Notulen raadsvergadering 2023-06-06

geef u een voorbeeld. In Tiel-West was een gemeenteambtenaar bezig met een vrouwengroep die wekelijks in een school bij elkaar kwam en hij vond dat ze gezellig moesten kletsen en af en toe maar eens iemand moesten uitnodigen terwijl, als je goed met de mensen ging praten, bleek dat ze daar niet kwamen voor de gezelligheid en dat ze niet kwamen als er geen spreker was omdat ze iets wilden leren, kennis opdoen was belangrijker dan de gezelligheid. Er zijn allerlei inwoners in het hele land die klagen dat ambtenaren en professionals allerlei aannamen over hen doen, denken dat ze in het buurthuis alleen maar bingo willen en nooit echt vragen wat de bewoners willen. Dat is wat ik bedoel. De heer VAN CREIJ: Dan tref ik GroenLinks aan mijn zijde, dat u de burger ook hoort als we verder in trajecten gaan, bijvoorbeeld dat van de Duurzame Polder want u noemt nu een voorbeeld aan de andere kant, ik heb in mijn bijdrage iets anders staan. De PvdA en D66 zijn vaak horensdoof als het gaat om de inbreng van bewoners. De VOORZITTER: De vraag is of u het met de heer Van Creij eens bent. De heer VAN ROSMALEN: Nee, ik ben het niet met de heer Van Creij eens.

Ik denk dat je best naar bewoners kunt luisteren en hun ervaringskennis kunt meenemen als het gaat om plaatsing van windmolens, maar dat het besluit dat we hier democratisch hebben genomen, dat er een aantal windmolens komt omdat het binnen de RES-opgave valt en nodig is om de duurzaamheidsopgave te halen, niet ter discussie staat en dat bedoelt de heer Van Creij waarschijnlijk wel. Daarom de motie om kennis en ervaring van bewoners als gelijkwaardig te beschouwen aan die van professionals. Voorzitter, het zou voor de hand liggen dat we dan ook motie 8 van Bosch Belang zouden steunen, maar dat doen we niet. Ambtenaren hebben nu hun handen al vol aan de invoering van de Omgevingswet en de organisatie van het burgerberaad, collega Van den Kerkhof wees daar ook al op, en 1 januari lijkt ons daarom niet haalbaar. Ik som nu even kort op welke moties we wel mee indienen en welke we wel en niet steunen. We dienen de moties 'Woningmarkt outsiders' en 'Koppelkansen' mee in en 'Meer aandacht voor cultuursensitieve zorg' ook want het hoeft niet direct te worden opgelost, maar het is fijn dat er meer aandacht komt en dat de houding van sommige mensen verandert.

'Op weg naar een klimaatbos' ook, het gaat over het klimaatbos waartoe we een jaar geleden hebben besloten mevrouw Hendrickx, en niet waarover we het twee jaar geleden al hadden en het is vreemd dat de eerste schop al in de grond zou moeten zijn. Motie 48, 'Ontmoetingsstad 'sHertogenbosch' dienen we ook mede in omdat goed ingerichte ontmoetingsplekken waar bewoners elkaar regelmatig tegenkomen en elkaar kunnen zien zonder heel intensief contact te hoeven hebben heel erg goed bijdragen aan het gevoel van veiligheid en geborgenheid in buurt en wijk en die zijn daarom belangrijk. Motie 34, 'De vervuiler betaalt' dienen we mee in want we stelden daarover immers al eerder raadsvragen. Natuurlijk moet iedereen kunnen sporten als hij dat wil en daarom staat onze naam ook onder motie 55. We steunen motie 41, Lage Diezebrug. Mevrouw HERNÁNDEZ: Als het mag wil ik heel graag naar motie 6, De weg naar een klimaatbos. Ik vraag me af waarom zo'n klimaatbos hier moet komen ten behoeve van het beschermen van de windmolens. Als wij dat nu zo'n bos planten, zijn de bomen pas over 25 jaar groot genoeg om de molens een beetje uit het zicht te krijgen, dan is de levensduur van de molens voorbij en moeten we de molens opruimen. Ik vraag me af of deze motie echt haalbaar is. De heer VAN ROSMALEN: Er is besloten een klimaatbos in de polder aan te leggen.

Ik heb daar geen verstand want ik heb vroeger bij wiskunde niet goed genoeg opgelet, maar het maakt verschil of je grote bomen plant en het schijnt ook verschil te maken op welke afstand je ze plant want dan verandert het perspectief waarmee bewoners eventueel naar windmolens kunnen kijken, maar verbeter me als ik dat allemaal niet goed heb begrepen. We steunen de motie 'Magistratenlaan autoverkeer centraal' niet omdat de Magistratenlaan een doorstroomas is, dat heeft mevrouw Welten al gezegd en de auto is al belangrijk, dus we begrijpen eerlijk gezegd niet waarom die nog belangrijker zou moeten worden. De motie over de bedrijfsterreinen steunen we natuurlijk wel omdat we allemaal voor het beter en duurzamer inrichten van bestaande terreinen zijn. Ook steun voor motie 54, de Sportspullenbank. We steunen motie 47 over de Bossche warenmarkt niet vanwege de harde eis dat de warenmarkt in 2025 kostendekkend moet zijn. Wat GroenLinks betreft hoeft niet elke markt altijd kostendekkend te zijn, een markt heeft ook een sociale functie en bovendien lijkt ons de datum moeilijk haalbaar. Mevrouw HENDRICKX: Nog even over dat klimaatbos. U zei dat daar niet twee jaar maar een jaar geleden over gesproken is en ook dat is al behoorlijk lang, maar het is toch gewoon onderdeel 15

van een besluit. U steunt die motie, waarom steunt u een motie op het moment dat het eigenlijk al bestaand beleid is? Het college zou het al gaan doen en waarom steunt u deze motie dan, vindt u niet dat het college dit al lang had moeten doen en dat dit niet hoeft te worden gekoppeld aan de rondwegdiscussie? De heer VAN ROSMALEN: Ik begrijp de vraag van collega Hendrickx niet helemaal. Er moet een rondweg rond De Groote Wielen worden aangelegd zoals mevrouw Welten al zei en er moet een klimaatbos worden aangelegd. Als je met het een begint voordat je hebt afgesproken waar het andere komt dan kan dat elkaar in de weg gaan zitten en u bent het toch met me eens dat het een hele rare gang van zaken zou zijn als we bomen planten om een jaar of twee later te ontdekken dat die weg daar zou moeten liggen en die bomen de grond weer uit moeten. Mevrouw HENDRICKX: Dan probeer ik het nog iets concreter te maken. Als we iets een jaar geleden hebben afgesproken vindt u dan ook niet dat het wat teleurstellend is dat we een jaar later moeten constateren dat er nog niets is gebeurd.

Vindt u niet dat we dat al eerder hadden moeten uitvoeren? Dat is wat dit een beetje blootlegt of zeg ik dan iets heel geks? De heer VAN ROSMALEN: Mevrouw Hendrickx is al langer in deze zaal dan ik en zij moet weten dat we soms besluiten nemen en het tien jaar duurt voordat er iets gebeurt zoals het besluit om een nieuw Theater aan de Parade te bouwen, dat heeft nogal wat tijd gekost. De heer VAN SILFHOUT: Misschien kan ik mevrouw Hendrickx een beetje helpen. Bij deze motie gaat het niet zozeer om wat het verzoekt want uiteindelijk zou dit al worden uitgevoerd en het college zal ook wel beseffen dat het best slim is om naar een rondweg te kijken, maar het zit in 'spreekt uit' waarin nu wordt weggezet dat een nevendoel van dit bod is om het zicht op windmolens te ontnemen. Dat kan op zich een prima doel zijn, maar is dat niet gewoon de kern van de motie en de reden dat veel partijen deze motie vandaag indienen? De heer VAN ROSMALEN: Kan de heer Van Silfhout zijn vraag herhalen want hij sprak zo snel dat ik de portee niet heb meegekregen. De heer VAN SILFHOUT: Is de kern van de motie niet gewoon dat nu wordt verankerd dat dit klimaatbos ook het zicht op windmolens moet ontnemen, is dat niet de kern ook al staat dat niet onder 'verzoekt', maar in de 'spreekt uit' want de 'spreekt uit' is inderdaad, wat mevrouw Hendrickx al zei, eigenlijk al staand beleid.

De heer VAN ROSMALEN: Er komt een klimaatbos met twee doelen, namelijk de windmolens iets uit het zicht nemen en CO2-opslag mogelijk te maken. De heer Van SILFHOUT: Dus u bevestigt dat dit de kern van de motie is. De heer VAN ROSMALEN: Nee, de kern van de motie is dat we het op de goede manier doen, namelijk als we kijken waar die weg moet komen ook beginnen met de voorbereidingen van het klimaatbos. Wat betreft de andere moties wacht mijn fractie het standpunt van het college af of die steunen wij niet. Mevrouw SAMSHUIJZEN: De PvdD dient als hoofdindiener vier moties in en ik beperk me tot die vier moties omdat de rest al door de andere hoofdindieners wordt toegelicht. Ik begin bij M34, De vervuiler betaalt, de vergroener niet. Wij vinden het niet uit te leggen om als gemeente uit te dragen dat je graag wilt vergroenen en ook groene tuinen bij inwoners wilt, maar vervolgens een groentax in te voeren als mensen een tweede gft-bak hebben. De vergroener betaalt dus in Den Bosch, We krijgen via verschillende wegen ook signalen dat inwoners de restafvalbak dan maar met gft-afval afvullen. Dat is het effect van deze groentax, we vernietigen daarmee een hele nuttige afvalstroom die kan worden gebruikt voor bijvoorbeeld compost. Wanneer je puur naar de euro's kijkt, is de verbranding van restafval ook nog eens duurder dan het verwerken van gft.

We moeten groene tuinen aanmoedigen en niet bestraffen. De heer VAN DEN KERKHOF: Een vraag aan mevrouw Samshuijzen. Weet u wie gemiddeld een tweede groene container bezitten?

16

Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ja, dat zijn mensen die een tuin met veel groen erin hebben, dat gaat vaak ook over de oppervlakte en dat zijn mensen uit allerlei delen van onze gemeente, Noord, West, Zuid en Oost. De heer VAN DEN KERKHOF: Toch een vervolgvraag. Ik heb zelf ook een tuin, een gemiddelde tuin van 40 m² en als ik mijn groencontainer, een smalle container van 40 liter, eenmaal in de zes weken aan de straat zet, zit die nog niet halfvol. U hebt het dus echt over inwoners die twee van de allergrootste containers hebben en dat zijn mensen met grote tuinen. Ik wil ze niet allemaal over een kam scheren, maar dat zijn mensen met grootgrondbezit. Ik begrijp het dus goed dat u voor die groep de € 120 per jaar niet wilt doorberekenen. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ik wil niet direct de vermogenskoppeling maken met de omvang van het groen dat mensen hebben. Wij geven in deze motie ook het effect aan, we vangen signalen op dat mensen de restafvalbak met gft opvullen als ze voor de tweede bak moeten betalen Dat is gewoon het effect en als dat net een paar euro meer kost dan is het het nog steeds waard om die investering te doen. De heer VAN DEN KERKHOF: Is de PvdD het dan niet met ons eens dat we beter het composteren op eigen terrein kunnen stimuleren dan dat we een heffing invoeren.

Er zijn gewoon kosten aan de lediging van een tweede container verbonden en die gaan op de algemene reserve drukken, alle mensen moeten meebetalen voor die extra grote tuin. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Wij zijn natuurlijk heel groot voorstander van composteren in eigen tuin want het is wel zo efficiënt als het niet de afvalstroom in hoeft. Als we kijken naar het effect en wat we nu moeten doen om te voorkomen dat die afvalstromen vervuild raken dan zien we wel degelijk dat we moeten voorkomen dat er gft met de restafvalstroom wordt gemengd. Wij worden zeker heel erg gelukkig van een voorstel om ook op eigen terrein meer te compenseren en wij denken daar graag over mee. Dan nog even kort ten aanzien van deze motie. Om het effect dat nu gaande is tegen te gaan, hebben we het gewoon nodig dat die groentax ervan afgaat en ik ben heel erg blij met de vele mede-indieners van deze motie, namelijk GroenLinks. De Bossche Groenen, de SP, Bosch Belang, gewoon ge-DREVEN, 50PLUS, de PVV en Volt. Wethouder, ik denk dat dit een duidelijk signaal is, laten we stoppen met de groentax. Dan M35, Gezonde eetgewoonten beginnen op school. Deze motie dienen we samen met D66 en De Bossche Groenen in. Zoals in de motie staat, hebben slechts 15 van de 75 PO- en VO-scholen in Den Bosch het keurmerk Gezonde School in de categorie Voeding.

De heer VAN CREIJ: Even om duidelijk te hebben wat gezond is, dat we daar geen discussie over krijgen. Als kinderen op scholen een broodje gezond met ham en kaas hebben, dat valt onder de Schijf van Vijf en is dat in uw optiek gezond eten? Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ik hou er heel erg van om in gesprek te gaan over de Schijf van Vijf en we zien dat broodjes ham en kaas steeds minder worden geadviseerd en dat meer wordt ingezet op plantaardig eten, dat geeft het Voedingscentrum ook aan. We zien in het keurmerk Gezonde School, het certificaat dat ze kunnen krijgen, dat de discussie niet is wat het exact moet zijn, maar we zien daarin hele duidelijke stelregels van waar aandacht aan moet worden besteed en dat zijn niet de meest ingrijpende zaken. Het is natuurlijk heel goed om goed naar het Voedingscentrum te kijken, die zegt 'minder kaas, minder bewerkte vleeswaren want daar zit risico in'. De heer VAN CREIJ: Dank voor deze toelichting. Dus het broodje dat ik net noemde sluit u nu eigenlijk uit als dit wordt aangenomen? Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ik sluit het niet volledig uit. Ik constateer dat het Voedingscentrum adviseert om af te wisselen en wat minder dierlijk en wat meer plantaardig te eten. Ik denk dat die basis van gezonde voeding heel mooi op de scholen kan worden gelegd.

De heer KABBOUTI: Ik denk dat niemand tegen gezondheid voor onze kinderen is en wij staan in de basis best positief tegenover deze motie, maar wel met in het achterhoofd dat er van alles speelt met betrekking tot gezondheid en het ontbijt. Een ding in de motie triggert mij, u zegt dat scholen het al druk hebben en dat dit soort projecten eigenlijk geen prioriteit heeft. In mijn beleving zie ik scholen wel heel hard op het thema gezondheid lopen met gezonde traktaties, gezond eten en veel beweging, 17

dus gezondheid staat echt op de agenda van de scholen, hoe komt u tot de conclusie dat dit geen prioriteit heeft? Mevrouw SAMSHUIJZEN: Dat is eigenlijk ook hoe wij dat bedoelen in die overwegingen in de motie en het dictum. Wij ontvangen signalen van scholen dat zij hier graag meer aandacht aan willen besteden en we zien dat het certificaat Gezonde School op het thema Voeding bij slechts 15 van de 75 scholen ligt. We zien dat ze daar graag een stapje meer op zouden willen doen, dat veel scholen net niet die gezonde doelen die we nodig hebben om tot gezonde inwoners te komen, bereiken. In het dictum van de motie roepen wij op om in gesprek te gaan en te kijken wat de behoefte van die scholen is want mogelijk horen wij het verkeerd. Ik vervolg. We zien dat de gemeente echt betrokken is bij de jeugd en dat de gemeente veel goede dingen ten aanzien van de jeugd doet. Ten aanzien van voeding zien we wel dat de gemeente aangeeft niet in het vaarwater van de scholen en de BSO's te willen zitten en dat verschillende scholen en ook kinderen zelf op hun beurt aangeven dat zij hier meer ondersteuning in willen. We dienen deze motie in naar aanleiding van de ruis die wij horen en het streven van onze gemeente naar gezonde kinderen en gezonde inwoners en we vragen de wethouder daarbij expliciet of hij die ambitie deelt en hoe hij de mogelijkheid van het aanjagen van de uitvoering ziet.

Dan M36, de Essentgelden, Energiefonds op de juiste plaats. Deze motie dienen we in met de SP, De Bossche Groenen, Volt en 50PLUS. De laatste stond er net niet op, 50PLUS wil deze ook graag mee indienen. Naar aanleiding van het debatje in de commissie stellen wij voor om de middelen die zouden worden ingezet voor het gemeentelijk revolverend energiefonds in te zetten om een plus op het Nationaal Warmtefonds te maken en de uitvoering hiervan niet vast te leggen, maar puur om de middelen te oormerken, zodat het rendement van de Essentgelden dat voor het Energiefonds zou worden gebruikt niet in de algemene middelen stroomt, maar dat dit wordt gebruikt waar het sowieso al, ook in het bestuursakkoord, voor was bedoeld en hierbij dan ook extra oog te hebben voor de doelgroepen die we met het Warmtefonds mogelijk missen want we hebben in de energietransitie iedereen nodig en iedereen zal ook de mogelijkheid moeten hebben om de financiële voordelen van het meedoen aan die energietransitie te hebben. Dan M37, Geen kapitaalvernietiging, verbeteren in plaats van vervangen rotonde De Blauwe Sluisweg-Het Hooghemaal, ingediend met De Bossche Groenen en de SP. Ook na technische vragen blijft voor ons de onderbouwing van de voorkeur voor een kruising onduidelijk.

Alle toonaangevende instanties geven aan dat rotondes veiliger zijn dan kruispunten, zeker wanneer er geen fietsers op de rotonde komen. Ik weet niet of u wel eens op deze locatie rijdt, maar wanneer je op die wegen waar we het over hebben netjes 50 km per uur rijdt dan word je ingehaald en wordt er geduwd. Het lijkt ons niet onverstandig om hier een snelheidsremmend element in te bouwen en met een knipper bij de rotonde wordt de doorstroming ook aanzienlijk verbeterd en hoeven we geen energie, grondstoffen en kapitaal te vernietigen. Het is ook verstandig om oog te houden voor de situatie bij de rotonde De Blauwe Sluisweg-Bruistensingel want daar loopt het verkeer natuurlijk ook structureel vast. Als je de ene rotonde verbetert dan loopt het vervolgens bij de volgende alsnog vast. Dan een ding nog heel kort, de klimaatverordening waarover we in de commissie hebben gesproken. De wethouder gaf toen aan 'u zult er toch wel een motie op indienen', maar dat doen wij niet want die CO2-monitor is in aantocht en de wethouder heeft daarover in de commissie veelbelovende woorden gesproken, dus wij wachten die monitor even af.

Wij roepen de wethouder wel op om er in ieder geval voor te zorgen dat er met deze CO2-monitor ook een roadmap voor de afbouw naar 2045 met vijfjaarlijkse concrete uitvoeringsplannen wordt gemaakt en dat op ieder beleidsterrein verantwoording wordt afgelegd over welke acties zijn er geweest en dat er een CO2-begroting in de P&C-cyclus wordt geïntegreerd, zoals de accountants ons hebben aanbevolen. Hier laat ik het bij voorzitter. De heer HUIBERS: In de algemene beschouwingen heeft Rosmalens Belang haar visie op de voorjaarsnota gegeven, we hebben die in de verschillende commissies verder besproken en Rosmalens Belang kan enkel tot de conclusie komen dat onze visie op de voorjaarsnota niet is veranderd, sparen om de opgaves het hoofd te bieden en de gestelde ambities waar te maken. Een nota waarin het niet gaat om of-of, maar om en-en en daarmee om een verdere versteviging van wat we in het bestuursakkoord hebben afgesproken en waarmee we verder kunnen blijven bouwen aan het karakter van onze dorpen en wijken. Net als alle andere partijen zien we mogelijkheden tot een aantal aanscherpingen en daarom dienen we drie moties in die ik kort zal weergeven. Ik begin met motie 54 over de Sportspullenbank. Dat is een prachtig initiatief waarbij sportspullen worden ingezameld en beschikbaar gesteld aan mensen die niet de financiële middelen hebben om die te kunnen betalen.

Meerdere grote steden hebben dit initiatief waaronder Rotterdam en het is zeker de moeite waard om daar eens op te googelen. Wat ons betreft is dit een goede aanvulling op de armoedebestrijdingsketen en het zorgt ervoor dat iedereen kan meedoen. In Rosmalen is dit initiatief 18

al in het klein begonnen en we dienen een motie in om dit initiatief verder te brengen en zien graag de inzet van het college zodat via dit initiatief meer mensen kunnen sporten. De her VAN CREIJ: Even een aanvullende vraag. Ik ben van harte mede-indiener, maar ik ga er niet van uit dat het direct ruimte vraagt en dat het wordt meegenomen in het huidige gebeuren. Kunt u dat verduidelijken? De heer HUIBERS: Wat ons betreft wel, we laten het aan het college over om dat samen met het initiatief goed te onderzoeken, maar wij opteren er wel voor om aan te sluiten bij de bestaande keten. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Wij vinden het een erg sympathieke motie, iedereen moet kunnen sporten en sportspullen zijn daarvoor ook belangrijk. Als u dit soort sociale initiatieven een podium wilt geven en wilt ondersteunen, mag ik er dan ook van uitgaan dat wij ook op uw steun mogen rekenen al we het weer eens over de dierenvoedselbank hebben? De heer HUIBERS: Dat is wellicht een hele terechte vraag van mevrouw Samshuijzen. Dat ligt aan de motie die dan voorligt, dat zullen we dan bekijken.

We zien dat een groep kinderen bij het sporten buiten de boot valt omdat ze last hebben van autisme, ADHD, ADD of een andere psychische handicap en nee, we zijn geen voorstander van doelgroepenbeleid, maar met het verstevigen van aandachtsgebieden zorgen we er juist voor dat iedereen kan meedoen en het belang van sporten voor de algehele ontwikkeling hoef ik volgens mij niet uit te leggen. Daarom de motie 'Iedereen moet mee kunnen sporten', we verzoeken het college dan ook om te onderzoeken hoe extra aandacht en inzet kan worden besteed om het bewegen van deze doelgroep te stimuleren en een voorstel aan de raad voor te leggen. De heer VAN CREIJ: Dan toch even over dat u zegt 'in dit geen doelgroepenbeleid' en dan refereer ik even aan motie 3 van de PvdA waarin ondanks het sympathieke gehalte wel een specifieke doelgroep wordt benadrukt. De heer HUIBERS: Excuses, ik heb nummer 3 niet helemaal voor ogen. De VOORZITTER:. Cultuursensitieve zorg. De heer HUIBERS: Wat mij betreft valt dat onder dezelfde noemer. Het is niet zozeer dat je een doelgroep er helemaal uitlicht, maar als je zorgt dat je wel investeert in die doelgroep dan kun je juist zorgen dat iedereen kan meedoen. Als laatste, al een paar maal besproken, de weg naar een klimaatbos.

We vinden het belangrijk dat deze opgave nabij De Groote Wielen op tijd gereed is zodat het naast alle belangrijke functies zoals genoemd in de motie ook het zicht ook op de geplande windmolens kan ontnemen. Door de uitwerking van het klimaatbos naar voren te halen en deze qua planning gelijk te starten met het projectvoorstel Structuurfonds Rondweg De Groote Wielen hanteren we een integrale aanpak zodat het klimaatbos op de kortst mogelijke termijn wordt aangelegd. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Toch even een vraag over die motie. Ik meen me te herinneren dat een van de collega's afgelopen week vroeg naar de koppeling met de rondweg. U maakt het ons op deze manier wel moeilijk omdat niet alle partijen per se voorstander van die rondweg zijn. We hebben vanmiddag wel argumenten gehoord waarom we daar rekening mee moeten houden. Waarom staat zo expliciet in het dictum dat het tegelijkertijd moet worden gedaan? Dan vraagt u ons met deze motie om ook voor de rondweg te zijn en dat vind ik moeilijk. De heer HUIBERS: Dat vind ik een hele terechte opmerking. Rosmalens Belang vindt die rondweg van groot belang, maar dat wil niet zeggen dat ze hand in hand moeten oplopen; dat eerst de rondweg er moet komen en dan het klimaatbos. Volgens mij is het gemakkelijker en sneller om bomen te planten, maar we zien het wel als een integraal geheel, eigenlijk wat GroenLinks net ook al aangaf.

De heer VAN CREIJ: Nog even over het schaambos. Het is nu een motie, moet het geen amendement zijn want er zijn financiële prikkels mee gemoeid omdat gronden moeten worden aangekocht. Wilt u daar ook duidelijkheid in geven? De VOORZITTER: Ik neem aan dat u klimaatbos bedoelt. 19

De heer VAN CREIJ: Voor ons is het een schaambos. De VOORZITTER: Nee, u bedoelt het klimaatbos. De heer HUIBERS: Wat ons betreft is het een motie. Wij verzoeken om het gewoon naar voren te halen. Als laatste zal ik alvast onze mening geven over de ingediende moties en ik zal niet alle moties en amendementen langslopen, maar ik wil ik er wel een uitlichten, namelijk de motie 'sHertogenbosch ontmoetingsstad van het CDA, mede ingediend door ons. Ontmoeten is volgens mij voor alle partijen een belangrijk thema, althans naast participatie was ontmoeten veel terug te horen in alle commissies met als vraagstuk: hoe kunnen we dit goed borgen in ons beleid en bouwprojecten? Zoals u wellicht weet, komen wij samen met het CDA in de volgende commissie Omgeving met een bespreeknotitie en we zien de motie dan ook als een inleiding op de bespreeknotitie waarbij wij een boeiend debat voor ons zien om het ontmoeten structureel te borgen en de uitvoering van de nu voorliggende motie via de raad verder inkleuring te geven. Tot zover voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel. Er staat fris klaar en ik stel voor om even wat te fris te pakken en om 15.50 uur hier weer terug zijn. Schorsing De VOORZITTER: Dames heren ik verzoek iedereen plaats te nemen. We hebben nog acht fracties in de eerste termijn en de eerste fractie in deze ronde is de fractie van Volt, de heer Van Silfhout.

De heer VAN SILFHOUT: Herman Finkers had ooit de prachtige show 'Na de pauze' en nu heb ik de eer om invulling aan die woorden te geven. Ik ga niet eens proberen om alle moties in mijn bijdrage te duiden, daar is het format van deze vergadering absoluut niet voldoende voor. Het is in de commissie al vaker aangehaald en we zien het ook in deze vergadering, het net wordt niet goed genoeg opgehaald en er wordt niet genoeg gedaan met signalen van deze raad waardoor een zee van moties ontstaat. Er zitten prachtige ideeën en kleine beginnetjes tussen en er zitten moties bij die een politiek meningsverschil duidelijk maken. Ik ga in deze eerste termijn uitgebreid stilstaan bij twee onderwerpen en ik zal nog even kort uitweiden over drie door Volt opgestelde moties, een klein spoorboekje voor mijn bijdrage zo u wilt. Wij doen drie voorstellen, allereerst om de groene parkeerplaatsen het uitgangspunt te maken bij het plaatsen van nieuwe parkeerplaatsen in onze gemeente om beter te kunnen omgaan met hittestress, voor meer groen in de stad en voor betere waterberging. Deze motie wordt mede ingediend door gewoon ge-DREVEN, De Bossche Groenen en de SP, motie 51 en er is een kleine typefout ingeslopen 'binnen de stadsring' moet zijn 'binnen de Binnenstadsring'.

Dat helpt natuurlijk enorm om het om te draaien, in plaats van dat wij iedere keer achteraf moeten zeggen 'had u niet voor groene parkeerplaatsen kunnen kiezen', moet het college naar ons toe komen om te verantwoorden waarom dat niet is gedaan en daar kunnen soms goede redenen voor zijn. De andere is een subsidie beschikbaar stellen voor autodeelcoöperaties, motie 52, naar het model dat ze nu in de gemeente Den Haag hebben, waardoor inwoners ondersteund worden om autodeelcoöperaties te starten en daarmee een bijdrage te leveren aan de reductie van het aantal auto's in onze gemeente. Dat is een trend die al lang en breed op gang is zoals we in de stadsmonitor kunnen zien en die mooi aansluit op coöperatief deelvervoer, een initiatief waarmee de raad in maart jl. al heeft ingestemd. Deze motie is mede ingediend door gewoon ge-DREVEN, De Bossche Groenen, de SP en de PvdD. Ten slotte nog kort over het lobbyregister, motie 50. Volt vindt het niet meer dan logisch dat we op weg gaan naar een gemeentelijk lobbyregister om een gelijk speelveld voor alle belangenpartijen te creëren. De motie vraagt om dit komend jaar te onderzoeken en is daarmee een motie met veel beleidsruimte voor de uitvoering oftewel het college heeft nog alle kansen om het lobbyregister op een juiste en passende wijze vorm te geven.

Het is nu een logische stap om hiervoor de eerste stappen te gaan zetten, zeker in een coalitie waarin D66 de grootste partij is, het is een van de bouwblokjes op weg naar een nieuwe bestuurscultuur. Mede ingediend door gewoon ge-DREVEN, de SP en de PVV. Dan de twee stukken waar ik wat langer op in zal gaan en voor beide moeten we even terug in de tijd. Om een tipje van de sluier op te lichten, ik ga het hebben over de warmtetransitie en de Magistratenlaan. Eerst de Warmtetransitie, motie 53, mede ingediend door gewoon ge-DREVEN, De Bossche Groenen, de SP en de PvdD. In 2022 hebben we al een motie van deze strekking ingediend omdat we wilden voorkomen dat nieuwe initiatieven in de warmtetransitie niet op ondersteuning konden rekenen en dat die wel gebruik kunnen maken van de 20

lichte ondersteuning die de gemeente in de Transitievisie Warmte 2.0 aanbiedt. Omdat we die toezegging kregen, hebben we die motie toen ingetrokken, maar later kwamen we erachter dat dit niet werd uitgevoerd. In de commissievergadering van twee weken geleden riepen meerdere partijen op tot datgene waar wij ons al maanden geleden hard hadden gemaakt, dat onze motie zou worden uitgevoerd. Zowel coalitiepartijen als oppositiepartijen realiseerden zich dat dit een fout was en wij gingen daarom vol vertrouwen naar deze raadsvergadering, gesteund door partijen vanuit de coalitie en de oppositie. Tot 4 juni jl. toen ik het bericht kreeg dat de VVD de motie niet meer zou steunen omdat ze in het coalitieoverleg van de wethouder hadden gehoord dat het niet uitvoerbaar zou zijn. We gaan er nu dus gemakshalve van uit dat wij net als alle andere partijen in deze raad die informatie ook van het college ontvangen. Volt heeft besloten de motie nu maar gewoon in stemming te brengen, dan zijn we van een toezegging naar niet uitgevoerd naar niet uitvoerbaar naar weggestemd gegaan. Dat is wat Volt betreft jammer voor de stap die we in de warmtetransitie moeten zetten, maar dan is er in ieder geval duidelijkheid voor deze nieuwe buurtinitiatieven. Dan de Magistratenlaan, motie 38.

Ja voorzitter, het is al genoemd de auto bestaat evenals de fietser, de voetganger, de rolstoelgebruiker, bussen, treinen, dieren, insecten. De auto bij de herinrichting centraal stellen is wat Volt betreft echt terug naar de vorige eeuw en we weten dat dit het streven van de VVD is, liever 130 km per uur op de snelweg dan van 130% van de bijstandsnorm en dat is prima, dat is hun uitgangspunt en daar hebben ze recht op. Ja, we hebben een probleem met de Magistratenlaan, we moeten het hebben over de status van doorstroomas en hoe we die invullen, maar nu pats-boem de auto centraal stellen is natuurlijk niet bevorderlijk voor het debat hierover. Dan over de grondhouding van partijen. Als het over verkeer gaat, hebben we in het debat over de Oude Vlijmensweg in maart jl. kunnen constateren dat D66, het CDA, Volt en de VVD… De heer VAN CREIJ: Ik sta er niet bij, maar ik ben wel mede-indiener van motie 38 omdat ik die van harte ondersteun, maar u zegt nu 'pats-boem komt die Magistratenlaan als verkeersader naar boven'. Er is verdorie in de hele discussie altijd van uitgegaan dat de Magistratenlaan nou juist is gemaakt om die grote verkeersstromen te verwerken. Dus deze motie is eigenlijk een verdere uitwerking van wat al is besloten, vandaar mijn vraag. Pats-boem slaat hier helemaal niet op.

De heer VAN SILFHOUT: Dan lezen wij de motie anders want ik zie hier dat… Er is een herinrichting van de Magistratenlaan, dat gaat over voetgangers, fietsers en groen en hier staat dat we daar eigenlijk een streep door moeten zetten, we stellen de auto centraal en dat is het centrale punt van deze herinrichting. Volgens mij is dat niet wat wij met zijn allen in deze stad willen, volgens mij kiezen wij in bepaalde opzichten voor autoluwer en voor een doorstroomassenmodel. In het hele plaatje is zeker een rol voor de auto weggelegd, maar de auto volledig centraal stellen past niet in het beeld dat ik van die straat heb en volgens mij ook niet wat wij als raad van die straat hebben. Mevrouw WELTEN: Toch even mijnheer Van Silfhout. U kent de betekenis van doorstroomas en ik weet dat u er ook naar streeft om de binnenstad autoluw te maken.

We maken de Koningsweg 30 km, daar hebben we straks een autoluwe Binnenstadsring, dat hebben we afgesproken, waar zou u de auto dan laten als hij niet door de doorstroomas Magistratenlaan rijdt? De heer VAN SILFHOUT: Dit maait wel enigszins het gras voor mijn voeten weg van de rest van mijn bijdrage, maar ik ga u erop wijzen, ik was in mijn bijdrage net letterlijk bij dat woordje, dat veel partijen in deze raad hebben gezegd dat we voor een integrale aanpak moeten gaan, dat we alle aspecten moeten meewegen, dus de Koningsweg, de Oude Vlijmensweg, de Magistratenlaan, en als we dat helder hebben van daaruit plannen maken, maar nu zie ik ons steeds van motie naar motie rennen, de Oude Vlijmenseweg en nu weer bij de Magistratenlaan terwijl ik me ook zorgen maak. Ik kom bijna iedere dag langs die weg en ik maak me ook zorgen over die weg, maar ik vind het niet de juiste manier als we nu van weg tot weg gaan besluiten 'dit vinden wij met die partijen het belangrijkste en dat drukken we er nu doorheen'. Nee, kijk nou breder, kijkt naar die hele aanpak en neem inderdaad de Koningsweg en de Oude Vlijmensweg mee en ga dan richting de toekomst een idee voor de Magistratenlaan verzinnen.

De doorstroomas is in de commissie ter discussie gesteld en daarover moeten we in debat, maar dat kan niet echt meer na deze motie en daarom mijn oproep aan de partijen die deze mede indienen: denk er nou eens goed over na, wil je deze nog wel mee indienen of moeten we deze motie niet even aanhouden tot de commissie om er echt een goed debat over te kunnen voeren. Mevrouw WELTEN: Kunt u dit niet zien als een onderdeel van de integraliteit?

21

De heer VAN SILFHOUT: Is dat een vraag aan mij? Ik zie de aanpak van de Magistratenlaan als iets integraals. Mevrouw WELTEN: Dan wordt u toch op uw wenken bediend? Het is een onderdeel van de integraliteit, er wordt namelijk stadsbreed gekeken. We hebben destijds de koersnota vastgesteld en daarin hebben we de keuze gemaakt dat de Magistratenlaan een doorstroomas is, dat is een onderdeel daarvan. U hebt gelijk dat die niet op zichzelf mag staan en dat is overigens ook niet zo, het is een onderdeel van de integraliteit. Wij missen in het stuk dat wij naast vergroenen, de fietser en de wandelaar met name ook ruimte moeten creëren voor het doorgaande autoverkeer. Dat bepleiten wij, deelt u dat? De heer VAN SILFHOUT: Ik begrijp nu uw vorige vraag en daar zal ik op ingaan. U legt ook direct de vinger op de zere plek want u zegt nu 'ook naar de auto kijken', maar in de motie staat 'centraal stellen' en dat zijn voor mij twee uitersten. U geeft nu eigenlijk aan dat de strekking van de motie heel anders is dan wat u hebt opgeschreven en dat begrijp ik want anders lijkt me dat…. Nou ja, ik was verbaasd over de vele mede-indieners…. maar dat die vrij strak is. De auto het walhalla op de Magistratenlaan en de rest moet het onderspit delven, zou niet mijn kleur van de motie zijn, maar u duidt het al, het is ook een deel van de puzzel en daar ben ik het van harte eens.

Nu kom ik terug op uw tweede vraag over de integraliteit die ik nu snap. Ik vind deze motie niet onderdeel van een integrale aanpak, maar ik vind dat het probleem van de Magistratenlaan wel integraal moet worden aangepakt, dat heb ik in dat debat betoogd en dat betoog ik nu weer. Het verbaast me dat we nu zitten met een motie. Ik heb het in de politieke beschouwing ook genoemd, van motie naar motie werken, daar moeten we vanaf, we moeten niet steeds van motie naar motie op verkeer. Het is net in mijn reactie al langsgekomen, maar ik maak het even af. Als we kijken naar het debat over de Oude Vlijmensweg van maart jl., kunnen we constateren dat D66, het CDA, Volt en de VVD voor een integrale aanpak kiezen zoals ook is te lezen in het stuk op Dtv. We wegen daarbij het hele plaatje en maken daarmee plannen om te gaan uitvoeren. Wij waren toen de eersten die op basis van de conclusies van dat debat het knelpunt Magistratenlaan benoemden.

Als we voortaan met onze moties van straat naar straat werken, kunnen we het argument 'we moeten gaan van een integrale aanpak' op basis van deze casus direct afvoeren, dan wordt het 'we moeten gaan voor een integrale aanpak als de uitkomst daarvan meer in ons straatje past' of, en dan gebruik ik niet mijn eigen woorden maar de woorden die de heer Van den Kerkhof zojuist in zijn eigen bijdrage gebruikte, 'laten we het debat dan voeren, op het moment dat alle informatie er ligt'. We zullen de motie zoals die er nu ligt dan ook niet steunen. Mijn oproep aan D66: neem uw eigen oproep uit de bijdrage van uw fractievoorzitter ter harte, ga nu eerst voor dat integrale debat, neem uw eigen woorden serieus. De heer VAN GENUGTEN: Voorzitter, in antwoord op uw verzoek, het CDA dient drie moties in, 46, 47 en 48. Ontmoeten is een belangrijk thema en Den Bosch als ontmoetingsstad is een veelgehoorde leus. Juist ook in coronatijd hebben we geleerd hoe waardevol ontmoetingen zijn, maar ook buiten coronatijd, juist nu, is dat van belang. Elkaar ontmoeten om verschillen te overbruggen, om van een ander te weten wat er speelt, om te weten wie er toch woont op die plek waar de gordijnen zo vaak dicht zijn, om elkaar tegen te komen om eenzaamheid tegen te gaan omdat het bijdraagt aan veiligheid en geborgenheid.

Ontmoeten kan op verschillende plekken en verschillende manieren en dat versterkt daarom ook onze sociale structuur. Motie 48. Het CDA vindt het belangrijk om 'sHertogenbosch als ontmoetingsstad te versterken. Het CDA heeft al een aantal malen de term 'ontmoetingsnorm' laten vallen en dat is een norm die er niet van vandaag op morgen is. Waarom een norm? Omdat het niet ondergesneeuwd mag raken door alle andere bestaande normeringen over woningbouw, verduurzaming et cetera, het menselijke aspect zou daarmee op de achtergrond kunnen raken en daarom het belang om ontmoeten te borgen. We moeten hiermee ergens een start maken en dat willen we met deze motie doen, ontmoeten op de kaart zetten en bij de Spoorzone dit expliciet op te nemen in het volgende position paper. Dat is een goede opmaat naar de discussienotitie over ontmoeten die we samen met Rosmalens Belang zullen indienen. Als het aan het CDA ligt, houden we ontmoeten op de agenda, hier in de raad en in beleid, maar juist ook in de uitvoering. De volgende motie is nummer 46. Ook scholen zijn belangrijke ontmoetingsplekken. Schoolgebouwen zijn primair bedoeld voor talentontwikkeling en onderwijs, maar juist deze gebouwen staan na sluitingstijd leeg en voor het CDA is de grote vraag wat de kansen, mogelijkheden en barrières zijn om deze gebouwen breder te gebruiken, hoe kunnen we van scholen naar gemeenschapshuizen komen.

Dit onderzoek helpt de raad, in ieder geval ons, om in stelling te worden gebracht en om naar de toekomst hierin goede keuzes te maken. Scholen als gemeenschapshuizen voor een breder aanbod van cultuur, sport en verenigingen die daar kunnen samenkomen. Tot slot voorzitter, motie 47 over de warenmarkt. Het 22

CDA vindt aantrekkelijke en kwalitatief goede markten van belang voor onze gemeente en wij zouden graag meer inzicht krijgen in welke markten verlieslijdend zijn en wat daarvoor mogelijke oplossingen kunnen zijn en tegelijkertijd een aantrekkelijke campagne te starten om de markten meer te promoten voor onze inwoners en marktkooplieden. Tot zover voorzitter. De heer VAN DER KRABBEN: Een kort vraagje daarover als dat mag. Een gezellige markt is de hoogste prioriteit en kostendekkend de tweede. In het dictum staan beide punten en u hoorde al van GroenLinks dat dit wat hen betreft ook later mag en wat Bosch Belang betreft mag dat ook best later want het is het belangrijkste om eerst een gezellige markt te realiseren. Bent u eventueel bereid om de laatste bullet over die € 100.000 die nu in 2025 moet worden binnengehaald door te schuiven? De heer VAN GENUGTEN: Ja, dat heb ik gehoord, ik hoorde u het zeggen en ik hoorde ook GroenLinks het zeggen. Wij benoemen dat zo nadrukkelijk omdat er al jaren een verlies van € 100.000 is dat niet in de begroting wordt opgenomen maar waarvan bij de jaarrekening structureel melding wordt gemaakt.

Als je een beweging wilt, en dat doen we nadrukkelijk door een positieve campagne te voeren om de markten onder de aandacht te brengen in de hoop dat meer marktkooplieden van die gezellige kwalitatieve Bossche warenmarkt gebruik gaan maken, moeten we inzicht krijgen in hoe die markten lopen en waar eventueel verlies wordt geleden. Dan moet de raad in stelling worden gebracht en dan kunnen we het hebben over prioritering en keuzes, maar voor ons is de richting om tot een kostendekkende warenmarkt te komen. De heer VAN DER KRABBEN: Dus u laat 2025 staan. Als u dat jaartal schrapt, ben ik het ermee eens. De heer VAN GENUGTEN: Bedankt voor uw inbreng, maar we kunnen het niet iedereen naar de zin maken mijnheer Van der Krabben, ik laat het erin staan. De heer GERSJES: We hebben deze motie mede ingediend. Ik kom iedere zaterdag op de markt, dan maak ik leuke filmpjes en spreek ik veel marktkooplieden. Ik hoor dan ook, en ik hoop dat dit wordt meegenomen, althans dat de aandacht erop wordt gevestigd en ik hoop dat ook de heer Van Genugten zich daarin kan vinden, dat ze steen en been klagen over alle regels waaraan ze moeten voldoen; regeltje zus, regeltje zo, hier een tafeltje niet, daar een tafeltje wel. Als je marktkooplieden wilt trekken, moet je zorgen voor een gezellige markt en niet zo nadrukkelijk op de regeltjes letten.

Geef ze een beetje meer ruimte en zorg dat er snel een marktmeester komt die daar misschien iets in kan betekenen. Vindt u dat ook? De heer VAN GENUGTEN: U maakt inderdaad interessante filmpjes over de markt, die heb ik toevallig recent gezien. We roepen het college in deze motie op om in gesprek te gaan met Marktadviescommissie en andere partijen, ongetwijfeld zullen deze signalen ook in dat gesprek aan bod komen. De heer VAN DER KRABBEN: Laat ik wat dichter bij huis beginnen en dan kijk ik naar volgende week, dan is er een VNG-congres waarin een motie van alle gemeenten aan de orde komt en ik hoop dat onze gemeente die ook mede heeft ingediend, dat is een vraag die ik graag beantwoord wil hebben. Het rijk gaat vanaf 2026 € 3 miljard op de gemeentebegroting bezuinigen en dat wordt een ramp. Die motie heeft als strekking dat men eigenlijk tegen de regering wil zeggen: als jullie op deze lijn doorgaan dan willen wij de taken van het rijk die wij als gemeente moeten uitvoeren bevriezen of eigenlijk stopzetten. Ik vraag het college om ons inzicht te geven in de consequenties als deze stap eventueel zo ver moet worden gezet. Ik hoop het niet en ik heb dat beeld ook niet. De tweede vraag is of wij de motie mede hebben ondertekend. Dan ga ik naar de voorjaarsnota.

Als ik daarnaar kijk dan kijk ik eerst even terug naar de start van dit college, nu ongeveer vijftien maanden geleden, en dan pak ik het namens Bosch Belang samen. Men is met deze ploeg zeer enthousiast bezig om een goede drive te maken voor de samenleving in haar totaliteit. Natuurlijk zijn er wel eens zaken die we liever linksom of rechtsom zouden willen, maar in zijn totaliteit complimenteer ik het college: blijf op deze weg doorgaan want vroeg of laat zullen de inwoners en het bedrijfsleven u daar dankbaar voor zijn. Natuurlijk krijgt u ook proteststemmen, dat hoort er ook bij, dat is inherent aan het leven. Dan de voorjaarsnota zelf. Eigenlijk hoef je maar een toelichting te geven op de motie die ik zelf met anderen heb ingediend want als er 55 moties langskomen, en ik ga die 55 waarvan wij mede-indiener zijn of waarop wij nog een antwoord van het college of een toelichting van de indiener op willen horen niet allemaal langslopen, zo gek krijgt u mij niet. Ten aanzien van dat stuk zullen wij straks onze mening in 23

tweede instantie of met een stemverklaring geven, ik houd altijd van efficiënt werken. Het is voor het eerst dat wij als raad om 14.00 uur met de voorjaarsnota beginnen, meestal was dat bij de begroting. Nu is dat bij de voorjaarsnota en datzelfde proces hoeft van Bosch Belang bij de begroting niet overgedaan te worden want ik ga ervan uit dat het college de moties die vandaag worden aangenomen in de begroting meeneemt. Dan hoef je alleen nog maar te praten over welke zaken niet zijn meegenomen en dan hoef je niet om 14.00 uur te beginnen, maar als u dat allemaal wilt dan mag dat wel en dan zit ik daar gewoon bij. Dan de motie die wij hebben ingediend, die gaat over het sociaal stelsel in Nederland dat de laatste jaren fors is uitgedijd. De instellingen die daarmee bezig zijn, verzekeringsmaatschappijen en overheden, zijn eigenlijk de financieringskanalen die daarbij om de hoek komen kijken, maar bij de zorg gaat het uiteindelijk om de cliënt die moet worden geholpen. De motie die wij daarvoor indienen met gewoon ge-DREVEN, de VVD, VOOR Den Bosch en de PVV, de laatste staat er niet op maar heeft laten weten mee te doen, is dat er een regisseur komt die met deze organisaties praat, zodat er één contactpersoon komt waarmee de zorg de betrokken cliënt kan bespreken. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ik heb een verduidelijkende vraag over deze motie.

Bij het delen van deze motie verwees uw collega ons naar een linkje vanuit het rijk die pilots binnen bepaalde gemeenten doet en in deze motie wordt eigenlijk gevraagd om zelf aan de gang te gaan. Hoe kijkt u er tegenaan om juist niet… Bijvoorbeeld het rijk het verzoek te doen om bij die pilots aan te sluiten in plaats van zelf opnieuw het wiel uit te vinden? De heer VAN DER KRABBEN: U hebt gelijk dat je een beroep kunt doen op de € 40 miljoen of € 8 miljoen die in het potje van het rijk zit. We hebben dat eruit gelaten omdat er overleg met verschillende fracties is geweest waarin naar voren kwam het wat breder neer te zetten. Dan mag je ervan uitgaan dat het college daar misschien al een beroep op heeft gedaan of dat initiatief neemt. Ik ga ervan uit dat het college weet dat die pot er is. Daar wil ik het eigenlijk bij laten. De heer HOEBEN: We hebben het hier over Bosch Belang als een heel consistente partij met heel veel ervaring en ik wil toch nog vragen naar waar we het steeds over hebben, het klimaatbos. De consistentie zit er namelijk in dat Bosch Belang in 2019 met ons meedeed bij de vraag naar een klimaatbos terwijl de partijen die dit nu naar voren willen halen, GroenLinks, D66 en Rosmalens Belang, daar tegen waren. U was ook consistent toen het over wind te gast ging, daar stond u namelijk ook op, daar deden wij niet aan mee.

Dat was eigenlijk het schaamgroen voor de windmolens. Nu als steuner van het bestuursakkoord, in het bestuursakkoord staat… De heer VAN DER KRABBEN: Ik ben geen steuner van het bestuursakkoord. De heer HOEBEN: U hebt toch ook voor het bestuursakkoord gestemd? De heer VAN DER KRABBEN: Ik leg het voor de tweede keer uit, ik was niet aanwezig toen er tijdens die raad werd gestemd, maar ik draag het bestuursakkoord volledig uit. De heer HOEBEN: Oké, u draagt het een warm hart toe. In het bestuursakkoord staan zowel de rondweg als het klimaatbos tussen de Grintweg en De Groote Wielen. Wat maakt nu dat u deze motie belangrijk vindt en dat u vindt dat die nu moet worden ingediend, kunt u dat uitleggen? De heer VAN DER KRABBEN: Ik dacht dat anderen dat al voldoende hebben uitgelegd. Ik ga niet alles herhalen, zo zit ik niet in elkaar. De heer HOEBEN: U hoeft het niet te herhalen. De aanvulling was dat er nogal wat onduidelijkheid is over waarom deze motie specifiek nu belangrijk is. Wij twijfelen namelijk heel erg omdat er een koppeling in zit en dat maakt het voor ons moeilijk. De heer VAN DER KRABBEN: Dat hebt u allemaal al gehoord.

Wat wilt u nou van mij weten? De heer HOEBEN: U dient die motie mee in en wat maakt nu dat deze motie zo belangrijk is dat dit nu alsnog een keer moet worden bekrachtigd? De heer VAN DER KRABBEN: Omdat dit wordt gevraagd en het initiatief is genomen om te zorgen dat dit bos er komt. Wij houden ervan dat die koppeling wordt gemaakt zoals dat is 24

afgesproken. De heer HOEBEN: Als ik zo vrij mag zijn voorzitter, dat is al afgesproken in het bestuursakkoord. De heer VAN DER KRABBEN: Als de urgentie van dien aard is, kan het nooit kwaad om het nog een keer via een motie op tafel te leggen. De heer HUIBERS: Hopelijk een nieuwe vraag die gaat over de motie Participatie die Bosch Belang indient. Ik hoorde de collega's van De Bossche Groenen zeggen dat participatie veel facetten heeft. De motie die Bosch Belang indient doet alvast een flinke suggestie over een onderdeel van participatie, hoe je dat kunt inkleuren. Zou het wellicht een optie zijn om eerst een raadsbreed debat over participatie te voeren en dan alsnog met een motie te komen in plaats van het aan de voorkant al in te kleuren? De heer VAN DER KRABBEN: U hebt de pech dat ik al wat langer meeloop. Het woord 'participatie' is de afgelopen 20 tot 25 jaar regelmatig over tafel gekomen en je probeert de burger bij ieder initiatief te betrekken. Het is niet van belang of je de ene keer een stap op A zet en de volgende keer op B, we moeten steeds meer aan participatie doen en dat zal ook in ontwikkeling blijven. De heer KABBOUTI: Ik hoorde net dat de heer Van der Krabben niet alle moties wilde bespreken en daar doe ik ook niet aan mee, ik volg uw advies volledig op.

Ik haal wel een aantal moties naar boven waarop de PvdA de nadruk wil vestigen en ik begin met de laatste motie over de juiste zorg middels één regisseur die de heer Van der Krabben in al zijn wijsheid toelichtte. Volgens mij is dat een oproep die al langer in het Sociaal Domein bestaat, maar laten we ook vaststellen dat de stappen die daarin nog kunnen worden gezet echt nog wel aanwezig zijn. Vanuit dat perspectief zullen wij die motie dan ook van harte ondersteunen, om ook de mensen die in die systematiek in de zorg zitten echt de helpende hand te bieden. Dan twee moties die de PvdA zelf indient, namelijk de motie 'Koppelkansen bestaande bouw en leefomgeving' en 'Cultuursensitiviteit in de zorg'. De motie 'Koppelkansen bestaande bouw en leefomgeving' is voor een belangrijk deel herkenbaar in bestaand beleid, maar we moeten vaststellen dat ook hier nog kansen liggen die wellicht verder gemaximaliseerd kunnen worden of misschien zelfs nog dat extra stapje kunnen meebrengen, corporaties die grote slagen maken in het verduurzamen van woningen en het revitaliseren van wijken, in het herinrichten van wijken en wij als gemeente die daar dan op aanhaken als het gaat om hoe we de openbare ruimte op dat vlak in dat proces kunnen meenemen.

De ene keer gaat dat goed en soepel en de andere keer zit daar wat spanning op als het gaat om het bij elkaar leggen van de planning, de agenda 's en de middelen. Deze motie roept eigenlijk op om dit vanuit dat perspectief en die positieve grondhouding op te pakken en ook te kijken of ergens versnelling mogelijk is om die winst te pakken. Bijzondere aandacht voor de laatste bullet onder 'overwegende dat', waarin wordt gevraagd te onderzoeken of er ruimte is om af en toe de corporaties in de lead te zetten. Doe dat samen met corporaties en inwoners en informeer de raad hierover. Vanuit het vertrekpunt, dat is uiteindelijk de kern van deze motie, het vergroenen, de ontmoeting en het bewerken in de openbare ruimte. Daar zit de kwaliteit, daar zit de winst voor onze inwoners in de bestaande wijken en die moeten we vooral niet over het hoofd zien. Dan de cultuursensitieve zorg en meer aandacht daarvoor. Er is zojuist in een debatje al opgeroepen: hoe kijk je daarnaar. Voorzitter, laten we het gewoon heel concreet benoemen, 45 nationaliteiten in de Bossche samenleving die hier al decennia geaard zijn, die hier hebben gewerkt, die hier een bijdrage hebben geleverd, maar die op een gegeven moment ook op een leeftijd komen waarop ze zorg nodig hebben en laten we dan ook aandacht hebben voor de cultuur die mensen met zich meebrengen.

Of dat nou cultuur is vanuit afkomst of dat er religieuze invloeden zijn, leeftijd, het maakt eigenlijk niet uit vanuit welke hoek je het benadert, maar laten we wel zorgen dat mensen die hulpbehoevend in de zorg centraal staan en dat er zorg op maat wordt aangeboden. Ga daarover het gesprek aan. Deze motie komt niet zomaar uit de lucht vallen, tijdens Informeren & Ontmoeten stelde mijn collega Çifçi de vraag hoe cultuursensitiviteit op dit moment in de praktijk de aandacht krijgt en als het antwoord 'niet of nauwelijks' is dan denk ik dat we daarin als gemeente echt wel een slag te slaan hebben. Deze motie is dus absoluut niet overbodig. Doelgroepenbeleid is totaal niet de inzet, het is vooral zorgen dat je de mensen centraal stelt. Voorzitter, geef outsiders op de woningmarkt ook een stem. Volgens mij heeft de heer Van den Kerkhof in zijn bijdrage daar een hele nadrukkelijke toelichting op gegeven. We proberen dat met de instrumenten die we al hebben te borgen, maar we zien toch dat de stem van de insider iedere keer weer nadrukkelijk in beeld komt en de stem van de outsider nadrukkelijk uit beeld blijft. We zijn op 25

zoek naar hoe we die belangenafweging kunnen maken en laten we ervoor zorgen dat we ook in dat spectrum die stem in de besluitvorming nadrukkelijker een plek geven. Ik ben vergeten de motienummers te noemen, maar niemand vraagt erom dus ik ga ervan uit dat het hartstikke helder is. Motie 10, Gelijke kansen op bestaanszekerheid. Die motie is natuurlijk op initiatief van GroenLinks en als het gaat om de mindset en de grondhouding van de organisatie zien we in de praktijk dat het op sommige plekken goed gaat, maar ook dat het op sommige punten nog echt wel knelt en aandacht vraagt. Volgens mij moeten we uitspreken dat je gemeentebreed over de volle breedte van je beleid een handreiking naar die mensen doet en ervoor zorgen dat dit ook echt wel in je mindset en je handelen terechtkomt. Dus daarin bestaanszekerheid centraal stellen. De heren Van Rosmalen en Van den Kerkhof hebben de motie 'Kloof tussen burger en gemeente verkleinen' al toegelicht als het gaat om hoe je die gelijkwaardigheid wilt borgen en de heer Van Creij stelde al een vraag over de gelijkwaardigheid. Uiteindelijk vindt de besluitvorming in deze ruimte plaats, maar hoe zorgen we ervoor dat we die gelijkwaardigheid qua informatievoorziening aan de voorkant borgen.

Dus zorg ervoor dat je vanuit je beleidsmakers en je bestuurdersrol daadwerkelijk bij de start die gelijkwaardige positie creëert want er zit heel veel kennis en passie in de samenleving die een verrijking is voor het document dat uiteindelijk ter besluitvorming wordt voorgelegd als die aan de voorkant een plek krijgt. Laten we zorgen dat we die slag ook slaan. Nog heel kort twee moties. Een kleine correctie op motie 38, abusievelijk is onze naam daar als mede-indiener opgezet, maar dat is niet de bedoeling. Wij hebben een vraagteken bij het tweede dictum over het ophalen en wegbrengen van autoreizigers. Volgens mij zit daar een bredere vraag achter, namelijk de bereikbaarheid van het station aan de westkant en ten aanzien van het centraal stellen van het autoverkeer is onze vraag in hoeverre de doorstroomas al voldoende is. We horen daar graag een reactie van het college op. Van één motie, ik kijk naar mevrouw Van der Kallen, 'Iedereen moet mee kunnen sporten' gaat je hart sneller kloppen, die komt binnen, die raakt je en die zullen we van harte ondersteunen. Voorzitter, tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel. De heer Van Hattem komt pas na 18.00 uur, hij doet vanaf de tweede termijn mee.

De heer VAN CREIJ: In tegenstelling tot wat net werd gezegd door volgens mij de heer Gersjes in een interruptie op mevrouw Hendrickx is de voorjaarsnota volgens ons hét moment om bij te sturen. Vandaar dat wij mede-indiener van veel moties zijn en we er zelf ook acht indienen. Ik begin daarom snel om die binnen de zes minuten toe te lichten. Motie 18, Den Bosch als datastad hoort gezien te worden. Mijn commissielid de heer Pennings is daar een heel warm pleitbezorger voor. Datastad zegt de inwoners bijna niets en als je dan toch datastad wilt zijn moet je een voorbeeld voor de burgers stellen. Je kunt dat doen met een app waarin je kunt klikken op wat er in een stad of dorp is te doen. Hij heeft als voorbeeld voor mij opgeschreven: als je zegt 'Jeroen Boschstraat' of… Mevrouw VAN DER KALLEN: Ik vraag me af of we dan bij de rondleidingen in de stad een trapje krijgen om de QR-code op de straatnaambordjes te kunnen scannen. De heer VAN CREIJ: Volgens ons is het wel de bedoeling om naar die QR-code te kijken, dan kun je inzoomen. Mevrouw VAN DER KALLEN: Daar hebben we dan wel een trapje voor nodig. De heer VAN CREIJ: Nee, er zijn allerlei mogelijkheden. U bent iets kleiner dan ik, maar als je zo doet… Dat is een technisch uitvloeisel, je moet eerst de wilsbeschikking hebben om daar te komen en dan zijn er allerlei mogelijkheden.

Bij de Jeroen Boschstraat weet iedereen wel wie Jeroen Bosch is, maar in Rosmalen heb je de Harry Coppensstraat en misschien zijn er mensen die willen weten wie dat was. Daar gaat het ons eigenlijk om: benadruk als datastad wat er is. Dat is eigenlijk motie 18. Mevrouw HERNÁNDEZ: Gaat de informatie die u wilt verstrekken alleen over gebouwen of ook over de geschiedenis en activiteiten? De heer VAN CREIJ: Ik denk dat dit zo breed mogelijk kan, het kan ook gaan over een industrieterrein of bedrijfspanden. In het Grassocomplex zit nu een datacentrum, maar wat is de geschiedenis van het Grassocomplex, dat soort zaken kan er wat ons betreft allemaal in terugkomen. Dan motie 19, het herbestemmen van het gebied rond het Rodenborch College. Daar zit nu een soort antikraak in en wij zeggen niet dat die mensen er per se uit moeten, maar kom nu eens met planvorming. Uit beantwoording van technische vragen blijkt mañana, mañana, mañana. Nee, we 26

moeten maken dat er plannen liggen, die moeten klaar zijn op het moment dat er iets moet gebeuren. Dat is eigenlijk wat wij hier vragen. Dan de gemeentelijke publicaties, motie 20. In een eerdere bezuinigingsronde is ervoor gekozen om zaken digitaal beschikbaar te stellen, maar niet iedereen is digitaal vaardig en veel burgers voelen zich plotseling overvallen door iets wat in hun wijk of buurt gebeurt. Publiceer wat hier wordt besloten of wat ambtelijk op de rol staat in de gewone weekbladen. Dan het onderzoek naar de oostelijke ontsluiting van De Groote Wielen. Er wordt nu voorgesteld om te kijken wat er allemaal aan de westkant van het Rosmalense kan gebeuren, maar het knelpunt blijft toch de verkeersafwikkeling aan de oostkant en neem dat nu ook eens parallel mee bij wat er staat te gebeuren. Dan het terugplaatsen van bladkorven. Onze gemeente heeft ongeveer 90.000 bomen en er ligt nog een hele uitrol van bomen die mogelijk nog worden geplant. Op wijkniveau is er veel overlast van vallend blad en dan kijk ik naar mevrouw Hendrickx die eerder al vragen heeft gesteld over of de bedrijven die blad ruimen dat elektrisch kunnen doen Als je dat kleinschalig in de buurt doet dan doet iedereen dat gewoon zelf en dat is een win-winsituatie.

In de brief van de wethouder stond dat er ook etensresten in liggen en daarop zou een publieksactie kunnen worden gericht om ervoor te zorgen dat dit niet meer gebeurt. Dan het jaarlijks terugkerende ritueel van tweemaal per jaar, een motie over de hondenbelasting, M23. Ik wil straks niet het verwijt krijgen dat er geen dekking op zit, natuurlijk zit er geen dekking op. Dat zit ook niet op het verzoek om de extra wethouder en de griffiemedewerker te betalen, daar ligt nu ook nog geen concrete dekking onder en ik hoor straks graag van het college of het dit overneemt, ook met betrekking tot het zorggeld. Dan nog twee moties. Dromen mag, vanuit het Nulandse en met waardering voor korfbalvereniging Be Quick. Er is de wens uitgesproken om integraal te kijken wat er mogelijk is met het nieuwe sportpark en woningbouwontwikkeling. Ik heb hier staan 'in de sportvisie' en dat heb ik heb dat erin verwerkt omdat de wethouder Sport een vraag in de commissie heeft beantwoord. Het moet gewoon integraal worden bekeken en alles moet bij elkaar komen.

Mevrouw VAN DER KALLEN: Vindt u niet dat dit veel breder moet worden getrokken en dat het niet alleen in de Sportvisie thuishoort, maar veel eerder in de Omgevingsvisie omdat we met nog veel meer zaken hebben te maken dan alleen met sport? De heer VAN CREIJ: Ik ben het helemaal met mevrouw Van der Kallen eens, dit omvat heel veel, het omvat woningbouw en het herplaatsen van een sportgebied. Het geeft heel veel mogelijkheden en ergens moet de bal worden opgepikt. Vandaar dat wij het bij de Sportvisie willen oppikken, maar alles moet wel in elkaar vallen want we zijn er niet met alleen de Sportvisie omdat er ook een stedenbouwkundig veranderplan moet komen. Wat dat betreft treft u mij helemaal aan uw zijde. De heer VAN HAREN: Dit antwoord van de heer Van Creij gehoord hebbende, vraag ik me het volgende af. Mocht de wethouder straks toezeggen dat we op een later moment over de ontwikkelingen in Nuland worden geïnformeerd, niet in de Sportvisie maar bij een groot ruimtelijk vraagstuk, bent u dan bereid deze motie aan te houden? De heer VAN CREIJ: Als er een toezegging van de wethouder is natuurlijk altijd want een toezegging van de wethouder is mij altijd geleerd, is meer dan een aangenomen motie. Wat dat betreft treft u mij aan uw zijde, dat wachten we gewoon even af. Dan Vrienden op de Fiets, daar hebben we het ook al vaak over gehad.