Notulen raadsvergadering 2025-06-03

Die motie… Het lastige is… Wat de Lokale Goededoelengids voor ogen heeft, is natuurlijk mooi, want alles wat lokale organisaties kan versterken – die ook een goed doel zijn of vrijwilligers betrekken – is natuurlijk hartstikke mooi. Dat is heel erg belangrijk. Wat we alleen hebben gezien in het proces: er is in I&O ingesproken met een plan. Vervolgens is er eigenlijk nog geen gesprek met ons geweest. Althans, er is vandaag gesproken met de mensen van de Goededoelengids, maar ik heb daar nog geen terugkoppeling van gehad. En nu ligt er al een motie voor om ze eigenlijk voor vijf jaar, weliswaar met een reservering, geld te geven. Dat vind ik, hoe sympathiek het hele idee ook is, te snel gaan. Dus ja, we zijn in gesprek. Ik wil daar zelf ook meer van weten. En ik wil u ook daarop terugkoppelen, kijken wat u daarmee wilt, maar deze motie, zoals die hier ligt, moet ik ontraden. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Even een verduidelijkende vraag. Ik hoor in de 53

wethoudersbeantwoording de wethouder beginnen met FC Den Bosch, los van de inhoud, dat wordt gezegd dat er niet met het college is gesproken en dat er niet met de ambtelijke organisatie is gesproken. Het wordt nu voor het eerst ingebracht, maar mooi, geen bezwaar. En van het voorstel van De Bossche Groenen worden precies dezelfde dingen gezegd en wordt dat als reden aangevoerd waarom het te snel gaat. Dus ik kan de twee dingen even niet met elkaar rijmen, waarom het een dan wel en het ander niet. Wethouder VAN DER SLOOT: Wat ik heb aangegeven bij FC Den Bosch, dat is een project dat al langer loopt. En als we hier ook de media volgen, de FC Den Bosch die we natuurlijk zeer regelmatig spreken, waren we zeker op de hoogte van dit voorstel. Maar er heeft geen vraag voorgelegen van FC Den Bosch aan het college om ze hier middelen voor te geven. Dat is via de raad gelopen. De mensen van de Goededoelengids kennen wij ook op dezelfde manier. Daar heeft ook geen vraag voorgelegen, maar dat heeft direct via I&O en een motie, geef ons geld, hier voorgelegen. Dus dat is toch wel een andere situatie. De heer HOEBEN: Maar dan toch: er is een brief gestuurd, gericht aan u, vanuit de Goededoelengids voor deze bijdrage en daarna is inderdaad een inspraak geweest.

Dus hoe kan het nu dat die twee benaderingswijzen zo cruciaal zijn om een motie te ontraden of juist te omarmen? Wethouder VAN DER SLOOT: Het gaat over zorgvuldigheid en vandaag is er ambtelijk een gesprek geweest met de Goededoelengids. U heeft mij hierover horen spreken, dat de intentie daarvan een intentie is waar we ons wat bij kunnen voorstellen. Maar goed, ik heb nog geen terugkoppeling gehad van wat daar de bedoeling mee is en wat het ook voor de komende vijf jaar kan zijn. Want ik kan me ook voorstellen, als je geld vrijmaakt voor de Goededoelengids, dat dat ook iets betekent voor de subsidies van andere organisaties, want de subsidiepot wordt in die zin niet groter. Dus dat vind ik ook nog wel iets om heel goed uit te zoeken, de effectiviteit uit te zoeken. Kijken wat hieruit kan komen. Ik heb u gezegd: als u dat wilt, wil ik u wel terugkoppelen hoe dat gesprek is gegaan. Ook wat we daar bestuurlijk van vinden. Maar zoals dit hier ligt, vind ik het ontijdig en niet rijp voor een geen bezwaar van mijn kant. De heer HOEBEN: Ik vind het nog steeds een beetje een vreemd verhaal. Want als er nog geen terugkoppeling is geweest vanuit de ambtelijke zijde over een gesprek, dan kunt u daar niks mee. Maar een verzoek dat zomaar uit de lucht komt vallen, waar nog niet eens over gesproken is, waar geen verzoek ligt, dat kunt u omarmen.

Maar goed: ik begrijp uw boodschap, hartstikke helder en duidelijk, maar u stelt dus eigenlijk voor dat we hem even aanhouden, deze motie. Wethouder VAN DER SLOOT: Ik stel niks voor. Ik zeg dat ik hem ontraad. Dus wat u er zelf mee doet, dat is aan u. De heer HOEBEN: Nou voorzitter, dan nemen we hem even terug. De VOORZITTER: Dank u wel. Wordt hij teruggenomen? De heer HOEBEN: Ja. Ik heb overleg gehad met de mede-indieners. De VOORZITTER: Helemaal goed. Wethouder SLIKKER: Ik heb er nog slechts twee. De eerste is motie nummer 2 van de PVV over de integratiesubsidies, waar we inderdaad al een stevig debatje over hadden in de vorige bespreking. We hebben de subsidies zoals we die kennen, die gericht zijn op meedoen, stimuleren en op verbinding veroorzaken en we hebben de Goed Voor Elkaar-regelingen die breed voor vrijwilligersinitiatieven zijn, echt gericht op integratie van alle groepen in de Bossche samenleving: ouderen, jongeren, mensen met een beperking, verschillende culturele achtergronden, mensen met verschillende religies, emancipatie en participatie.

En ik heb de lijst er nog eens bij gepakt – ik heb hem hier bij me – met aan welke doelen wij daar op dit moment geld uitgeven: Beweeg je Fit voor ouderen, de Flierefluiters in Nuland die met trucks mensen met een beperking een vrolijke dag bezorgen, alle Bossche gildes, de KBO in Vinkel, Rosmalen en Den Bosch, de klusdiensten van Farent, Copernikkel, Bij Katrien, het Seniorenplatform, De Zonnebloem in Vinkel en zo kan ik nog wel even doorgaan. Dus om daar nu allemaal de stekker uit te trekken dat zouden wij toch willen 54

ontraden. De heer VAN HATTEM: En dan heeft de wethouder niet goed naar mijn betoog geluisterd, want ik heb niet gezegd dat we daar de stekker uittrekken. Ik zeg dat we moeten kijken naar het punt van integratie. Want de wethouder zegt tegelijkertijd in beantwoording van raadsvragen heel stellig dat we geen lokaal integratiebeleid voeren. Nu heeft hij het toch weer over de integratie. Dus mijn vraag is: wordt er nu wel of geen integratiebeleid gevoerd? En wordt daar dan subsidie voor verstrekt? Wethouder SLIKKER: Dit is precies het debat dat wij de vorige keer al met elkaar hebben gevoerd. Nee, wij kennen geen integratiebeleid in 's-Hertogenbosch. Wij geven wel subsidies aan tal van initiatieven in de stad die werken aan emancipatie, aan meedoen, aan participatie en integratie van alle groepen die deze samenleving kent. Als u dat niet bevredigend vindt, dan kunt u daar uiteraard een debat over voeren met deze raad. Dat is het standpunt van het college. Alle doelen waar wij geld aan geven, zijn doelen waar wij van harte achter staan omdat ze prachtige dingen doen voor deze stad. En ondertussen zie ik een motie liggen die zegt: zet al die subsidies direct stop. Dat is de aard van de motie en die ontraden wij dus ook met grote stelligheid. De heer VAN HATTEM: Dit is hartstikke tegenstrijdig. De wethouder zegt dat we geen integratiebeleid voeren, maar dat we werken aan integratie.

Wat is het nu? Is het nou één of beide dingen? Is het nu wel of geen integratiebeleid? Want je kunt niet zeggen we werken aan integratie als je geen beleid voert. Wethouder SLIKKER: De definitie van integratie is dat je alle bevolkingsgroepen in staat stelt om onderdeel te zijn van de samenleving. Daar zijn dus al deze subsidies op gericht voor allerlei groepen die we in de Bossche samenleving zien. U betrekt hem specifiek op de groep nieuwkomers alleen. Ik zou echt nog eens zeggen: pakt u de lijst er eens bij met alle maatschappelijke doelen waaraan geld uitgegeven wordt. Er staan alleen maar prachtige initiatieven bij, dus wij ontraden het ten zeerste om daar de stekker uit te trekken. De heer VAN HATTEM: Het is een beetje een rondje, want de wethouder zegt elke keer 'we ontraden het vanwege die doelen', maar hij gaat eraan voorbij dat hij zegt 'wij voeren geen integratiebeleid'. Wordt er nu wel of geen integratiebeleid gevoerd? Wees daar duidelijk in en is dat een subsidiegrondslag voor deze subsidies? Wethouder SLIKKER: Wij voeren geen integratiebeleid specifiek gericht op groepen als nieuwkomers. Wel in de volle breedte willen we alle 160.000 inwoners van deze stad, inclusief nieuwkomers, in staat stellen om mee te doen. Overigens ook in lijn met de actieagenda van de heer Nobel van het kabinet, waar hij tot vandaag nog in zat.

Motie nummer 11 van CDA en anderen over Q-koorts en Long COVID, de getroffenen. Zoals ik in de commissie ook al zei: een bijzondere groep mensen die met groot leed – in het geval van de Q-koortsslachtoffers zelfs al bijna twintig jaar geleden – rondlopen, die alle energie uit het leven trekt en die ondertussen aangewezen zijn op een overheid die niet altijd dat grote leed herkend heeft. Daar voeren we lobby op richting Den Haag. Daar hebben we een apart beweegprogramma voor in 's-Hertogenbosch. Jaarlijkse bijeenkomsten met de groep getroffenen om te kijken wat we beter kunnen doen. Recent ook, samen met Den Haag, gestart met een onderzoek naar zowel de Long COVID-groep als de Q-koortsgroep vanuit 'sHertogenbosch. Dus systematisch in kaart brengen waar we zowel in termen van regelingen als in maatwerk en flexibiliteit het beter kunnen doen voor deze groep kwetsbare inwoners, daar zijn we gaarne toe bereid. Dat leggen we dan in januari 2026, nog voor de gemeenteraadsverkiezingen, aan u voor, zodat u daar nog uw voordeel mee kan doen richting een volgende periode. Dus geen bezwaar. De PLV. VOORZITTER: Nu kan de portefeuillehouder de beantwoording van zijn eigen vragen voortzetten. Portefeuillehouder MIKKERS: Twee vragen aan mij gesteld en een drietal moties. Mijnheer Van Creij, het verhaal van 's-Hertogenbosch staat gewoon op de site.

En daarnaast is vandaag, naar aanleiding van de discussie die geweest is op 20 en 21 mei jl., het raadsvoorstel geconcipieerd en vastgesteld in het college en dat staat dus vanaf, ik denk, morgen dan ook online inclusief bijlage 7 zoals u die kent vanuit de commissiebehandeling of de vorige behandeling. Dan heb ik toch de 55

behoefte om te reageren... De heer VAN CREIJ: Waar het mij specifiek over ging, was dat het agendapunt van het verhaal, was bijlage 7, op 20 mei jl. was verdwenen. Dus als iemand nu de uitzending bekijkt of terugluistert, dan gaat het over bijlage 7. Dan pak je er stukken bij en dan zit bijlage 7 er niet meer bij. En dat het vandaag van de agenda af is, dat is duidelijk. Alleen op 20 mei jl. stond het wel op de agenda. Portefeuillehouder MIKKERS: Dat noemen ze nou digitale versnelling. Ik zal even kijken dat het digitaal opgelost wordt, maar de griffier zei net al dat we het herstellen. Dan heb ik toch de behoefte om even te reageren richting mevrouw Hernández over ouderen en klachten, want u wekt daar een suggestie alsof ouderen heel veel klachten zouden hebben bij de gemeente 'sHertogenbosch en we hebben, volgens mij, afgelopen week technisch laten weten dat wij nooit uitvragen wat de leeftijden zijn van mensen die klachten indienen. Dus de suggestie die u wekt dat er heel veel ouderen zijn met klachten, die gooi ik verre van me en u wekt daarmee een suggestie, ook van de kwaliteit van de ambtelijke organisatie, die niet correct is en ik vind het belangrijk om dat te herstellen. Mevrouw HERNÁNDEZ: Het is alleen zo dat ik geluiden krijg van mijn achterban dat het zo is. Dus anders zou ik dat niet doen. In ieder geval, inderdaad, heb ik contact opgenomen met de organisatie.

De organisatie geeft aan dat het niet mogelijk is om achter de leeftijd te komen. Dat begrijp ik ook. Dat was vanmorgen dat ik dat besproken heb. En in ieder geval is het voor mij heel belangrijk dat de ouderen niet in de knel zitten als zij contact willen met de gemeente of een aanklacht willen indienen. Portefeuillehouder MIKKERS: Nee, maar ik houd graag van feitelijke informatie. En u zegt iets over het aantal klachten dat de afgelopen jaren gestegen is en u maakt daar de koppeling met de leeftijden. En dat is een koppeling die u niet kunt maken op basis van de cijfers die er liggen. En dat wil ik graag gecorrigeerd hebben, want ik vind dat we uit moeten gaan van feitelijke informatie als we in deze raad over zaken spreken zeker richting de mensen die het betreft. Dan ga ik naar de drie moties. Dan begin ik met de motie over de Woo. Daar kan ik al van aankondigen dat hij geen bezwaar heeft. Maar de vraag is, en dat geef ik meteen maar even aan, want we kunnen volgens mij uitgebreider rapporteren over de Woo en de verantwoordelijkheid, waar ik wel mee worstel, is de interpretatie die u er aan gaf, van 'ik wil dan weten hoeveel aanvragen, wie et cetera. Dat is geen wettelijke plicht. Dan gaan we naar heel erg detailinformatie. Ik wil best, net als bij de klachtenprocedure, aangeven in algemene termen wat we met de Woo gedaan hebben, hoe dat is opgepakt et cetera.

En ik denk dat we dan volgend jaar bij de verantwoordingsverklaring moeten bepalen of dat voldoet aan uw eisen om het op die manier in te richten. Eventueel zou ik u zelf kunnen voorstellen dat we een aankondiging doen van wat we ongeveer willen rapporteren en dat u daar nog even op kunt reageren. Als ik dit zo mag doen, dan heb ik op deze motie geen bezwaar. De heer VAN HATTEM: Dank voor die richting. Daar kan ik me goed in vinden en het lijkt me een prima uitgangspunt. Portefeuillehouder MIKKERS: Dan de motie over 'Laat onze inwoners zich weer veilig voelen in hun wijk'. Volgens mij is de titel correct, want het gaat inderdaad – u beschrijft het ook in de motie – over subjectieve veiligheid. En dat is een cijfer. Dat is ook het gevoel. Dus dat kunnen we niet meten, maar dat is puur omdat mensen het gevoel hebben. De motie zou ik willen ontraden, ook gezien de portee en het feit dat we daarmee ingrijpen in de huidige cyclus die we hebben. Elk jaar breng ik het Uitvoeringsplan Integrale Veiligheid, waarbij juist veilige wijken een van de hoofdthema's is. Mijn voorstel zou dan zijn dat we het Uitvoeringsplan Integrale Veiligheid dan ook een keer bespreken. Het is gewoon een raadsinformatiebrief.

Die kunnen we ook een keer bespreken in een commissie Bestuur, waarbij u vragen kunt stellen en verduidelijking kunt vragen, eventueel zelfs met de partners daarbij, om uitleg te geven over wat we doen. Want nu staat er meer en meer repressief, meer surveillance. En de vraag is of dat helpt als we kijken naar de aanpak waar we voor kiezen. Dus mijn voorstel zou zijn om het Uitvoeringsplan Integrale Veiligheid 2026 met uw commissie te bespreken om te kijken of dat voldoet aan de verwachtingen die u heeft en of u daarin de juiste acties ziet staan en dan zou ik deze motie willen ontraden. En datzelfde geldt voor de openingstijden van de politie. Want ik wil graag blauw op straat en dat is ook de afweging die we gemaakt hebben in de Driehoek om liever in sluitingsuren te beperken en meer politie op straat te hebben dan achter 56

een bureau. De heer VAN HATTEM: Ik hoorde de portefeuillehouder nu een voorstel doen om het integrale veiligheidsplan in de commissie te bespreken. Dat is meer een processuele stap om tot iets te komen. Ik vind dat, als er in een Stadsmonitor staat dat er een streefcijfer is voor subjectieve veiligheid, dus het gevoel van veiligheid… De PLV. VOORZITTER: Mijnheer Van Hattem, het is de bedoeling eigenlijk dat u een vraag stelt nu. De heer VAN HATTEM: Ik ben met een vraag bezig. De PLV. VOORZITTER: Want in tweede termijn kunt u wat uitgebreider... Maar heeft u een vraag? De heer VAN HATTEM: Ja, ik heb zeker een vraag. Want als de portefeuillehouder zegt dat we het eigenlijk niet kunnen meten, maar er tegelijkertijd in de Stadsmonitor wel een streefcijfer staat voor die subjectieve veiligheid, dan vind ik dat je dat serieus moet nemen en stappen moet kunnen zetten om daartoe te komen. Dus dan hoor ik toch graag van de portefeuillehouder waarom hij wel een streefcijfer heeft en welke stappen hij dan wil zetten om tot het behalen van het streefcijfer te komen. Portefeuillehouder MIKKERS: Volgens mij is dat precies wat ik zeg. We hebben een Uitvoeringsplan Integrale Veiligheid dat zich baseert op de prioriteiten zoals we die in het integraal veiligheidsbeleid hebben vastgesteld wat we voor vier jaar doen.

Op basis van de cijfers vanuit een wijk- en buurtmonitor bijvoorbeeld kijken we wat we aan extra acties moeten zetten. Die beschrijven wij in het Uitvoeringsplan Integrale Veiligheid. We sturen u als raad elk jaar een brief over wat er precies in dat uitvoeringsplan staat. En dat is ons spoorboekje voor dat jaar om de cijfers die we als doelstelling hebben opgepakt te gaan realiseren. Dat is eigenlijk ons plan van aanpak. En daarvan zeg ik dat het u als raad vrij staat om dat te agenderen. En ik zie deze motie als een oproep om het Uitvoeringsplan Integrale Veiligheid bijvoorbeeld in december of januari – daar zal het een beetje rondom hangen – te agenderen en dan te bespreken of het uitvoeringsplan voldoet om die doelstellingen allemaal te gaan bereiken. Dan de motie over de noodvoorzieningen. Ik ben heel blij dat er aandacht is voor weerbaarheid, door een aantal partijen al middels vragen: D66, VVD, VOOR Den Bosch en nu ook 50PLUS. Dus de geest van de motie kan ik omarmen. De motie zelf niet, want er staat 'minimaal een week zelfredzaamheid'. Dat is echt tegen het rijksbeleid in dat 72 uur aangeeft. Dan zouden wij hier in Den Bosch andere eisen gaan stellen rondom zelfredzaamheid dan de rest van Nederland.

Ik wil graag in lijn blijven met alle andere dingen en ik kan u wel toezeggen dat ik rond de zomer met een brief kom waarin ik u uitleg geef over de weerbaarheidsaanpak van de gemeente 's-Hertogenbosch in relatie tot de Veiligheidsregio's en ook met betrekking tot landelijk beleid en daarin hopelijk een compleet beeld te geven. Dus mijn verzoek zou zijn of de motie in te trekken en de brief af te wachten en de toezegging van de brief als een toezegging te zien. Mevrouw HERNÁNDEZ: Als de motie in plaats van een week verandert naar 72 uur, zou u hem dan kunnen steunen? Dat is vraag een. Portefeuillehouder MIKKERS: Dan is hij zonder gevolg en eigenlijk overbodig, want het is in principe het beleid dat we nu uitvoeren en ik leg vast in een brief wat we aan het doen zijn. En die brief krijgt u, dus dat is geen nieuw beleid. De PLV. VOORZITTER: Is dat voldoende voor u zo? Mevrouw HERNÁNDEZ: Ja, voldoende voor mij. Met de toezegging van de burgemeester ga ik deze motie intrekken en de beantwoording van de vragen van de VVD en VOOR Den Bosch afwachten. De VOORZITTER: Dank u wel. Dames en heren, dit was de beantwoording van het college. Ik wil even inventariseren of er nog behoefte is aan een tweede termijn. De heer Van Hattem, mevrouw Hernández, mevrouw Visscher en de heer Gersjes. Oh, dus toch nog wel een aantal mensen.

57

Tweede termijn Mevrouw HENDRICKX: Ik wil alleen even kort wat wijzigingen aangeven naar aanleiding van de beantwoording van wethouder op de moties. De VOORZITTER: Oké, maar dat kan gewoon vanaf de plek denk ik dan, want dat is kort. Oké, dan zal ik gewoon aan mijn rechterkant beginnen met mevrouw Hendrickx. Dan ga ik door naar de heer Van Hattem. De heer VAN HATTEM: Die komt dan voor mij extra snel, maar daar kan ik wel mee omgaan. Ik heb het college gehoord over een aantal moties en ook de raad. Ik heb wel een paar punten. Om even met het laatste te beginnen. Ik vind het toch een lastig iets als de portefeuillehouder over de veiligheid zegt dat we een Uitvoeringsplan Integrale Veiligheid hebben. Als we hier bij de verantwoording van de jaarstukken zitten, dan moet de portefeuillehouder ook aan kunnen geven wat we aan het doen zijn en waar het naartoe kan gaan op dat vlak. Dus om alleen maar te zeggen dat we naar een ander document gaan en het er dan een keer over hebben... Prima om dat te doen, daar kan ik geheel in meegaan, maar op dit moment zou eigenlijk ook best iets meer duidelijkheid kunnen komen waar het uiteindelijk om gaat. Dan heb ik nog een aantal punten. Ik heb de indieners gehoord van de motie over de sierteelt, de bollenkweek. Ik heb daar eerder ook een mailtje over gestuurd naar mevrouw Samshuijzen van PvdD met een aantal vragen.

Dank voor de reactie nog vanmiddag. Maar wat ik merk, is dat er heel veel verwezen wordt naar stukken van Urgenda. Nou ja, ik sta totaal niet achter die organisatie mar ik begrijp inmiddels van de wethouder dat er wel werk van wordt gemaakt. En ik vraag me een beetje af of deze motie ook wordt aangehouden, want dat zou namelijk wel duidelijkheid verschaffen over waar we naartoe gaan hiermee, want ik vind het voor de omwonenden wel belangrijk dat er duidelijkheid komt over wat er met dit beleid gaat gebeuren. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Daar zal ik gelijk even op reageren. Dan stel ik een vraag aan de collega. Verschaft het u duidelijkheid als ik aangeef dat wij de motie gewoon nog steeds indienen, omdat wij het heel belangrijk vinden om die duidelijkheid te krijgen? Wij zien geen noodzaak in het uitstellen van de beslissing. Als wij als raad vinden dat we iets moeten verbieden, kunnen we het ook vandaag beslissen. Dat hoeft dan niet over een halfjaar of over een paar maanden. Dus daarom brengen we de motie vandaag gewoon nog in stemming. De heer VAN HATTEM: Dan weet ik in ieder geval dat ik me daarop voor moet bereiden, want ik zit me wel een paar dingen af te vragen. Want ik weet nog steeds niet om welke – en dat vind ik ook een manco van de sector – stoffen het precies gaat, die gebruikt worden. En dan kan je ook beter inschatten of er echt risico's zijn of niet.

En als ondertussen zelfs op de site van de sector staat dat het beter is om ramen en deuren gesloten te houden, dan vind ik het voorzorgsprincipe niet eens zo verkeerd. Dus ik overweeg om hem wel te steunen, dus daar ben ik nog even naar aan het kijken. Dan over het punt van… Even zien. Het komt even snel deze tweede termijn, dus ik moet even improviseren. Ik doe de rest wel met stemverklaringen. Ik laat de rest even voor wat het is. Mevrouw CRASTE: Ik wil heel even vragen aan mijnheer Van Hattem hoe hij erin staat hoe het college reageerde op motie 1 bij de jaarstukken. Of het college de motie zo kan lezen van een uitgebreidere toelichting, maar niet heel erg op de bedrijfsvoering ingaan. De heer VAN HATTEM: Ik had al in een interruptie aangegeven dat ik het een prima insteek vond zoals het was aangegeven, dus daar kan ik in meegaan. En misschien kan de handreiking informatievoorziening die er nog aan komt, daar nog bij betrokken worden. Dus het lijkt me daar een goed aanknopingspunt. Dus tot zover. Mevrouw HERNÁNDEZ: Bedankt voorzitter, voor mij is een korte interventie, namelijk over de motie van DTV Den Bosch nogmaals. Ik wil duidelijk aangeven dat er in 2027 nieuwe landelijke wetgeving komt waar regionale omroepen met elkaar zullen fuseren.

En dat ons college aan de raad gaat vragen welke wensen er zijn om precieze invulling te geven aan onze participatie bij deze regionale omroepen. Dus mijn motie gaat namelijk over het feit dat consequent subsidie verstrekt wordt aan DTV zonder voldoende onderbouwing en voorwaarden. Daar gaat de motie om. Ik heb collega's gehoord over het woord 'inhoudelijke kwaliteit'. Mijn bedoeling daarmee heeft alleen en exclusief te maken met de hoeveelheid informatie die over onze gemeente wordt gedeeld maar niet wat inhoudelijk over de gemeente gezegd wordt. En daarom verzoek ik, voorzitter, in de laatste bullet van overwegende dat, dat het woord 'inhoudelijke kwaliteit' weggehaald wordt, want ik wil op 58

geen enkele manier dat de schijn is dat ik me met vrijheid van meningsuiting bemoeid heb. Dank u wel. Mevrouw VISSCHER: Even over motie 3 'Energietoeslag'. Naar aanleiding van het antwoord van de wethouder, waarbij ik begrijp dat vanwege de AVG de namen niet kunnen worden gevonden, heb ik het dictum gewijzigd, dat heb ik ook doorgestuurd: "Verzoekt het college te zorgen voor een goed, gemakkelijk vindbaar overzicht van regelingen in onze gemeente waar mensen die naast het net hebben gevist bij het Noodfonds Energie 2025 eventueel gebruik van kunnen maken. En gaat over tot de orde van de dag." Ik denk dat we dan zijn bij wat de wethouder ook aangaf. De VOORZITTER: Het is al bekend, begrijp ik mevrouw Visscher, hè, de wijziging van het dictum? Mevrouw VISSCHER: Ik heb hem doorgestuurd en van de mede-indieners heb ik, behalve van De Bossche Groenen, ook de stem gekregen, maar die zitten nu ook te knikken. De heer GERSJES: Ik begon mijn eerste termijn met dat ik vanmiddag een deuk in een pakje boter probeerde te slaan. Gezien de antwoorden van het college denk ik dat ik best iets heb bereikt, iets heb gepresteerd vandaag, maar jullie moeten allemaal nog stemmen. Maar over wat het college heeft gezegd over mijn moties ben ik zeer positief, dus ik denk dat ik iets heb bereikt in plaats van niet een deuk in een pakje te kunnen slaan.

De heer VAN CREIJ: Zoals ik zojuist in het debat al heb aangegeven komt bij motie 19 de tweede bullet bij het verzoek te vervallen, . De VOORZITTER: Ja, is al doorgegeven. Dank u wel. Dan gaat de koppeling met het Design Museum eruit, als ik het goed begrijp. Doe ik het even uit mijn hoofd. Klopt dat? De heer VAN CREIJ: Ja. De heer VAN SILFHOUT: Ik was in de eerste termijn vergeten om ook een kleine reflectie te geven op de jaarstukken. Dus één motie waar ik het nog over wil hebben. Het ging er net in het interruptiedebatje al even over, maar als het gaat over het stopzetten van integratiebeleid dat riekt voor mij te veel naar wat we in Amerika zien gebeuren. Waar dan woke als vijand werd gemarkeerd, maar vervolgens het woord gay niet meer mocht en de Enola Gay foto's werden weggegooid, terwijl dat gewoon een vliegtuig was. Daar riekt het te veel naar, dat als het woord integratie erin voorkomt dat we het dan maar gewoon moeten schrappen. Daar zijn we natuurlijk op tegen, op een woordenpolitie. En daarnaast... De heer VAN HATTEM: Zo is het absoluut niet bedoeld. Maar dit geeft me wel nog even de gelegenheid – dat was ik net even vergeten in mijn tweede termijn – om deze motie gewijzigd in te dienen. Ik zou het dictum willen wijzigen door de subsidiegrondslag integratie te laten vervallen in deze motie. Ik zal hem zo meteen nog even schriftelijk sturen.

Maar dan dien ik hem nog gewijzigd in. De VOORZITTER: Dank u wel. Andere punten nog? De heer VAN SILFHOUT: Dat was niet zoals ik interrupties gewend ben, maar leuk dat u daar gebruik van maakt van deze tijd. Ik geef hem u graag. En dan nog even over de 'Niet over het graf heen regeren', op basis van het debat dat gevoerd is. Het voelt toch een beetje als: als we nu gewoon goede besluiten nemen dan kan dat niet je politieke kleur zijn, dan kun je daar na de verkiezingen heel veel last van hebben omdat het niet jouw politieke kleur is. We zien dat ook met bijvoorbeeld de Spreidingswet waarbij het eigenlijk gewoon supereffectief werkt, maar toch willen partijen ervan af. Ja, dat soort besluiten moeten we wel durven blijven nemen met zijn allen. Als we goede besluiten kunnen nemen, gaan we dat doen komend jaar en dan sluit ik me ook aan bij wat de heer Roovers zei in zijn termijn: We gaan gewoon goede besluiten nog nemen de rest van het jaar en dan gaan we niet op de rem trappen. Mevrouw HENDRICKX: Even ten aanzien van de moties. De heer Hoeben heeft al aangekondigd dat we motie 12 over de Goededoelengids zullen terugnemen, maar we komen er wel 59

mee terug bij de begroting, maar we willen de wethouder de ruimte geven om dat gesprek te voeren. Motie 15 over het Sparrenburgbos: goed, ik beluister de wethouder dat hij voor de begroting komt met de uitkomsten van de werkgroep met een aantal varianten. Daar ben ik heel verheugd over en ook met die toezegging trekken wij de motie in en wachten de informatie af. Ten aanzien van motie 14 'Extra investeringen in de openbare ruimte' heb ik ook even gewisseld met deze en gene en zijn we in overleg met de portefeuillehouder en mede-indiener tot een andere tekst gekomen. Ik heb die inmiddels doorgezet naar raadsondersteuning en het staat in uw systeem. Het dictum zoals dat er was, vervalt en wordt nu: "Verzoekt het college de analyse en doorkijk Beleidsplan Beheer Openbare Ruimte 2022-2027, die de basis was voor de extra investeringen in het bestuursakkoord te actualiseren." Dus het beleid van de openbare ruimte wordt geactualiseerd. En de tweede bullet: "Hierbij de gestelde ambities in de gebiedspaspoorten Groen & Klimaatbestendig en de uitkomsten van de discussienotitie over de nieuwe BBOR van na de zomer te betrekken." Dus beide worden geïntegreerd met elkaar en we komen daarover te spreken op het moment dat wij met elkaar praten over het Beheerplan Openbare Ruimte. Dat is afgestemd met de wethouder. Als het goed is, heeft hij nu geen bezwaar.

Dat waren, volgens mij, eigenlijk de suggesties die wij in tweede instantie nog even wilden doen. De VOORZITTER: Dankjewel. Ik kijk even naar het college. Zijn er reacties van het college? Alleen de heer Geers en de heer Geers en ondergetekende. Wethouder RALPH GEERS: Om de spanning in de laatste woorden van mevrouw Hendrickx niet te lang te laten bestaan: met die uitleg heeft de motie geen bezwaar en zullen we inderdaad even wachten op de discussienotitie na de zomer en ook die uitkomsten erbij betrekken. En dan zullen we zorgen dat richting de komende onderhandelingen er een actueel plaatje is, net als vier jaar geleden. Wethouder ROY GEERS: En ook een klein herstel van mijn eerste termijn met excuus naar gewoon ge-DREVEN. In het eerste punt in het verzoek in motie nummer 19 voor wat betreft de verkeersproblematiek aan de oostzijde van de A2 geeft u eigenlijk aan dat we dat met voorrang moeten gaan realiseren. Het betekent dan uiteraard niet dat alle andere projecten stilstaan en dat we dit project absolute voorrang geven. De prioritering ligt gewoon bij uw raad op het moment dat de plannen bij u voorliggen, dus ook met de aanpassing. Excuus dat ik dat zojuist verkeerd heb geïnterpreteerd. We ontraden de motie. Wethouder VAN DER SLOOT: Ik ben nog even aan het puzzelen met de gewijzigde motie 3 over het Energiefonds. Even heel technisch.

Het is namelijk zo dat de mensen die aanspraak konden maken op het landelijke Noodfonds, mensen zijn die tot 200% van de bijstandsnorm kunnen krijgen. In onze regelingen is het max 130%, dus daar zit een verschil in. Dat geeft een risico dat de mensen die hier mogelijk zijn afgewezen of niet hebben ingediend, weer aanspraak willen maken op onze regelingen, maar dat ze daar niet in kunnen omdat ze niet in die percentages kunnen. Maar ik probeer even met u mee te denken. Wat we wel kunnen doen: er is een heel mooi overzicht van alle verschillende – ik noem het even – armoedeorganisaties, het STA-netwerk dat georganiseerd is, die heel erg duidelijk op hun website hebben staan wat er allemaal mogelijk is voor mensen. Dat is ook niet altijd aan percentages gebonden, maar dat is wel een heel mooi en belangrijk aanbod, denk ik ook, dat we aan de mensen kunnen doen. Daarnaast hebben we een aantal regelingen vanuit de gemeente – en we zitten telkens: mogen we wel of niet inkomenspolitiek voeren? – die we daar ook tegenaan kunnen zetten. En ik zou kunnen aanbieden dat we die zowel op de website op een goede manier ordenen, is al voor een groot deel gedaan, maar we kunnen nog kijken of we dat nog strakker kunnen doen en dat we het ook op locatie bij Eerste Hulp Bij Geldzaken ter beschikking kunnen stellen.

Maar dat is dan wel mijn uitleg zoals ik dit nu doe en dan kan ik geen bezwaar geven, anders wordt het ontraden. Mevrouw VISSCHER: Waar het om gaat, is dat er op heel veel sites wordt verwezen naar de gemeente als je wordt afgewezen. Als je naar de gemeente gaat en je voert een gemeentetoeslag in, staat er: alleen als je ernstig gehandicapt bent of een ernstige ziekte hebt. En in zeer speciale gevallen kun je een energietoeslag krijgen. Dus ik zou graag willen dat, als mensen energietoeslag invoeren, daar iets staat over dat als je bent afgewezen er bepaalde regelingen zijn waar je onder bepaalde omstandigheden wel gebruik van kunt maken. Op een manier zodat het echt vindbaar is voor mensen. Mensen zijn geen ambtenaren, dus die vinden het anders niet.

60

Wethouder VAN DER SLOOT: Oké, maar dan vertaal ik hem even zo dat dat betekent dat er ergens een soort landingsmogelijkheid komt voor mensen die in ieder geval een beroep hadden willen doen op het Noodfonds Energie en dat die op die manier doorverwezen worden naar ofwel maatschappelijke organisaties, ofwel Eerste Hulp Bij Geldzaken en onze gemeentelijke regelingen, wetende dat ze niet voor alle regelingen per definitie zullen kwalificeren. Dus die teleurstelling zou kunnen voorkomen, willen we liever niet, maar zo een landingsmogelijkheid, die kan ik toezeggen. Moeten we wel even kijken, want dat staat niet sec in deze motie, maar dat is waar ik geen bezwaar op kan geven. Oké? Portefeuillehouder MIKKERS: Even rond motie 1 richting de heer Van Hattem. Een relatie met het Handvest Informatievoorziening is er niet, even voor de helderheid. Het Handvest Informatievoorziening gaat over de relatie tussen college en raad anderzijds. De Woo is breed en gaat over de samenleving als geheel. Dus ik wil duidelijk een verschil maken tussen wat het is voor de burgers. Vandaar dat ik het meer in lijn zie met het klachtenverslag dat ik elk jaar maak ten behoeve van de klachten die geuit zijn in de gemeente. En daar wil ik dan de Woo aan koppelen. Dus als ik het zo mag interpreteren dan… De heer VAN HATTEM: Terecht inderdaad.

Maar de Woo gaat in zekere zin ook over de informatievoorziening aan de raad. Dus over actieve openbaarmaking. Dus als de actieve openbaarmaking raakt aan het Handvest Informatievoorziening, zo bedoelde ik het eigenlijk, dan zou daar ook nog een koppeling mee zijn, maar im Großen und Ganzen, zullen we maar zeggen, zoals de portefeuillehouder het zegt, kan ik me er wel in vinden. De PLV. VOORZITTER: Dat gaat via de voorzitter, maar de burgemeester kan er even op reageren misschien. Portefeuillehouder MIKKERS: En dan wordt er toch nog Duits gesproken vandaag, hè? Hij zit langs de heer Mees en meteen is het… Dan motie nummer 6 over die veiligheid. Ik begrijp uw bezwaar niet, mijnheer Van Hattem. U geeft aan: 'we willen wel weten, een soort verantwoording, waarom de getallen niet gehaald zijn'. En in de motie schrijft u: "met een plan van aanpak te komen om in 2026 het tij van dalende (subjectieve) veiligheidscijfers te keren". Dat is nu net precies het doel van het Uitvoeringsplan, want dat is een jaarlijks plan, Integrale Veiligheid voor het jaar 2026. Dus wat u vraagt, lever ik al, maar dat is het integraal veiligheidsuitvoeringsprogramma. Daar leg ik verantwoording af en informeer ik u als raad over en mijn advies zou zijn om dat uitvoeringsplan in de commissie te bespreken, zodat we dat meteen helder kunnen maken.

Maar u vraagt in uw motie niet om verantwoording over het afgelopen jaar. De heer VAN HATTEM: Dat is een beetje de kip of het ei. Want we kunnen het in de commissie doen. Prima. Daar kunnen we er uitgebreider bij stilstaan. Het moment in de raadscyclus om dingen te willen, dingen te vragen en zo, is toch op momenten als deze, bij de jaarstukken, als daar dingen naar voren komen die niet lopen zoals ze moeten lopen. In dit geval komt uit de Stadsmonitor naar voren dat het streefcijfer niet gehaald wordt. Dus dan is het de vraag of we dan in de commissie de discussie moeten voeren om iets te doen of te laten, terwijl dit eigenlijk een moment is waar we als raad zeggen: hier kunnen we richting aan het college aangeven. Maar als de portefeuillehouder bereid is om ook in de commissievergadering inhoudelijk stappen, of in ieder geval duidelijkheid te geven over welke stappen gezet kunnen worden, dat we dan niet weer de verwijzing krijgen 'u moet in de raad zijn op het moment dat er een integrale afweging plaatsvindt'. Portefeuillehouder MIKKERS: Nou ja, wat u vraagt is meer surveillance. Dat kost geen extra geld van de politie, dat is meer de sturingslijn richting de politie. Dus het gaat niet over geld. Het gaat over het stellen van prioriteiten binnen het kader dat we met elkaar hebben afgesproken in dit land.

Dus het gaat om mijn opdracht en mijn relatie met de politie en met de uitvoeringsorganisatie. Daar leg ik verantwoording aan af of leg ik de plannen neer in het Uitvoeringsplan Integrale Veiligheid. En volgens mij hebben we dan de ruimte om dat goed te bespreken en dat is, volgens mij, ook de insteek die we elk jaar kiezen, alleen het wordt niet geagendeerd en mijn voorstel zou zijn om het nu wel te agenderen om het met u inhoudelijk een keer te bespreken. Tot zover. De PLV. VOORZITTER: Is dat voldoende? De heer VAN HATTEM: Ik neem het in overweging. 61

De PLV. VOORZITTER: Oké, dank u wel. De VOORZITTER: Dank. We hebben nog de besluitvorming en we hebben nog de moties rondom Gaza. We kunnen alles in één keer afdoen. We kunnen het knippen en een pauze ertussen. Of we kunnen nu pauzeren en daarna de besluitvorming. Kan ook. Dus we hebben drie mogelijkheden. Mijn voorkeur heeft het om nu te pauzeren, dan de besluitvorming en dan Gaza. En dan een kwartiertje pauze. Mevrouw HENDRICKX: Willen we nog pauzeren? Wat mij betreft gaan we gewoon door. Ik heb geen behoefte meer… De VOORZITTER: Ja, als u allemaal geen pauze wilt. Mevrouw HENDRICKX: Ik hoef geen pauze. De heer HUIBERS: Voorzitter, dan doe ik het voorstel om vijf minuten te schorsen, zodat er wat overleg kan zijn over bepaalde moties. De VOORZITTER: Dan gaan we niet echt pauzeren. Vroeger zei ik altijd 'duur van een sigaretje', maar dat mag niet meer. 20.35 uur beginnen we weer. Schorsing De VOORZITTER: We gaan over tot besluitvorming rondom de vier agendapunten van vandaag met betrekking tot de jaarstukken, actualisatie begroting, voorjaarsnota en de Afvalstoffendienst en we hebben daarvoor ook nog een aantal moties en amendementen. We zijn met 37 mensen die stemmen. 5. Jaarstukken 2024 Motie 1, Openbaarheidsverantwoording, van PVV, VOOR Den Bosch en 50PLUS, is met algemene stemmen door de gemeenteraad aangenomen.

Motie 2, Stop integratiesubsidies, van PVV De heer VAN HATTEM: Voor de goede orde, er is daarstraks een gewijzigde motie ingediend. De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Over deze motie, ik heb even door de lijst heen gewandeld en ik kan maar één subsidie op grondslag integratie vinden en dat is re-integratie van exgedetineerden. Dat lijkt me nu niet een subsidie die we moeten stopzetten, dus wij zijn tegen deze motie. Motie 2 is door de gemeenteraad verworpen. Het lid van de fractie van PVV (Van Hattem) heeft voor gestemd. Motie 3, Subsidieregister permanent op de website van de gemeente, van PVV, VOOR Den Bosch en 50PLUS, is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), VOOR Den Bosch (Gersjes), 50PLUS (Hernández), VVD (Altenburg-Collin, Broekmeulen, De Groot, Van Haren, Welten), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Mees), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en PvdD (Samshuijzen) hebben voor gestemd. De jaarstukken 2024 zijn door de gemeenteraad aangenomen. Het lid van de fractie van PVV (Van Hattem) heeft tegen gestemd. 6. Actualisatie begroting 2025 De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Er zit onder andere de extra financiering voor het Theater aan de Parade in en nog enkele doelen waar wij niet achter staan, dus wij zullen tegen deze actualisatie stemmen. 62

De actualisatie begroting 2025 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), Leefbaar 'sHertogenbosch (Mees), PVV (Van Hattem) en 50PLUS (Hernández) hebben tegen gestemd. 7. Voorjaarsnota 2026 Amendement 1, Bijdrage supportershome FC Den Bosch, van Rosmalens Belang, VVD, D66, SP, Leefbaar 's-Hertogenbosch, PvdA, Bosch Belang, gewoon ge-DREVEN, CDA, Volt, VOOR Den Bosch, 50PLUS en PVV Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Wij gunnen FC Den Bosch van harte een supportershome. We vinden het een sympathieke motie maar het is mijn fractie niet duidelijk waarom er publieke middelen naartoe moeten en ook niet in lijn met hoe er met andere financiële vragen omgegaan wordt, zoals net ook in het debat aangegeven. Dus daarom is mijn fractie wel genoodzaakt om tegen dit amendement te stemmen. Het amendement is door de gemeenteraad aangenomen. Het lid van de fractie van PvdD (Samshuijzen) heeft tegen gestemd.

Amendement 2, Budget Second Opinion Complexe projecten, van GroenLinks, VVD, D66, PVV, Rosmalens Belang, Leefbaar 's-Hertogenbosch, 50PLUS, De Bossche Groenen, CDA, VOOR Den Bosch, Bosch Belang, gewoon ge-DREVEN, SP, PvdD, PvdA en Volt, is met algemene stemmen door de gemeenteraad aangenomen Motie 1, Bereikbaarheid en mobiliteit ouderen bij grote ingrepen in de stad, van 50PLUS en PVV Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Vanuit de gedachte dat wij mobiliteit en ov voor iedereen inclusief en toegankelijk willen hebben, zullen wij deze motie steunen. Er was wat debat over de noodzaak, maar vanuit dat oogpunt zijn wij voor. De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Ik begreep dat deze motie zonder gevolg was en daarom zijn wij tegen deze motie. De heer VAN RENS (stemverklaring): Hetzelfde als Volt. Mevrouw LIPMAN (stemverklaring): Hetzelfde als de voorgaande partijen. Zonder gevolg, dus tegen. De motie is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van VVD (Altenburg-Collin, Broekmeulen, De Groot, Van Haren, Welten), De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers, Visscher), Leefbaar 'sHertogenbosch (Mees), PVV (Van Hattem), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), 50PLUS (Hernández) en PvdD (Samshuijzen) hebben voor gestemd.

Motie 2, Gebiedsgericht werken in wijken zoals De Hambaken, van GroenLinks, VVD, Rosmalens Belang, D66, CDA en PvdA De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Als aan wijken allerlei activiteiten worden opgedrongen zoals eerder in de Gestelse buurt is gebeurd, zoals samen met het azc allerlei activiteiten organiseren, daar zitten veel inwoners niet op te wachten, dus we zullen tegen deze motie stemmen. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Wij zullen tegen deze motie stemmen, want wij zien niet in wat er eigenlijk gebeurt ten opzichte van normaal, en er hoeven geen wijken voorgetrokken te worden. De motie is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben tegen gestemd. 63

Motie 3, Energietoeslag 2025, een loterij met heel veel verliezers, van SP, PvdD, De Bossche Groenen en Volt, is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van VVD (Altenburg-Collin, Broekmeulen, De Groot, Van Haren, Welten) en Rosmalens Belang (Huibers, Van der Kallen, Kitslaar, Kouwenberg) hebben tegen gestemd. De heer HUIBERS: Excuus voorzitter, er is hier even iets misgegaan. De stemmen zijn wel zo uitgebracht, maar wij hadden eigenlijk voor willen stemmen, excuus. Motie 4, ꞌAfrekenen met schuldenꞌ na Roermond ook in Den Bosch, van SP, PvdD, De Bossche Groenen en Volt, is met algemene stemmen door de gemeenteraad aangenomen. Motie 6, Laat onze inwoners zich weer veilig voelen in hun wijk, van PVV, VOOR Den Bosch en VVD, is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van VVD (Altenburg-Collin, Broekmeulen, De Groot, Van Haren, Welten), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben voor gestemd. Motie 7, Niet over graf heen regeren, van PVV, VOOR Den Bosch en 50PLUS, is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben voor gestemd.

Motie 8, Campagne voor afvalboetes, van VOOR Den Bosch en PVV Mevrouw HUIJBRECHTS (stemverklaring): Wij zijn het met deze motie eens dat we preventieve maatregelen moeten nemen om te stoppen met afval dumpen. We hopen wel dat het iets breder geïnterpreteerd gaat worden door de wethouder en dat er meer activiteiten meegenomen gaan worden dan alleen de handhaving die hier genoemd wordt, maar wij zullen voor stemmen. De heer ROOVERS (stemverklaring): Zoals ook al eerder gezegd, het probleem met het bijplaatsen van afval zit wat de SP betreft niet in een gebrek aan repressie, maar in een te hoge afvalstoffenheffing en een te hoog tarief voor de milieustraat, dus wij willen toegankelijke publieke voorzieningen en niet meer repressie. Daarom zullen wij tegen stemmen. De heer PETERS (stemverklaring): Alleen als we hem mogen interpreteren als ook een wat positievere campagne, niet alleen gericht op die boetes, dan zullen wij voor stemmen. Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): De motie zet wat ons betreft echt te veel in op repressie en wij zouden echt graag oplossingen willen voor de problematiek, waarbij niet alleen wordt gecommuniceerd over boetes, dus daarom vinden wij hem echt te smal zoals hij hier ligt, dus we kunnen niet mee instemmen. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Ik sluit me aan bij de stemverklaring van De Bossche Groenen.

De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Ik sluit me daarbij aan met de kleine toevoeging dat we al een toename zien van de boetes, dus dat we juist al meer repressie toepassen, dus eerst andere opties onderzoeken. De motie is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers, Visscher), Volt (Van Silfhout) en PvdD (Samshuijzen) hebben tegen gestemd. Motie 9, Het benutten van kunstmatige intelligentie (AI) binnen de ambtelijke organisatie van 'sHertogenbosch, van VOOR Den Bosch De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik zal voor de motie stemmen, ook met de gedachte dat het dan wel aansluit bij de landelijke ontwikkeling van het digitale Huis van Thorbecke.

64

De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Wij vinden het een grappige motie, en hij sluit eigenlijk aan bij motie 18 over digitaal bezuinigen. De heer EL AMRAOUI (stemverklaring): Wij gaan de motie steunen, niet alleen om het feit dat de heer Gersjes zo creatief is geweest om ChatGPT te gebruiken, maar de algemene boodschap van de motie ondersteunen wij van harte. De heer ROOVERS (stemverklaring): Hoewel ik het een uitzonderlijke goed geschreven motie van de heer Gersjes vind gaan wij toch tegen stemmen. Het aspect van de nadelen van digitalisering en het vervangen van personeel door AI vinden wij te weinig in deze motie opgenomen en technologie kan nooit een vervanging zijn voor menselijke ambtenaren. De heer MEES (stemverklaring): Ik heb ChatGPT geraadpleegd wat ik moest doen en toen ik de naam Gersjes erbij noemde was het 100%, dus ik stem voor. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Wij sluiten aan bij de stemverklaring van de SP met de toevoeging dat wij ook wel grote consequenties zien voor klimaat en milieu van overmatig gebruik van AI. We zien zeker ook dat het soms toevoeging kan hebben, maar we vinden dit te veel enkel inzetten op AI, dus daar gaan wij niet in mee. De motie is door de gemeenteraad verworpen.

De leden van de fracties van D66 (Craste, El Amraoui, Van den Kerkhof, Muller, Van Rens, Verbruggen), PvdA (Çifçi, Hoekstra, Peters), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben voor gestemd. Motie 11, Meer flexibele en mensgerichte ondersteuning voor inwoners met post-COVID en Qkoorts, van CDA, PvdA, VVD, Rosmalens Belang, De Bossche Groenen, Voor Den Bosch, D66, GroenLinks, gewoon ge-DREVEN, 50PLUS en Volt, is met algemene stemmen door de gemeenteraad aangenomen. Motie 13, Buurtvoedselbossen, van GroenLinks, PvdA, 50PLUS, VVD, PvdD, De Bossche Groenen, D66, Rosmalens Belang en CDA De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik zal voor de motie stemmen, ondanks dat ik buurtvoedselbossen misschien een beetje een fröbelachtig concept vind, maar als daar ook onder verstaan kan worden een moestuin of iets van een tijdelijke bestemming bijvoorbeeld binnen een geluidscontour dan kan het misschien wel een nuttige invulling van de openbare ruimte zijn, dus voor de motie. Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): Wij zijn voor het voorstel van extra voedselbossen, want wij zijn sowieso voor extra groene buitenruimte, dus alles wat in die richting gaat heeft de steun van De Bossche Groenen, dus wij zijn hartstikke voor. De motie is door de gemeenteraad aangenomen.

Het lid van de fractie van gewoon ge-DREVEN (Van Creij) heeft tegen gestemd. Motie 14, Extra investeringen in de openbare ruimte, van De Bossche Groenen en PvdD De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Vanwege het hele verhaal over klimaatbestendigheid zal ik tegen de motie stemmen. De motie is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem) en VVD (Altenburg-Collin, Broekmeulen, De Groot, Van Haren, Welten) hebben tegen gestemd. Motie 16, Meer inzicht in proces herontwikkeling Tramkade, van De Bossche Groenen en PvdD De heer BOS (stemverklaring): Met de toezegging van de wethouder komt de informatie onze kant op en hebben we waar deze motie om vraagt, dus daarmee is die wat ons overbodig en 65

stemmen wij tegen. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik zal tegen de motie stemmen. Ik ben wel heel erg voor meer inzicht in het proces en dat soort zaken. Alleen staat er ook een stuk in over afspraken maken met betrokken partners en dat vind ik dan net een stap te ver in deze motie, dus tegen. Mevrouw MULLER (stemverklaring): Hetzelfde als GroenLinks. Wij zullen tegen de motie stemmen omdat wij met de toezegging de motie overbodig vinden. Mevrouw LIPMAN (stemverklaring): Wij stemmen ook tegen met dezelfde verklaring als de heer Bos en mevrouw Muller. Mevrouw HOEKSTRA (stemverklaring): Wij stemmen voor de motie als de inleiding zoals gevraagd door de wethouder wordt geschrapt. De motie is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van VVD (Altenburg-Collin, Broekmeulen, De Groot, Van Haren, Welten), PvdA (Çifçi, Hoekstra, Peters), SP (Roovers, Visscher), De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Mees), 50PLUS (Hernández), VOOR Den Bosch (Gersjes), Volt (Van Silfhout) en PvdD (Samshuijzen) hebben voor gestemd. Motie 17, Pilot plaatsing van statiegeldbakken, van VOOR Den Bosch Mevrouw DOĞAN (stemverklaring): Wij zullen voor deze motie stemmen. Wij hebben inderdaad gisteren schriftelijke vragen ingediend en fijn om te horen dat het college bereid is om in gesprek te gaan met Statiegeld Nederland.

Verder zijn wij erg benieuwd naar de antwoorden op onze vragen. De heer HOEBEN (stemverklaring): De doneerringen zijn sowieso een uitstekend idee, dus we zullen ook voor deze motie stemmen, al is het de tweede pilot die we gaan draaien. Maar met de uitleg van de wethouder hartstikke positief. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik zal tegen de motie stemmen. Ik vind het een sympathiek idee, maar de eerste pilot is al niet geslaagd en ik denk dat, zolang je onnodig statiegeld blijft heffen, dit het paard achter de wagen spannen is. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Zoals door meer partijen aangegeven, die donatieringen zijn er al en dat gaat hartstikke mooi. We zien deze motie dan als een extra aansporing zoals de wethouder ook aangeeft om dat uit te breiden, dus daar zijn wij voor. De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Ik sluit me aan bij de woorden van de PvdD. Ik heb wel geworsteld met deze motie omdat hij enorm op de uitvoering zit, maar met de woorden van de wethouder kunnen we wel daarin meegaan. De motie is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem) en 50PLUS (Hernández) hebben tegen gestemd.

Motie 18, Digitale versnelling, van gewoon ge-DREVEN en PVV De heer ROOVERS (stemverklaring): Ook hier geldt dat wij het bezwaar hebben dat digitalisering soms ten koste kan gaan van de toegankelijkheid van de diensten die de gemeente levert voor mensen die niet mee kunnen in de digitalisering, met name ouderen. Deze motie houdt daar te weinig rekening mee en daarom zullen wij tegen deze motie stemmen. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): We zien in deze motie dat wordt gevraagd om de mogelijkheden in kaart te brengen, waar dan nog keuzes voor de raad liggen. Ook van het doel dat eronder ligt zijn we wel voorstander, dus met die tussenstap erin, waar wij, als we dan nog in zet zouden zijn, zullen wij wel voor de motie stemmen. Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): Wij gaan tegen deze motie stemmen, om precies 66

dezelfde reden als onze collega's van SP. De heer MEES (stemverklaring): Zoals ik mijn bijdrage al zei is het doel wat ons betreft niet helder. Het lijkt om hondenbelasting te gaan, maar er zitten andere motieven bij, dus vandaar dat wij tegen stemmen. Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): Wij zijn tegen de hondenbelasting omdat er een verkeerde prikkel van uitgaat, dat delen wij met elkaar. Wij willen dat de hondenpoep wordt opgeruimd. Dus in lijn met de PvdD zullen wij voor deze motie stemmen om te kijken wat voor alternatieven er zijn. Dan zullen we vervolgens kijken welke volgende stap we zetten. De motie is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), PVV (Van Hattem), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), VOOR Den Bosch (Gersjes) en PvdD (Samshuijzen) hebben voor gestemd. Motie 19, Duidelijkheid prioritering verkeersproblematiek oostzijde gemeente, van gewoon geDREVEN en PVV De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Om bullet 1 eigenlijk nog iets te verduidelijken. Het moet geïnterpreteerd worden dat niet alle andere projecten echt helemaal stil moeten komen te vallen. De VOORZITTER: Mijnheer Van Creij, dit is geen stemverklaring. U hebt een motie ingediend. Volgens mij moet u helder zijn in wat u wilt, dat is volgens mij ook het doel.

En niet in de stemverklaring nog een aanvulling geven, want dan gaan we tijdens de vergadering de spelregels nog een keer aanpassen. De heer KOUWENBERG (stemverklaring): Wij willen heel graag een oostelijke ontsluiting, we willen ook heel graag prioriteit, we willen ook heel graag een plan zien dat eraan zit te komen. Gelukkig komt dat er ook aan, maar we willen ook uitvoering op de westzijde van De Groote Wielen, de verkeersmaatregelen en de verkeersmaatregelen in de Kruisstraat. En dat kan niet meer als we deze motie uitvoeren, dus daarom tegen. De heer VAN RENS (stemverklaring): Wij zijn niet overtuigd van het nut en de noodzaak van deze weg als enige oplossing dus stemmen daarom tegen. Mevrouw LIPMAN (stemverklaring): Wij zijn tegen de motie. Wij hebben vandaag ook een motie ingediend om integraal te kijken bij de begroting en daar alle informatie samen te hebben en we willen dat afwachten en daarom stemmen we nu tegen. De motie is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van SP (Roovers, Visscher), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Mees), PVV (Van Hattem), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en 50PLUS (Hernández) hebben voor gestemd.

Motie 20, Beperk externe inhuur tot landelijk gemiddelde, van SP, De Bossche Groenen, Leefbaar 's-Hertogenbosch, VOOR Den Bosch en PVV Mevrouw KORVER (stemverklaring): Wij zijn voor deze motie omdat wij ook geschrokken zijn van het hoge bedrag en het erg prettig vinden dat er aandacht gaat naar hoe we minder externe inhuur kunnen doen en toch alles blijven doen wat we belangrijk vinden. De heer VAN GENUGTEN (stemverklaring): Wij zullen voor deze motie stemmen, ook met de realistische ruimte die de heer Roovers gaf in zijn uitleg bij deze motie. Mevrouw CRASTE (stemverklaring): We zullen voor deze motie stemmen, zolang het niet ten koste gaat van de ambities die we ons hebben gesteld. De heer HOEBEN (stemverklaring): Wij zullen voor deze motie stemmen in lijn met de motivering die GroenLinks daarvoor gegeven heeft. 67

De motie is met algemene stemmen door de gemeenteraad aangenomen. Motie 21, Versterk het jongerenwerk online en op straat, van PvdA, GroenLinks, Rosmalens Belang en D66 De heer HUIBERS (stemverklaring): Ook nog met de uitleg van de wethouder zullen we deze motie ook steunen. De jeugd heeft de toekomst. De motie is door de gemeenteraad aangenomen. Het lid van de fractie van PVV (Van Hattem) heeft tegen gestemd. Motie 22, Bescherm mens en dier, stop de bollenteelt hier, van PvdD, GroenLinks, De Bossche Groenen, gewoon ge-DREVEN, SP, Volt, D66 en 50PLUS Mevrouw LIPMAN (stemverklaring): Het CDA stemt tegen. Wij hebben ingestemd met een onderzoek als tussenstap en wij willen in het kader van een zorgvuldige besluitvorming eerst die resultaten afwachten. Als de resultaten dan duidelijk zijn willen we daar prima consequenties aan verbinden, maar zonder die resultaten vinden we dat prematuur. Dus eerst resultaten afwachten en dan de zorgvuldige besluitvorming. De heer BROEKMEULEN (stemverklaring): Wij sluiten ons aan bij het CDA. De heer KOUWENBERG (stemverklaring): Wij zullen ook tegen deze motie stemmen. Het college is al in uitvoering van waar deze motie om vraagt, dus vandaar. Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): Wij zullen voor deze motie stemmen omdat wij het belangrijk vinden dat we als gemeente voor de gezondheid van onze inwoners gaan staan, bollenteelt daarom gaan verbieden.

Het kan niet langer wachten en dit is een belangrijke motie om vanavond daarom in stemming te brengen. De heer VAN RENS (stemverklaring): Wij stemmen ook voor deze motie. Wij vinden het belangrijk om te kiezen voor de gezondheid van onze inwoners en om duidelijkheid te verschaffen, en daarom voor. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik zal voor deze motie stemmen, hoewel ik alle stukken van Urgenda en zo totaal niet onderschrijf, maar ik vind het belangrijk dat omwonenden duidelijkheid krijgen en dit is een aansporing daartoe. Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): Wij gaan voor deze motie stemmen. Wij vinden gezondheid op één in Den Bosch. De heer MEES (stemverklaring): Wij heten Leefbaar en we willen het ook graag leefbaar houden voor de mensen, dus we stemmen voor. De motie is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van VVD (Altenburg-Collin, Broekmeulen, De Groot, Van Haren, Welten), CDA (Van Genugten, Lipman, Ploegmakers) en Rosmalens Belang (Huibers, Van der Kallen, Kitslaar, Kouwenberg) hebben tegen gestemd. Motie 23, Bewustwording bij aanschaf huisdier, van PvdD, De Bossche Groenen, gewoon geDREVEN en Volt Mevrouw HOEKSTRA (stemverklaring): Wij stemmen tegen deze motie.

We vinden het heel sympathiek om betere voorlichting te geven over de aanschaf van een huisdier, maar we stellen voor dat de indiener eerst met een uitwerking komt wat er dan voor soort campagne gewenst is en welk budget daarvoor aan te boren. De heer MEES (stemverklaring): Wij vinden dit geen taak van de gemeente dus wij stemmen tegen. 68

De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik zal ook tegen stemmen, met dezelfde uitleg, geen taak voor de gemeente en bovendien binnen het budget moeten gewoon keuzes worden gemaakt. Dit heeft nu niet onze hoogste prioriteit. Mevrouw KORVER (stemverklaring): Wij zullen voor deze motie stemmen omdat we het een heel sympathieke motie vinden en wel vinden dat het college daar een inspanningsverplichting op kan nemen. De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Ook al geeft het college aan dat er geen dekking is, zullen we voor stemmen omdat wij denken dat als we hier dekking voor moeten gaan zoeken dat het college dat echt wel kan vinden. De motie is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van GroenLinks (Bos, Doğan, Huijbrechts, Korver), De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers, Visscher), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), VOOR Den Bosch (Gersjes), Volt (Van Silfhout) en PvdD (Samshuijzen) hebben voor gestemd. Motie 24, Zicht op randvoorwaarden voor realistische begrotingskeuzes, van CDA, Leefbaar 'sHertogenbosch, SP, gewoon ge-DREVEN, De Bossche Groenen, Bosch Belang, PVV, VOOR Den Bosch, 50PLUS, Rosmalens Belang, PvdA, D66 en Volt, is met algemene stemmen door de gemeenteraad aangenomen.

Motie 25, Verhoging afvalstoffenheffing beperken, van De Bossche Groenen, Volt, SP, PvdD en Leefbaar 's-Hertogenbosch Mevrouw HUIJBRECHTS (stemverklaring): Wij stemmen tegen dit voorstel omdat onze afvalstoffenheffing op dit moment echt wel vrij laag is. We vinden het lastig, maar tegelijkertijd vinden we het wel uit te leggen. En daarnaast, als het ten koste van onze algemene middelen komt, gaat het ook ten koste van onze inwoners. De motie is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers, Visscher), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández), VOOR Den Bosch (Gersjes), Volt (Van Silfhout) en PvdD (Samshuijzen) hebben voor gestemd. Motie 26, Centen voor studenten, van D66, Rosmalens Belang, GroenLinks, PvdA, De Bossche Groenen, SP en CDA De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik zal tegen deze motie stemmen. Ook hier geldt dat we keuzes moeten maken in financiële bestedingen. Om nu subsidies uit te gaan delen zonder dat daar een heel duidelijk doel achter zit, vinden we geen goed teken, zeker niet als we de afvalstoffenheffing ondertussen ook nog gaan verhogen voor onze inwoners. De heer VAN HAREN (stemverklaring): Wij stemmen voor deze motie.