Notulen raadsvergadering 2025-09-09

daarop moeten bijsturen, moeten verduidelijken, moeten aanpassen. Dat hebben we destijds in de Hinthamerstraat gedaan, dat gebeurt ook in de Brugstraat. We hebben dat in beeld, dus eigenlijk is dat een continu proces waar we ook continu kijken: functioneert het en moeten we wijzigingen doorvoeren? Ook zeker na uw oproep zullen we ook naar deze locatie over de Brugstraat nog eens nadrukkelijk kijken hoe we daarmee omgaan. Dan de vraag vanuit de PVV. We hebben daarin een proces waarin een vergunning wordt aangevraagd en als het goed is ook de bouwtekening voor het bouwterrein wordt meegenomen en dat ook mee vergund wordt, waarbij dat bereikbaarheidsteam ook heel nadrukkelijk kijkt hoe die bevoorrading gaat, welke openbare ruimte in beslag wordt genomen door dat bouwteam, wat mag er wel, wat mag er niet. Dan kan het best wel voorkomen dat een keer het laden en lossen gebeurt op een plek die niet is afgesproken. Dat zou zomaar hier ook het geval kunnen zijn en dan kan er ook melding van gemaakt worden. Dan gaan onze toezichthouders daar ook over in gesprek om te zorgen dat men zich daar aan de regels houdt. En voor wat betreft de vraag vanuit De Bossche Groenen.

We hebben inderdaad meerdere varianten gehad van een living lab en zijn ook in die periodes wel tot de conclusie gekomen dat ze enerzijds wel wat informatie hebben opgeleverd, maar ook dat ze in een gewenningsperiode zitten waarbij je dus niet het structurele beeld krijgt dat je eigenlijk wel zoekt. Dus daar is die periode van dat living lab te kort voor. In dat opzicht hebben we hier ook in de raadzaal het afgelopen jaar veel gesproken over de binnenstad en over de bereikbaarheid en de mobiliteit daarvan, waar gedegen studies onder liggen. En op basis van die kennis nemen we de besluiten zoals we die ook nu hebben genomen. De VOORZITTER: Dan ook de vraag met betrekking tot de acceptatie, want die hebt u niet beantwoord. Wethouder ROY GEERS: Eigenlijk is dat hetzelfde antwoord dat ik richting de PVV heb aangegeven. Op het moment dat er werkzaamheden zijn dan hoort er ook een vergunning bij en wordt op dat moment ook beoordeeld hoe dat kan worden georganiseerd. U haalt nu een heel specifiek geval aan. Ik wil daar best nog in duiken en kijken hoe we daar in deze specifieke situatie mee omgaan. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan verzoek ik mevrouw Hendrickx om het voorzitterschap even over te nemen. De PLV. VOORZITTER: De derde set vragen voor het vragenhalfuurtje is ingediend door de PVV. U heeft een viertal vragen en een aantal subvragen.

U bent vrij uitgebreid met tekst op papier, ik wil u vragen om een korte toelichting waarna de portefeuillehouder er antwoord op kan geven. De heer VAN HATTEM: Ik zal niet alle citaten letterlijk herhalen uit de schriftelijke stukken, maar wel even ter toelichting. We hebben natuurlijk eerder die informatieve bijeenkomst gehad, daar heb ik geen politieke vragen kunnen stellen, dus vandaar ook deze gelegenheid om hier wel enige politieke vragen over te stellen. Het gaat dus over die overlast van met name die Syrische jongeren. Het BD stelde op 4 september in het artikel: een Syriër van 16 langer in cel voor vechten bij Nachtegaalslaantje en een 15-jarige mag na een steekpartij bij Brede Haven naar huis. In dat artikel wordt gesteld dat de mededeling van de politie dat er een 16-jarige Berlicummer bij betrokken zou zijn niet juist is, terwijl dit dus wel bij de presentatie hier naar voren was gebracht. En ook wordt gezegd dat de aangehouden jongeren niet worden verdacht van betrokkenheid hierbij, en dan ging het over de groep Syrische jongeren waar het over ging, die meisjes zouden hebben aangevallen op het Burgemeester Loeffplein. Daarbij zijn de vragen: heeft de burgemeester kennisgenomen van het artikel? Kan hij aangeven of de inhoud juist is? Volgens het artikel zijn dus de eerder gecommuniceerde zaken onjuist.

Kan de burgemeester aangeven hoe dit zich verhoudt tot de feiten en omstandigheden die zijn gecommuniceerd bij de informatiebijeenkomst voor de raad? Is er nog steeds sprake van 27 Syrische jongeren en wat zegt dit over de verdachten van de aanval van meisjes op het Burgemeester Loeffplein? Deelt de burgemeester de opvatting van de PVV-fractie dat een betrokkene bij een steekpartij niet naar huis zou moeten, maar ons land uit zou moeten? Is hij bereid om alles eraan te doen om diens opvang in onze gemeente stop te zetten? Dan vraag 2. De PLV. VOORZITTER: Mijnheer Van Hattem, we hebben allemaal de vragen kunnen lezen. U gaat ze nu letterlijk voorlezen. Dat zijn twee A4'tjes. Mijn vraag aan u was om dat eventjes wat breder te houden en dan kan de portefeuillehouder antwoord geven. Anders duurt het wel heel erg lang en we hebben het allemaal kunnen lezen.

14

De heer VAN HATTEM: Dank voorzitter, maar volgens mij had collega Hoeben net ook… De PLV. VOORZITTER: Maar ik wil u vragen om niet alles voor te lezen, maar even kort toe te lichten per set vragen. De heer VAN HATTEM: Ik zal de vragen voorlezen als zodanig, maar die moeten natuurlijk wel enige inleiding hebben, om ook voor de luisteraar thuis enig kader te hebben, maar ik zal het heel kort houden. Bij de informatiebijeenkomst heeft de burgemeester ook kritiek geuit op de voogdijorganisatie voor amv’ers, Nidos. Die zijn eerder in opspraak geraakt afgelopen jaar en er is nu een inspectierapport van het Nidos voor de regio Apeldoorn geweest, waarbij signalen van ernstige tekortkomingen aan de orde zijn gekomen. Kan de burgemeester aangeven in hoeverre zulke misstanden aan de orde zijn bij het Nidos in de regio 's-Hertogenbosch en aangeven of er in 'sHertogenbosch risicotaxaties plaatsvinden bij het Nidos? En is de burgemeester bereid om, gelet op de overlast, het Nidos te verzoeken haar opvangactiviteiten in 's-Hertogenbosch stop te zetten? Dan is er op 25 september a.s. in de Tweede Kamer een rondetafelgesprek over overlast publieke recreatievoorzieningen, waarbij de burgemeester bij het thema lokaal gezag zal spreken. Daarbij willen we weten wat de insteek is van deze bijeenkomst en of deze samenhangt met de overlast van deze Syrische jongeren.

Welke maatregelen tegen overlast bij publieke recreatievoorzieningen heeft de burgemeester daarbij voor ogen, naast het gebiedsverbod ook andere maatregelen? En dan niet alleen de pedagogische aanpak, waarover eerder werd gesproken. En tot slot vraag 4. Afgelopen week was er overlast van jongeren in en rond het Prins Hendrikpark. Kan de burgemeester aangeven wat de achtergrond van deze groep is, welke maatregelen er worden genomen om deze groep aan te pakken en de veiligheid van omwonenden in de omliggende buurten te verbeteren? Portefeuillehouder MIKKERS: Dank aan de PVV voor de gestelde vragen. Allereerst een korte toelichting. Ik zie dat de overlast die wij hebben gehad als samenleving een grote impact heeft gehad op voor- en tegenstanders, hoe mensen er ook tegen aankijken. Ik vind het wel mijn taak om als burgemeester te staan voor de veiligheid, maar ik sta er ook voor om te zorgen dat mensen niet eigen rechter gaan spelen en dat we wel zorgen dat alles volgens de normale route gaat verlopen. Daarom vraag ik ook vertrouwen als raad en dat heb ik volgens mij ook bij de informatiebijeenkomst gezegd, om vertrouwen te hebben in de aanpak zoals wij die voorstaan voor de korte termijn en de lange termijn, en dat er geen eigen rechter wordt gespeeld. Dat als voorbode. Dan de vraag met betrekking tot de 16-jarige Berlicummer.

Het artikel is bekend, de inhoud van het artikel is op basis van de huidige informatie zo gegeven. Ik heb in de informatiebijeenkomst nergens gezegd, ik heb het altijd over de algemene term gehad 27 Syriërs, 6 buiten de gemeente, 21 binnen de gemeente. Met daarbij een leeftijdsverdeling. En met betrekking tot wat onjuist was in het artikel, was dat het een 16-jarige Berlicummer was. Het bleek dat hij in Berlicum gewoond had, maar inmiddels was verhuisd naar 's-Hertogenbosch. Dat was de omissie in het artikel, niet meer en niet minder. En een Berlicummer of een Bosschenaar kan nog steeds van Syrische nationaliteit zijn. Deelt de burgemeester de opvatting van de PVV-fractie dat de betrokkene bij een steekpartij niet naar huis zou moeten gaan? Daar ga ik niet over, gelukkig niet. U weet als jurist dat er een scheiding is der machten. De rechtsprekende macht is een andere dan de bestuurlijke, dus daarmee laat ik graag het oordeel over aan de rechter om daar een uitspraak over te doen en niet aan mij als burgemeester. Dan de informatiebijeenkomst over de situatie rondom het Nidos. Het Nidos wordt getoetst door de Inspectie en niet door de burgemeester. De burgemeester kan wel aangeven, en dat geldt ook voor het college, dat we niet tevreden zijn, bijvoorbeeld met de dienstverlening van Nidos op bepaalde gebieden.

Dat is volgens mij ook de argumentatie van het gesprek dat we met Nidos moeten hebben, maar ik zie het niet als mijn taak om als een soort inspecteur-generaal te achterhalen wat de rol van het Nidos in bepaalde trajecten is. Daar hebben we de Inspectie voor en ook daar wil ik zuiverheid betrachten. Dan het rondetafelgesprek op 25 september a.s. Dat klopt, ik ben uitgenodigd op basis van mijn lidmaatschap van de commissie Bestuur en Veiligheid rondom de veiligheid bij evenementen en kermissen. Daar zal ik ook een oordeel vellen over het feit dat ik het van belang vind dat kermissen en evenementen zoveel mogelijk een open karakter hebben, waardoor het voor mensen toegankelijk is, dat we niet zaken af gaan hekken en geen wapencontrole plaats moet vinden voorafgaand aan een kermisterrein, en dat we de verantwoordelijkheid voor het openbare terrein c.q. het private terrein, vooral in openbare zin willen hebben en geen gesloten terreinen. Dat zal voornamelijk de boodschap zijn, en wie dan de overtredingen begaat of wie zorgt voor onrust op een kermis, dat is voor mij dan niet zo relevant, maar het gaat er meer over wat we daarop gaan handelen, zodat de kermisexploitanten op een goede manier kunnen ondernemen. Dan het Prins Hendrikpark. Ik heb u al aangegeven in de informatiebijeenkomst van twee weken geleden dat er 15

geen verband is tussen de groep in de binnenstad en de activiteiten in het Prins Hendrikpark. Maar laat ik helder zijn, overlast is er altijd rondom jongerengroepen en dat zal altijd zo blijven. Vroeger heetten die nozems en zaten ze op Puchs en Kreidlers en Yamaha’s, tegenwoordig zijn het fatbikes. Soms wordt dat beschouwd als overlast, maar op het moment dat jongeren criminele activiteiten gaan ontplooien, vind ik dat je als gemeente daar hard op moet optreden. Dat doen we dus ook, dat hebben we ook gemeld in de informatienotitie en er is bij het Prins Hendrikpark daarvan geen sprake. De heer VAN HATTEM: Aanvullend, de burgemeester zegt dat we moeten zorgen dat mensen niet voor eigen rechter gaan spelen. Dat is op zich een heel terechte constatering, maar kan hij de inwoners van deze gemeente ook voldoende het gevoel geven dat er voor hun veiligheid wordt ingestaan, zodat ze ook niet tot zulk soort zaken over hoeven te gaan? Want dat is wel de zware taak die rust op de schouders van deze bestuurder. Dan heb ik nog een vraag over het Prins Hendrikpark. De burgemeester zegt eigenlijk dat er geen sprake is van criminele activiteiten maar van overlast, maar wat ik begrijp zijn er wel bijvoorbeeld jongelui op fatbikes die mensen treiteren, spugen, sarren, noem maar op.

Dat zijn misschien op zichzelf geen criminele activiteiten, maar wel activiteiten die zorgen voor een ernstige mate van onveiligheid in die omgeving. En dan hoor ik toch graag van de burgemeester: is hij zich ervan bewust dat daar ook op doorgepakt moet worden, ook als het geen puur juridisch criminele activiteiten zijn? Portefeuillehouder MIKKERS: Met betrekking tot de laatste vraag ben ik het met u eens, maar dat betekent wel dat er aangiftes gedaan moeten worden of dat mensen zich moeten melden. Ik kan niet op elke plek en bij elke jongerengroep bepalen wat daar gebeurt. Belangrijk is dat mensen zich melden, dus ik doe ook een oproep, als mensen met dat soort zaken geconfronteerd worden dat ze zich melden bij de politie, daar aangifte doen, dan kunnen we daarop handelen. Want dat is volgens mij wel zoals wij werken en niet op basis van gevoel of op basis van verwachtingen, maar op basis van feiten, en daar zou ik dan ook graag op willen attenderen. Ik roep dus ook iedereen op, want dat heeft ook te maken met de beantwoording op de eerste vraag van u, als mensen zich onveilig voelen of onveilig bejegend zijn, dat ze daar melding van doen richting de politie en dan kunnen we daar ook op handelen. Hoe meer we inzicht we daarop hebben, hoe beter we daarop kunnen handelen. Even voor de helderheid.

Een burgemeester is verantwoordelijk voor het veiligheidsgevoel en ook de veiligheidsbeleving, dat vind ik ook mijn verantwoordelijkheid. Maar ik ben niet degene die stenen gooit of een steekpartij doet, dus ik vind het ook van belang om daar helderheid in te geven. Dus ik kan niets garanderen. Het enige wat ik kan doen is dat ik 120% of misschien wel 200% inzet heb om de veiligheid hier in deze gemeente op een zo goed mogelijke manier te betrachten. Daarvoor heb ik informatie nodig van de burgers, daar heb ik de hulp voor nodig van de politie en anderen, en vooral inderdaad geen eigen rechter spelen, want dat heeft geen zin. Maar zorg ervoor dat de juiste stappen genomen worden. En u hebt met de gebiedsverboden gezien dat ik niet schroom om harde beslissingen te nemen en ook duidelijkheid te geven over wat er precies aan de hand is. Tot zover. De VOORZITTER: Dan gaan we over naar de laatste set vragen en dat is de zorgplicht bibliotheekvoorziening van de heer Van Creij. De heer VAN CREIJ: Vorig jaar heb ik al aandacht gevraagd voor de zorgplicht van de bibliotheekvoorziening naar aanleiding van de publicatie in De Klepel. De meeste politieke partijen van ons zijn inmiddels bij de Dorpsraad Nuland geweest en daar is het probleem in feite boven komen drijven, van de 3,2 kilometer waaraan we moeten voldoen. De rest kunt u lezen, dus ik zal de vragen even kort samenvatten.

Welke gevolgen voorziet het college van de gewijzigde wettelijke kaders voor de bibliotheekvoorzieningen? Is het college van mening dat op dit moment iedere inwoner van onze gemeente binnen een redelijke afstand een volwaardige bibliotheekvoorziening heeft? Is het college bereid om uiterlijk 30 november van dit jaar een inventarisatie te maken van plaatsen waar de bibliotheekvoorziening eigenlijk ondermaats is? En mocht dat blijken, wat volgens ons zo is, bent u dan bereid om een actieplan op te stellen zodat we wel gaan voldoen aan die eis? De VOORZITTER: Nu kan ik plagen en zeggen: wethouder Craste, maar dat doe ik nog niet. Wethouder Geers. Wethouder RALPH GEERS: Ik weet of ik denk eigenlijk dat de heer Van Creij denkt: als ik deze vragen nu stel ben ik de eerste die haar aan een kruisverhoor mag onderwerpen, maar helaas, die kans moet u nog even sparen. Ik neem collegiaal nog heel even waar op dit dossier. Alle gekheid 16

op een stokje, dank voor de vragen. Net als de indieners vinden we als college ook een goede en bereikbare bibliotheekvoorziening van groot belang. Dat draagt namelijk bij aan de kansen en ontwikkeling van jong tot oud in onze samenleving. Voor sterke bibliotheekvoorzieningen heeft uw raad in 2009 er ook voor gekozen om de bibliotheekfunctie te concentreren op twee hoofdlocaties en verder daarmee ruimte vrij te maken met bibliotheken op de scholen. En we zien dan ook dat dit bijdraagt aan het motiveren van kinderen om te gaan lezen. Op een aantal plekken bij de kinderopvang is ook al de formule BoekStart erbij gekomen, en wij investeren nu ook in de verbouw van Huis73 aan de Hinthamerstraat tot een plek waar iedereen makkelijk terechtkan, ook voor de bibliotheekfunctie. En ja, er is een wetswijziging aanstaande, maar die definitieve wetteksten zijn nog niet bekend, dus vooralsnog is de tekst dat iedere inwoner toegang heeft tot een volwaardige bibliotheekvoorziening binnen redelijke afstand, maar wat dat precies betekent of wat de definitieve tekst wordt is nog onduidelijk. Die verwachten we eind dit jaar, waarna die vervolgens op 1 juli 2026 in zal gaan en de gemeenten dan op 1 juli 2027 aan die wettelijke verplichtingen moeten voldoen. Dus we weten ook pas als de definitieve tekst er is, wat die wettelijk voorschriften zijn en de toelichting daarop.

Pas dan kunnen we ook beoordelen, de andere vraag, of we vinden dat iedere inwoner binnen redelijke afstand die toegang heeft. Zoals gezegd is Huis73 met die schoolbibliotheken en die twee hoofdvestigingen al zeker actief in onze samenleving. Ook organiseren ze, ook samen met de Dorpsraad Nuland tegenwoordig ook voorleesactiviteiten. Dus we zien die beweging gaan. Huis73 is vooruitlopend op die wetswijziging ook onderzoek aan het doen naar de invulling en de rol die zij hebben in de wijken. Als die uitkomsten er zijn, gecombineerd met die definitieve wetsteksten, leidt dat dan tot inzicht in de knelpunten en de kansen. Daar willen we dan ook met Huis73 een gemeentebrede aanpak voor maken en daar uiteraard ook uw raad in meenemen. Maar gezien de tijdslijn van die wetswijziging en de zorgvuldigheid om te kijken: waar liggen kansen zoals initiatieven, verwachten we wel dat het pas in de loop van 2026 afgerond zal zijn, en dus niet eind komende maand. In die tussentijd blijft Huis73 dus actief op heel veel plekken in onze gemeente en in gesprek met die initiatieven. Want met elkaar zien we het belang van een goede leesvaardigheid en een goede ontwikkeling.

De heer VAN CREIJ: Mag ik ervan uitgaan dat als er ontwikkelingen zijn dat de wethouder, niet deze wethouder maar de volgende wethouder ons tijdig op de hoogte brengt van wat we gaan doen? De heer VAN SILFHOUT: De wethouder geeft nu aan een redelijke afstand, dat wordt op basis van een wettekst bepaald. Maar kan de wethouder zijn gevoel even aangeven wat voor hem redelijk zou zijn en of nu op dit moment voor zijn gevoel iedereen binnen Den Bosch binnen een redelijke afstand van zo’n voorziening woont? Wethouder RALPH GEERS: Even met de beperkte kennis in dit dossier, de 3,2 kwam ergens voort uit de subsidieregeling die er lag, en grote verschillen tussen stedelijk gebied en buitengebied. En over wat redelijk is wordt ook in Den Haag nog gesproken. Dat je ook niet kunt verwachten in dorpen die ver uit elkaar liggen dat je overal 3,2 kilometer haalt, en in stedelijk gebied is 3,2 kilometer misschien wel weer heel ver. Dus daar zit wel een verschil tussen. Ik vind juist, en dat gaf ik in de beantwoording ook aan, door de formule die Huis73 heeft gekozen, die zo dicht mogelijk op de maatschappij wil zitten en ook wel meebeweegt op het moment dat er initiatieven zoals nu bij de Dorpsraad Nuland zijn.

Wil je naar een gemeentebrede aanpak, dan vraagt dat inderdaad wat meer tijd omdat je dan al die knelpunten maar ook de kansen, waar komen mensen makkelijk samen, wat is een laagdrempelig instroompunt, moet onderzoeken. En ja, daar houden we de raad zeker bij betrokken en op het moment dat er meer duidelijkheid over is en hoe die tijdslijn gaat lopen, zullen we de raad ook via een brief informeren, zodat u betrokken blijft bij het verhaal. Mevrouw HERNÁNDEZ: Mijn vraag gaat over initiatief nemen. De wethouder zegt: als één vereniging of wijkraad of buurtraad initiatief neemt, gaan we dat steunen. Betekent dat dat wij niet actief als gemeenteraad of als gemeente dit als initiatiefnemer gaan opzetten? Wethouder RALPH GEERS: Wat ik aangaf, is dat op het moment dat die wettekst er is, en het onderzoek van Huis73 hoe zij kijken naar de rol in de wijken, we uiteraard gaan kijken hoe we komen tot een gemeentedekkend stelsel aan lokale bibliotheekvoorzieningen. Daarbij praten we uiteraard ook met partijen die een eigen initiatief op zich nemen en daarin mee willen denken. Dat dat op plekken waar nu geen eigen initiatief is, zou kunnen leiden tot dat wij zelf een initiatief ontplooien, dat zou kunnen. Maar we willen juist, want dat was ook de vraag die u onder andere ook 17

stelt, maakt u ook gebruik van bestaande initiatieven? Daarop is het antwoord ja. 2.

Vaststellen agenda van de raadsvergadering

De VOORZITTER: Wij gaan uit van twee avonden. Agendapunt 9, Update visie energielandschap, stond als A-stuk, maar wordt een licht bespreekstuk. Dat betekent een korte behandeling, een korte pitch van motie en amendement, daarna reactie portefeuillehouder en daarna stemming. De actuele moties Veiligheid fietspaden, Structurele borging oostelijke ontsluiting en de Groennorm, worden na overleg met de indieners een B-stuk. De agenda wordt gewijzigd vastgesteld. 3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergaderingen van de gemeenteraad van 1 en 2 juli 2025

De notulen worden ongewijzigd vastgesteld. 4.

Ingekomen stukken en mededelingen

Lijst ingekomen stukken is conform voorgestelde afhandeling vastgesteld. LICHTE BESPREEKSTUKKEN (B) 9.

Update visie energielandschap

De VOORZITTER: Er is een amendement en een motie ingediend door de PVV en er is een motie van de heer Van Creij en mevrouw Hernández. De heer VAN HATTEM: Het raadsvoorstel 'Update visie energielandschap'. Allereerst het amendement. In het stuk wordt gesproken over lokaal eigendom en dat kan volgens het stuk ook worden ingevuld door deelname van lokale publieke partijen zoals de gemeente of verbonden partijen. In het stuk wordt ook het voorbeeld genoemd van het investeringsfonds van de provincie voor Energiefonds Brabant en dat lijkt me nu juist een heel onwenselijke manier van betrokkenheid, want daarmee ga je eigenlijk gemeenschapsgeld dat van alle burgers is inzetten voor zo'n windproject bijvoorbeeld. Dit zou juist iets zijn waar mensen dan op eigen initiatief in zouden kunnen investeren met alle risico’s en eventuele baten van dien, met die baten moet je nog maar zien. Ik vind het een groot risico om daar gemeenschapsgeld in te kunnen investeren. En door dat mogelijk te maken via deze update van de visie energielandschap vinden we gewoon een heel onwenselijke ontwikkeling. Dus daarom stellen wij met dit amendement voor om die passage eruit te laten vervallen. Dan hebben we nog een motie over het in beeld krijgen van de lasten. Die dienen we samen in met de fractie van de VVD.

Dat gaat erom dat het lokaal eigendom eigenlijk erg uitgaat van de opbrengsten, maar er kunnen ook kosten aan zitten, bijvoorbeeld voor het verwijderen van een windturbine en dergelijke. Vervangingskosten, onderhoud et cetera, en ik denk dat het essentieel is om goed in beeld te krijgen wat nu de lasten zijn die met zo’n energieproject gemoeid zijn voordat mensen daar in gaan stappen, dus dat daar gewoon een eerlijk beeld van ontstaat. Daarom deze motie. De heer VAN CREIJ: Nu dan de wethouder, vorige keer hadden we de vervanger van de vervanger in de commissie, maar het gaat erom, het vertrouwen van gemaakte afspraken. Vanaf 2019, 2020, 2021 is er steeds met bewoners afgesproken, 50% lokaal eigendomschap, in alle stukken in het voorkeursalternatief telkens bij inspraakreacties is dat gebruikt om dat te doen. Nu in de update van de visie energielandschap willen we dat eigenlijk loslaten. Ook nog dank voor de brief van de wethouder, maar die geeft volgens ons eigenlijk te weinig duidelijkheid, want we hebben nog steeds geen nadere invulling van het redelijkheidsbeginsel dat erin staat. Waarom zou het college kunnen afwijken van de 50% naar in het ergste geval misschien 10%? Geen minimumpercentage. Er wordt nergens over gesproken in de brief van de wethouder, ook niet waarom. In de brief van de wethouder staat dan nog: we kunnen er financieel nog een keer over praten.

Ja, dan kunnen we nog een keer als gemeenteraad het erover hebben waar een wipkip komt of een glijbaan, en dan geen vroegtijdig overleg, dus wat dat betreft missen wij de scherpte in die brief, dus vandaar die motie. En dan wil ik een tweede opmerking maken en dat gaat over het vertrouwen van de bewoners. De VOORZITTER: Heeft het te maken met een motie? Want dit is puur de pitch van een 18

motie. Het is een licht bespreekstuk, dus we gaan geen debat aan. De heer VAN CREIJ: Dan nog een afsluitende zin, en dan ben ik bij het volgende voorstel, Zin in Den Bosch. Daar staat op een gegeven moment in bijlage B, bladzijde 17. We gaan de windmolens met tijdelijke vergunningen vergunnen. En tijdelijke vergunningen zijn maar vijftien jaar, terwijl een windmolen voor vijfentwintig jaar staat. En dat is het vertrouwen van de burger, dan hebben we een verkorte procedure van een tijdelijke vergunning. Ik wil daar graag een reactie op. De VOORZITTER: Mijnheer Van Creij, u gaat buiten de orde. Het gaat alleen maar om de reactie op de moties. U hebt in de commissie een hele behandeling hierover gehad. Wethouder SLIKKER: Ik geloof dat collega Geers in de commissie zei dat hij de hulpsinterklaas van hulpsinterklaas was. Dat maakt mij dan hulpsinterklaas en dat betekent dat de echte sinterklaas er binnenkort aankomt. Dat is nadelig voor de PVV, want het is geen man met een baard helaas. Om te beginnen bij de PVV, amendement 1, de passage over lokaal eigendom en of dat ook ingevuld zou kunnen worden als gemeente of verbonden partijen. Dat staat ook in de uitgangspunten van uw raad vastgesteld in de visie energielandschap zelf, vastgesteld in 2020. Daarmee is het dus in strijd, dus die motie zullen we ontraden.

We vinden het ook echt wenselijk, omdat juist als we die publieke investeringen zouden doen ook de lusten kunnen terugvloeien naar daar waar wij willen, de samenleving. De VOORZITTER: Geen interruptie, daar hebben we de commissie voor gehad. Het is een advies vanuit de wethouder voor de motie en het amendement. Wethouder SLIKKER: Motie 2 van de PVV, Lokaal eigendom, ook de lasten in beeld brengen. Daartegen hebben we geen bezwaar. Ieder project kent risico’s en het is hartstikke nodig en noodzakelijk dat je ook als lokale initiatiefnemer natuurlijk die risico’s kent. Die zullen bij elk project anders zijn. Wat we uiteraard zullen doen is mensen in die fase een algemeen beeld schetsen aan welke risico’s je nu moet denken en hoe ze zich daar binnen het project van moeten vergewissen. Dat is overigens ook het antwoord op een technische vraag die nog nakwam van de heer Scholten, ook in die ontwikkelfase kunnen lokale initiatiefnemers al deelnemen Dan houden we over de motie van gewoon ge-DREVEN, over de consultatie als 50% eigendom niet gehaald zou worden. Dat is een van de uitgangspunten van uw raad. Het andere uitgangspunt is financiële participatie mogelijk maken. We hebben er nog eentje, de RES-opgave met elkaar realiseren. De weging daarvan, als we die 50% eigendom niet zouden halen, is aan het college. Die is ook juridisch niet te borgen.

Het betekent echter wel dat we uiteraard altijd bij u terugkomen. Dus we streven naar die 50%, brengen het communicerende vat met financiële participatie in beeld en we komen bij u terug via de BOPAprocedure, waarvan u zelf heeft aangegeven: wij willen daar bindend adviesrecht bij. Dat betekent alleen niet consultatie aan de voorkant, maar aan het einde van het traject, dus die moeten we ontraden. Amendement 1, Raadsvoorstel Update visie energielandschap, van PVV De heer MEES (stemverklaring): De fractie van Leefbaar 's-Hertogenbosch voelt er niets voor om publiek geld in de investering voor de windmolens te zetten, dus wij steunen dit amendement. Het amendement is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), Leefbaar ’sHertogenbosch (Kagie, Mees) en 50PLUS (Hernández) hebben voorgestemd. Motie 1, Vertrouwen (her)winnen door gemaakte afspraken na te komen, van gewoon ge-DREVEN en 50PLUS De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ondanks dat wij tegen het project voor de Duurzame Polder zijn, zullen wij voor de motie stemmen, omdat dit wel een kritische waarde toevoegt. De heer HOEBEN (stemverklaring): Wij stemmen voor deze motie. 50% lokaal is helder. Misschien lastig, maar wel helder. Mevrouw VISSCHER (stemverklaring): Wij stemmen voor deze motie. Zolang er nog geen 19

duidelijk kader is, vinden wij dat bij afwijkingen van de kaders die er liggen, wij daar extra bij betrokken moeten worden. De motie is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers, Visscher), Leefbaar ’s-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández), gewoon ge-DREVEN (van Creij), VOOR Den Bosch (Gersjes), Volt (Van Silfhout) en PvdD (Samshuijzen) hebben voorgestemd. Motie 2, Lasten lokaal eigendom in beeld, van PVV en VVD, is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fractie van De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben) en Volt (Van Silfhout) hebben tegengestemd. Raadsvoorstel Update visie energielandschap De heer HOEBEN (stemverklaring): De vervangende tekst is een woordenbrij, maar na ontleding staat er: wij willen van de 50% af. En dat het college streeft naar 100%, net als wij, is mooi, maar laten we in ieder geval die 50% vasthouden. Dus we zullen tegenstemmen. De heer ALTENBURG-COLLIN (stemverklaring): De VVD-fractie zal voor het voorstel stemmen. De wethoudersbrief heeft ons voldoende vertrouwen gegeven en we gaan ervan uit dat als die 50% niet wordt gehaald, er dan een motivering naar ons als raad wordt gestuurd.

De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Met het verwerpen van het amendement is het toch mogelijk om gemeenschapsgeld in windparken te steken en zullen we tegen het voorstel stemmen. De heer MEES (stemverklaring): Leefbaar 's-Hertogenbosch sluit zich bij de woorden van buurman Van Hattem van de PVV aan. Het voorstel is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), Leefbaar ’sHertogenbosch (Kagie, Mees) en PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben tegengestemd. STUKKEN WAAROVER GEEN DISCUSSIE MEER WORDT VERWACHT (A) 10.

Gezinsadvocaat

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 11.

Centrumregeling Beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2026-2030

De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Zoals aangegeven in de commissie moet de wethouder er ook werk van maken dat de overlast die vanuit de opvang ontstaat effectiever wordt aangepakt en het moet niet verbloemd worden met al te mooie veiligheidscijfers. Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. LICHTE BESPREEKSTUKKEN (B) 12.

9e wijziging Algemene Plaatselijke Verordening 2016

De PLV. VOORZITTER: Er is een tweetal moties ingediend, door de heer Van Hattem. Het is een licht bespreekstuk, dat betekent dat u één minuut heeft om de motie te pitchen en uit te leggen waarom u deze vanavond indient. De heer VAN HATTEM: Allereerst het amendement, dus geen motie, over het bedelverbod. Het is al vaker voorgesteld in deze raad. Toen is al door de burgemeester gezegd: we hebben gebiedsverboden die we kunnen opleggen, maar er is nog steeds die vorm van overlast, en het is 20

denk ik goed om in de APV deze bepaling toch mee te geven, dus dat als die overlast er is, dat die ook kan worden ingezet via de APV. Er is ook nog altijd sprake van rondtrekkende bedelbendes in onze stad. De model-APV van de VNG geeft gewoon een voorbeeldartikel en dat heb ik gewoon letterlijk overgenomen in het dictum van het stuk, om het op die manier in te zetten. Als tweede de motie. De gewijzigde APV gaat uit van geluidsoverlast door straatmuzikanten, maar er kunnen ook andere vormen van geluidsoverlast zijn, bijvoorbeeld versterkte gebedsoproepen van met name moskeeën die elders in het land ook voor grote overlast zorgen. Dat is ook een exces dat je moet tegengaan. Artikel 6 van de Grondwet laat ook toe dat tegen dat soort excessen kan worden opgetreden met lokale regelgeving en het verzoek van deze motie is om dergelijke regelgeving uit te werken, om als het zich voordoet zulk soort excessen met geluidsoverlast tegen te kunnen gaan. Portefeuillehouder MIKKERS: Met betrekking tot het amendement Bedelverbod is ons advies om het te ontraden. Met betrekking tot het artikel zoals het door de VNG is opgezet, betekent het dat wij een bedelaar kunnen beboeten. Dan moeten we geld halen bij een bedelaar. Dat is best lastig, en volgens mij willen we het effect van het feit dat bedelen niet gebeurt, wel gebruiken. Daarom willen wij meer inzetten op het artikel 2.1 van de APV.

Dat betekent een bevoegdheid om iemand weg te vorderen dan wel een gebiedsverbod op te leggen. Daarmee creëren we een oplossing voor problematiek zonder dat we meteen een strafbaar feit hebben en daarmee een boete bij iemand die geen geld heeft, want dat maakt het lastig. Daarmee is dat voldoende geborgd. Het tweede punt rondom de geluidsoverlast door versterkte gebedsoproepen. Voor ons is de APV ook iets om de samenleving te beschermen en daarmee leggen we regelgeving op die nodig is, maar ook niet meer dan dat. Wij vinden de vrijheid van godsdienst en de wijze waarop dat ingevuld wordt een belangrijk thema en daarom zien wij er niets in om een beperking op te leggen voor versterkte oproepen, voor welke opmerking dan ook, zeker niet voor de godsdienst. Dus ook deze motie ontraden we. Amendement 1, Bedelverbod in APV, van PVV De heer HOEBEN (stemverklaring): Wij zullen tegen dit amendement stemmen. Laten we vooropstellen, we erkennen wel dat er een probleem is, maar een verbod heeft geen zin onzes inziens. Daarnaast zit er vaak mensenhandel of andere problematiek achter en met een verbod verplaats je het alleen maar. Wij staan achter de uitleg van de portefeuillehouder in dezen, dus we zullen tegenstemmen.

De heer ROOVERS (stemverklaring): Wat de SP betreft is het beste middel tegen bedelen het tegengaan van armoede en dakloosheid en we zien de heer Van Hattem daarin graag wat vaker als bondgenoot. De heer VAN HATTEM: Voorzitter, een punt van orde, want als er nu een debat wordt aangegaan via een stemverklaring, dan kan ik daar niet op reageren. De PLV. VOORZITTER: U heeft gelijk mijnheer Van Hattem, maar daar gaan we met zijn allen voortaan netjes op letten hè, dat we elkaar niet uitdagen door middel van stemverklaringen, maar dat we dat netjes en ordentelijk met elkaar blijven doen. Het amendement is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández) en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben voorgestemd. Motie 1, Geluidsoverlast door versterkte gebedsoproepen, van PVV De heer VAN SILFHOUT: Voor ons staat deze op gespannen voet met het grondrecht op vrijheid van religie. Daarnaast denken wij dat veel gemeenten op het moment dat er kerkklokken luiden of gebedsoproepen zijn, gewoon de optie hebben om in dialoog te gaan. Daar hebben wij geen regels voor nodig in een APV. Dat gesprek kan gewoon plaatsvinden op het moment dat dit een gevoel van een buurt is. Dus laten we alsjeblieft niet de APV voor dit soort doeleinden gaan misbruiken. De motie is door de gemeenteraad verworpen. Het lid van de fractie van PVV (Van Hattem) heeft voorgestemd.

21

Raadsvoorstel 9e wijziging van de Algemene Plaatselijke Verordening 2016 is met algemene stemmen door de gemeenteraad aangenomen. DEBATSTUKKEN (C) 13.

Omgevingsvisie 'Zin in 's-Hertogenbosch'

De heer VAN CREIJ: Het is eigenlijk een uitvloeisel van een discussie die eigenlijk al eerder is geweest met betrekking tot de omgevingsvisie, dus ik beperk me eigenlijk tot de moties die ingediend zijn. Om te beginnen onze eigen motie. De vorige keer bij Informeren en Ontmoeten is er wederom een inspreker geweest om te kijken of er woningbouw met windmolens zou kunnen komen in de dure polder, om het zo maar even te zeggen. Wij zijn geen voorstander van windmolens in de polder, maar de optie om te kijken wat er voor mogelijkheden zijn, zien we wel aanwezig. Ook ligt er een rapport onder dat eraan ten grondslag ligt. Vandaar dat wij deze motie hebben opgesteld om te kijken… Met behoud van de opgave die er is met betrekking tot het bod dat we hebben gedaan bij de RES, blijkt gewoon dat het mogelijk is om een win-winsituatie te hebben van en de windmolens minder, dat staat dan in het rapport, en dan woningbouw. Ik zeg al, nogmaals, het zijn constateringen, het zijn niet onze eigen overwegingen die er staan, om te kijken wat er voor mogelijkheden zijn. En dan zien we dat misschien mogelijkheden om het in verdere dingen mee te nemen. Dan motie 2 van de VVD, die steunen wij van harte. De heer VAN HATTEM: Een interruptie. De heer Van Creij van gewoon ge-DREVEN zegt: het zijn niet onze eigen overwegingen, maar ze staan wel als zodanig in de motie.

En er staat dus wel letterlijk dat de duurzame energieopwekking bijdraagt aan zowel woningbouwopgave als energietransitie, terwijl de heer Van Creij eigenlijk tegen dat windmolenpark is. Dus waarom dan toch die overweging opnemen? Dat is voor mij in ieder geval de reden om niet dit amendement mee in te dienen. Kan de heer Van Creij dit toelichten? De heer VAN CREIJ: Bij de eerste bullet bedoelt u? Daar staat nergens dat de windmolens… In het rapport dat eronder ligt van DGMR wordt nadrukkelijk ook zon meegenomen, dat niet alleen in de Duurzame Polder, in het hele gebied. Dus vandaar dat wij hier volmondig dit eigenlijk durven te brengen, om het zo maar even te zeggen. Want verder in het constaterende, zijn dat allemaal constateringen die wij zelf niet bedacht hebben. De heer VAN HATTEM: Nu moet ik dus begrijpen uit deze overweging dat de heer Van Creij bedoelt dat met duurzame energieopwekking geen windturbines worden bedoeld, maar blijkbaar wel zonneparken of hoe moet ik dit zien? De heer VAN CREIJ: Zo moet u het eigenlijk zien, we kunnen voldoen aan het RES-bod dat we gedaan hebben, met hetgeen dat DGMR eigenlijk onderzocht heeft. Dan de tweede motie van de VVD, die dienen we mede in. Het is alleen maar goed om eerder te evalueren. De motie Maastrichtseweg dienen we mede in.

Afspraken met bewoners vinden wij heel belangrijk en afspraken die gemaakt zijn moeten we zoveel mogelijk nakomen of goed onderbouwen waarom dat niet kan. Dan een ontsluitingsweg Rosmalen. Natuurlijk zijn wij daar voor, en de locatie waar die komt te liggen, daar wordt hier ook niet over gesproken. Hij moet gewoon ergens tussen het gebied van Rosmalen en Oss komen, dus wat dat betreft stemmen wij daar ook van harte mee in. De heer BROEKMEULEN: We hebben het uitgebreid over de omgevingsvisie gehad, ik zou alleen even de motie willen toelichten. In deze motie geven wij als VVD aan dat inderdaad de omgevingsvisie een belangrijk strategisch document voor onze leefomgeving is voor de lange termijn. We zien hoe snel de wereld verandert, dus we zullen ook adaptief hiermee om moeten gaan. Het is ook een nieuw instrument en wij hebben het daarom nodig geacht om iets eerder in de volgende periode ook te gaan evalueren. Dan zitten we na de verkiezingen. Dan is de raad wel genoeg ingewerkt maar ook ver genoeg voor de verkiezingen om een goede adaptieve discussie hierover te houden. Dus dat is de strekking van onze motie. Wij zouden dus graag halverwege de volgende periode willen evalueren. Mevrouw HERNÁNDEZ: Zoals gezegd tijdens de commissie Omgeving heeft mijn fractie moeite met het rigide geheel en dwingende indruk die de omgevingsvisie kent.

Bijvoorbeeld hebben wij aangegeven dat Elzenstraat 2 en 2A in Nuland, waar perceel 2 ligt binnen de ontwikkelingslijn van landschappelijk wonen, en mag daardoor een verzoek indienen om een extra woning te krijgen, 22

terwijl perceel 2A, dat aan de andere kant van de lijn ligt, niet in aanmerking komt voor dit verzoek. Daarom vragen wij met deze motie de benodigde flexibiliteit bij de scheidingslijnen tussen de gebieden. Een zachte overgang noemen wij dat, kan ruimte bieden aan het beleid om individuele verzoeken te behandelen met maatwerk. Mevrouw SAMSHUIJZEN: De omgevingsvisie stellen we vandaag vast. We hebben het er in januari natuurlijk ook al over gehad. Die omgevingsvisie gaat terecht uit van de waarde van de natuur en het belang van balans in de ontwikkelingen. En dan ook in logische volgorde, op de omgevingsvisie volgt straks ook nog het programma Stedelijk Programmeren. Daarin moeten dan de woorden uit de omgevingsvisie worden vertaald naar uitvoering. Dat programma moet nog worden vormgegeven. Het is nog niet bekend wat daar allemaal in zal komen te staan. Daarom dient de PvdD vandaag de motie Natuur en landbouw expliciet onderdeel van Stedelijk Programmeren in. Om dus natuur en landbouw expliciet onderdeel te maken van het Stedelijk Programmeren. Dat is nodig omdat onze natuur onder druk staat. De ruimte is schaars, de recreatiedruk neemt toe. Het gaat niet goed met de biodiversiteit en de landbouw staat ook voor een grote transitie.

Tegelijkertijd weten we dat een gezonde natuur en een landbouw die met de natuur meewerkt de basis zijn voor een leefbare stad en toekomstbestendige groei, wat ook in de omgevingsvisie staat. Zonder robuuste natuur en duurzame landbouw is er geen ruimte voor ontwikkeling. We hebben al mooie instrumenten zoals natuurversterkend ontwikkelen, de stikstoftaskforce en de gebiedspaspoorten. Maar dat is nog niet genoeg, want er zijn ook concrete plannen nodig voor rustgebieden voor de natuur en voor het landelijk gebied. Dat laatste kunnen we ook niet alleen, dat moeten we in dialoog doen met de agrarische sector en in samenwerking met kennisinstellingen zoals bijvoorbeeld de HAS. En juist daar liggen kansen. Denk aan de eiwittransitie, denk aan natuurinclusieve landbouw. Met deze motie vragen we het college dan om landbouw en natuur als volwaardige pijlers op te nemen in het Stedelijk Programmeren dat nog ontwikkeld moet gaan worden. Concreet betekent dat dus rustgebieden voor de natuur, herstel van biodiversiteit en bodem- en watergestuurde aanpak en samen met boeren werken aan de landbouwtransitie. Stedelijk ontwikkelen kan niet los gezien worden van onze natuur en ons buitengebied en deze motie zorgt ervoor dat we die verbinding maken en dat we bouwen aan een stad die in balans is met haar omgeving. De heer HOEBEN: Zin in Den Bosch.

De Bossche Groenen, gewoon ge-DREVEN, SP, PvdD, VOOR Den Bosch, Leefbaar 's-Hertogenbosch, 50PLUS en daar had Volt ook graag bij gestaan, dus die mag u daarbij opschrijven, willen samen met ons die motie indienen waarbij we recht willen doen aan de afspraken met de bewoners aan de Maastrichtseweg. Want het is 2015 als het stadstracé van de Zuid-Willemsvaart door Rijkswaterstaat aan de gemeente wordt overgedragen. En de stad participeert zich suf rondom de Zuid-Willemsvaart, zo ook in de Indische buurt en de Maastrichtseweg. Buro Lubbers bijt zich vast in de talloze bronnen en verslagen. Geld speelt geen rol, dit wordt een project van formaat. Het resultaat mag er zijn, een meerjarenplan, een visie, en die wordt breed aangenomen in deze raad. En toen werd het stil vanuit het stadhuis, maar niet aan de Maastrichtseweg. Daar raast het verkeer nog steeds en vraagt men regelmatig naar de voortgang. En toen kregen we Zin in Den Bosch en dan valt wel wat op. Bijlage 2, pagina 20, het kan zijn dat mogelijke ruimtelijke ontwikkelingen in de omgeving van de Maastrichtseweg op de lange termijn aanleiding geven tot een gewijzigde indeling of verkeersstructuur. In het mobiliteitsbeleid is op dit moment geen andere indeling voorzien. Voorzitter, dit kan niet waar zijn. Net doen alsof de bewoners niet-realistische ideeën hebben.

Buro Lubbers heeft het opgeschreven en wij hebben er ja tegen gezegd. En daarnaast hebben we afgelopen februari bij de wensen en bedenkingen nog de belofte gekregen dat we een Strategische Uitvoeringsagenda zouden krijgen voor de zomer van 2025. Laten we op zijn minst in gesprek gaan en kijken wat er nog mogelijk is om de visie rondom het Zuid-Willemspark bij de Maastrichtseweg nog enigszins vorm te geven. Dan het voorstel zelf. De wethoudersbrief geeft uitsluitsel, met dit aannemen is dit de waarheid geworden. Maar is alles eenop-een uit de bronnen overgenomen? Transferiumbeleid niet. Dat was door een stellig college twee stuks gedicteerd. Stiekem zijn we toch naar drie gegaan, maar nu staat er zes. En niet eens op de locaties waar de raad unaniem voor koos. Dat zeg ik expliciet tegen D66, CDA, Rosmalens Belang en de VVD. En dan zeg ik erbij, die verklap ik maar, 14 juni 2016. En daarnaast, de Dungense Polder en de Kruisstraat, het industriegebied. Dit is niet wat afgesproken is, maar met het aannemen wel de nieuwe werkelijkheid.

Voorzitter, laten we iets meer tijd nemen en nog eens door het stuk heen gaan en in ieder geval eerst even afwachten wat de Strategische Uitvoeringsagenda ons gaat brengen, en dan nog eens een keer gaan bekijken of dit wel het juiste document is en de ideeën die hier ineens opgepopt zijn tegen het licht houden en tegen de raad aan houden in ieder geval.

23

De heer VAN RENS: Ik hoor collega Hoeben zeggen: laten we iets meer tijd nemen om door de stukken heen te gaan, maar we praten al zeven jaar over de omgevingsvisie, dus aan hoeveel tijd denkt mijnheer Hoeben, en waarom, als we het er al zeven jaar over hebben en vandaag gaan besluiten? De heer HOEBEN: We hebben steeds voorgehouden gekregen: de brondocumenten die er zijn, daaruit zijn de Zin in Den Bosch-documenten gegenereerd. Dat is een-op-een vertaald naar. En als ik daar een aantal van dit soort zaken uit haal, dan vraag ik me af waar we nu ja tegen zeggen. Niet dat ik geen vertrouwen heb, niet dat ik niet voor zou willen stemmen, want ik zou heel graag voor willen stemmen. Maar ik moet wel het vertrouwen hebben, ook naar de stad toe, dat hetgeen we eerder afgesproken hebben, ook juist vertaald is naar Zin in Den Bosch. Want we zeggen wel ergens ja tegen. De heer VAN RENS: We hebben in januari dit jaar een uitgebreide discussie gehad over de wensen en bedenkingen. Daar zijn toen 31 moties uit gekomen. Vandaag stellen we het stuk vast en ligt er weer een zestal moties voor. Dan had ik eigenlijk van de collega’s van De Bossche Groenen verwacht dat we vandaag ook wederom een aantal wijzigingsvoorstellen hadden die het stuk beter zouden kunnen maken.

Waarom heeft collega Hoeben niet daarvoor gekozen, maar pleit hij nu weer voor nog uitstel van het vaststellen van de omgevingsvisie? De heer HOEBEN: Het is niet zomaar een uitstel. We hebben een prachtig document liggen, dat heb ik al meerdere keren gezegd, ook in de commissie. Er ligt echt een pracht van een stuk. Maar nu ja zeggen, en dat geeft de wethouder ook aan in zijn brief, dan is dit de waarheid geworden en daar maak ik me een beetje zorgen over. Als ik daar een aantal zaken uit haal, dan kunt u zeggen: dan had u daar moties voor in moeten dienen. Ik heb er nu eentje ingediend, omdat die me heel erg aan het hart gaat. Maar ik heb ook in de commissie de wethouder bevraagd op het industrieterrein bij de Kruisstraat. Daar kreeg ik geen antwoord op. Dat is er gewoon bij gefietst. Daar wil ik het graag over hebben. Zeker met die verkeersproblematiek daar aan de Kruisstraat. De heer KAGIE: Ik hoor collega Hoeben ook zeggen: als er voorzien wordt in het in januari toegezegde sturingsdocument Strategische Uitvoeringsagenda, dan zegt u: dan kan ik met dit voorstel meegaan. De heer HOEBEN: Dat is het exact. We zouden in de zomer die Strategische Uitvoeringsagenda daar onder kunnen leggen en dat hebben we niet gehad. Ik heb het tenminste niet gezien, of heb ik iets gemist? De VOORZITTER: Gaat u verder. De heer HOEBEN: Ik hoef alleen nog maar de moties toe te lichten.

Motie 1, wij zien geen reden om daar tegen te zijn. Motie 2, de VVD, daar kunnen wij mee instemmen. Motie 3, dat vinden we een lastige, waar ligt de grens, want dan blijven we oprekken, dus we zullen daar tegenstemmen. Motie 4, meer dan steun, daar hadden we graag op gestaan. Motie 6, op deze wijze zijn wij tegen, maar we zien wel reden om dit op een ander moment te bespreken, en dat zeg ik richting Rosmalens Belang. De heer VAN HATTEM: Allereerst kan ik me wel aansluiten bij de zorg die net werd gedeeld door de heer Hoeben van De Bossche Groenen over dat er allerlei zaken in de uitwerking bij gefietst kunnen worden. Het moet niet zo zijn dat deze omgevingsvisie, dat op zijn hoogst eigenlijk een zelfbindend document is, straks de basis gaat worden van allerlei ontwikkelingen waarvan we als raad in dit toch wat uitvoerige stuk dat op sommige punten ook best wel wollig is, zaken in ontwikkeling gaan komen waar we op dit moment de blik niet scherp op hebben. Dan zou ik eigenlijk ook meteen de vraag willen stellen aan het college, ik weet niet zeker of die in de commissievergadering is gesteld. Er komt zeer binnenkort een nota Ruimte van het rijk aan, en als we nu de Omgevingsvisie vaststellen, dan zo het zomaar kunnen dat er bepaalde strijdigheden in zitten met de nota Ruimte van het rijk.

De vraag is hoe daarmee wordt omgegaan, moet daar de omgevingsvisie ook weer op worden aangepast als dat het geval blijkt te zijn? Dan heb ik met deze omgevingsvisie ook meteen een heleboel kritiekpunten. Ik zal de commissie niet herhalen, maar als ik dan kijk op bladzijde 89, niet meer overal plaats voor de auto. Dat is alleen al een vorm van automobilisten pesten, waar de PVV uiteraard heel erg op tegen is. Dus daarom hebben wij al grote 24

moeite met dit stuk. En juist om de automobilist toch te kunnen voorzien in een noodzakelijke behoefte ook, hebben we ook een motie ingediend voor een interlokale ontsluitingsweg tussen Rosmalen en Oss. Want er wordt veel gesproken over de oostelijke ontsluiting, maar ook de ontsluiting richting Oss, waar ook grote woningbouwprojecten zijn, zowel in Oss met Amsteleind, Nuland-Oost en ook de noordoosthoek van De Groote Wielen, daar gaat ook veel interlokaal verkeer ontstaan, en wat er nu ligt zijn enkele polderwegen die op zijn zachtst gezegd behoorlijk gevaarlijk zijn. We hebben afgelopen week nog het ernstige ongeluk gezien op de Hustenweg met de politiewagen die er zelf bij betrokken was. En dat is echt geen uitzondering. Daarom vragen we met deze motie ook om te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor een interlokale ontsluitingsweg tussen Rosmalen en Oss, eigenlijk een verbetering van de huidige structuur, wat de zaak daar ook kan ontlasten. Dan heb ik nog een ander punt. Met deze omgevingsvisie komt ook een Fonds Kwaliteitsversterking Buitengebied tot stand, en daar heeft onze fractie ook grote moeite mee, want dit zet expliciet in op het gebied Duurzame Polder, maar daarmee ook op het windpark dat binnen dit project mogelijk wordt gemaakt. En alleen al daarom hebben wij ernstige bezwaren tegen dit voorstel, omdat met deze omgevingsvisie ook dit fonds wordt opgezet.

Ik hoor toch graag van de wethouder wat dan de kaders en voorwaarden uiteindelijk zullen worden voor dit fonds. Dan ten aanzien van de detailuitwerking. We hebben ook de motie mee ingediend met de fractie van 50PLUS naar aanleiding van de situatie in Nuland ten aanzien van de zachte overgangen. Want we zitten nu met de situatie waar we aan de ene kant willen dat er steeds meer gebouwd gaat worden in onze gemeente, maar tegelijkertijd, als er dan initiatiefnemers zijn die een woning willen realiseren, lopen die dan eigenlijk aan tegen allerlei vreselijk bureaucratische regeltjes die het in de weg zitten, en daarom roepen we met deze motie ook op om daar te kijken, om ieder geval te zorgen dat deze omgevingsvisie geen blokkade gaat worden voor zulk soort projecten. En als we het dan over detailniveau hebben, als de kaarten niet goed zichtbaar zijn voor mensen die betrokken zijn bij projecten, detailniveau is niet helemaal scherp, dat was de reactie richting deze initiatiefnemers, dan denk ik dat we daar ook wel een probleem hebben, want een omgevingsvisie hoort een globaal beeld te zijn. En als het dan van detailniveau afhangt, wordt het wel een heel lastige. Ik hoor toch wel graag van de wethouder hoe daarmee zal worden omgegaan. De heer BOS: Ik doe deze bijdrage mede namens de PvdA.

De Omgevingswet is misschien wel de grootste wetswijziging sinds de invoering van de Grondwet, maar voor ons als gemeente betekent dit dat wij een omgevingsvisie vaststellen. Een plan over hoe we onze ruimte willen gaan inrichten. In januari spraken we hier al inhoudelijk en zeer uitgebreid over en GroenLinks-PvdA is blij met de koers die is ingezet. Bouwen voor de toekomst, groots vergroenen, aandacht voor welzijn en ontmoeten. Daar staan we volledig achter. Daarom richt ik me nu vooral op de moties. Motie 1, Behoud mogelijkheid tot woningbouw. De woningcrisis raakt ons allemaal, en er moet snel en veel gebouwd worden in korte tijd. GroenLinks-PvdA kiest voor locaties waar we in korte tijd echt het verschil kunnen maken en daarom stemmen we tegen deze motie. Motie 2, Omgevingsvisie eerder evalueren, een prima aanvulling op het proces en die steunen we daarom ook van harte. Motie 3, Maatwerk in de omgevingsvisie. De visie gaat over de grote lijnen, hoe bouwen we, waar bouwen we en welke keuzes maken we daarin? Daar bekijken we vooral wat wel mogelijk is. We moeten niet te willekeurig gaan handelen en dat is in de visie al goed geborgd. Daarom stemmen wij tegen motie 3. Motie 4 en motie 5, hier staan we sympathiek tegenover, maar we wachten wel even het antwoord van de wethouder af, zeker omdat de staat van het inspiratiedocument ons nog niet helemaal duidelijk is.

Tot slot motie 6 over de interlokale ontsluitingsweg. Dat woord alleen al hoort wat ons betreft op de bingokaart van ambtelijk jargon. Wij stemmen tegen. De heer VAN SILFHOUT: Voor ons ligt een mooie visie waarin we met natuur aan de slag gaan in ons buitengebied, waardoor we naar een groene omgeving toegaan. En ik kan dan ook niet anders zeggen dan dat wij voor zullen stemmen op de motie van de PvdD die in het verlengde ligt van wat wij al eerder zeiden, dat je goed moet kijken hoe je meer natuurwaarde kan creëren in dat buitengebied, dus die motie zullen wij steunen. Ook de motie van de VVD om eerder te herijken is natuurlijk een logische om te steunen, omdat het nieuwe wetgeving betreft en het goed is om snel bij te kunnen schakelen of af te kunnen schakelen of door te kunnen schakelen op het moment dat we zien dat het anders moet. Dus ook die kunnen we van harte steunen. Natuurlijk ook de motie van De Bossche Groenen, waar we mede onder staan nu, die kunnen we ook van harte ondersteunen, want natuurlijk moet je beloftes die je maakt, nakomen. Er is nog wel één punt van kritiek in deze visie waar ik het over wil hebben. Dat is eigenlijk de kritiek breed op alle visies die wij opschrijven. Het staat in deze visie nog expliciet dat studenten met name ook verleid worden door andere steden, door hun buitengebied, door hun binnenstad.

Wij hadden bij de Brede Binnenstad aangegeven dat 25

dat veel te weinig over studenten gaat en we zien het nu weer. Ook in deze visie gaat het veel te weinig over studenten. We zeiden het bij de Brede Binnenstad, elke student moet de kans krijgen om verleid te worden door deze stad, om hier te blijven wonen. Hetzelfde geldt voor ons buitengebied. Ook het buitengebied moet elke student hier verleiden om hier te blijven willen wonen. De heer BOS: De omgevingsvisie gaat over de ruimtelijke implicatie die we daarvoor hebben. En als we het dan hebben over het verleiden van studenten, hoe vertaalt zich dat dan naar ruimtelijke keuzes? De heer VAN SILFHOUT: Dat is precies het punt dat ik wil maken, want er wordt best wel wat over jongeren gesproken in de visie, maar om een of andere reden zijn we allergisch om het dan specifiek over studenten te hebben, wat de omgeving ook voor hen kan betekenen. En dan vind ik het niet gek dat studenten naar andere steden gaan kijken zoals Eindhoven en Tilburg en al het moois wat daar te bieden is, omdat in elke visie in die steden van haver tot gort wel studenten worden benoemd. Dus het gaat over wat wij intrinsiek als stad als DNA hebben. Wat Volt betreft is dat een studentenstad en dan hoor je dat ook in een visie op te schrijven.

Mevrouw VERREIJT: De omgevingsvisie legt mooi vast hoe we onze gemeente nu en in de toekomst voor ons zien, het vergezicht, de visies en de keuzes zoals de tabula scripta. Rosmalens Belang herkent hierin een visie waarin ruimte is voor maatwerk, waarin gekeken is naar de oorsprong van een gebied, en waarin identiteit centraal staat. Die identiteit vinden wij cruciaal, want hoewel we veel keuzes maken die voor de hele gemeente 's-Hertogenbosch gelden, wonen we in verschillende gebieden, met elk hun eigen inwoners, geschiedenis en bedrijven. Dat vraagt om maatwerk. Neem bijvoorbeeld de noordoosthoek van Nuland, die in de visie als zoekgebied is aangewezen. Hoe zorgen we er daar voor dat de identiteit van Nuland behouden blijft? Hoe moeten we dit zoekgebied in de omgevingsvisie precies lezen? Dat is voor ons een belangrijke vraag die we aan de wethouder stellen. Woningbouw is en blijft voor Rosmalens Belang een speerpunt. We kunnen ons vinden in de lijn van de motie van gewoon ge-DREVEN, maar we hebben ook begrepen dat er ook goede gesprekken worden gevoerd. Kan de wethouder ons vertellen of er op deze locatie daadwerkelijk woningbouw gerealiseerd kan worden met behoud van de identiteit en leefbaarheid van het gebied? Voor de andere moties die we niet mee indienen wachten we nog even de reactie van de wethouder af.

De heer VAN RENS: Ik noemde het net al, maar we hebben het uitgebreid over de omgevingsvisie gehad in een eerdere raadsvergadering en in twee commissievergaderingen. Dus ook ik beperk mij tot de moties vandaag. Motie 1 van gewoon ge-DREVEN, Behoud mogelijkheid tot woningbouw. Wat dat betreft sluiten we ons aan bij de woorden van PvdA-GroenLinks. Woningbouw is hartstikke goed, is ook hartstikke nodig, maar we zetten wel in op locaties waar dat snel kan. De tweede motie, van de VVD. Wat ons betreft een goede suggestie om dat mee te geven aan de nieuwe raad, dus die zullen wij ook zeker steunen. Uiteraard beslist de nieuwe raad zelf wanneer deze wat agendeert, maar de suggestie vinden wij zeer welkom. De derde motie, Maatwerk, van 50PLUS, dan ga je het echt over een specifieke situatie hebben. Wat dat betreft wachten we wel even het antwoord van het college af. In principe stellen wij hier een omgevingsvisie vast en daar maken wij afspraken over en die afspraken zijn wat ons betreft ook goed want dat biedt duidelijkheid aan de inwoner van onze mooie gemeente. Motie 4, Natuur en landbouw onderdeel van het Stedelijk Programmeren. Dat klinkt hartstikke goed. Als u het heeft over het versterken van de natuur dan kunt u D66 meestal wel aan uw zijde vinden, zeker als het uitvoerbaar en haalbaar is.

Mevrouw HERNÁNDEZ: U zegt dat het over een specifieke situatie gaat, maar dat is niet waar. Er zijn heel veel Elzenstraten in de hele omgevingsvisie en daarom nemen wij als voorbeeld deze, maar dat betekent niet dat het gaat over alleen maar deze. De heer VAN RENS: Dan klinkt het flauw als ik zeg: waarvan akte, maar het is in de commissie inderdaad vaak gegaan over de Elzenstraat, dus vandaar dat ik hem aanhaal, maar dat verandert ons standpunt over deze motie niet. Over motie 4 had ik het net, dus volgens mij was dat duidelijk. De VOORZITTER: Mevrouw Samshuijzen heeft een interruptie, want volgens mij ging het iets te snel.

26

Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ja inderdaad, collega Van Rens had het over de motie, maar het was net volgens mij een zin die afgebroken werd, en ik ben natuurlijk heel erg benieuwd wat collega Van Rens daarover wilde zeggen, dus misschien dat u er even op kunt teruggaan. De VOORZITTER: U bouwde de spanning op, maar zei niet wat de clou was. De heer VAN RENS: Een ouderwetse cliffhanger. De clou is in die zin wat ik eigenlijk net al probeerde te zeggen, maar als het gaat om het versterken van de natuur dan vindt u D66 over het algemeen altijd aan uw zijde, vooral als het uitvoerbaar en haalbaar is. Wat dat betreft wachten we even de reactie van het college af, maar we hopen dat die positief is en dat we met u mee kunnen. En dan gaat het over motie 4, Natuur en landbouw onderdeel van het Stedelijk Programmeren. Dan gaan we weer terug naar de Maastrichtseweg, want daar had ik het net over, ook richting collega Hoeben. Ook D66 ziet dat daar wat nodig is. Het is een van de gebieden in onze stad waar nog veel asfalt ligt, zeker als je de stad in komt rijden. Wij vragen ons alleen af of dit het juiste moment is om dat op deze manier vast te leggen. We gaan het natuurlijk ook hebben over Den Bosch-Zuid en de omgeving van de Lambooybrug.