u niets kunt beloven, dat kunt u als wethouder ook niet, dat begrijpt iedereen, dat een motie een oproep is begrijpt ook iedereen. Maar als u het nu zo ziet dat het een signaal is op het moment dat het wordt aangenomen en dat iedere partij in de raad hier vrij is om zijn of haar mening te uiten. Als u dat zo leest is er toch niemand die daar raar van opkijkt? Mevrouw CRASTE: Dan had er in het dictumpunt moeten staan: dit is een signaal om mee te geven aan de onderhandelaars. En dat is niet zo. De heer ROOVERS: Er staat: spreekt uit dat. Een motie is altijd een oproep. Dat is altijd zo. Dat is nooit kaderstellend, dat is nooit bindend, zo lezen we het altijd.

Dat u het ingewikkeld vindt om erover te stemmen vanavond begrijp ik. Maar dat is in principe altijd de status van een motie. Mevrouw CRASTE: Ik haal heel even de motie Klimaatambities aan. Dat de klimaatambities zoals verwoord in de Groen Doen Klimaatagenda worden opgenomen in het nieuwe bestuursakkoord. Dat kan ik nu niet beloven, dus dan kan ik automatisch ook niet voorstemmen op die motie want dat is het dictumpunt. U geeft aan dat ik een motie niet als signaal kan meenemen, maar ik kan ook niet voor een motie stemmen als ik… Dat zou helemaal iets doen met mijn betrouwbaarheid. Want dan kom ik op dat moment terug en zeg ik: het is niet voor 100% gelukt, dus dan heb ik de motie niet uitgevoerd. Dus daarover kunnen we van mening verschillen, maar dat is de mening van D66. De heer ROOVERS: Als we het klimaatakkoord hebben dan hoop ik dat uw handtekening onder het klimaatakkoord niet minder waard is dan een eventuele aangenomen motie. Mevrouw CRASTE: Dit is natuurlijk bedoeld als voorbeeld omdat ik deze motie nu eenmaal voor me heb. Mijn handtekening is net zoveel waard op een papiertje als op een motie. Dat is juist de reden waarom ik nu niet voor de inhoudelijke moties kan stemmen. Omdat ik niets kan beloven, want ik ga nog een onderhandeling in. Het boek is nog niet geschreven en u wilt, zoals mijnheer Schuurmans zegt, het laatste hoofdstuk al beschreven hebben.

Maar zo werkt het niet in onderhandelingen. Mevrouw HENDRICKX: Ik begrijp uw redenering, maar u heeft natuurlijk wel, bijvoorbeeld als het gaat om die klimaatmotie, op het Groen Doen Festival, samen met de heer Slikker, uw handtekening gezet onder het Akkoord 2045, daar gaan we ons keihard voor maken. Dan is het toch niet gek dat partijen aan de voorkant nu zeggen en u aanspreken op die uitspraak die u toen heeft gedaan. Ik neem aan dat u toen heel oprecht was en dat u dat ook meende. Dat we nu zeggen: het is nu wel het moment, neem dan deze motie mee en ga uw uiterste best doen. Dat is dan toch niet gek? Dan is dat toch ook het moment voor u als politieke partij om daarop kleur te bekennen. En dat wij als politieke partijen dan vragen: hoe hard was die belofte die u toen daar heeft gedaan? Mevrouw CRASTE: Ik denk dat ik in herhaling ga vallen. Want ik begrijp het heel goed. Ik wil alle inhoudelijke moties meenemen als een signaal. Ik wil vervolgens met u in gesprek over de motie en kijken wat we daarmee kunnen in een coalitieakkoord en vervolgens kom ik terug en dan kunt u ook nog eens, als het coalitieakkoord er is, dat ook nog eens amenderen. Dus volgens mij heb ik dan voldoende mogelijkheden gegeven, dus mijn advies zou zijn: dien hem niet in want dan stem ik tegen.

Als u zegt: ik wil wel dat u het meeneemt als een signaal, en dat hoor ik heel erg, dan neem ik het heel graag mee als een signaal en dan kom ik er ook nog op terug en dan leg ik er ook nog verantwoording voor af.

41

Mevrouw LIPMAN: Ik hoorde mevrouw Craste net wel zeggen: als de motie wordt aangepast zou het wel kunnen. Dan horen wij graag: hoe kan de motie dan aangepast worden zodat we er wel over kunnen stemmen en dat D66 niet bij voorbaat al tegenstemt? Mevrouw CRASTE: Volgens mij is het aan de partijen zelf. Ik heb een heel uitgebreid betoog gehouden over wat wel en wat niet en volgens mij is het aan de partijen zelf om nu te kiezen of ze een motie wel of niet aanpassen. De heer KAGIE: Heel kort, om te zorgen dat we het ook eens zijn over de semantiek. Als we kijken naar de uitleg van de heer Roovers, want inderdaad in de moties van Leefbaar 'sHertogenbosch staat echt: laat het landen in het bestuursakkoord. En stel, ik zou zeggen: spreekt uit dat, met de uitleg van de heer Roovers, is het dan wel te interpreteren als een signaal? Mevrouw CRASTE: Nu heb ik het even over motie 1 en 2, spreekt uit dat veiligheid als hoofdopgave voor de komende bestuursperiode wordt benoemd. Ik hoop dat wonen ook een hoofdopgave wordt bijvoorbeeld. Dus dan zou ik zeggen: dat is onvoldoende aangepast. De heer VAN HATTEM: Ik zit toch nog een beetje te kauwen op wat er net allemaal is gezegd. Als ik dan kijk naar motie 10 die er ligt over de formatie. Daar wordt gezegd: om te werken aan de totstandkoming van een breed gedragen bestuursakkoord gebaseerd op de uitkomsten van de verkenning.

En er is net ook allemaal verteld: bij alle dertien partijen worden dingen opgehaald en dan wordt er gewerkt aan een breed gedragen bestuursakkoord, dus als je het dan over uitwerking hebt, is dit toch het moment om juist dingen op tafel te leggen en mee te geven en met de formulering 'spreekt uit', te zeggen: een raadsmeerderheid kan zich er wel of niet in vinden en dan is het verder aan de onderhandelende partijen of ze er wel of niet iets mee doen? Mevrouw CRASTE: Dat zie ik dan anders. Ik heb volgens mij heel duidelijk uitgelegd hoe ons standpunt is. De VOORZITTER: Volgens mij heb ik net een voorstel gedaan. Er zijn drie procesmoties over het proces en de vervolgstappen. En er zijn zeven inhoudelijke moties over inhoudelijke thema's en er is één motie over de toekomst. Nu wordt een motie over een proces weer genoemd als een soort inhoudsmotie terwijl er geen inhoud in staat. Dus het is even de vraag hoe zuiver we de discussie nu met elkaar voeren, want dat is denk ik wel even goed hoe we dat plaatsen in het traject. Mevrouw Craste geeft aan dat ze de inhoudelijke moties wil meenemen naar de onderhandelingstafel en daar verantwoording wil afleggen aan uw raad hoe ze daarmee omgaat naar de signalen zoals ze nu uitgesproken zijn in de motie, zonder dat er een besluit ligt over de motie. Dat is volgens mij wat mevrouw Craste aanbiedt.

En de vraag is of dat voor u als raad voldoende borging is op die specifieke moties die vandaag ingediend zijn. Maar volgens mij zijn ze de komende weken nog zwaar aan het onderhandelen en kunt u nog signalen afgeven neem ik aan. De heer VAN HATTEM: Maar in motie 10 over de formatie loopt het eerste punt wel op de zaken vooruit, want daar wordt dan letterlijk gezegd: te werken aan totstandkoming van een breed gedragen bestuursakkoord, dus dan wordt die inhoud daar eigenlijk al in verpakt. Dus er wordt straks een bestuursakkoord uitgewerkt. Er zit geen tussenfase in het formatieproces. Dus dan hoor ik graag van mevrouw Craste, als dat zo is dat er van alles wordt meegenomen, komt ze dan nog een keer terug, dat we hier als raad het er nog een keer over gaan hebben of er dingen al dan niet worden meegenomen en wordt er dan pas een bestuursakkoord uitgewerkt of ligt er straks een kant-en-klaar bestuursakkoord en that's it en we hebben het wel of niet meegenomen, maar hier kunt u het de komende vier jaar mee doen. Mevrouw CRASTE: Volgens mij heb ik toegezegd dat op het moment dat we bij dat punt van de onderhandelingen aan zijn gekomen we dan wat ons betreft contact opnemen met de indieners van de motie om daarover te praten.

De heer VAN HATTEM: Contact opnemen met de indieners van de motie is natuurlijk leuk, maar die moties worden hier ingediend als raad, als gemeenteraad, als gezamenlijk orgaan. Dus dan zou ik zeggen: neem dan contact op met heel de raad, leg het aan heel de raad voor wat er ligt in plaats van het een-op-een te doen. Het zou nog als tussenfase kunnen van: jouw motie vinden we leuk als je er nog een zinnetje aan toevoegt, maar de algemene verantwoording is toch aan de 42

gemeenteraad als geheel? Mevrouw CRASTE: Nee, ik kies niet voor een tussenfase in dat proces. Ik ben het met de heer Van Hattem eens dat we moeten gaan kijken en we zijn nog niet gestart. Er is nog geen hoofdstuk geschreven. Om te kijken hoe we de raad goed betrekken. Ik zie nu in dit duidingsdebat dat u een aantal inhoudelijke moties heeft waarvan u zegt: ik vind dit heel belangrijk, die wil ik als signaal meenemen en op die manier wil ik daarmee aan de slag. Mevrouw HENDRICKX: Ik heb een ordevoorstel. Kunnen we even schorsen? Mevrouw Craste brengt een nieuw aspect in. Ik wil even overleggen met de oppositie, de andere partijen, wat we doen met de toezegging van mevrouw Craste op de moties in de vorm zoals dat nu verwoord is. Is dat mogelijk, even één minuutje? Schorsing Mevrouw HENDRICKX: Ik wilde even overleggen met een aantal partijen want ik waardeer natuurlijk enorm de moeite die u in ieder geval doet om een aantal partijen tegemoet te komen, dus ik voelde wel even de behoefte om te overleggen. We hebben overlegd, maar we voelen toch wel sterk de behoefte om die moties overeind te houden. En waarom? Omdat dat voor ons eigenlijk toch een vorm is om aan de voorkant al een signaal mee te geven aan u.

Dus ja, dat is toch de manier waarop we het zouden willen doen, want ja, uw toezegging: dan kunnen we er nog met elkaar over praten, dat kan natuurlijk altijd, ook als u tegen deze moties stemt. Dus dat verandert in feite helemaal niets. Dus de moties blijven overeind en we willen ze ook straks in stemming brengen. Mevrouw CRASTE: Dus u wilt van twee walletjes eten in die zin. Dus u wilt en de motie in stemming brengen, dus dat ik dan tegen ga stemmen en dan kunt u zeggen dat ik tegen heb gestemd. En dan vervolgens wilt u wel in gesprek over de motie. Ik weet niet of dat dan de manier is waarop we graag willen samenwerken. Maar het is verder aan u om die motie wel of niet in stemming te brengen. De heer ROOVERS: Ik vind dat dit niet echt bevorderlijk is voor de kwaliteit van het debat. U stelt een nogal onorthodoxe manier van werken voor. Daar hebben wij serieus naar gekeken, we gaan daar niet in mee. Ik hoop dat de vraag of u ons betrekt in het verdere proces niet afhankelijk is van of wij nu moties indienen of niet. Mevrouw CRASTE: Nogmaals, het is aan partijen zelf om eventueel een motie in te dienen. Mijn toezegging en mijn stap naar voren en mijn uitgestoken hand was ervoor bedoeld omdat ik wil aangeven dat ik uw signalen zeer serieus neem.

Of het nu gaat om lastenverzwaring wel of niet, of het gaat om kinderarmoede wel of niet, en of het gaat om een RES-opgave wel of niet. Kan ik doorgaan, dan zijn er vervolgens nog een aantal moties die gaan over het verslag van de verkenning. Een van het CDA en gewoon ge-DREVEN. De heer LIEBREGTS: Een aantal onder ons en dat werd aan het begin van de vergadering al gemeld door de heer Amesz, hebben geen toegang tot NotuBiz. Daar zijn we niet in ingevoerd en we hebben ook geen e-mailadres en hebben dus ook niet kunnen aansluiten bij moties die zijn ingediend. Dus ik denk dat het goed is om iedereen die hier dadelijk instemt of niet betrokken wordt bij het proces. De VOORZITTER: Moties worden nooit rondgestuurd via het systeem om daar steun voor te vinden. Dat gaat altijd via de mail en niet via het systeem. De heer LIEBREGTS: Ook de mail heb ik niet. De VOORZITTER: Daar kan ik niets aan doen. Dat ligt dan aan de indieners van de motie, niet aan ons. Mevrouw CRASTE: Motie 4, Opnieuw aan tafel. We vinden het eigenlijk niet zuiver als we een proces hebben afgesproken in december in het presidium, vervolgens vrijdag na de verkiezingen en dat we een open opdracht aan de verkenners hebben gegeven, om tijdens de wedstrijd nog de spelregels te veranderen, dus die steunen we niet. Dan is er wel een motie van het CDA, Eerst 43

verkennen dan verkleuren. D66 is altijd voor bestuurlijke vernieuwing. Er is alleen het een en ander onduidelijk aan de motie, of dat het alleen dan een ambtenaar kan zijn of iemand uit het bedrijfsleven, en of onafhankelijk dan ook geen politieke kleur is. Volgens mij vraagt dit om een betere verkenning, dus we nodigen graag het CDA om bijvoorbeeld met een discussienotitie te komen over dit onderwerp. In principe staan wij hier heel erg voor open. De motie van De Bossche Groenen over de meerdere varianten is ook tijdens de wedstrijd de spelregels veranderen. De motie Formatie 2026 komt van ons. Volgens mij waren ze dat. De heer KAGIE: Ik ga gewoon heel kort even markeren dat wij dus inderdaad bewust de keuze maken om de motie te laten staan, puur om het signaal dat wij denken te geven op onze voorwaarden en we gaan ervan uit dat deze ook met dezelfde serieusheid wordt tegemoet getreden op het moment dat je wel of geen motie agendeert waar wel of niet voor wordt gestemd. Vandaar ook dat wij vinden dat er onvoldoende in het verslag van de verkenner naar voren is gekomen dat veiligheid een hoofdopgave is en ook onvoldoende dat het in deze tijd voor ondernemer en inwoner niet te verkopen is om lasten op welke manier dan ook te verzwaren, los van de inflatiecorrectie. Van de andere moties ga ik u besparen dat ik dat per motie zeg. Dat gaan we gewoon via de stemming doen.

Ik wil nog wel op de procesmoties benoemen dat wij daar voorstander van zijn, vanuit de feedback die wij eerder vanavond hebben gegeven over het huidige proces. Dat betekent dat je ook moet durven om te kijken: moet je daar mogelijk op interveniëren in dit moment, hoe kijk je daar voor de toekomst naar. Blijkbaar heeft de huidige regenteske manier van werken het nodig om daar ook wel eens een ander licht op te laten schijnen, dus dat heeft onze steun. En als laatste de heer Van Hattem over de overval in Engelen. Dat was een overval, dus daar zijn we tegen. Mevrouw HENDRICKX: We houden de moties overeind, dat heb ik net toegelicht. Er zijn twee moties vanuit onze kant. De ene motie gaat over de klimaatambities. Die dienen we in samen met de heer Roovers en mevrouw Samshuijzen van de Partij voor de Dieren en dat gaat eigenlijk over die Klimaatagenda. Die is ondertekend door onder andere D66 en GroenLinks-PvdA en nu is eigenlijk het moment om dat te verankeren in het bestuursakkoord. Vandaar dat wij ook deze motie willen indienen, want belofte maakt schuld. Dus deze motie dienen we in, waarin we vragen om die klimaatneutrale gemeente 2045 ook expliciet op te nemen in het bestuursakkoord. De tweede motie die we indienen gaat over het onderzoek naar meerdere varianten.

Wat we al hebben aangegeven is dat de combinatie van partijen nu eigenlijk geen rechtdoet aan die progressieve, groene en sociale meerderheid in deze raad, want er zitten welgeteld 23 zetels in deze raad die dat mogelijk kunnen maken. Wij willen daarom meerdere varianten onderzoeken en met name op zoek gaan naar partijen die inhoudelijk wat dichter bij elkaar liggen omdat wij denken dat dat daarmee de slagvaardigheid van deze gemeente ten goede komt en we ook zien dat er eigenlijk in die verkenning onvoldoende ruimte is geweest om die verschillende varianten inhoudelijk te wegen om de doodeenvoudige reden, wij zijn op een zaterdagavond een halfuurtje binnengelopen. We hebben een hartstikke gezellig gesprek gehad maar we zijn eigenlijk niet toegekomen aan de inhoud. En op het moment dat je serieus bezig bent met het vormen van een nieuw bestuur dien je op zijn minst op de inhoud wat meer te verkennen dan een gezellig aangekleed koffiegesprek te hebben. Dus vandaar dat wij deze motie indienen, waarbij we in ieder geval die midden-progressieve variant willen verkennen. Mevrouw LIPMAN: Na alles wat vandaag is gewisseld moeten we toch helaas constateren dat onze kernvraag onbeantwoord blijft: waarom is het CDA nu afgevallen? Het blijkt niet uit het verslag, niet uit de beantwoording van de verkenners en ook niet uit de bijdragen van de leidende partijen.

Verkenners adviseren, maar partijen kiezen. En als partijen kiezen dan hoort daar politieke verantwoording bij. Het stilzwijgen van D66 en GroenLinks-PvdA over een afwijzing richting het CDA, De Bossche Groenen, Leefbaar 's-Hertogenbosch is daarom des te opvallender. Tot zover de nieuwe bestuurscultuur van D66. Transparantie betekent niet alleen het proces volgen, maar ook uitleggen waarom je bepaalde signalen uit de raad en de gemeente naast je neerlegt. Het is ook al meerdere keren benoemd, we willen links, rechts, we willen allebei vertegenwoordigd hebben. In tijden van polarisatie is die verbindende middenpartij zo belangrijk, het is net al genoemd door 50PLUS. De discussie is net ook gegaan over Rosmalens Belang als middenpartij, maar als je kijkt naar de dingen waar ze voor staan, tegen meer sociale huur, geen voorrang voor statushouders op sociale huurwoningen en tegen beleid toetsen op duurzaamheid. Is dat een middenpartij? Het klinkt meer als een rechtse partij. En als het een moeilijke keuze was, waarom is het CDA dan niet uitgenodigd voor een tweede gesprek? De VVD bijvoorbeeld wel, maar verder geen enkele andere partij. Wat is daar de achtergrond van? Daarom stel ik D66 en GroenLinks-PvdA tot slot nog één eenvoudige vraag. Als u zegt dat draagvlak in de raad en herkenbaarheid voor de stad belangrijk 44

zijn, waarom heeft u er dan voor gekozen een middenpartij met brede herkenbaarheid niet toe te lichten waarom zij afvalt? En helaas gaan we daar geen antwoord meer op krijgen, maar ik ben er alsnog benieuwd naar. Mevrouw CRASTE: Ik begrijp het verdriet van het CDA. Dat begrijp ik echt. Wat ik me afvraag is of mevrouw Lipman begrijpt dat je een voorkeur doet voor partijen of voor voorkeuren van: ik wil graag een daadkrachtig college. En dat je juist niet partijen uitsluit. Mevrouw LIPMAN: Laat ik allereerst vooropstellen dat het vooral verbazing is vanuit ons. Waar wij gewoon nog geen antwoord op hebben is: wat is nu die weging, wat zijn nu de criteria geweest waarom een ene partij afvalt en een andere partij niet en dat blijft onduidelijk. Mevrouw CRASTE: Dat is evident. Ja, sorry, nee. De heer ROOVERS: Ik moet volgens mij de moties nog even formeel indienen, waarbij ik ben vergeten te vermelden dat motie 11 mede ingediend is door het CDA. Ik zal gewoon even wat moties noemen om een stemverklaring te voorkomen. Motie 1 zullen wij niet steunen. Wij zijn ook niet voor de verhoging van lokale lasten maar er zijn scenario's denkbaar, bijvoorbeeld als bezuinigingen op armoedebeleid moeten worden voorkomen, dat wij verhoging van de lokale lasten wel uitlegbaar vinden. Op motie 2 zullen wij wel voorstemmen, al zijn wij kritisch op boa's als vervangers voor de politie.

Maar veiligheid moet een belangrijk punt zijn en dan kan het inderdaad zijn dat de handhavingscapaciteit moet worden opgeschaald, zolang er daarnaast ook maar wordt gekeken naar preventie. Motie 3 zullen wij ook steunen. Wij vinden dat de hondenbelasting een doelbelasting moet worden. Wij zullen ook de motie van De Bossche Groenen over het proces steunen. Wij zullen niet de verkenningsmotie van D66 steunen, omdat dit duidelijk niet onze voorkeursvariant is. Maar de motie van het CDA die daarover is ingediend, waarbij gezegd wordt dat deze verkenners eigenlijk geen mandaat hadden. Dat is toch niet hoe ik het lees. Uit het gesprek met de lijsttrekkers de twee dagen na de verkiezingen is toch een duidelijk mandaat voor de verkenners, ook vanuit uw burgemeester voortgekomen, dus daar ben ik het simpelweg niet mee eens. En wij zullen niet stemmen voor de motie van de PVV over de opvang van AMV's, omdat het ook een algemene uitspraak is over asielopvang en wij zijn voor asielopvang zolang dat binnen de kaders van de Spreidingswet is. De heer VAN HATTEM: Waarbij ik wel ex cathedra spreek maar waarbij ik niet pretendeer onfeilbaar te zijn. Ik wil de moties nog even doornemen. Allereerst motie 1 tegen de lastenverzwaring. Die dienen wij mede in. Motie 2 over meer veiligheid waarop moet worden ingezet. Dat lijkt me heel noodzakelijk en daarom hebben we die ook mede ingediend.

Dan krijgen we motie 3 over het afschaffen, in ieder geval het naar beneden brengen van die vermaledijde hondenbelasting. Die hebben we ook mede ingediend met de heer Van Creij samen. Motie 4, Opnieuw aan tafel. Daar heb ik wel iets meer moeite mee. Daar wordt eigenlijk een proces voorgeschreven van hoe de partijen die de coalitieonderhandelingen doen het zouden moeten doen en ik vind toch eigenlijk dat het primaat hiervoor gewoon ligt bij de partijen die hiervoor aan zet zijn en ik vind niet dat we als raad daar een heel andere afspraak moeten maken, dus wat dat betreft kan ik zelfs met mevrouw Craste meegaan dat je niet tijdens de rit de spelregels moet veranderen, dus die motie zal ik vanuit die gedachte niet gaan steunen. Dan krijgen we motie 5 over niet meer dan de RES-opgave, de Regionale Energiestrategie, dus daar hebben we het eigenlijk over de Duurzame Polder en die vreselijke windturbines. Die zal ik zeker steunen, maar ik zeg er wel nadrukkelijk bij dat we liever volledig afzien in plaats van de nadere stappen voor de RES-opgave, dus helemaal weg met die plannen voor de Duurzame Polder. Dan krijgen we motie 6, Eerst verkennen, dan verkleuren. Daar geldt eigenlijk hetzelfde voor als bij die eerdere motie. Dat vind ik eigenlijk gewoon ten principale aan de formerende partijen en niet dat wij daar voor moeten gaan liggen gedurende de rit.

Dan komen we bij motie 7, de klimaatambities. Die kunnen wat de PVV betreft heel hard de prullenbak in. Motie 8, Onderzoek meerdere varianten. Op zich is het niet verkeerd om meerdere varianten te onderzoeken, maar hier wordt als uitkomst in ieder geval ook een midden-progressieve variant aangegeven en daar zitten wij niet op te wachten dus die zullen wij niet steunen. Dan hebben we nog motie 9, die hebben wij zelf ingediend. Nog even in de context, dat is niet een motie waar net de discussie over was, om iets in het bestuursakkoord te doen, maar juist om iets te laten. Dus daar kan geen bezwaar tegen zijn vanuit de onderhandelende partijen. Dan krijgen we motie 10 over de formatie. Die zullen wij niet steunen, want wij zitten niet te wachten op de huidige samenstelling, maar ik heb nog wel een vraag richting D66. Die hebben het allemaal over het burgerberaad, dat dat 45

zo belangrijk is. Zijn zij dan ook bereid, als ze zoveel waarde hechten aan zo'n burgerberaad, om ook het coalitieakkoord met een burgerberaad voor te leggen. Ik hoor het graag. Dan motie 11, Pak armoede onder kinderen aan. Die zullen wij steunen. En motie 12 tot slot, de motie voor de wachtlijst sociale huurwoningen. Die zullen we steunen, alleen zeg ik er wel bij: het ophogen van het percentage sociale huur hoeft niet per se altijd de beste oplossing te zijn, om met percentages te werken. Maar het feit dat de wachtlijsten omlaag moeten, dat sowieso, en bij voorkeur door te stoppen met voorrang voor statushouders. De VOORZITTER: We gaan over tot stemming. We doen eerst de procesmoties, want dan kunnen we de inhoudelijke moties behandelen op basis van de procesafspraken die op dat moment gemaakt zijn, dan de inhoudelijke moties en dan pas de motie over de toekomst. Motie 4, Opnieuw aan tafel, van gewoon ge-DREVEN en CDA De heer SLIKKER (stemverklaring): Tijdens de wedstrijd de spelregels wisselen die in december nog met de fractievoorzitters besloten zijn vinden wij niet handig, dus wij zullen tegen deze stemmen. We kunnen ons wel vinden in de oproep die mevrouw Craste namens D66 doet: kijk goed naar het proces voor de toekomst, maar doe dat ook separaat. Dus ook op de andere moties daarover zullen wij tegenstemmen.

De heer HUIBERS (stemverklaring): Wij willen ons aansluiten bij de heer Slikker. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers) en 50PLUS (Liebregts) hebben voorgestemd. Motie 8, Onderzoek meerdere varianten, van De Bossche Groenen, wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Holterman, Kagie, Krol, Mees), SP (Roovers), PvdD (Samshuijzen) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voorgestemd. Motie 10, Formatie 2026, van D66, GroenLinks-PvdA, VVD en Rosmalens Belang De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal deze motie niet steunen om twee redenen. Ik heb gezegd dat de heer De Beer van mij formateur mag worden, maar de indieners zijn door ons op de hoogte gehouden van moties die rondgingen, en ik vind het heel bezwaarlijk dat wij niet gekend zijn in deze motie, om die vooraf te weten. Dat is de reden dat ik tegen zal stemmen. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Het moge duidelijk zijn dat het huidige advies qua formatie niet de voorkeur heeft van de Partij voor de Dieren, dus daarom zullen wij tegen deze motie stemmen.

Mevrouw LIPMAN (stemverklaring): Wij zullen helaas tegenstemmen omdat we geen vertrouwen hebben in het proces zoals het gelopen is. Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): We hebben natuurlijk een goed gesprek gehad, maar ik vond, met alle respect, het verslag zeer beperkt. Ik vond de uitleg en de duiding waarom je komt tot deze keuze ook zeer beperkt. Als ik hier dan de volgende stap mee inga, dan verwacht ik eigenlijk dat het volgende gesprek een soortgelijk gesprek gaat worden, dus wij hebben daar te weinig vertrouwen in en daarom zullen wij ook tegenstemmen. De heer KAGIE (stemverklaring): Het is absoluut een dun verslag, wollig en inderdaad nog onvoldoende duidelijkheid gekregen over bepaalde punten, maar over bepaalde zaken hebben we ook echt weer wel duidelijkheid gekregen. Tegelijkertijd zien we dat de afslag vroeg is genomen om binnen de huidige coalitiepartners te kijken en er hebben nu eenmaal meer mensen aan deze verkiezingen meegedaan, dus wij stemmen tegen. De motie wordt door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot), De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), Leefbaar 'sHertogenbosch (Holterman, Kagie, Krol, Mees), PVV (Van Hattem), SP (Roovers), FVD (Van Asch), 46

PvdD (Samshuijzen) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben tegengestemd. Motie 1, Lokale lasten: Geen lastenverzwaring, van Leefbaar 's-Hertogenbosch, CDA, PVV, FVD en gewoon ge-DREVEN De heer SCHUURMANS (stemverklaring): We pakken namens de Bossche VVD alle inhoudelijke moties in één keer mee. We debatteren vandaag over het proces en inhoudelijke dictaten vooraf via moties zijn op dit moment simpelweg ontijdig. Een aantal zaken zit ook gewoon in ons verkiezingsprogramma. Dat nemen wij mee naar de onderhandelingstafel om het daar te verzilveren, niet naar de stemming van vanavond. De heer HUIBERS (stemverklaring): In het verlengde van wat de VVD aangeeft zullen wij ook tegenstemmen, maar we zullen het zeer zeker als signaal meenemen. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Leefbaar 'sHertogenbosch (Holterman, Kagie, Krol, Mees), CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot), PVV (Van Hattem), FVD (Van Asch), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en 50PLUS (Liebregts) hebben voorgestemd. Motie 2, Veiligheid: veiligheid als hoofdopgave en versterking handhaving, van Leefbaar 'sHertogenbosch, CDA, PVV en gewoon ge-DREVEN Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Natuurlijk is veiligheid belangrijk en het middel boa's is daarmee geen doel op zich, dus daarom zullen wij tegen de motie stemmen.

Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): Wij sluiten ons als De Bossche Groenen aan bij de Partij voor de Dieren. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Leefbaar 'sHertogenbosch (Holterman, Kagie, Krol, Mees), CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot), PVV (Van Hattem), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), SP (Roovers) en 50PLUS (Liebregts) hebben voorgestemd. Motie 3, Hondenbelasting, van gewoon ge-DREVEN, PVV en Leefbaar 's-Hertogenbosch Mevrouw LIPMAN (stemverklaring): Wij zullen helaas tegen deze motie stemmen omdat we enerzijds wel zijn voor het maken van de hondenbelasting als doelbelasting, alleen niet het afschaffen daarvan. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van gewoon geDREVEN (Van Creij), PVV (Van Hattem), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Holterman, Kagie, Krol, Mees), De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers), FVD (Van Asch), PvdD (Samshuijzen) en 50PLUS (Liebregts) hebben voorgestemd. Motie 5, Niet meer dan RES-opgave, van gewoon ge-DREVEN en CDA De heer KAGIE (stemverklaring): Het argument van de heer Van Hattem. Wat ons betreft is de RES niet de opgave, maar tegelijkertijd volgen we de motie van de heer Van Creij wel. Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): In het dictum staat dat er pas nadere stappen kunnen worden ondernomen als er duidelijkheid is over de realisatie rondom gezondheid.

Gezondheid vinden wij ontzettend belangrijk, om dat bij windmolens zeker heel erg in de gaten te houden. Maar wat ons betreft kunnen we wel in het proces de voorbereidende stappen treffen, dus vandaar dat wij tegen de motie zullen stemmen. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Wij sluiten ons aan bij de opmerking van mevrouw Hendrickx. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van gewoon geDREVEN (Van Creij), CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot), Leefbaar 's-Hertogenbosch 47

(Holterman, Kagie, Krol, Mees), PVV (Van Hattem), FVD (Van Asch) en 50PLUS (Liebregts) hebben voorgestemd. Motie 7, Klimaatambities 2026-2030, van De Bossche Groenen, SP en Partij voor de Dieren Mevrouw HENDRICKX: Wij hebben een ordevoorstel over deze motie. We vinden het best een heel belangrijke motie en daarom vragen we om een hoofdelijke stemming over deze motie. Mevrouw LIPMAN: Wij hadden het verzoek of we ook per punt konden stemmen. Ook hoofdelijk, dat is prima. De VOORZITTER: Het verzoek van het CDA is om over de twee dictumpunten apart te stemmen. Dat betekent dat we eerst stemmen over beslispunt 1: spreekt uit dat de klimaatambities zoals verwoord in de Groen Doen Klimaatagenda 2026-2030 worden opgenomen in het nieuwe bestuursakkoord. De heer HUIBERS (stemverklaring): Toch even aanvullend op de stemverklaring die ik eerder heb gedaan. Ook de initiatiefnemers van het opstellen van deze agenda hebben wij in een uitgebreide mail laten weten dat wij echt wel een aantal punten ook belangrijk vinden, maar we ons op dit moment nog niet vast willen klikken en het echt in een integrale afweging mee willen nemen. De heer SLIKKER (stemverklaring): Voor mijn fractie geldt ook: er worden vandaag een heleboel moties ingediend waar we ons helemaal, soms deels of soms helemaal niet in kunnen vinden.

De reden dat wij tegen al die moties is zoals ik het gezegd heb tijdens de behandeling net in de eerste termijn, dat we oprecht vinden dat je het brood niet op de kruimels moet beoordelen maar straks op het geheel. Dus vandaag een stemverklaring en dat ongetwijfeld terug zien komen in een ludiek filmpje morgen op social media past wat ons betreft ook niet helemaal bij de aard van deze vergadering. Mevrouw HENDRICKX: Mag ik een punt van orde maken? Het ging net een beetje snel. Was uw punt nu dat wij daar een filmpje van gaan maken op sociale media? Dit soort dingen moeten we volgens mij niet doen. De VOORZITTER: De enige opmerking die hij gemaakt heeft is dat hij verwacht dat er geen filmpjes gemaakt worden. De heer HUIBERS: Tegen. De heer JADDOE: Tegen. De heer KAGIE: Tegen. Mevrouw VAN DER KALLEN: Tegen. Mevrouw KOKKEN: Tegen. Mevrouw KORVER: Tegen. De heer KOUWENBERG: Tegen. Mevrouw KROL: Tegen. De heer LIEBREGTS: Voor. Mevrouw LIPMAN: Tegen. De heer MEES: Tegen. Mevrouw MULLER: Tegen.

48

Mevrouw MUSTAFA: Tegen. De heer PETERS: Tegen. De heer RADEMAKERS: Tegen. De heer ROOVERS: Voor. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Voor. De heer SCHUURMANS: Tegen. De heer SLIKKER: Tegen. Mevrouw VAN DER SLOOT: Tegen. De heer SOETEKOUW: Tegen. De heer THE: Tegen. Mevrouw VERHOEVEN: Tegen. De heer VAN ASCH: Tegen. De heer EL AMRAOUI: Tegen. De heer BOS: Tegen. De heer ÇIFÇI: Tegen. De heer CIOTTI: Tegen. Mevrouw CLAESSEN: Voor. Mevrouw CRASTE: Tegen. De heer VAN CREIJ: Tegen. De heer ELDERS: Tegen. Mevrouw HAMEL: Tegen. De heer VAN HATTEM: Tegen. Mevrouw HENDRICKX: Voor. De heer HOEBEN: Voor. Mevrouw HOEKSTRA: Tegen. De heer HOLTERMAN: Tegen. Het eerste dictum wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers), PvdD (Samshuijzen) en 50PLUS (Liebregts) hebben voorgestemd. De VOORZITTER: Dan ga ik over naar het tweede dictum, dat het doel van een klimaatneutrale gemeente in 2045 expliciet wordt verankerd in het bestuursakkoord. De heer HUIBERS: Tegen. 49

De heer JADDOE: Tegen. De heer KAGIE: Tegen. Mevrouw VAN DER KALLEN: Tegen. Mevrouw KOKKEN: Tegen. Mevrouw KORVER: Tegen. De heer KOUWENBERG: Tegen. Mevrouw KROL: Tegen. De heer LIEBREGTS: Voor. Mevrouw LIPMAN: Voor. De heer MEES: Tegen. Mevrouw MULLER: Tegen. Mevrouw MUSTAFA: Tegen. De heer PETERS: Tegen. De heer RADEMAKERS: Voor. De heer ROOVERS: Voor. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Voor. De heer SCHUURMANS: Tegen. De heer SLIKKER: Tegen. Mevrouw VAN DER SLOOT: Voor. De heer SOETEKOUW: Tegen. De heer THE: Tegen. Mevrouw VERHOEVEN: Tegen. De heer VAN ASCH: Tegen. De heer EL AMRAOUI: Tegen. De heer BOS: Tegen. De heer ÇIFÇI: Tegen. De heer CIOTTI: Tegen. Mevrouw CLAESSEN: Voor. Mevrouw CRASTE: Tegen. De heer VAN CREIJ: Tegen. 50

De heer ELDERS: Tegen. Mevrouw HAMEL: Tegen. De heer VAN HATTEM: Tegen. Mevrouw HENDRICKX: Voor. De heer HOEBEN: Voor. Mevrouw HOEKSTRA: Tegen. De heer HOLTERMAN: Tegen. Het tweede dictum wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot), De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers), PvdD (Samshuijzen) en 50PLUS (Liebregts) hebben voorgestemd. Motie 9, Afzien van AMV-locatie Engelen, van PVV De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal de motie steunen, maar met betrekking tot aandachtspunt 5 zeg ik dat we eigenlijk tegen zijn, maar de andere punten kunnen we wel volgen. Mevrouw LIPMAN (stemverklaring): Deze motie kunnen wij niet steunen vanwege het laatste punt, bij de uitwerking van het nieuwe bestuursakkoord af te zien van nieuwe plannen voor asielopvang. De heer SCHUURMANS (stemverklaring): In dit geval hebben we een Spreidingswet waaraan we ons te houden hebben. We nemen onze verantwoordelijkheid en voldoen aan onze verplichtingen, maar niet meer dan dat, en dit valt daar nog steeds onder. We zien ook in de reactie op het verzoek van minister Van den Brink dat in ieder geval voor die verantwoordelijkheid ook wordt gezegd: dit is hem, en daarom zijn wij tegen. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen.

De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), FVD (Van Asch), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Holterman, Kagie, Krol, Mees) en gewoon geDREVEN (Van Creij) hebben voorgestemd. Motie 11, Pak armoede onder kinderen aan, van SP, De Bossche Groenen en Partij voor de Dieren, wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van SP (Roovers), De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), PvdD (Samshuijzen), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Holterman, Kagie, Krol, Mees), CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot), PVV (Van Hattem), 50PLUS (Liebregts) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voorgestemd. Motie 12, Bestrijd de wachtlijst voor een sociale huurwoning, van SP en Partij voor de Dieren De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal voor de motie stemmen, met het voorbehoud dat het percentage sociale huur bij nieuwbouw de projecten niet mag belemmeren. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Zoals in de tweede termijn aangegeven en met dezelfde stemverklaring als de heer Van Creij. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van SP (Roovers), PvdD (Samshuijzen), De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), PVV (Van Hattem), 50PLUS (Liebregts) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voorgestemd. Motie 6, Eerst verkennen, dan verkleuren, van CDA, Leefbaar 's-Hertogenbosch en De Bossche Groenen, wordt door de gemeenteraad verworpen.

De leden van de fracties van CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Holterman, Kagie, Krol, Mees), De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), FVD (Van Asch) en gewoon ge-DREVEN (Van 51

Creij) hebben voorgestemd. 7.

Actuele motie Géén AMV-opvanglocatie in Engelen

De heer VAN HATTEM: Misschien voor de goede orde voor het proces. Het is misschien gek dat er twee moties over hetzelfde onderwerp liggen, maar bij het onderwerp net leek het mij voor de zuiverheid van de behandeling beter om een actuele motie nog apart in te dienen zodat het college ook de gelegenheid krijgt om op dit punt te reageren en dat we ook het debat met het college aan kunnen gaan en niet alleen de leden van het college als zijnde raadsleden in deze samenstelling. Zoals u kunt zien is de actuele motie om te voorkomen dat er een opvang van alleenstaande minderjarige vreemdelingen komt in Engelen. Ik heb het daar straks ook al kort over gehad. In het Brabants Dagblad was vandaag te lezen dat, en ik citeer: de vluchtelingen die komen verblijven momenteel in Ter Apel of noodlocaties die gaan sluiten. Dat heeft mij ook al enigszins verbaasd, want tegelijkertijd staat er in het voorstel dat het college eigenlijk heeft gezegd: we gaan hier geen noodopvang meer doen en dat hebben we wethouder Slikker afgelopen 3 of 4 maart ook nog horen vertellen in deze raad. Ik heb in de overwegingen een aantal punten meegenomen, zoals geschetst al de veiligheidsrisico's en de andere factoren die het wat mij betreft sowieso onwenselijk maken, maar er zitten ook een paar onduidelijkheden in, bijvoorbeeld over de aantallen.

Er is door het college elke keer gezegd: we komen niet boven de 600 te huisvesten asielzoekers uit in deze gemeente, maar als ik een optelsom maak van de 250 plekken op Pettelaarpark, 350 op Kruithoorn, dan zit je al op 600. En met deze 50 erbovenop komen we dus op 650 uit. En als er op Groot Meerendonk een locatie komt en we hebben het over een periode van vijftien jaar dat dit er kan staan, dan zitten we op 570 plus 50, dus op 620. Dus we gaan boven die 600 uitkomen, dus ik hoor dan toch graag van het college hoe dat dan zit en of het zich daar dan wel aan gehouden voelt. Daarbij komt dat het proces hiernaartoe, er werd daarstraks ook al gezegd dat het een overval is, inderdaad, er is vandaag in één keer het bericht richting onze raad gestuurd met de boodschap erbij: de locatie is bepaald, de teerling is geworpen, u kunt er helemaal niets meer aan veranderen. Ook omwonenden niet, er komen weer een paar avondjes waar ze even wat afspraakjes kunnen maken met de wijkagent of er nog een paar lantaarnpalen bij moeten komen en dat soort dingen, maar niet meer dan dat. Dat is wat mij betreft ook eigenlijk onaanvaardbaar. Ook alleen al daarom zou dit voorstel gewoon moeten worden teruggetrokken, dus het dictum van de motie is ook: trek dit voorstel gewoon terug. Doe dit onze gemeente op dit moment gewoon niet aan.

Wat de PVV betreft ook helemaal niet en komt er geen überhaupt geen AMV-opvang, zoals daarstraks al bij het vorige agendapunt geschetst. We hebben afgelopen zomer gezien welke ellende de AMV'ers kunnen aanrichten in een gemeente en toen is er vanuit de burgemeester ook kritiek geuit op de wijze van opvang door het Nidos. En ik denk dat het een groot probleem wordt als wij hier opnieuw allemaal jongeren uit landen als Somalië, Syrië… Mevrouw HOEKSTRA: Even een interruptie want ik hoor de heer Van Hattem weer zijn gebruikelijke riedel doen. Wat dat betreft is het net alsof er geen verkiezingen zijn geweest. Maar is de heer Van Hattem het met mij eens dat we gewoon een taakstelling hebben om 600 mensen die op de vlucht zijn voor oorlog en geweld, op te vangen. En dat die taakstelling gewoon vanuit het rijk deze kant op komt, dus dat het helemaal niet aan de gemeente is om een keuze te maken over die aantallen waar u het nu over heeft. De heer VAN HATTEM: Voor de goede orde, ik distantieer me overigens van de riedel, want ik… Mevrouw HENDRICKX: Ik wil hier even een punt van orde van maken, want ik vind het een heel terecht punt. Ik hoop eigenlijk dat we aan een nieuwe bestuursperiode zijn begonnen waarbij we proberen om dit soort dingen gewoon te voorkomen. Dat soort opmerkingen als riedels en zo, laten we nu proberen om dat gewoon niet te doen.

Ik ben positief dat het gaat lukken, dus laten we proberen om dat meteen te stoppen. De VOORZITTER: Waarvan akte. Mevrouw HOEKSTRA: Mag ik daarop reageren? Want ik gebruikte het woord riedel, ik zat heel rustig naar de heer Van Hattem te luisteren, naar zijn betoog, maar op een gegeven moment gaan we toch een variant in waarbij het een soort opsomming wordt van allerlei dingen die maar doorgaan met een negatieve duiding waarvan ik dan toch de behoefte voel om te zeggen: volgens 52

mij is dat ook niet nodig om je punt te maken. Mevrouw HENDRICKX: Via de voorzitter, als u het zo verwoordt, dat is wat anders dan wanneer u het woord riedel gebruikt. Dat u dat zo uitlegt vind ik sterk, maar met het woord riedel doet u eigenlijk iemand die zijn betoog staat te houden, wat misschien niet uw betoog is, wel een beetje tekort. Het draagt niet bij aan de sfeer. De heer VAN HATTEM: Voor de goede orde, het maakt mij persoonlijk niets uit of het een riedel wordt genoemd, maar waar het mij om gaat, zijn de zorgen van omwonenden, van mensen die hier echt zitten met: ja, wacht eens even, wat gaat er hier gebeuren in mijn omgeving? Ik krijg in één keer al die AMV'ers in mijn wijk en in mijn dorp om de hoek. En dan vind ik het denigrerend naar de terechte zorgen van mensen, want we hebben gezien welke problemen hiermee samenhangen en samen kunnen hangen. De heer ROOVERS: Een vraag aan de heer Van Hattem. Dat de heer Van Hattem en mijn partij anders nadenken over asielopvang moge duidelijk zijn, maar dit gaat over een collegebesluit dat vanmiddag naar de raad is gestuurd en in een wensen-en-bedenkingenprocedure nog in de raad wordt besproken. Ik heb zelf geen tijd meer gehad om tussen vanmiddag en nu goed naar het voorstel te kunnen kijken. Er is ook nog geen tijd geweest om bijvoorbeeld omwonenden te spreken, om de Bestuursraad Engelen hierover te spreken.

De eerste dingen die ik hierin lees doen bij mij ook wel de wenkbrauwen fronsen, maar zou het niet verstandiger zijn als we deze discussie voeren op het moment dat de wensen-en-bedenkingenprocedure in de raad komt, zodat de raadsleden ook nog even de tijd hebben het voorstel te bestuderen en de omwonenden te spreken. Dat zou mij wel helpen, want ik kan er nu gewoon geen goed oordeel over vellen. De heer VAN HATTEM: Ik ben het in zekere zin met de heer Roovers van de SP eens, in die zin dat het eigenlijk ook de strekking is van de motie, haal dit voorstel nu van tafel. Want op 14 april is er al een bewonersbijeenkomst, op heel korte termijn dus. Dat is dus allemaal al heel snel in het proces. De zaken gaan dan allemaal al lopen. En dan is het juli, als dit op de raadsagenda staat, en dan is het nog even een paar wensen en bedenkingen hieruit en het college kan er een klap op geven en de karavaan trekt verder en dat wil ik juist voorkomen. We zijn nu met een situatie geconfronteerd waarbij is gezegd: het besluit van de locatie is genomen. Wij worden hier met een voldongen feit opgezadeld.

En daarvan zeg ik: als je dan toch een open proces wil hebben waar iedereen goed over kan nadenken en een zorgvuldige afweging wil maken, of je nu voor of tegen bent, en ik ben ertegen, dat je dan in ieder geval zegt: we halen het terug en we gaan het op een normale manier, in ieder geval met een normaal raadsvoorstel doen en niet met een wensen-enbedenkingenprocedure. De heer ROOVERS: Het is natuurlijk een collegebesluit dat op deze manier in de raad wordt besproken. Op het moment dat een raadsmeerderheid zou uitspreken dat die locatie er niet mag komen dan zal het college dat ook niet doen. Maar ik doe nu gewoon het verzoek: is het mogelijk om hier nog even goed naar te kunnen kijken? Ik vind het belangrijk dat ik ook de kans krijg om goed voorstellen te bestuderen en ook vooral de omwonenden erover te speken, want die heb ik hier ook nog niet over gehoord. Ik heb alleen uw mening gehoord eigenlijk. Dus dat is mijn verzoek aan u, kunnen we dit op het juiste moment bespreken en niet vanavond, want vanavond moet ik er in ieder geval tegenstemmen omdat ik gewoon niet goed het voorstel heb kunnen bestuderen.

De heer VAN HATTEM: Juist daarom is mijn dictum ook niet om voor of tegen het voorstel te zijn, maar om het college het te laten intrekken, gewoon het college te verzoeken het in te trekken en eerst ons als raad mee te nemen, eerst de omwonenden mee te nemen voordat we daarin verdergaan. Dus dat is eigenlijk gewoon het hele idee erachter, dus als je zegt: uitstel, op die manier wel. Alleen kan ik, als ik nu zeg: ik trek deze motie in, dan kan het college gewoon verder en dan staan wij straks voor nog meer voldongen feiten. De heer ROOVERS: Zouden we dan misschien niet het verzoek bij het college kunnen neerleggen om geen onomkeerbare beslissingen te nemen tot het moment dat dit in een wensen-enbedenkingenprocedure bij de raad is geweest? De heer KAGIE: Het besluit is al genomen. Dat is een beetje het punt van de heer Van Hattem. 53

De heer VAN HATTEM: Het principebesluit om die locatie aan te wijzen is al genomen en daar heb ik de meeste moeite mee. Er wordt gezegd, helemaal geen inspraak vanuit de omgeving, er wordt niet gekeken of er draagvlak is. Het besluit is: het oude politiebureau in Engelen en daar gaan we mee door. Maar mevrouw Hoekstra had mij daarstraks een vraag gesteld en daar wilde ik nog op reageren, want dat werd even door het riedeldebatje overruled. Er werd terecht gevraagd hoe het dan zit met die 600 uit de taakstelling. De Spreidingswet kun je ook op verschillende manieren uitleggen, dat je op regionaal, provinciaal niveau afspraken maakt. Dat is even een andere discussie. Er is hier in het voorstel zelf nota bene gezegd door het college: we hebben het over 600 plekken inclusief 70 plekken voor AMV'ers, dus dat zit binnen die 600. Mijn punt is nu juist: als je deze aantallen bij elkaar gaat optellen met de plekken die al voorzien zijn en deze 50 er nog bij, kom je juist boven die 600 uit, dus dan houdt het college zich al niet aan de eigen afspraken. Mevrouw HOEKSTRA: U maakt het mij heel lastig om hier niet op te reageren, maar ik zal er geen debatje van maken en er in mijn eigen bijdrage op reageren, maar ik wilde u in dat opzicht gelijk geven.

De zorgen van omwonenden en van ondernemers zijn volgens mij hartstikke belangrijk om te horen en ik hoor uw oproep om daar recht aan te doen. Maar volgens mij, en dat is mijn vraag aan u, zit dat toch juist ook in deze procedure, dus gaan we met de wensen-enbedenkingenprocedure, dat een voorgenomen besluit van het college is zeker ook nog in gesprek met omwonenden en de zorgen van hen horen. En volgens mij kennen we het college ook als college dat die zorgen en wensen ook bij eerdere vergelijkbare procedures rondom asielopvang heel serieus heeft genomen en ook heeft meegenomen in de verdere uitwerking van deze besluiten. Is het dan niet juist heel goed om dit proces wel gewoon doorgang te geven zodat die omwonenden en ondernemers gehoord kunnen worden in alles wat daar leeft? De heer VAN HATTEM: Dan heb je aan de ene kant het besluit en dan zegt mevrouw Hoekstra van GroenLinks-PvdA: we gaan het besluit verder uitwerken, maar het besluit is dan al genomen. En ik vind dat je juist aan de voorkant aan tafel moet zitten en aan de voorkant mensen betrekken als je al een besluit neemt.

Wat mij betreft komt het besluit er überhaupt niet, maar los van die vraag is dit gewoon qua proces… Mevrouw HOEKSTRA: Maar we hebben in Den Bosch toch juist ook met elkaar gezegd: als wij aan asielopvang doen, dan willen we dat kwalitatief en langjarig, dus het nog zittende college voert toch ook gewoon uit wat die opdracht is geweest? De heer VAN HATTEM: Maar tegelijkertijd hoor ik in het verkenningsverslag dat we daarstraks hebben besproken heel veel partijen zeggen: het college moet zich meer openstellen, waaronder de partij van mevrouw Hoekstra, GroenLinks-PvdA zegt, we moeten niet met de rug naar de raad gaan staan, om maar een uitdrukking te gebruiken die hier vandaag eerder gebezigd is, maar ook niet naar de samenleving. Je moet juist zorgen dat je het debat openhoudt, en zeker bij belangrijke besluiten. Nu wordt er eigenlijk gewoon doodleuk gezegd op pagina 10 van het voorstel dat hier is neergelegd, en ik snap dat niet iedereen het al meteen heeft kunnen lezen. Ik heb er vanmiddag ook even tijd voor vrij moeten maken. Er wordt gewoon gezegd: de locatie is bepaald en er is geen inspraak meer mogelijk, letterlijk. Dan zet je toch gewoon mensen in de woonomgeving, in Engelen, in de nabijheid daar in de Kruiskamp, want dat is ook maar net aan de andere kant van de snelweg, keihard voor het blok en dat wil ik juist voorkomen.

Je moet ook over de locatie in ieder geval een discussie kunnen voeren. De heer KAGIE: Ik kan het kort houden. Laat ik onderstrepen dat Leefbaar 's-Hertogenbosch niet mordicus tegen opvang is van asielzoekers, en als er een strategie achter spreiding zat, wat ik een beetje dacht te lezen van de heer Slikker richting DTV, van: het is een goede locatie, kijk ons eens aan spreiding doen, om vervolgens 600 permanente plekken in voorbereiding te hebben achter de Gestelse buurt, dan zouden we spreiding ook nog voorstaan. Maar dit is opnieuw een overval, en juist als we kijken naar het mandaat dat de raad heeft meegegeven, ik geloof dat het een D66-motie was die sprak over humanitaire opvang. Daar staat expliciet in benoemd dat we met elkaar in gesprek moeten gaan met de omgeving. En dan kunt u zeggen: maar dat gaat we toch doen? Maar precies wat de heer Van Hattem zegt, we gaan het alleen nog hebben over het leefbaarheidsplan. En aan dat soort overvallen doet Leefbaar 's-Hertogenbosch niet mee. De heer ROOVERS: Zoals ik eigenlijk net ook al in het interruptiedebatje met de heer Van 54

Hattem zei: ik vind het heel ingewikkeld om hier nu iets van te vinden. We hebben vanmiddag om 14.00 uur een aankondiging van een wensen-en-bedenkingenprocedure gezien. Dat is altijd in het geval van een voorgenomen collegebesluit, omdat asielopvang nu eenmaal een collegebevoegdheid is. Maar ik snap aan de andere kant ook heel goed het gevoel van overvallen, het gevoel van haast en van frustratie die misschien deze besluitvorming wat kan vertroebelen en ik vind dat we in ieder geval de toezegging van het college zouden moeten hebben dat er totdat deze wensen-enbedenkingenprocedure in de gemeenteraad is afgerond, er geen onomkeerbare beslissingen worden genomen door het college. Ik zou het willen vragen om dat per toezegging te doen, en als het die niet wil doen dan wil ik in de tweede termijn staande de vergadering nog een motie erover indienen. Mevrouw HOEKSTRA: De motie van de heer Van Hattem om het voorgenomen besluit van een AMV-opvang in te trekken kunnen wij niet steunen. Op basis van het huidige verdeelbesluit is het logisch dat het college op zoek is naar een locatie om 50 minderjarige vluchtelingen op te vangen. En daarom komt er richting de raad een wensen-en-bedenkingenprocedure en volgt er ook een traject met ondernemers en omwonenden, om zorgen te horen en rekening te houden met vragen die er leven.

En zo kennen we de aanpak van het huidige college als het gaat om de asielopvang en dat vinden we ook heel erg belangrijk. In Den Bosch kiezen wij voor kwalitatieve en langdurige opvang van de huidige taakstelling om in totaal 600 vluchtelingen op te vangen. En dat splitst zich uit in 530 reguliere asielzoekers en 70 AMV'ers, zoals we die noemen. GroenLinks-PvdA vindt dat je naast het feit dat je een feitelijke taakstelling hebt, ook een maatschappelijke taak hebt om mensen op de vlucht voor oorlog en geweld op te vangen. Dan heeft de heer Van Hattem feitelijk gelijk, dan zijn er straks inderdaad op basis van de rekensom die de heer Van Hattem snel maakt, 20 opvangplekken te veel in onze gemeente, volgens het huidige verdeelbesluit. Maar zoals de heer Van Hattem ook weet, is het huidige verdeelbesluit zeker geen zekerheid en kunnen aantallen omhoog maar ook naar beneden worden bijgesteld. Gelukkig gaan we op de nieuwe locatie Meerendonk inzetten op een concept waarbij als onze taakstelling verlaagd wordt we ook meer Bossche spoedzoekers kunnen huisvesten. Kortom, GroenLinks-PvdA kan dit besluit om het voorstel in te trekken niet steunen. De heer VAN HATTEM: Ik vind het een beetje een vreemde redenatie die mevrouw Hoekstra van GroenLinks-PvdA hier op tafel legt. Ze gaat er eigenlijk van uit dat er in de toekomst mogelijk een verlaging plaatsvindt van de taakstelling.

Daar is natuurlijk helemaal niet op vooruit te lopen, maar ik heb de wethouder, de heer Slikker, eerder duidelijk horen zeggen: we gaan ook niet boven die 600 uitkomen. Dus wat is het nu? Mevrouw HOEKSTRA: De heer Van Hattem weet ook dat we hebben gezegd dat we op de locatie Meerendonk minimaal 30 plekken reserveren voor Bossche spoedzoekers en dat dat er ook meer kunnen worden als de taakstelling naar beneden gebracht wordt. We gaan nu 50 minderjarige vluchtelingen opvangen op een separate locatie, en dat brengt ons netto op een plus van 20 ten opzichte van die 600. Dat klopt, daar heeft u feitelijk gelijk in, dat zijn er 20 meer. Maar als blijkt dat die vraag, die vraag is helemaal niet irreëel, want dit landelijke kabinet fluctueert wel eens vaker in zijn besluiten, met een groter aantal op ons afkomt, dan kunnen we daar vluchtelingen opvangen. Als dat niet het geval is, dan kunnen we gewoon meer ruimte maken voor Bossche spoedzoekers om daar te wonen. Dus volgens mij is er niet zoveel aan de hand. De heer VAN HATTEM: Er is wel degelijk wat aan de hand, want we hebben de wethouder, uw wethouder nota bene, horen zeggen: we houden het bij die 600. Dat zijn er wat mij betreft al 600 te veel maar soit. Als dat zo is moet hij daar ook aan gehouden worden, niet zeggen: we doen er nu eventjes 20 extra en we gaan ervan uit dat het minder wordt.

Op dit moment komen er elke week 900 binnen. Dus er blijkt nog nergens uit dat het er ook minder worden op dit moment, dus dan hoor ik toch graag van mevrouw Hoekstra hoe ze erbij komt dat het er dan minder zou worden en waarom die 20 extra er wel bij kunnen. Wat zijn die afspraken dan nog waard? Mevrouw HOEKSTRA: Zowel u als ik weten niet wat het wordt, want wij hebben beiden geen glazen bol. Feitelijk is er een taakstelling van 600, maar fluctueert die taakstelling ook en gelukkig hebben we daar in onze hele aanpak rekening mee gehouden, want kunnen we dat opvangen door Bossche spoedzoekers te huisvesten op de nieuwe accommodatie en gelukkig maar. Gelukkig kiezen wij voor een accommodatie met kwaliteit, waar voorzieningen nabij zijn, waar je niet alleen mensen op de vlucht voor oorlog en geweld kunt opvangen, maar waarbij je ook spoedzoekers kunt helpen aan een huis. 55

De heer VAN HATTEM: Zoals u weet vind ik het idee verschrikkelijk om daar die spoedzoekers tussen te zetten. Jonge Bossche woningzoekenden die daar met asielzoekers moeten zitten. In Amsterdam is zo'n experiment gruwelijk mislukt. Los daarvan, wat er nu wordt gezegd is: de taakstelling is 600. Officieel is de taakstelling zelfs iets van 800, in de berekeningen van het ministerie. Maar er is hier gewoon afgesproken in de regionale overleggen dat deze gemeente er niet meer dan 600 zal opvangen, door uw wethouder. En als er nu wordt gezegd: we gaan naar de 620 toe, dan gaan we al over de eigen afspraken heen. Dus ik vraag nogmaals aan mevrouw Hoekstra: hoe kan zij dan verantwoorden dat wij over de eigen afspraken heengaan en is dat niet de deur openzetten naar nog veel meer asielopvang in deze gemeente waar wij in ieder geval niet op zitten te wachten. Mevrouw HOEKSTRA: De heer Van Hattem en ik hebben gewoon een heel ander beeld over wat deze mensen hier komen doen. Dat is het eerste. En ten tweede hebben we ook een heel ander beeld over hoe we met dit soort vraagstukken omgaan. Want je kunt eindeloos met elkaar discussiëren over aantallen, maar het gaat erom dat wij mensen opvangen die op de vlucht zijn voor oorlog en geweld en dat we dat op een fatsoenlijke manier doen.

Met kwaliteit, met voorzieningen nabij, en dat laat ook in de praktijk zien dat dat heel weinig overlast veroorzaakt. Dat zien we op de locaties die er nu zijn, waar juist omwonenden heel erg positief gestemd zijn. Laten we die lijn doorzetten met elkaar en niet oeverloos het debatje voeren over 20 opvangplekken die we straks ook prima kunnen inrichten voor Bossche spoedzoekers. Volgens mij is dat een heel goed voorstel. Wethouder SLIKKER: Het is nogal een opgave, de asielopgave momenteel. Vandaag nog een brief van de minister met het verzoek dat alle gemeenten graag zo goed spoedig mogelijk kunnen voldoen aan de opgave uit de Spreidingswet omdat de situatie in Ter Apel en op verschillende opvanglocaties in het land erbarmelijk is. En voor de mensen die daar opvang genieten en soms ook voor omwonenden als het gaat over opvanglocaties van slechte kwaliteit, met veldbedjes, grote aantallen en te weinig plek voor zorg en begeleiding. Dat is de reden waarom de Bossche raad een andere keuze heeft gemaakt. Ten eerste, verantwoordelijkheid nemen, voldoen aan die opgave volgens de Spreidingswet, maar ten tweede, wel volgens de uitgangspunten van de motie Humane opvang. Met kwaliteit, met regie, langjarig en ook altijd met inspraak van inwoners. Dan even specifiek naar de situatie in Engelen bij De Vutter.

Het COA heeft een aanbod gekregen van een pand om te kijken of dat geschikt gemaakt kan worden voor de opvang van 50 minderjarige kinderen die zonder ouders gevlucht zijn voor oorlog en geweld. Er is nog geen definitief besluit genomen, om meteen maar even de SP gerust te stellen, over die locatie. Het college heeft gezegd: wij hebben het verzoek van het COA gezien om op termijn daar een omgevingsvergunning voor te verlenen. We hebben het pand beoordeeld en we zien dat het op die plek mogelijk zou moeten zijn en we zijn bereid om medewerking te verlenen aan de opvang op die locatie. Dat betekent ten eerste dat we een omgevingsdialoog starten. Met de inwoners die rondom Engelen en de locatie wonen, met de ondernemers van bedrijventerrein De Vutter en alle andere belangstellenden en belanghebbenden uit de omgeving. En drie… De heer VAN HATTEM: Specifiek op dit punt, als ik dan het voorgenomen collegebesluit erbij pak, dan staat er op pagina 10, ik citeer: "De keuze voor de locatie van de opvang is al bepaald. Dat betekent dat er geen inspraak meer mogelijk is over waar de opvang komt." Wethouder SLIKKER: Dat zijn ook daadwerkelijk twee dingen. Eén, een definitief besluit, ik zal dadelijk de procedure uitleggen, valt echt pas op zijn vroegst ergens in de herfst, en niet eerder. Twee, als we de omgevingsdialoog met de omgeving starten, kunnen wij twee dingen doen.