Notulen raadsvergadering 2023-06-06

Onze vraag is: college, wees nu eens niet het braafste jongetje van de klas. Bij de verslaafdenopvang in Den Dungen bleek dat het college dat niet is want daar durft het ook de randen op te zoeken. Doe dat nu ook eens voor Vrienden op de Fiets, lok maar een proefproces uit om zo'n initiatief te ondersteunen. Ik zit nog in mijn termijn en ik geef een toelichting op moties die we mede hebben ondersteund. M40, het winterfestijn. We hebben in februari 2023 een discussienotitie geschreven en toen die werd behandeld kregen we flink wat kritiek omdat de naam niet klopte en dit niet goed was en dat niet goed was. We zijn blij dat we nu mede-initiatiefnemer zijn omdat een gemeente als Den Bosch gewoon een winterfestijn hoort te ambiëren. Dan M17, Burgerparticipatie, samen met onder andere Leefbaar 's-Hertogenbosch. Daar staan we van harte achter. Met betrekking tot M37 heb ik een nadrukkelijke vraag aan de wethouder. In M37 wordt letterlijk uit de onderliggende stukken geciteerd: het Hooghemaal is een aanpassing tot een kruising met een verkeersregelinstallatie. Het rapport van Royal Haskoning dat er onder ligt gaf aan het te optimaliseren. Wat gaat het nu worden, gaat de wethouder voor het optimaliseren van de huidige situatie of voor een verkeersregelinstallatie? Tot zover. De heer GERSJES: Ik vraag u allen om oplettend te zijn omdat ik straks even een doeactie met 27

u heb, tikt u maar vast in 'Wijk- en dorpsbudget gemeente 's-Hertogenbosch'. Waar gaan we het deze keer over hebben voorzitter, over de voorjaarsnota waarbij VOOR Den Bosch elf moties steunt, dat is precies 20%. Ik weet niet wat er allemaal uit de stemmingen voortvloeit, dat zult u wel merken. Ik schenk alle aandacht aan de motie 7, alleen maar om de wethouder te overtuigen van het feit dat hij in 2024 een onderzoek naar de verhoging van de wijk- en dorpsbudgetten moet instellen omdat ik sterk de indruk heb dat het wijk- en dorpsbudget niet zo wordt benut als zou kunnen. Met andere woorden hier moet meer aandacht aan worden geschonken. Daarom wil ik deze tijd besteden aan de promotie van de wijk- en dorpsbudgetten van 's-Hertogenbosch. We hebben € 771.880, wilt u meekijken om te zien hoe de uitputting op dit moment plaatsvindt. Kijk even naar het budget van het Paleiskwartier, daar is één aanvraag toegekend en daar hebben ze € 16.550. Het is zomaar mogelijk dat daar de klasse met de poen zit, maar het kan ook anders zijn, dat ze niet weten van de mogelijkheid om aanvragen te doen. Het is wel interessant om te zien waar dat geld naartoe gaat.

€ 1.900 naar een kunstmarkt en om uw geheugen even op te frissen, met name onze bewoners en bewonersgroepen zijn aan zet en zij zouden zich eens wat bewuster moeten zijn van de mogelijkheden, niet alleen die buurtbarbecue maar kijkt u eens naar Noord, een rommelmarkt op de Eerste Slagen, een sociaalculturele activiteit van € 1.025. De heer VAN CREIJ: Dan even over het wijk- en dorpsbudget. Politiek gezien is dat destijds in het leven geroepen om als gemeenteraad zaken los te laten en dat bij de burger neer te leggen. Als ik u zo beluister, wilt u nu als gemeenteraad de regie weer meer zelf gaan nemen en weer over het wijken dorpsbudget gaan. Klopt dat? De heer GERSJES: Nee mijnheer Van Creij, het geld is van de wijken, dat is aan hen toegekend. Het gaat om een verhoging en die kan alleen maar plaatsvinden wanneer veel meer wordt gebruikt. Ik heb sterk de indruk dat er te weinig gebruik van wordt gemaakt. De heer VAN CREIJ: Het is de derde keer dat de heer Gersjes zegt de indruk te hebben heeft dat, kunt u dat ergens toetsen? We hebben het er in de commissie ook al uitdrukkelijk over gehad dat de burger aan zet is en de kaders heeft en dat de wijken en dorpen geen besluiten nemen omdat er geen budget is. De heer GERSJES: Ik kan daar helemaal in meegaan want ik zeg nadrukkelijk 'heb de indruk dat'.

Ik heb niet de mogelijkheid om onderzoek te doen, daarvoor is mijn fractiebudget niet hoog genoeg en dat wil ik eigenlijk liever aan de gemeente overlaten omdat dit veel verder gaat, dan moet je een enquête houden en een vragenlijst uitzetten. Ik moet daarom voorzichtig zijn met wat ik zeg. Ik heb de indruk dat op basis van... Is er de mogelijkheid om daar gebruik van te maken, kunnen we dat doen, kunnen we zus doen, kunnen we onze leefwijk verbeteren. De VOORZITTER: Mijnheer Van Creij nog de laatste keer? De heer VAN CREIJ (gewoon ge-DREVEN) Nee, ik wacht eerst… De VOORZITTER Dan gaan we nu naar mevrouw Hernández. Dan hebt u uw beurt gehad. Mevrouw HERNÁNDEZ: Mijn vraag aan mijn collega van VOOR Den Bosch is de volgende. Bent u ermee bekend dat wij dit soort wijk- en dorpsbudgetten niet aan vertier mogen besteden. U zegt dat u onderzoek doet en dat het niet alleen voor barbecues is, maar het is absoluut niet bedoeld voor barbecues. De VOORZITTER: Zullen we het hebben over de motie, het gaat over onderzoek naar wijk- en dorpsbudgetten, anders gaan we het hebben over de besteding van de wijk- en dorpsbudgetten. Laten we wel aan de motie vasthouden. Mijnheer Gersjes, gaat u verder. De heer GERSJES: Ik sta hier om de wijk- en dorpsbudgetten te promoten.

Daarvan moet meer gebruik worden gemaakt waardoor ze aan het eind van het jaar zijn uitgeput en we ons niet hoeven af te vragen of we een tekort hebben. Als we dit niet meer gaan promoten zal er zeker een tekort ontstaan en dan heb ik in 2024 geen onderzoek, daar gaat het mij om. Het gaat ook over de leefbaarheid en de veiligheid in de wijken. Je kunt allerlei onderwerpen aanhalen waarbij bewoners en bewonersgroepen niet wisten van de mogelijkheid om bijvoorbeeld een speeltuin, een visvijver of een moestuintje aan te vragen, een festival te organiseren, of voorlichting te geven; om prettig met elkaar 28

te kunnen samenleven en allerlei activiteiten te ontplooien. Ik gaf u een aantal voorbeelden van de minimale uitputting en de aanvragen zijn ook minimaal. Daarom gebruik ik mijn tijd om nogmaals een oproep te doen voor promotie van de wijk- en dorpsbudgetten: bewoners en bewonersgroepen, pak het op, kijk op sites, vul uw aanvraagformulier in en laat die BAG zijn werk doen. Kijk ook even of de bewonersadviesgroep ervoor zorgt dat er een gelijkheid in de wijken is want in de ene wijk zegt de BAG 'nee' tegen een bepaald onderwerp en in de andere wijk zegt de BAG 'ja' tegen een bepaald onderwerp. Dat zal best zo zijn, maar daar moeten we toch even naar kijken. De VOORZITTER: Mijnheer Van Creij, het gaat nog steeds over hetzelfde onderwerp. De heer VAN CREIJ: Ja, het gaat nog steeds over hetzelfde onderwerp. De VOORZITTER: Ja, maar u hebt al driemaal geïnterrumpeerd. De heer VAN CREIJ: Deelt de heer Gersjes… De VOORZITTER: Nee, u hebt al driemaal geïnterrumpeerd. De heer VAN CREIJ: Ja, dit is de derde keer. De VOORZITTER: Ja daarom. Ik ga nu naar de heer Van Haren. De heer VAN CREIJ: Nee, volgens mij heb ik tweemaal geïnterrumpeerd en ben ik de derde keer gaan zitten. De VOORZITTER: De laatste keer dan. De heer VAN CREIJ: Even richting de heer Gersjes.

Is het nou niet net de kracht van het wijken dorpsbudget dat de bewoners, wijken en buurten zelf over hun besteding van de gelden mogen beslissen. Dat dit in het Paleiskwartier anders gebeurt dan in Vinkel of in Nuland is toch juist de kracht van het budget? De heer GERSJES: Het gaat erom dat deze mensen meer bekend worden gemaakt met de mogelijkheid om van het budget gebruik te maken. Als ik en jullie dat niet doen dan is er aan het eind van het jaar geld over omdat de mensen het niet wisten en dan wordt er geen onderzoek gedaan. Dat is het, niet meer en niet minder. Nogmaals we doen aan 20% van de moties mee en ik wil ze wel noemen, maar dat is onzin want daar staat gewoon VOOR Den Bosch bij, dat hebt u allemaal kunnen lezen. Ik wil wel even de steun van een aantal partijen voor de motie over de wijk- en dorpsbudgetten benoemen. Dat zijn Leefbaar 's-Hertogenbosch onder leiding van Paul Kagie, Bosch Belang onder leiding van Paul van der Krabben, 50PLUS onder leiding van Adriana Hernández-Martinez en Volt onder leiding van Arjan van Silfhout. Alle andere wil ik noemen, maar ik ben nog niet zeker in hoeverre ik dat wel kan doen. Dank u wel. Mevrouw HENDRICKX: Ik vind dat de heer Gersjes een hartstikke goed en herkenbaar punt aansnijdt.

Sommige wijken weten beter de weg naar de wijk- en dorpsraden te vinden dan andere wijken en het dictum vraagt nu eigenlijk om verhoging van het budget, is het dan geen suggestie om te vragen om het wijk- en dorpsbudget te evalueren, dat u de motie aanpast en dat we die in stemming brengen want ik ben heel benieuwd hoe het met de wijk- en dorpsbudgetten gaat en of dat misschien beter en slimmer kan. De heer GERSJES: Dat vind ik een fantastische suggestie en ik wil hem ter plekke aanpassen. Mevrouw HENDRICKX: Hartstikke goed. Mevrouw HERNÁNDEZ: Heel veel is al gezegd. Ik ben erg blij dat iedere partij hier aanwezig een eigen mening heeft, maar dat het algemeen belang heerst, dat is echt heel positief, daar ben ik erg blij om. Ik wil het alleen hebben over bepaalde sterke punten die vandaag in de voorjaarsnota en de moties staan. Allereerst het versterken van onze wijken en dorpen. 50PLUS is er voorstander van om het verenigingsleven leven in te blazen. De collega van VOOR Den Bosch heeft er uitgebreid over gesproken en wij ondersteunen motie 7 over de verhoging van de wijk- en dorpsbudgetten van harte 29

en ook de evaluatie om te kijken hoe wij deze budgetten meer kunnen promoten. Motie 28 heeft te maken met de representatie en deelname aan de stadsmonitor te vermelden en die steunen wij van harte, maar ook de zorg. 50PLUS staat vooral voor gezondheid en wij stemmen van harte in met motie 1, wij willen heel graag dat de mensen één aanspreekpunt hebben. Motie 3 houdt in die richting rekening met cultuursensitieve zorg en die steunen wij van harte. Dan gaan we naar het punt Ontmoetingsstad. Het CDA hield hier een prachtig pleidooi voor, maar 50PLUS vraagt zich af of het slim is om motie 48 aan te houden en die na de bespreking van de discussienotitie aangepast naar voren te brengen omdat dit alle politieke partijen de kans biedt om hun standpunt uitgebreid uit te spreken. Met betrekking tot de warenmarkt, motie 47, stellen wij voor dat de biologische markt van vrijdag wordt samengevoegd met de woensdagmarkt omdat die markten elkaar versterken, mensen hebben dan de mogelijkheid om naar de ene of de andere markt te gaan in plaats van dat ze twee dagen de stad in moeten. Het is belangrijk dat wij ervoor zorgen dat iedereen in deze stad kan meedoen. Wij dienen een aantal moties mede in en een aantal steunen wij van harte. Ik noem alleen de namen, motie 54 en 55, waar iedereen recht heeft op sport en mee kan sporten, dat is een manier om bij elkaar te komen.

Rekening met iedereen houden, betekent ook dat fysieke publicaties moeten blijven bestaan omdat niet iedereen in deze stad digitaal vaardig is en wij steunen motie 20 van harte. Met betrekking tot armoede steunen we motie 43 over de Dag van de Armoede en motie 10 over gelijke kansen van harte, maar wij willen wel aandacht vragen voor een groep die vaak wordt vergeten namelijk de zzp'ers. Dat zijn mensen die keihard werken en die meestal geen steun krijgen, maar die op dit moment wel diep in de problemen zitten. Ik vraag de wethouder of hij hier iets over kan zeggen. Ik heb in mijn pleidooi bij de voorjaarsnota iets gezegd over de Essentgelden en ik ben erg blij dat de collega van de PvdD is gekomen met motie 36 over het energiefonds, die steunen wij van harte. Mijn laatste opmerking gaat over motie 42 van de VVD die spreekt over de kwaliteitsimpuls voor bedrijventerreinen. Ik adviseer deze motie aan te houden en om dit in een discussienotitie uitgebreider te bespreken. Het is erg belangrijk te weten wat wij willen, hoe wij het willen en hoe we het kunnen uitvoeren. Op deze manier is er te veel haast om dat naar voren te brengen en ik adviseer de motie aan te houden DE VOORZITTER: Dank u wel. Daarmee sluiten we de eerste termijn van de raad.

Ik stel voor dat we eerst wethouder Van der Geld aan het woord laten, omdat het eten rond 17.30 uur klaar is en ik geef als eerste het woord aan de heer Van der Geld. Wethouder VAN DER GELD: Ik zal me beperken tot de moties en ik kom aan het eind op de vraag van Bosch Belang over de VNG. Motie 23 over de hondenbelasting. Het is niet eens het jaarlijkse, maar het halfjaarlijkse ritueel want we hebben natuurlijk de voorjaarsnota en de begroting. Bij dat ritueel hoort ook dat het college dit ontraadt. We hebben het wel voor u uitgezocht mijnheer Van Creij, want het is iets te gemakkelijk om te zeggen dat dekking niet hoeft en als u er een doelbelasting van wilt maken dan kunt u voor € 500.000 structureel aan dekking zoeken want de vrijvallende zorgbudgetten is incidenteel geld en die twee gaan natuurlijk niet op, dus wij ontraden motie 23. Motie 26, Betere spreiding subsidiebudget. Die motie is nogal boud, die zegt namelijk grote subsidiënten te korten en dat ten faveure van kleinere subsidiënten te brengen. Dat zegt helemaal niets, daar gaat wel heel impliciet een soort waardeoordeel van de SP als indiener over grote subsidiënten van uit, maar grote subsidiënten kunnen wel degelijk heel veel fijnmazig in wijken, buurten et cetera doen.

Om met een streep te zeggen 'haal maar een flinke streep bij de grote subsidiënten weg ten faveure van allerlei kleine initiatieven' gaat het college te ver en daarom ontraden wij motie 26. Dan motie 29, Structuurfonds opzetten als een dekkende meerjarenbegroting. Daar hebben wij het in de commissie ook al uitgebreid over gehad, dat zijn niet de spelregels die uw raad heeft vastgesteld als het gaat over hoe het Structuurfonds werkt. Het is een meerjareninvesteringsplanning waarbij het niet vanzelfsprekend is en ook niet per se noodzakelijk dat al die projecten tot uitvoering komen, daarover neemt uw raad stap voor stap besluiten. Dus het college is het er niet mee eens dat het Structuurfonds per se een meerjarig sluitende begroting moet zijn en vanuit die insteek ontraden wij motie 29. Dan motie 30, Verbinding met in plaats van over het spoor. Het optimale scenario is dat we beide kunnen realiseren, dus dat je een aansluiting met het spoor kunt maken, maar zeker ook een noord-zuidverbinding, die is alleen al vanwege de parkeervoorzieningen die we tussen de ene kant van het spoor, het Innovatiekwartier/EKP en de Bossche Stadsdelta komen cruciaal, zo krijg je ook een optimale parkeerverdeling tussen die gebieden en natuurlijk ook gewoon de kruisbestuiving en de wisselwerking met langzaam verkeer, dus voetgangers en fietsers.

Daar gaan echt enorm veel mensen wonen en zo slecht je die barrière letterlijk ook. Het is niet beperkt tot het spoor, maar het gaat zeker ook om die noord-zuidverbinding voor langzaam verkeer en daarom ontraden wij motie 30. Dan motie 32, Meer besteding in plaats van 30

het opbouwen van reserves. Ik snap ergens nog wel waar die vandaan komt, maar alle reserves die we als gemeente hebben, zijn door uw raad opgericht en ik stel voor dat de indiener ook specifiek is over welke reserve we dan moeten opheffen want achter iedere individuele reserve zit een individueel verhaal. Dan motie 36 over de Essentgelden, Energiefonds op de juiste plaats. Met het bestuursakkoord hebben we ook de intentie of eigenlijk de afspraak gemaakt dat we die middelen willen inzetten voor de energietransitie. Ik heb alleen in de commissie ook het dilemma met u willen delen dat het Warmtefonds bij het van start gaan van deze bestuursperiode en ook bij het bestuursakkoord nog niet zo ver was als nu, inmiddels wel, en dat die leningen inmiddels voorhanden zijn middels het Warmtefonds. Ook na de commissievergadering is onderzoek gedaan en zelfs mensen met een BKR-registratie kunnen bij het Warmtefonds terecht. Dus het Warmtefonds gaat heel ver in hoe het mensen door middel van een lening kan helpen, dus de zorg van onder andere de PvdD dat het op de grote hoop belandt; dat is helemaal niet de intentie, dat heb ik ook in de commissie geuit. Wij willen die middelen echter zo effectief mogelijk inzetten, het lijkt erop dat het Warmtefonds dat niet is en we moeten ons echt nog beraden op wat dat dan wel is.

Uw raad komt daar gewoon voor aan zet want het gaat om substantieel geld, dat heb ik in de commissie ook gezegd. Wij ontraden dus motie 36 helaas. Dan motie 41, Lage Diezebrug separaat in het Structuurfonds. Zoals ik in de commissie ook aangaf, begrijp ik de opmerking en de motie, daarom geen bezwaar om die zaken te splitsen en de Lage Diezebrug ook separaat zichtbaar te maken in het Structuurfonds. Zoals in de commissie ook gezegd als wij stappen voor de Lage Diezebrug zetten, komen wij sowieso separaat bij uw raad langs voor een krediet. Dan motie 43, de ozb omlaag. De heer Van Hattem is er niet, maar anders had ik hem toch wel even lachend aangekeken met de vraag naar incidenteel en structureel, de heer Van Hattem weet dat als geen ander. Hij refereert aan incidentele baten, maar dat wil niet zeggen dat je daarmee de ozb structureel kunt verlagen en daarom ontraden wij motie 43. Dan motie 48, 's-Hertogenbosch ontmoetingsstad. Daarin wordt heel specifiek gevraagd om ruimte voor ontmoeting op te nemen en ik neem aan in bijvoorbeeld het volgende position paper of hoe het document over de Spoorzone dat we dan gaan maken ook mag heten, daarmee gaan we aan de slag. Je hoort in dit huis en ook elders soms over de onterechte tegenslag tussen stenen en bijvoorbeeld mensen. Juist een ontwikkeling als de Spoorzone gaat over mensen, ontmoeten en hoe je die verbindt.

We zullen ook expliciet aandacht besteden aan het element ontmoeten in de Spoorzone. Dus geen bezwaar. Dan motie 53, Ondersteun buurten ook in 2023 in de warmtetransitie. Ja, het financiële argument is het eerste. De afweging van € 300.000 uit de algemene reserve ten faveure hiervan, die afweging maakt het college sowieso niet omdat wij een appel voor de dorst willen houden en daarom niet die storting richting de algemene reserve willen uitputten. Het tweede element is inhoudelijk. Mijn beeld is dat we al met de buurten zijn geland. We zijn aan de slag, het kennisplatform is inmiddels up and running, we wisselen zowel digitaal als fysiek kennis met de buurten uit en er komen nog additionele maatregelen die ook deze buurten gaan helpen. Die komen echter naar voren in de Transitievisie 2.0 die uw raad nog gaat vaststellen. Daarmee zie ik ook dat nu incidenteel € 300.000 ten faveure van die buurten niet per se helpt. Net als de indiener wil ik heel graag met de buurten aan de slag, maar tegelijkertijd is hier vandaag ook een debatje gevoerd over de haalbaarheid van de uitvoering en daarin geef ik aan dat het ook realistisch moet zijn richting de lichte buurten.

We hebben in Den Bosch meer dan 100 buurten en als we de verwachting wekken dat we nu incidenteel € 300.000 vrijspelen voor een selectief aantal buurten dan ben ik bang dat we verkeerde verwachtingen wekken naar allerlei andere buurten die wellicht hetzelfde willen en daarom ontraden wij motie 53. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Even een kleine verduidelijking. Ik hoorde de wethouder bij motie 48 over de ontmoetingsstad zeggen 'geen bezwaar want dat gaan wij sowieso doen'. Ik ben ook groot voorstander van die motie daar niet van. Motie 36 over de Essentgelden voor het Energiefonds vraagt niet om een gemeentelijk Energiefonds, maar om het te oormerken voor de Energie- en warmtetransitie. U zegt dat u dit gaat doen, maar u ontraadt die motie wel, terwijl u een andere motie waarvan u zegt 'we gaan dit ook doen' van geen bezwaar voorziet. Ik snap dat niet. Wethouder VAN DER GELD: Ik zei bij de motie over de position paper Spoorzone 'dat waren we nog niet van plan', om daar expliciet bij ontmoeting stil te staan en bijvoorbeeld een hoofdstuk over ontmoeting te maken. Vanuit die invalshoek zeggen we 'geen bezwaar'. Ik heb niet gezegd 'we waren dat al van plan' om in de position paper expliciet bij ontmoeting stil te staan. Daar zit even de ruis op de lijn, dat verschil van inzicht. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Een vervolgvraag over motie 36, ik snap toch niet helemaal het ontraden daarvan.

Wij vragen eigenlijk dit geld te oormerken en u zegt 'we willen dat geld goed 31

inzetten voor die energie- en warmtetransitie'. Dat is exact wat wij in deze motie vragen, maar u ontraadt dat en dat kan ik niet helemaal rijmen. Wethouder VAN DER GELD: Ik heb in de commissie geprobeerd het dilemma te schetsen omdat het om echt heel veel geld gaat en ik heb ook gezegd dat het college nog niet klaar is met het denken over hoe we dan wel met die middelen omgaan. Als je dan kijkt naar wat de indiener van de motie vraagt, ik heb aangegeven 'ja, wel voor de energietransitie', maar dat kan heel breed zijn, dat kan ten faveure van de warmtenetten en dat kan anders zijn. Uw raad komt daarvoor aan zet en geef het college nou even de ruimte om daarover na te denken zonder dat u het al pinpoint en al ruimte opsoupeert en dat uw raad daar de goede discussie over kan voeren. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Nog één vervolgvraag. Dit dictum pinpoint toch helemaal niets, het vraagt een oormerk voor de energie- en warmtetransitie waarbij we die uitvoering volledig vrij laten. Het enige waar we hier om vragen is dat we zeker willen weten dat het geld voor de energie- en warmtetransitie wordt gebruikt, zonder daarmee iets in de uitvoering te willen doen. Misschien is dat een verstoring in elkaar begrijpen, maar even die verduidelijking daarin. Wethouder VAN DER GELD: Tot slot.

In de motie staat ook 'In het bijzonder waar ook oog is voor de doelgroepen die mogelijk gemist worden met het Nationaal Warmtefonds'. Ik heb in de commissie ook aangegeven dat we door middel van de CO2-monitor ook kijken hoe we de meeste CO2-impact maken. We hebben een totaalaanpak als het gaat om de energietransitie waarin we zeker, dat staat ook in het bestuursakkoord, heel veel aandacht hebben voor mensen met veel energiearmoede, daar komen we in de Transitievisie Warmte 2.0 uitgebreid op terug, maar er is meer dan dat. In het lostrekken van die energietransitie vraag ik dus om die ruimte zoals ik dat net aangaf en niet nu al te pinpointen, 'dan willen we alvast dit'. De heer VAN SILFHOUT: Een korte verduidelijkende vraag over motie 53 over de warmtetransitie. U gaf aan dat het is om de inhoud en de financiële dekking. Er is mij op 4 juni jl. ter ore gekomen dat het is omdat het gewoon niet uitvoerbaar is. Is de motie over de warmtetransitie nou wel of niet uitvoerbaar? Wethouder VAN DER GELD: Niet uitvoerbaar in de zin van, zoals aan het einde ook aangaf, dat ik dan € 300.000 voor 2023 ter beschikking zou moeten stellen. Voor € 300.000 voor 2023 tijdelijk personeel aannemen die de buurten gaan ondersteunen, ik zou zeggen 'begin er niet aan', dat is onuitvoerbaar. Als je die mensen al krijgt, komen ze niet voor een enkele opdracht om die buurten te ondersteunen.

Richting de verwachtingen, onuitvoerbaar. Het zou in de uitvoerbaarheid kunnen dat je zegt 'nou buurten', het gaat uit mijn hoofd om vijf buurten, 'hier is € 300.000'. Dan is het wellicht uitvoerbaar, maar wat zeggen we dan tegen al die andere buurten die niet in de beginfase betrokken zijn? Dat vind ik een lastig verhaal, laat ik het zo maar eufemistisch zeggen. De heer VAN SILFHOUT: Dit is dus exact de spraakverwarring waarop ook die toezegging toen is misgelopen. We hebben het juist niet over die vijf buurten, maar over al die andere buurten die ondersteuning nodig hebben, daar gaat die motie over en niet over die vijf die al geld hebben gekregen. Daar zit ook precies de spraakverwarring waardoor wij dachten dat de toezegging was geregeld. Nu hebben we het weer over die vijf buurten waar wij het helemaal niet over hebben en dat maakt het heel lastig want wij willen juist ondersteuning regelen voor al die buurten die geen ondersteuning hebben. Er loopt nu in Nuland een proces, maar die mensen kunnen geen ondersteuning krijgen en dat maakt het heel erg zuur want zij zaten toen niet in de stadsbuurten. Wij willen juist geld voor al die andere buurten. Ik begrijp die uitvoerbaarheid, maar we praten steeds langs elkaar heen en dat helpt niet.

Wethouder VAN DER GELD: Dan snap ik het punt van de heer Van Silfhout en dan kom ik nogmaals terug op het punt uitvoerbaarheid van zaken hier. Het is onuitvoerbaar om de energietransitie van meer dan honderd buurten met personeel te ondersteunen, die verwachting kunnen we als gemeente niet waarmaken. Ik zou het heel graag willen en ik zou het liefst iedereen persoonlijk bij de hand nemen als het gaat om hoe ze hun huis moeten verduurzamen, maar we zullen echt een knip moeten maken bij de mensen die de meeste prioriteit hebben, die onze hulp echt het hardst nodig hebben. We moeten daarin keuzes maken, we kunnen niet iedereen bij de hand nemen. Het is onhaalbaar om daar allemaal personeel voor aan te nemen.

32

De heer VAN SILFHOUT: Dan wijs ik de wethouder erop dat het plan met de Transitievisie Warmte in 2024 juist wel is om al die buurten wel via lichte ondersteuning te ondersteunen en wij zeggen eigenlijk 'doe dat nu al'. Dat is alles wat wij zeggen, voer het beleid voor 2024 nu al uit. Dat wil ik wel even gezegd hebben want het wordt nu heel anders weggezet. Wethouder VAN DER GELD: Dan de vraag van de heer Van der krabben over de VNG, er is ook rondom de VNG veel in ontwikkeling. De betreffende motie en ook de resolutie die daar eigenlijk nog boven hangt, moeten we nog wel in het college bespreken. Het dilemma is blijf je met het rijk in gesprek of ga je er met een gestrekt been in en zeg je 'we stoppen de samenwerking, we schorten een aantal akkoorden op' et cetera. Daaronder hangt natuurlijk wel dat we zeker als gemeente er voor onze inwoners zijn. Je kunt daarmee een signaal richting het rijk afgeven en we neigen daar sterk naar, we moeten het daar in het college nog wel over hebben, maar tegelijkertijd neigen we ook heel erg naar in gesprek blijven. Ik geef richting de heer Van der Krabben aan dat wij u middels het infobulletin willen inlichten. Ik ging ervan uit dat we een schorsing hadden, dan hadden we het er in het college nog even over kunnen hebben, maar we stellen uw raad op die manier op de hoogte van hoe het college voornemens is op het VNG-congres te stemmen.

De heer VAN DER KRABBEN: Een korte vraag. Dus wij zijn als raad in de positie om u iets mee te geven. Wethouder VAN DER GELD: Zeker. De heer VAN DER KRABBEN: Oké, ik weet even voldoende. Mevrouw HENDRICKX: Mag ik een punt van orde maken? Ik merk dat mensen via een interruptie een soort tweede termijn met de wethouder doen door een aanvullende vraag te stellen. Doen we dan straks nog een tweede termijn of handelen we het via interrupties af? Ik denk dat het voor de orde van de vergadering goed is dat we het niet tweemaal doen. De VOORZITTER: In de eerste termijn van het college mag altijd geïnterrumpeerd worden en er is altijd ruimte voor een tweede termijn. Mevrouw HENDRICKX: Ik zeg niet dat het niet kan, maar ik kan me voor de orde voorstellen dat we het een of het ander kiezen. Of we doen even de ronde van de wethouders en daarna een tweede termijn of niet. Anders komen er continu vragen en dan zitten we het nog heel lang in een soort vragenronde. Het is meer een voorstel naar de raad over hoe we dit aanpakken. De VOORZITTER: Ik snap wat u bedoelt. Als we een appel doen om bij de interrupties alleen korte vragen te stellen, is de tweede termijn ook echt een tweede termijn en dan is dit alleen verduidelijkende vraag.

Laten we ons daarop richten, anders blijven we met onduidelijkheden zitten net als bij de discussie over de interpretatie van een motie tussen de heer Van Silfhout en de heer Van der Geld. Volgens mij is dat probleem nu in de uitleg in ieder geval opgelost. Dat is gemakkelijker voor het vervolg van de avond. Wethouder RALPH GEERS: Ik geloof dat mijn integratie in Den Bosch redelijk gelukt is want als geboren Oosterhouter zou ik zeggen 'eerst eten en dan de rest', maar nu draaien we het om, eerst de termijn. Ik mag tien moties behandelen, te beginnen met motie 2, Koppelkansen bestaande bouw en de leefomgeving. Dat zit bij ons in het Uitvoeringsprogramma Openbare Ruimte, het UPOR, dat we bouwen en waarin we kijken welke slagen wij willen maken, hoe het zit met de werkzaamheden van Brabant Water, het waterschap, Enexis en anderen die in de grond bezig zijn, maar ook bijvoorbeeld met woningbouwcorporaties: waar gaan jullie aan de slag en waar kunnen we dat doen. De motie vraagt om daar een impuls op te geven, om iets extra's te doen en ook naar onorthodoxe maatregelen te kijken. Daar kunnen wij in meegaan, maar met twee kanttekeningen. Uiteindelijk hebben wij maar eenmaal geld en eenmaal menskracht, dus een impuls op locatie A betekent wel dat andere zaken onherroepelijk in de vertraging gaan.

Tegelijkertijd zitten we in ons afwegingskader van het UPOR bijvoorbeeld ook met waar een urgentie zit als het bijvoorbeeld gaat om veiligheid en aan de andere ook het voorkomen van kapitaalvernietiging. Het is goed dat er misschien extra wordt gebouwd, maar als wij daar een paar jaar geleden zijn geweest gaan we geen kapitaalvernietiging doen. Met die twee komma's erbij voorzie ik hem graag van geen bezwaar. Motie 5, Afvalscheiding voor iedereen. U hebt een raadsinformatiebrief gekregen waarin staat dat we per 2024 plastic-, blik- en drankkartonbakken 33

gaan uitrollen. In dat kader komen wij met een communicatiecampagne en daarin kunnen wij deze motie meenemen. We hebben daar dan ook geen bezwaar tegen. We hadden vroeger ook folders voor nieuwe inwoners en we kunnen kijken of we die weer kunnen invoeren. We hebben al een website waarop de verschillende bakken zijn te zien, maar die is nog niet heel erg toegankelijk en daar kunnen we slagen in maken, maar vooral de oproep om misschien meer in beelden te denken, ook voor de mensen die misschien wat minder met taal hebben of voor nieuwe inwoners. Dus geen bezwaar. Dan de weg naar een klimaatbos. Dat is een beetje hét politieke thema uit de commissie Bedrijvigheid, waar is dat bos nou voor? Rosmalens Belang heeft daar nu antwoord op gegeven, namelijk alles. We hebben eerder bij u aangegeven dat wij beginnen met de rondweg en dat de uitvoering van het klimaatbos daarop volgt. Ik begrijp de oproep van de fracties om in de voorbereiding zaken op elkaar af te stemmen en te optimaliseren, daar hebben wij geen bezwaar tegen en dat willen wij ook wel gaan doen, maar dat betekent niet dat de realisatie oploopt omdat daar echt wel verschillen in kunnen zitten. De voorbereidende onderzoeken voor het klimaatbos kunnen we samen met die voor de weg doen, bijvoorbeeld kijken waar die komt.

Dat kan betekenen dat de weg 2 meter naar links of naar rechts moet, maar we moeten nog steeds wel financiën voor het klimaatbos vinden, gronden aankopen et cetera en dat zal niet in 2023 gebeuren, maar we kunnen in de planvoorbereiding wel met de weg optrekken. Deze motie heeft voor ons dan ook geen bezwaar. Dan motie 15 over de uitvoerbaarheidstoets. Ik begreep dat de heer Kagie zelf al naar de 55 moties met nieuwe acties voor onze organisatie verwees. De brief van het gemeentelijk managementteam van de onderhandelingen is door de onderhandelende partijen ook geduid door niet alleen ambities, maar ook uitbreiding van formatie bijvoorbeeld op het gebied van data, handhaving en ruimtelijke ordening in het bestuursakkoord op te nemen en daar ook boter bij de vis te doen. Wij ontraden deze motie omdat we de uitvoerbaarheidstoets geen adequaat middel vinden. Wij zorgen ervoor dat we in voorstellen ook realistisch zijn in wat we wel en niet doen. U stemt vanavond hopelijk in met bijvoorbeeld de funding van handhaving op het water waarbij we wel direct de kanttekening zetten dat we met de capaciteit die u daarvoor vrijmaakt maar een beperkt deel kunnen doen, dat is ook realisme.

Tegelijkertijd heeft dit college in opdracht van uw raad via het bestuursakkoord ook focus en heeft uw raad uitspraken gedaan over welke bouwplannen prioriteit hebben en welke gebiedsontwikkelingen we naar achteren schuiven en kleinere bouwplannen bijvoorbeeld niet vanuit de gemeente oppakken. Dat zijn elementen die ook bijdragen aan die uitvoerbaarheid. Als uw raad daar andere keuzes in maakt door nieuwe gebiedsontwikkelingen toe te voegen dan is dat uw recht, u bent niet voor niets het hoogste orgaan van de stad, maar het leidt er wel toe dat we dan ergens anders andere keuzes moeten maken. Daarom ontraden wij motie 15. De heer KAGIE: Het is allemaal vierkant, we zijn realistisch en we hebben extra mensen ingehuurd op het bestuursakkoord. Dat is allemaal waar, maar feit is dat we vertragingen hebben en dat plannen weglopen. Zojuist reageerde wethouder Van der Geld op de motie 'Ondersteun buurten ook in 2023 in de warmtetransitie' en toen schudde hij zo uit zijn mouw 'die € 300.000, tijdelijk mensen inhuren dat is allemaal niet zo handig, dat zet geen zoden aan de dijk' Ik heb hier een lijst… De VOORZITTER: Mijnheer Kagie, volgens mij was net het verzoek om in de interrupties vooral een verduidelijkende vraag te hebben. De heer KAGIE: Dan kom ik in tweede instantie terug.

De wethouder RALPH GEERS: Wij herkennen collega Van der Geld wel als een wandelende uitvoeringstoets als u dat probeerde te zeggen. Dan motie 22 het terugplaatsen van de bladkorven. Ik puzzel een beetje met die motie omdat de indiener in zijn overwegingen vooral spreekt over het afvalgehalte zoals je dat ook thuis in je groene bak gooit of als particulier aanlevert bij de milieustraat, waar dat overigens gratis kan, en het in het dictum vervolgens gaat over het terugplaatsen buiten en dat meer in het kader van de openbare ruimte is Als het gaat om het beheer van de openbare ruimte willen wij aan kwaliteitsnormen voldoen, dat hebben we onze aannemers opgelegd, en tegelijkertijd zeggen die ook 'niet al het blad gaan rapen op het moment dat het blad valt' omdat blad laten liggen goed is voor de dieren en de biodiversiteit. Ik ben erg benieuwd of het de indiener gaat om particulieren en afval, het verhaal over composteren, volgens mij was het de heer Van den Kerkhof die daar een opmerking naar de indiener over maakte, of om het beheer van de openbare ruimte. Als het gaat om beheer openbare ruimte gaan we hem ontraden en in het andere geval ga ik erover nadenken of we daar iets mee kunnen. Dan motie 25, Fietsvriendelijk tarief Vrienden op de Fiets. Die gaan we ontraden.

Twee weken geleden in het vragenhalfuurtje hebben we daar ook over gesproken, je kunt geen onderscheid maken voor non-profit. We verwachten ook van bijvoorbeeld 34

woningbouwcorporaties, die ook non-profit zijn, dat zij gewoon een Omgevingsvergunning aanvragen voor de werkzaamheden die zij doen en dat verwachten we ook van andere non-profitorganisaties voor verbouwingen et cetera die zij doen. Tegelijkertijd vinden wij het ook niet passend om onze inwoners die zoiets hebben via Vrienden op de Fiets als een soort proefkonijn in een juridische procedure te betrekken, dat is niet de stijl van ons college. Dan motie 34, De vervuiler betaalt, de vergroener niet. Die ontraden wij omdat wij de aannames van de indieners niet delen. We hebben nu eenmaal via het bestuursakkoord de opgave meegekregen om onze heffingen en leges kostendekkend te laten zijn, daarin berekenen wij de kosten door. We hebben ook geen signalen ontvangen dat er nu knelpunten ontstaan en als je twee containers wilt hebben dan lever je daar gewoon je bijdrage aan, ook omdat we gratis alternatieven hebben. Vandaar dat wij de motie ontraden. Dan motie 42, Kwaliteitsimpuls voor bedrijventerreinen. We snappen de opgave die er ligt, die is heel divers en heel breed. We hebben u eerder al geïnformeerd over de ruimtebehoefte voor werklocaties en de inventarisatie die wij daar in regionaal verband maken en de lokale vertaling daarvan en daarmee komen wij ook terug naar uw raad.

U vraagt eigenlijk om daar ook direct andere elementen in mee te nemen en daar hebben wij geen bezwaar tegen omdat wij ook wel de opgave die op dat vlak speelt zien. Overigens wel met de kanttekening dat de energievoorziening niet echt ruimtebesparend gaat zijn. Sterker nog, het zal juist een ruimteclaim leggen, bijvoorbeeld als het gaat om accu's die je kunt delen om de energie die je opwekt vast te houden voor momenten waarop er minder is. Dat past wel in de ruimtevraag, dus geen bezwaar. Dan motie 47, de kwaliteitsslag voor de warenmarkt. Daarbij heb ik een paar kanttekeningen. Het in gesprek gaan met partijen om te komen tot een aantrekkelijke campagne, ja, maar daarbij moeten we wel verschil maken. De zaterdagmarkt in de binnenstad en de donderdagmarkt in Rosmalen lopen goed en zo zijn er meer markten in de stad die het goed doen, de biologische markt op vrijdag loopt ook goed. Op zondag is er officieel nog markt en zoals we in de commissie hebben gedeeld is de woensdagmarkt een zorgenkindje. Er is wel een differentiatie, maar in zijn algemeenheid is aandacht voor de markt en de verse producten die zij te bieden hebben niet verkeerd. Ik mis in het lijstje, en die voeg ik graag toe, de Stichting Marktpromotie. We sluizen namelijk een deel van de marktgelden naar hen door.

Zij staan primair aan de lat om reclame te maken en daar blijft nog aardig wat geld op de plank liggen, dus ik wil hen graag meenemen en zorgen dat we het geld ook gaan besteden en een aantrekkelijke campagne maken. Dan hebt u nog een vraag over de kostendekkendheid en verlieslijdende markten. Ik hoorde de heer Van Rosmalen van GroenLinks zeggen dat een markt meer functies kan hebben dan alleen geld opleveren. We hebben met de Marktadviescommissie de afspraak dat we met elkaar kritisch naar de kosten gaan kijken; wat kan slimmer, wat kan goedkoper en waar staan de vraagtekens, om te kijken of we tot een beter financieel verhaal kunnen komen. Als dat ertoe zou leiden dat wij keuzes moeten maken, ga je nog door met de woensdag- of de zondagmarkt of in welke vorm, zou ik dat graag eerst met uw raad willen delen omdat dit keuzes zijn. In het bestuursakkoord staat net als bij de gft-bak 'naar kostendekkend toe en dat geldt ook voor de markt, maar hoe en of dat realistisch is gezien alle verschillende kosten, daar kom ik graag bij u op terug. Als ik hem zo mag lezen, heb ik geen bezwaar tegen die motie. De heer VAN DER KRABBEN: Wat u betreft het jaartal 2025, hoe moet ik dat dan interpreteren? Want dat slaat op die kosten. De wethouder RALPH GEERS: Wij gaan ergens in de komende maanden in gesprek met de Marktadviescommissie.

Wij moeten dat eventueel in de marktverordening verwerken, als daar een wijziging nodig is, en in de begroting en dat betekent dat we nu nog een jaar hebben om dat goed te organiseren want we hoeven dat pas in november 2024 definitief vast te leggen. Uw raad heeft twee jaar geleden bij de ombuigingsoperatie de markttarieven verhoogd zonder overleg met de markt want dat was toen gewoon een financieel verhaal. Dat is hen niet goed bevallen en ik wil het nu graag met de marktkooplui doen. Of het is vanaf 1 januari 2025 direct kostendekkend of er komt een ingroeimodel en ik kom daar graag bij uw raad op terug, evenals met de vraag of het realistisch is en wat het betekent voor welke markten die wij organiseren. Ik kom dus nog bij u terug op of dit realistisch is. Dan de laatste uit mijn stapeltje, namelijk motie 51 over de groene parkeerplaatsen. Die past ontzettend goed in onze ambitieuze vergroeningsopgave. We hebben bijvoorbeeld recent € 2,5 miljoen van Europa voor klimaatrobuust groen gekregen en we hebben een bod voor tientallen miljoenen in verband met de leefomgeving in de Spoorzone neergelegd, ook cofinanciering aan onze kant. Daar is dit een element van. Ik vind de motie vrij absoluut want wij zijn op een aantal plekken aan het experimenteren met wat het vergroenen van parkeerplaatsen betekent voor bijvoorbeeld het weglekken van olie, het onderhoud en de uitstraling.

We willen dat waar mogelijk naast de rest van de vergroening toepassen, een groene parkeerplaats is niet altijd geschikt. Bij intensief gebruikt groeit het 35

groen amper waardoor het geen effect heeft en als het niet wordt gebruikt, kan het groen te ver gaan groeien en dat is ook niet prettig voor de auto. Ik begrijp uw ambitie en die delen we. Op dit moment loopt het experiment in een aantal straten en ik weet niet of u dat wilt afwachten of dat u een terugkoppeling van die experimenten wilt om daarna de mogelijkheid te hebben om dat breder in te voeren. Die ruimte zie ik, maar in deze vorm moet ik hem ontraden omdat hij te absoluut is en niet overal passend is. Tot zover voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel. Wij gaan schorsen, ik wens u allemaal smakelijk eten en wij zien elkaar terug om 18.25 uur. Schorsing De PLV. VOORZITTER: Ik heropen de vergadering. We hebben allemaal beneden in de zaal even wat kunnen nuttigen, het was hartstikke goed verzorgd, dank daarvoor. We gaan nu naar de portefeuillehouder, die heeft een aantal moties voorliggen waarop hij zal reageren en daarom zit ik nu voor, ik vervang hem even. De afspraak is verduidelijkende vragen en als u nog even nader met de portefeuillehouder wilt spreken dan pakken we gewoon de tweede termijn. De heer Mikkers heeft het woord.

Portefeuillehouder MIKKERS: Ik heb drie moties die mijn portefeuille aangaan en we beginnen met motie 17, Open kaart naar onze inwoners over de vestiging van een azc binnen de Bossche gemeentegrenzen Ik ben het eens met het feit dat we bewoners op een goede manier moeten laten participeren rondom azc's, maar wij ontraden de keuze om te komen tot dezelfde inrichting als in 2015. De vorige keer was er veel onrust in de Bossche samenleving. Toen zijn dertig locaties genoemd en toen zijn er grote confrontaties geweest. Uiteindelijk zijn toen drie locaties op een soort shortlist gezet wat ook weer voor onzekerheid zorgde en uiteindelijk is besloten tot een locatie, maar de mensen waar die 'in de tuin' kwam waren niet tevreden met de eventuele vestiging van een azc op die locatie. Volgens mij is dat ook het probleem bij het vestigen van een azc. Volgens mij is niemand direct enthousiast over het krijgen van 600 of 300 buren op een bepaalde dag en de vraag is hoe je dat proces op de goede manier organiseert. In de overwegingen in de motie staat dat het een voldongen feit is, er was een zakelijke overeenkomst met een partij en dat betekent dat alle juridische procedures inclusief de betrokkenheid van uw raad betrokken zou zijn bij die locatie en dat zou betekenen dat we de participatie op die manier willen invullen.

Als wij met een locatie als eventuele voorkeur naar buiten kunnen treden, willen we de bewoners daar op een actieve manier bij betrekken. Dat is de insteek van het college en wij ontraden deze motie. De heer VAN HATTEM: Ik heb direct een verduidelijkende vraag. De portefeuillehouder heeft het over een voorkeurslocatie en het sluiten van contracten, kan de portefeuillehouder aangeven in hoeverre sprake kan zijn van voldongen feiten als sprake is van een gesloten contract met een private partij, wordt zo'n contract al gesloten voordat die voorkeurslocatie bekend wordt gemaakt of pas naderhand, hoeveel speelruimte zit daarin? Portefeuillehouder MIKKERS: Die speelruimte is dat wij altijd een disclaimer in de overeenkomst hebben staan, 'onder voorbehoud van instemming van de raad' en dat we de normale juridische procedure kunnen volgen, zodat de samenleving op een goede manier beroep en bezwaar kan aantekenen of dat uw raad een besluit over een verklaring van geen bezwaar kan nemen. Wij gaan geen commitment met partijen aan, welke zakelijke overeenkomst dan ook, die u als raad of de samenleving in juridische zin voor een voldongen feit zet. De heer VAN HATTEM: De portefeuillehouder zei 'wij gaan geen commitment aan', maar het is natuurlijk de vraag of het de gemeente is of het COA die het commitment met een private partij aangaat.

Valt ook het COA onder die 'wij'? Portefeuillehouder MIKKERS: Het COA kan overeenkomsten met een partij aangaan, maar zal nog steeds moeten voldoen aan de wet- en regelgeving die in Nederland geldt en dat betekent bij een ruimtelijke inpassing dat wij als gemeenteraad altijd een rol hebben. Mocht er een ruimtelijke inpassing op basis van een wijziging van het bestemmingsplan nodig zijn dan betekent dit dat uw raad en de bewoners aan zet zijn om de normale juridische procedures te volgen, dat geldt voor beide partijen. Dan motie 28, het voorstel over de stadsmonitor, de representatie. Dat vind ik een lastige motie omdat u wilt weten of degenen die op de stadsmonitor reageren wel representatief voor de Bossche 36

samenleving zijn, maar dan moeten wij veel meer vragen stellen aan degenen die een reactie op de stadsmonitor geven. We hebben een hoge respons op basis van normale onderzoeksmethodieken en in die zin worden veel partijen en bewonersgroepen opgepakt. Een ander probleem is dat de stadsmonitor is betrokken bij verschillende onderzoeken van onze afdeling Onderzoek en Statistiek, O&S. Bij die onderzoeken zit een onderzoeksprotocol en een onderzoeksverantwoording. Als u die wilt zien dan kan dat, geen probleem, maar dat moeten we wel volgen want anders moeten we veel te veel vragen stellen die niet relevant zijn. Dan moeten we vragen stellen over inkomen, achtergrond et cetera terwijl we gewoon willen weten wat de veiligheidsbeleving in een wijk is of wat mensen van een speeltuintje vinden. Als we meer achtergronden willen hebben, stellen wij vragen die niet relevant zijn voor het traject. Daarvoor is die onderzoeksverantwoording opgesteld, die kunt u opvragen en dan krijgt u die ter beschikking. Dan het lobbyregister. We hebben de hondenbelasting die ieder halfjaar terugkomt en het lobbyregister is er nu voor de tweede keer, dus ik kan bijna hetzelfde antwoord geven als in 2022. Ook in deze motie geeft u niet aan wat u bedoelt met lobby en met wie. Ik was op 3 juni jl.

bij het honderdjarige bestaan van Heijmans, moet dat in het lobbyregister omdat die een koninklijke erkenning krijgt of is het dan representatie? Moet het direct in het lobbyregister als iemand mij, een collegelid of een ambtenaar op de markt aanspreekt? Net als u als raadsleden wordt aangesproken, worden ook bestuurders en ambtenaren aangesproken en de vraag is wat we ermee doen en of we transparant zijn over met welke partijen we hebben het gesproken bij het formuleren van rapporten en verslagen zoals u die krijgt. We willen daar heel transparant over zijn en die vraag kunt u altijd stellen, maar wij adviseren niet om dat vast te leggen in een lobbyregister en we ontraden ook deze motie. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel. Ik ga door naar wethouder Kâhya. Wethouder KÂHYA: Een aantal moties, te beginnen met motie 18 van de heer Van Creij cum suis. Ik moest hem driemaal lezen omdat ik natuurlijk de politiek van de heer Van Creij al sinds 2010 volg en ik lees dat de heer Van Creij ons oproept 's-Hertogenbosch dermate te profileren dat we zelfs op ieder straatnaambordje in Rosmalen een digitale verwijzing naar Den Bosch hebben. Ik vind het een historisch moment en ik omarm dit ook, maar even serieus. Het belang van de profilering van Den Bosch als datastad onderschrijven wij natuurlijk, maar dat geven we niet alleen als gemeente vorm.

Dat doen we natuurlijk in het ecosysteem samen met maatschappelijke organisaties, het onderwijs en het bedrijfsleven, samen maken wij Den Bosch Datastad en als het gaat over hoe wij dat meer zichtbaar maken in onze stad en daarbuiten, dat moeten we samen vorm gaan geven. Ik neem uw suggesties mee naar dat soort gesprekken en daar zal het vorm en inhoud krijgen, maar om het precies op deze manier in te vullen, hoewel mijn handen jeuken om dat zeker in Rosmalen te doen… In dat verband ontraden wij deze motie, maar nemen we de oproep natuurlijk wel mee. Gezonde eetgewoonten beginnen op school. Wij hebben hier eerder ook een discussie over gevoerd en die motie is nog in uitwerking. U krijgt een brief over wat er allemaal gebeurt en wat het onderwijs doet als het gaat om gezondheid en voeding op scholen. In onze gemeente is de GGD aan zet als het gaat om de Aanpak Gezonde Scholen en het onderwijs is zelf natuurlijk druk bezig met het uitvoeren van allerlei andere thema's waartoe we hier hebben besloten, zoals kansengelijkheid, De Rijke Schooldag en gewoon goed onderwijs nabij voor iedereen. Ik zie het stapelen van inventarisaties en het belasten daarvan niet zitten omdat er dan altijd wel wensen zijn. Ik zie liever dat de gemeenteraad zegt 'deze doelstelling vinden we belangrijk, hier hebt u een x-bedrag en zorg dat u daarmee dat extraatje kunt doen waar dat het hardst nodig is'.

Dat is een duidelijke opdracht die we kunnen uitvoeren, maar een inventarisatie om allerlei behoeften op te halen niet. Ik wil wel toezeggen dat we met de GGD kijken hoe we de huidige aanpak kunnen verstevigen en ik zeg ook toe dat we richting de nieuwe inkoop dit element wat steviger en explicieter in de GGD-opdracht neerzetten. Dus ik deel het idee en de doelstelling, maar het college ontraadt het om de uitkomsten opvolging te geven en de behoefte te peilen. Motie 46, Van school naar gemeenschapshuizen. Ik vind het fijn dat naar aanleiding van de discussie goed in de overwegingen is opgenomen dat we geen oneigenlijke concurrentie willen en geen gemeenschapshuis willen leegtrekken door overaanbod te creëren door scholen open te stellen. Ik lees hem zo dat we op wijk- en buurtniveau kijken en dat we het mogelijk maken als daar dan gebrek aan maatschappelijke ruimte voor maatschappelijke doelstellingen is. U vraagt dat voor de huidige en de nieuwe scholen te doen en daarvan zou ik zeggen dat we dat voor de huidige scholen in het accommodatiebeleid meenemen. Dat hebt u recent vastgesteld en daaruit vloeien wijkaccommodatieplannen voort waarin scholen, sporthallen en allerlei andere maatschappelijke accommodaties worden meegenomen om te kijken of het daar past en wat er aanvullend nodig is.

Als daaruit blijkt dat in een wijk of buurt extra ruimte nodig is dan kunnen we dat gesprek met de scholen aangaan. Wel een winstwaarschuwing, de meeste scholen zijn niet in ons bezit, daar gaan de 37

schoolbesturen over, maar als dat nodig is kunnen we dat gesprek entameren. Bij nieuwe scholen nemen we dat mee in de nieuwe kaders voor het onderwijshuisvestingsbeleid dat u over twee tot drie maanden krijgt. Dan kunnen we daarin verankeren dat we bij het realiseren van nieuwe scholen ook kijken of op die plek ruimte voor een maatschappelijke invulling nodig is, die kaders kunt u dan meegeven. Met die uitleg geen bezwaar. Dank u. Wethouder ROY GEERS: Ik begin bij de motie op agendapunt 7, motie 1 over het realiseren van een parkeergarage in de Citadelpoort. De vraag is in de commissie ook gesteld en ik heb daarop geantwoord dat de Citadelpoort voor ons een logische locatie is juist omdat die meerdere mogelijkheden biedt vanuit de gedachte van mobiliteit, maar ook de bereikbaarheid van andere delen van de binnenstad en zeker ook omdat uw raad een amendement heeft aangenomen om het te combineren met het Design Museum. We willen deze motie dan ook ontraden. Dan elf moties over de voorjaarsnota waarop ik een advies zal geven, te beginnen bij de motie van VOOR Den Bosch over het wijk- en dorpsbudget, ik ga ze op volgorde af. De motie is aangepast en volgens mij is hij net ook uitgedeeld. De motie vraagt nu om een evaluatie met als mogelijk doel een verhoging van het budget.

Eerlijk gezegd worstel ik wel met het huidige dictum want hoe kun je nog open evalueren als je het doel van de evaluatie al voor ogen hebt. Het doel, het verhogen van het budget. is natuurlijk heel vreemd bij een evaluatie. Daarnaast is het een volkomen transparante subsidieregeling waarbij, en dat hebt u zelf zojuist iedereen laten zien, per wijk bij iedere aanvraag inzichtelijk is of die wordt toegekend of geweigerd en de hoogte van het budget is nog zichtbaar. Daarmee is het een hele transparante regeling. Ik wil u best een evaluatie toezeggen, maar dan niet vanuit het standpunt dat het budget wordt verhoogd. In de huidige vorm wil ik hem daarom ontraden. De heer GERSJES: Ik ga nu naar boven om de motie aan te passen, is dat goed? Dan halen we 10% eruit, kunt u er dan mee instemmen? Wethouder ROY GEERS: Als het dan slechts gaat om een evaluatie kan ik u die toezeggen. Dan motie 13 van De Bossche Groenen over het onderzoeken en opstarten van een Fietsnetwerk 3.0.

In het bestuursakkoord staat dat we aan de slag gaan met een Fietsnetwerk 3.0, we willen de wijken en de dorpen onderling ook beter verbinden, maar eigenlijk zijn we de afgelopen twintig jaar al intensief aan de slag met Den Bosch als fietsstad en daarom hebben we in 2012 die titel ook binnengehaald en dat betekent dat we de eerste fietssnelweg hadden en dat we nu verder werken aan fietssnelwegen en dat we bredere, vrijliggende en waar nodig verhoogde fietspaden hebben. Al met al veel extra aandacht voor het fietsen en daarmee is het vanzelfsprekend dat wij de aandacht die De Bossche Groenen hiervoor vraagt ook hebben. Dat volgt ook uit het bestuursakkoord en daarmee is deze motie zonder gevolg. Dan motie 20, het terugbrengen van de gemeentelijke publicaties. Uw raad heeft in 2016 besloten tot het afbouwen van de publicaties in De Bossche Omroep en dat was in lijn met de Wet elektronische publicaties. We publiceren de verplichte publicaties van de gemeente steeds meer via de elektronische weg, maar we informeren de inwoners ook wel degelijk op veel verschillende manieren. Zo leggen we regelmatig een huis-aan-huisbezoek af en zorgen we ervoor dat er brieven worden verstuurd en dat er bijeenkomsten worden georganiseerd juist om mensen bij onze opgaven te betrekken.

We gebruiken nog steeds de weekbladen zoals De Bossche Omroep, maar niet in de vorm van een vaste gemeentepagina, maar met een advertentie of publicatie om onze inwoners mee te nemen. Dus het college wil ook deze motie ontraden. De heer VAN CREIJ: Ik hoorde de wethouder zeggen dat hij voldoet aan de wettelijke taken en eisen, maar je kunt ook iets extra's doen buiten de wettelijke taken. U zei ook dat we millimeters in De Bossche Omroep inkopen en dat er vaak op wijkniveau wordt gecommuniceerd, maar het is voor inwoners vaak wel prettig om te weten wat er in andere wijken gebeurt. Deelt de wethouder die mening en kunnen we niet gewoon even kijken? De VOORZITTER: Mijnheer Van Creij, we hebben net gezegd dat we verduidelijkende vragen stellen. Wethouder ROY GEERS: Dan toch aansluitend daarop, excuus voorzitter. Volgens mij gaf ik net aan dat wij meer doen dan de wettelijke taak via de Wet elektronische publicatie. Daar voldoen we aan en daarnaast doen we nog veel meer via de weekbladen, via brieven, bezoeken en bijeenkomsten. We zijn actief bezig met het bereiken van onze inwoners in de opgaven die we hebben.

38

De heer VAN HATTEM: Ook een verduidelijkende vraag. Die elektronische publicaties zijn sinds de wet er is de norm geworden, maar het is natuurlijk niet verboden om het ook in een gewoon blaadje te zetten. Heeft de gemeente in beeld in hoeverre onze inwoners die elektronische publicaties, bijvoorbeeld de e-mailnotificatie, gebruiken, zijn daar cijfers of inzichten van of is dat voor de gemeente zelf ook onduidelijk? Wethouder ROY GEERS: Dit is echt een technische vraag die goed zou hebben gepast bij de 205 andere vragen die uw raad heeft gesteld en daar heb ik op dit moment geen antwoord op. Dan motie 21, de oostelijke ontsluiting van De Groote Wielen. Het zal u niet verbazen dat wij die motie ontraden. We hebben meerdere onderzoeken gedaan en uit die onderzoeken is nog niet gebleken dat een oostelijke ontsluiting in die variant genoeg oplossend vermogen heeft en daarom zet de coalitie erop in om de bereikbaarheid van De Groote Wielen goed te organiseren. Ik heb in de commissie en in de raadsinformatiebrief Brede Binnenstad aangegeven dat ik dat breder wil oppakken, we willen kijken naar het totaalplaatje en wat de oplossing is. Dus ook deze ontraden we. Dan motie 24, Dromen mag, verplaatsen bord Sportpark Nuland, ook van gewoon ge-DREVEN. Ik hoorde zojuist de heer Van Creij vragen wanneer die bal wordt opgepakt.

Feitelijk is die bal al opgepakt bij de gesprekken die wij over de gebiedsvisies hebben, ook met Nuland en Vinkel. Vinkel heeft een apart gesprek gehad, maar ook in Nuland wordt wel over de mogelijkheden gesproken en dat past ook bij het traject van de Omgevingsvisie, wat is de toekomst van het dorp, hoe ziet dat dorp er over vijftig jaar uit en welke kant wil je op. We zien dat er prachtige sportverenigingen zijn met accommodaties waarmee zij ook echt iets willen, die ze ook willen doorontwikkelen. Laten we dan ook samen kijken of we al hun wensen vanuit die Omgevingsvisie kunnen oppakken. U koppelt hem heel nadrukkelijk aan de Sportvisie en vanuit die lijn ontraden we hem. Als hem aanpast naar de Omgevingsvisie is hij echt overbodig omdat dit traject al loopt. Zonder gevolg, excuus, nu doe ik het weer. De heer VAN HAREN: Ik ben nieuwsgierig naar op welke termijn we de gebiedsvisie kunnen verwachten. Wethouder ROY GEERS: Wij hebben u toegezegd dat wij begin 2024 met de Ontwerpomgevingsvisie bij u komen en voor die tijd zullen wij u in dat hele traject meenemen. Dan motie 31 van de SP over de Voortgangsrapportage Openbaar Vervoer. Ik heb in de commissie aangegeven dat de provincie de concessiehouder en Arriva de aanbieder van het openbaar vervoer is en dat zij verantwoordelijk zijn voor de monitoring en het gebruik daarvan en dat doen ze ook.

Ik verwijs u dan ook naar de website van de provincie Noord-Brabant waarin dat is opgenomen. Als gemeente zelf een monitor starten heeft wat ons betreft geen meerwaarde. Mevrouw VISSCHER: Ik neem toch aan dat u ook met de provincie overlegt over het openbaar vervoer in onze stad en in onze gemeente en dat de provincie niet zomaar allerlei lijnen schrapt. Ik neem aan en ik mag hopen dat u daar ook iets over heeft te zeggen. We lopen steeds achter de feiten aan, de lijn is verdwenen en dan pas kunnen we iets zeggen, maar dan zijn we te laat. Is er geen mogelijkheid dat de raad iets beter in stelling wordt gebracht om juist met betrekking tot dat OV iets voor onze inwoners te kunnen doen? Wethouder ROY GEERS: Dan stelt u een hele andere vraag, u vraagt in deze motie om een monitor en daar zien wij geen meerwaarde in. Die gegevens zijn in beginsel bij de provincie en Arriva aanwezig en zij moeten dit oppakken. Als u meer grip op het besluit van de provincie wilt, daar zijn we richting de nieuwe concessie volop mee bezig. Volgens mij heb ik dat ook in de commissie Omgeving aangegeven, we kijken welke modaliteiten er zijn en hoe we ervoor kunnen zorgen dat we vanuit de hele regio, dus niet als gemeente ‘s-Hertogenbosch alleen, aan de provincie duidelijk maken wat wij aan openbaar vervoer nodig hebben.

De heer DUPUIS: Bij OV wordt vaak gesproken over de concessies en Arriva, maar openbaar vervoer is ook bijvoorbeeld de trein. De bedoeling van de motie is om inzicht in het gebruik van het openbaar vervoer te krijgen, zodat we daar beleid op kunnen bouwen en kunnen filteren naar de partijen die daarover in onderhandeling zijn zoals de NS en andere overheden, de provinciale overheid. Ik snap niet waarom een simpel voortgangsrapport over OV dat zo belangrijk voor ons beleid is niet aan de orde kan komen. Wat doet u dan met de inzichten in de trein en met het beleid als u dat inzicht niet hebt? Wethouder ROY GEERS: Volgens mij gaf ik net aan dat de provincie en Arriva, en NS zal dat 39

ongetwijfeld ook doen, gegevens bijhouden over het gebruik van de trein en de bus en welke redenen daaraan ten grondslag liggen. Die informatie wordt gewoon gedeeld en uiteraard nemen wij die gewoon in het hele traject mee. Het is niet zo dat wij wachten op een voorstel van de provincie voor wat betreft het openbaar vervoer en dat we dan bij het kruisje tekenen, maar wij gaan nadrukkelijk aan de slag met een mobiliteitsvisie; wat hebben we in onze gemeente, wat hebben we aanvullend nodig op de bus en wat is het gebruik van de trein, de laatste zal ik nu ook direct benoemen. Op basis daarvan gaan we in gesprek met de provincie om te komen tot een goede concessie voor ons als gemeente Den Bosch, maar ook voor de regio Noordoost-Brabant. Dus ontraden we ook deze motie. Dan de motie 37 van de PvdD, De Bossche Groenen en de SP. Ik vind deze motie en met name de overwegingen wel bijzonder. In de overwegingen staat heel nadrukkelijk dat kennisinstituten vinden dat een rotonde een remmende maatregel is en dat dit er qua verkeersveiligheid toe doet. Ik meen me een debat over de Kanaalboulevard te herinneren waarin we toch een andere discussie hadden.