Notulen raadsvergadering 2022-02-01

omdat dit betekent dat het besluit niet doorgaat. Als je motie 2 over het ecodorp aanneemt dan verander je de totale behandeling van het bestemmingsplan. Datzelfde geldt voor motie 9 over de ruimte-voor-ruimtekavels en voor de second opinion Heesch West. Dat betekent namelijk dat je vandaag geen besluit over het bestemmingsplan Heesch West kunt nemen omdat je eerst die second opinion wilt. Die drie moties hebben een dusdanig karakter dat ik voorstel om deze drie moties eerst in stemming te brengen en daarna de rest omdat dit gevolgen heeft voor de rest van de behandeling. Ik neem aan dat u begrijpt wat ik daarmee bedoel. Motie 2, Ecodorp Heesch West, van De Bossche Groenen en SP. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): De PVV-fractie zal deze motie steunen, al zijn wij niet zo enthousiast over het concept-Ecodorp, maar we vinden het een goede strekking dat het voor woningbouw wordt gebruikt en met die insteek kunnen wij de motie steunen. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik steun deze motie ook omdat alleen wordt gevraagd 'in beeld te brengen' en niet meer dan dat. Motie 2 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van SP (mw. Visscher, Roovers, mw. Lokhoff), PVV (Van Hattem), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en De Bossche Groenen (mw. Mees, mw. Hendrickx) hebben voor gestemd.

Motie 5, Second opinion Heesch West, van gewoon ge-DREVEN, PVV en 50PLUS is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), De Bossche Groenen (mw. Mees, mw. Hendrickx) en 50PLUS (mw. Hernández) hebben voor gestemd. Motie 9, Heesch West Ruimte voor Ruimte kavels, van PVV is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van SP (mw. Visscher, Roovers, mw. Lokhoff), PVV (Van Hattem), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en De Bossche Groenen (mw. Mees, mw. Hendrickx) hebben voor gestemd Motie 1, Natuurcompensatie A59 nabij de Rekken, van De Bossche Groenen, gewoon ge-DREVEN en 50PLUS, is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. Motie 3, Heesch West - Civiele werken in een bestek brengen, van 50PLUS, gewoon ge-DREVEN en Leefbaar 's-Hertogenbosch. Mevrouw HERNÁNDEZ: Voorzitter, een punt van orde. In overleg met de mede-indieners: als de wethouder een tussenrapportage aan de gemeenteraad kan geven om ons op de hoogte van de ontwikkelingen te houden dan trekken we deze motie in. De VOORZITTER: Het is een verzoek van de raad om informatie, volgens mij moeten we dat altijd toezeggen. Wethouder HOSKAM: Die toezegging doen we. Motie 4, Heesch West – Uitwerken plannen ten aanzien van ontsluitingsstructuur, van 50PLUS, gewoon ge-DREVEN en Leefbaar 's-Hertogenbosch.

Mevrouw HERNÁNDEZ: Ook in overleg met de mede-indieners en met de toezegging dat er een schriftelijk antwoord komt met de uitwerking houden we deze motie aan. De VOORZITTER: Die toezegging is al gedaan, maar ik denk dat de wethouder die nog een keer wil bevestigen. Wethouder HOSKAM: Dan bevestig ik hem bij dezen nog een keer. Motie 6, Milieucategorisering Heesch West, van gewoon ge-DREVEN, PVV en 50PLUS, is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), SP (mw. Visscher, Roovers, mw. Lokhoff), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), De Bossche Groenen (mw. Mees, mw. Hendrickx) en 50PLUS (mw. 30

Hernández) hebben voor gestemd. Motie 7, Verkeersafwikkeling Heesch West ter hoogte van Nuland, van CDA, gewoon ge-DREVEN, Rosmalens Belang, VVD, D66, GroenLinks, PvdA en Groep Gersjes is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. Motie 8, Aanvullend afwegingskader gemeenschappelijke regeling Heesch West inzake advies milieucategorie 5.1, van CDA, gewoon ge-DREVEN, GroenLinks en PvdA is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. Motie 10, Geen clustering XXL-distributiecentra met arbeidsmigranten op Heesch West, van PVV is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van SP (mw. Visscher, Roovers, mw. Lokhoff), PVV (Van Hattem), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en De Bossche Groenen (mw. Mees, mw. Hendrickx) hebben voor gestemd. Motie 11, Reactieve aanwijzing mestfabriek, van PVV is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van SP (mw. Visscher, Roovers, mw. Lokhoff), PVV (Van Hattem), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), De Bossche Groenen (mw. Mees, mw. Hendrickx) en 50PLUS (mw. Hernández) hebben voor gestemd.

Raadsvoorstel Bestemmingsplan Heesch West met bijbehorend bestemmingsplan Facetplan geluidszone gezoneerd industrieterrein Heesch West De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Als stemverklaring wil ik graag voorlezen wat de omwonenden ons vandaag hebben uitgereikt: 'het is een zwarte dag, na jarenlange strijd nemen we teleurgesteld en zeer verdrietig afscheid van de gemeenteraad. Deze oneerlijke strijd was voor de gewone burger niet te winnen'. Dat zegt genoeg over hoe met de belangen van de omwonenden wordt omgegaan. De PVV-fractie stemt tegen het voorstel over Heesch West. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik stem ook tegen het voorstel, zeker omdat motie 5 over de second opinion de burgers niet in de gelegenheid heeft gesteld om een goede zienswijze te maken. Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): Wij stemmen ook tegen dit voorstel omdat wij vinden dat er niet voldoende financiële onderbouwing is en wij de uitwerking van de plannen nog niet hebben. Het voorstel is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van SP (mw. Visscher, Roovers, mw. Lokhoff), PVV (Van Hattem), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), De Bossche Groenen (mw. Mees, mw. Hendrickx) en 50PLUS (mw. Hernández) hebben tegen gestemd. III.11.

Kredietvoorstel Aanschaf inzamelvoertuigen elektrisch en waterstof De VOORZITTER: Dames en heren, wij gaan over naar agendapunt 11, het kredietvoorstel Aanschaf inzamelvoertuigen voor de afvalstoffendienst, zowel elektrisch als met waterstof. Er is een motie aangekondigd door de fractie van de VVD en ik geef mevrouw Eigenhuijsen als eerste het woord. Daarna ga ik inventariseren wie er in de eerste termijn nog meer het woord wil. Mevrouw Eigenhuijsen. Mevrouw EIGENHUIJSEN: Dank u wel voorzitter. Voor ons ligt een voorstel waarin de VVD innovatie als een van de antwoorden op de opgave rond verduurzaming ziet. We willen innovatieve vuilniswagens aanschaffen die op waterstof of een stekker rijden. Wij vinden het een heel goed idee om middels een pilot te kijken wat het beste bij ons past. Het gaat nu over twee van de zestig wagens en we hebben het nu al over € 800.000 extra aanschafkosten en € 150.000 extra exploitatiekosten. We hebben de discussie in de commissie beluisterd, daar ging het heel erg over de financiering en wij zijn ook op zoek naar duurzaam realisme omdat nu wordt voorgesteld om de belasting met € 2 per huishouden te verhogen waarbij het gaat om 66.000 aansluitingen. Daar zijn wij van nature niet erg positief over en wij zien graag dat de kosten voor onze inwoners beperkt blijven.

Daarom en ook horende wat we in de commissie hebben besproken, hebben wij deze motie opgesteld waarin wij aan het college vragen op zoek te gaan naar externe cofinanciering voor de pilot Duurzame afvalinzameling om daarmee de kosten voor de Bossche inwoners zo laag mogelijk te houden, ook 31

omdat wij denken dat 345 gemeenten in Nederland ook voor dit vraagstuk staan. Dat is de reden dat wij denken dat meer gemeenten kunnen leren van de pilot die wij hier oppakken. Vandaar deze motie. Motie 1 Duurzame en Betaalbare Afvalinzameling Ingediend door VVD De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 1 februari 2022; gezien het raadsvoorstel 'Kredietvoorstel aanschaf inzamelvoertuigen elektrisch en waterstof' en de bespreking daarvan in de commissie Omgeving d.d. 18 februari 2022; overwegende dat: • in de 'Bossche Green Deal: Zero Emissie Stadslogistiek' afspraken zijn gemaakt over emissievrij logistiek vervoer in de binnenstad per maart 2025, maar de huidige inzamelvoertuigen van de Afvalstoffendienst niet emissievrij zijn; • innovatie noodzakelijk is om emissievrije afvalinzameling mogelijk te maken; • de exploitatie van een emissievrij voertuig per stuk jaarlijks € 75.000 extra kost ten opzichte van een met brandstof aangedreven inzamelvoertuig; • er in de gemeente 's-Hertogenbosch in totaal 60 voertuigen afval inzamelen op in totaal 66.000 adressen, waarmee het in de toekomst duurzaam én betaalbaar uitvoeren van afvalinzameling een uitdagend vraagstuk vormt waarvoor deze pilot betaalbare bouwstenen zal moeten opleveren; • niet alleen de uitvoering van deze pilot zo kosteneffectief mogelijk ingericht moet worden, maar dat middels cofinanciering

(subsidies) de kosten verder omlaag gebracht kunnen worden voor de Bossche inwoners en bedrijven; • het in deze pilot gaat over duurzaamheid, een opgave waar alle gemeenten stappen in willen zetten – mede door ambities opgelegd vanuit rijk en provincie – waardoor er wellicht mogelijkheden zijn om externe cofinanciering te verwerven; • de ervaringen in gemeente 's-Hertogenbosch ook elders van waarde kunnen zijn, een extra argument voor cofinanciering vanuit bijvoorbeeld rijk of provincie; verzoekt het college; • op zoek te gaan naar externe cofinanciering voor de Pilot Duurzame Afvalinzameling om daarmee de kosten voor de Bossche inwoners zo laag als mogelijk te houden; en gaat over tot de orde van de dag. De heer VAN HATTEM: Ik wilde eigenlijk primair reageren op wat de VVD met de motie naar voren bracht. Het is leuk en aardig om cofinanciering van andere partners te vragen, maar het probleem blijft of wij als lokale overheid dit wel als pilotproject moeten doen, waarom laten we het niet helemaal aan het bedrijfsleven over. Als het voor een afvalverwerkingsbedrijf als Van Gansewinkel rendabel is om met zulke elektrische vuilniswagens te gaan rijden, dan kunnen zij dat initiatief oppakken. Nu wordt het initiatief naar de gemeente getrokken, wij moeten hiermee gaan pionieren, er € 800.000 voor neerleggen en daarvoor een belastingverhoging voor de burger instellen.

Waarom wil de VVD het initiatief niet eerst bij het bedrijfsleven laten in plaats van nu een lastenverzwaring voor de burger op tafel te leggen en dan om cofinanciering te vragen. Er staat niet bij dat die cofinanciering van het bedrijfsleven komen, het kan ook een andere overheid zijn en dan betaalt de belastingbetaler ook mee. We stapelen hiermee kosten. De oude Leo van Gansewinkel zei altijd 'ik word rijk met andermans afval' en nu wordt de burger arm door afvalprojecten die door de lokale overheid worden verzonnen. Bovendien acht de PVV-fractie het een onhaalbaar voorstel omdat elektrische vuilniswagens ontzettend zwaar zijn. Die moeten steeds stoppen en optrekken en iedereen die een beetje verstand van techniek heeft, beseft dat zo'n wagen heel snel leeg is, zeker bij wat kouder weer. Dit levert heel veel problemen op en dit moet je gewoon aan het bedrijfsleven overlaten, laat een bedrijf als Van Gansewinkel maar zoiets ontwikkelen en als het een beproefde techniek is, kan de gemeente daar alsnog in stappen, maar niet nu een pilot draaien en daar € 800.000 op stuk slaan. De PVV zal tegen dit voorstel stemmen. Ik krijg nog graag een reactie van de VVD op dit plan om externe cofinanciering aan te trekken, kunnen andere overheden worden uitgesloten omdat het anders toch weer uit de portemonnee van de belastingbetaler komt.

De heer WIGGERS: We zijn zeer content dat waterstof serieus wordt genomen. Dat gezegd hebbende terug naar het raadsvoorstel. Een voorbeeldfunctie, emissievrij rijden, een voorbeeldfunctie 32

voor de burger, maar de burger moet het betalen. Dat ziet Bosch Belang niet zitten, dat vinden wij een verkeerde volgorde. Onze volgorde zou zijn: zoek ergens geld, subsidieregelingen van de rijk of weet ik waar vandaan. Zet dat op en geef dan het voorbeeld aan de burger, maar niet uit de portemonnee van die burger. Reagerend op de motie van de VVD. Die zegt eigenlijk hetzelfde, om het ergens anders te zoeken. Wij hebben in de commissie ook aangegeven dat we willen kijken waar we de financiën vandaan kunnen halen, desnoods uit onze reservepotten, maar niet uit de zak van de burger. Tegelijkertijd zegt de VVD ook dat die de bijdrage van de burger zo klein mogelijk wil houden. Met andere woorden de ingediende motie heeft totaal geen waarde omdat je eigenlijk tegen het voorstel moet zijn wil je die motie indienen. Zo kijkt Bosch Belang ertegenaan. De heer GERSJES: Vooropgesteld dat we een gezondere stad en een gezonder 's-Hertogenbosch voor de inwoners willen, dus de kwaliteit van de buitenlucht is wel belangrijk en schone huisvuilwagens zijn ook belangrijk. Of die nou op waterstof of elektriciteit rijden, dat heeft alles te maken met duurzaamheid waarmee we van doen hebben. Het college dient te kiezen door niet de burger te belasten maar hen juist te belonen. Als we kijken naar hoe hoog de afvalscheiding op dit moment ten opzichte van 2018 is dan is dat een verschil van € 23.

Een meerpersoonshuishouden betaalt nu € 244,92 en ondanks dat we afval scheiden gaan we meer betalen, daar zijn wij niet voor. Ik vind dat als je een pilot houdt, je als gemeente ook de consequentie moet dragen. Als de pilot een succes is, moet je terugkomen en vragen of het eventueel een hogere bijdrage wordt, dat is een andere insteek. Wat de motie betreft, de VVD stelt dat de kosten voor de burger lager worden maar we hebben helemaal niets te maken met kosten die lager moeten, de kosten moeten helemaal niet voor de burger zijn en daar stemmen wij niet mee in. Wel als u zegt dat de cofinanciering daar wordt gehaald waar we die kunnen halen, maar niet ten koste van de burger. Tot zover. Mevrouw VAN ZWAMBAGT: Het CDA heeft tijdens de commissievergadering al aangegeven positief tegenover dit voorstel te staan. We zijn blij dat de gemeente de verantwoordelijkheid neemt om verder te verduurzamen en we vinden dit hele kostbare stappen. Die kostbare stappen brengen met zich mee dat we die samen moeten betalen en daar staat die € 2 voor. We zijn positief over de motie om op zoek te gaan naar externe cofinanciering, maar we zijn wel benieuwd in hoeverre dit mogelijk is, de mensen moeten niet blij worden gemaakt met een dode mus. Mevrouw HENDRICKX: Ik wil van de gelegenheid gebruikmaken om de wethouder een compliment te geven. Het is een pilot en hij probeert iets nieuws.

Dat vraagt een offer van ons allen en ik vind het moedig dat wij als gemeente hierin het voortouw nemen, dus dikke complimenten aan de wethouder. Als het gaat om de motie van de VVD, hoor ik graag van de wethouder in hoeverre het realistisch is. Het is een sympathiek voorstel, maar als het weinig kans heeft dan hoeven we dit vanavond überhaupt niet aan te nemen lijkt mij. Reactie college Wethouder HOSKAM: Vier jaar geleden noemde mevrouw Hendrickx mij de beste wethouder Duurzaamheid die ze ooit had meegemaakt. Dat compliment is me altijd bijgebleven en ik dank haar nu weer voor dit compliment. U ziet dat u vier jaar geleden een terechte opmerking maakte. Dan even ten aanzien van dit voorstel. Je kunt niet hebben en tegoed houden. Sorry mijnheer Van Hattem, Van Gansewinkel wordt rijk van ons afval en een van de dingen die ik geleerd heb is dat ik blij ben dat wij een gemeentelijke afvalstoffendienst hebben omdat Van Gansewinkel het ook niet voor niets doet. Ik heb hier een hele efficiënte afvalstoffendienst die de slag naar duurzaamheid moet maken. Die twee vuilniswagens gaan € 75.000 per jaar extra in de exploitatie doen, dat is de keuze. Ik breng 66.000 aansluitingen € 1 per aansluiting in rekening en ik vind € 9.000 door efficiëntie en dat doe ik dan twee keer want ik heb twee wagens. De pilot ziet toe op welke type vrachtwagen er komt.

Het gaat niet om een pilot over kennis en duurzaamheid, maar wel om erachter te komen welk type vrachtwagen het beste bij 's-Hertogenbosch past. Houd er rekening mee dat ook de andere 58 wagens worden vervangen en dat een groter aantal wel iets van een schaalvoordeel zal opleveren, maar het wordt wel doorbelast, dat doet Van Gansewinkel trouwens ook. Ja, het gaat stijgen, dat is de primaire keuze. Ja, dan kan ik op zoek gaat naar geld en misschien geeft het nieuwe kabinet een potje vrij, maar als je de duurzaamheidsweg opgaat, ontkom je er uiteindelijk niet aan om linksom of rechtsom de kosten in rekening te brengen, zo simpel is het. De heer VAN HATTEM: Ik hoorde de wethouder zeggen 'we moeten naar duurzaam toe', maar ik zie nu dat we vooral naar duur toe moeten. Kan de wethouder één gemeente in of buiten Nederland noemen waar dit soort projecten al succesvol is ingezet? Het mag ook een bedrijf zijn dat succesvol is 33

ingezet, anders maken we nu veel kosten voor onze burger die waarschijnlijk um sonst zijn. De heer GERSJES: Ik wil even aan de wethouder melden dat dit experiment al in twee grote steden in Nederland, Rotterdam en Amsterdam heeft gelopen en daar kunnen we lering uit trekken. Ik heb niet gezien dat die steden de afvalstoffenheffing hebben verhoogd en u moet mij eens uitleggen wat de burger nog kan verwachten in het kader van duurzaamheid als we nog veel meer van dit soort projecten krijgen. Het gaat nu over twee afvalcontainerophaalwagens, maar waarmee wordt de burger straks nog meer geconfronteerd? Wethouder HOSKAM: De pilots hebben de efficiëntie van het systeem getest, die pilot ging over of het ontworpen systeem bruikbaar is. We hebben hier bij het provinciehuis ook een pilot gehad met een elektrische bus die middels een elektrisch veld oplaadbaar was. Die pilot heeft twee jaar gedraaid en daaruit zijn conclusies getrokken. Het product dat wij aanschaffen is uitontwikkeld en de vraag aan de gemeente 's-Hertogenbosch is welke van die twee producten het beste bij 's-Hertogenbosch past en het meest bruikbaar is voor onze afvalstoffendienst. Wij kopen twee producten, twee vuilniswagens, die wij technisch op rijden.

Wij vervangen twee vuilniswagens die afgeschreven zijn door twee nieuwe modellen omdat we met elkaar een doelstelling over emissieloos vuil ophalen in de binnenstad hebben geformuleerd. Verder hebben we landelijk afgesproken dat we in 2035 ook in die richting zijn bewogen. Dat is de vraag die nu voorligt. We kijken vooruit naar de toekomst, daar zijn kosten aan verbonden en als die wagens niet goedkoper worden en de exploitatielasten niet minder worden, zal daar een rekening bij komen. Dat is niet leuk, maar het begrip brede welvaart dat hier ook te pas en te onpas wordt gebruikt doe je daar wel goed mee. Mijnheer Gersjes heeft de vraag van mijnheer Van Hattem keurig netjes beantwoord. Tweede termijn Mevrouw EIGENHUIJSEN: Het klopt dat er op een zeker moment kosten voor emissievrije afvalinzameling worden gemaakt, maar wat ons betreft, heeft een pilot het karakter dat we met elkaar leren en dat ook de andere 344 gemeenten van onze lessons learned kunnen leren. Als je koploper op emissievrije afvalinzameling bent, kan het peloton dat achter je aankomt wellicht ook een steentje bijdragen aan de lessen die wij hier leren. Ik wil nog iets aanstippen wat nog niet ter sprake is gekomen. De heer VAN HATTEM: Mevrouw Eigenhuijsen van de VVD denkt mij hiermee te beantwoorden, maar ik stelde een hele duidelijke vraag over de motie.

Ik vroeg of de medeoverheden kunnen worden uitgesloten van de externe financiering omdat de belastingbetalende burger dan alsnog opdraait voor de kosten van dit VVD dure duurzaamheidsproject. Mevrouw EIGENHUIJSEN: Ik heb goed nagedacht over of ik subsidie of cofinanciering zou neerzetten en ik heb het heel bewust over cofinanciering. U hebt het over collega-overheden, maar ook over het bedrijfsleven en wellicht is er op beide fronten iets te halen. Ik gebruik de brede term cofinanciering omdat ik hoop dat er met een brede blik naar deze oproep in de motie wordt gekeken, dat naar aanleiding van uw vraag. We hebben in de commissie ook gesproken over waterstof. Dat kun je nu in de gemeente 's-Hertogenbosch niet tanken. Ik heb daar na de commissie navraag naar gedaan en ik heb begrepen dat er twee waterstofstations in onze gemeente komen. Kan de wethouder bevestigen dat wij binnen afzienbare tijd in onze gemeente kunnen tanken? Wij denken dat dit wel zo duurzaam is. De heer WIGGERS: Een duidelijke uitleg van de wethouder dat dit geld kost en het klopt dat dit wordt doorberekend, maar wij zien dit als een tussentijdse verhoging van € 2 sec voor die twee auto's om een proef mee te doen. Dat vinden wij niet de juiste weg, dan moet het in een vervangingsschema worden begroot zoals dat altijd gebeurt. Zo zien wij het.

De heer VAN HATTEM: Ik moet dus toch constateren dat met de motie van de VVD de optie open wordt gehouden om medeoverheden, dus de belastingbetaler, te laten opdraaien voor dit dure prestigeproject met veel te dure vuilniswagens waarvan nog maar de vraag is of ze echt zo succesvol zijn. Als je dan toch emissieloos wilt worden en je dat bij de historische binnenstad wilt laten passen, kies er dan voor om de schillenboer en de lompenboer met paard en wagen te laten rondrijden. Dat is ook emissieloos, het past bij het historische karakter en het kost waarschijnlijk heel veel minder dan deze veel te dure wagens. De PVV zal in ieder geval tegen dit voorstel stemmen en, gelet op de uitleg van de VVD dat dit de belastingbetaler toch meer gaat kosten, ook tegen de motie. 34

Wethouder HOSKAM: De heer Wiggers heeft een zuivere redenering, maar dit is wel de opmaat naar de verduurzaming van ons wagenpark. Het lijkt allemaal tijdelijk, maar dit zijn echt de eerste twee voertuigen die zero emissie zijn. Afhankelijk van de bevindingen, die wij overigens met andere gemeenten delen, zullen er meerdere wagens worden aangeschaft. Dan kom ik ook bij de redenering van de VVD uit. De pilot is niet zozeer voor anderen, maar voor onze afvalstoffendienst: welk systeem past het beste bij 's-Hertogenbosch. Wij zullen die bevindingen natuurlijk delen, maar het is niet zo dat we het gaan vermarkten, nee dat delen we gewoon als gemeenten onder elkaar. De heer VAN HATTEM: Ik hoorde de wethouder steeds spreken over 'onze afvalstoffendienst', maar de afvalstoffendienst is een gemeenschappelijke regeling. Wethouder HOSKAM: Nee helemaal niet, de gemeentelijke afvalstoffendienst is onderdeel van de gemeentelijke organisatie en dat is ook de reden dat dit voorstel voorligt; ik wijzig de begroting. De heer VAN HATTEM: Ja maar de afvalstoffendienst van Den Bosch levert toch aan meerdere gemeenten? Wethouder HOSKAM: Nee, deze wagens gelden voor onze afvalstoffendienst. Sterker nog, u hebt in 2021 een budget beschikbaar gesteld waarvan de onderbouwing was dat dit budget geldt voor de afvalstoffeninzameling in de gemeente Heusden.

U stelt dit beschikbaar en er zit een verdienmodel onder want wij brengen de kosten in rekening. Op het moment dat ons wagenpark verduurzaamd is, zullen ook de kosten voor andere gemeenten stijgen. De VOORZITTER: Laten we teruggaan naar het kredietvoorstel, volgens mij staat dat centraal en niet de bedrijfsvoering van de afvalstoffendienst, ik neem aan dat die bekend is. De vraag over waterstof nog en dan gaan we over tot stemming. Wethouder HOSKAM: Op het moment dat de waterstofwagen er is, kan die bij de afvalstoffendienst worden bijgevuld. Dat er daarnaast waterstofontwikkelingen zijn om te tanken, daar heeft uw raad ook in de commissie uitgebreid over gediscussieerd. Ik ben niet op de hoogte van wie welke aanvraag voor welk pompstation doet. Motie 1, Duurzame en betaalbare afvalstoffeninzameling, van de VVD is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van Bosch Belang (Van der Krabben, Wiggers), PVV (Van Hattem), De Bossche Groenen (mw. Mees, mw. Hendrickx), 50PLUS (mw. Hernández) en Groep Gersjes (Gersjes) hebben tegen gestemd. Kredietvoorstel Aanschaf inzamelvoertuigen elektrisch en waterstof.

De heer WIGGERS (stemverklaring): De wethouder gaf antwoord op een tweede termijn van mij en hij heeft wel gelijk, maar het is niet begroot en als we bij elke energiebesparende toepassing of emissieloze doelstelling de burger laten betalen, kunnen we aan de gang blijven. Daarom stemmen wij tegen dit voorstel, maar we zijn wel heel blij met waterstof. De heer GERSJES (stemverklaring): Ik refereer maar even aan de begroting. Daarin moeten we altijd het geld gaan zoeken om een alternatief te vinden als we iets willen indienen en hier wordt gewoon zomaar gezegd: dit gaan we doen en daar moet de burger voor betalen. Ik kan hier niet mee instemmen. Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): Precies dezelfde stemverklaring als mijn collega zojuist. Het voorstel is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van Bosch Belang (Van der Krabben, Wiggers), PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw. Hernández) en Groep Gersjes (Gersjes) hebben tegen gestemd. III.12. Raadsvoorstel Planstudiefase project Lage Diezebrug De VOORZITTER: Dames en heren we gaan over naar agendapunt 12, de planstudiefase 35

project Lage Diezebrug met twee amendementen en een motie. Ik geef als eerste het woord aan mevrouw Hendrickx over amendement 1 en eventueel haar toelichting in de eerste termijn. Mevrouw HENDRICKX: Ja dank u wel. Laat ik eerst zeggen dat ik het jammer vind dat het ordevoorstel van de heer Kagie en anderen, ook ondergetekende, niet is aangenomen. Ik denk dat het nu voorliggende voorstel voor veel partijen in de gemeenschap heeft geleid tot verwondering en verbazing. Bijvoorbeeld de mensen van de Tramkade zijn aan de voorkant in de planontwikkeling meegenomen, zij mochten meedenken, maar wat het uiteindelijk is geworden is niet teruggelegd en dat heeft tot rare vragen geleid. Op het moment dat je een traject rond burgerparticipatie start, is het natuurlijk wel zo netjes dat je ook aan de voorkant vertelt op welke wijze je dat met de partijen gaat doen, zeker op het moment dat het gaat om zo'n ingrijpend plan als wat nu voorligt. Wij hadden dat graag anders gezien als het gaat om samen met partijen de stad ontwikkelen. Maar goed dat voorstel is niet genomen en er ligt nu wel een voorstel voor om de Lage Diezebrug te veranderen in een nieuwe brug, waarbij hij nog steeds toegankelijk blijft voor autoverkeer.

Voorzitter, bewoners aan de Koningsweg, het Emmaplein en de Oranjeboulevard worden al jarenlang geconfronteerd met ontzettend veel doorgaand autoverkeer en dat leidt tot vieze lucht, overlast en het doet afbreuk aan de verblijfskwaliteit in die straat, een van de mooiste straten van onze stad. Ik neem u mee, kijk eens naar de prachtige panden die daar staan en wat doen wij, wij leiden daar een onze drukste verkeersaders doorheen. Natuurlijk is het voorstel van het college beter dan het was, er komt een 30km-zone, maar volgens mij kunnen we daar nog veel meer van maken. We hebben de oude rapporten van Studio Bereikbaar er even bij gepakt en Studio Bereikbaar was volgens mij al klip-enklaar over de varianten. De heer VAN DEN KERKHOF: Toch een verduidelijkende vraag aan mevrouw Hendrickx. U geeft aan dat u niet wilt dat er zoveel verkeer door de Koningsweg gaat omdat er zulke prachtige panden staan. Wat vindt u dan van de panden aan de Citadellaan? Mevrouw HENDRICKX: Bij mij in de straat staan ook hele mooie huizen, waar wilt u naartoe? Ik kan wel meer straten opnoemen die ook heel erg mooi zijn. De heer VAN DEN KERKHOF: Dat is uw argument om daar minder verkeer langs te leiden. Uw amendement maakt dat er veel meer verkeerstromen op de Citadellaan en de Kanaalboulevard komen en mijn vraag is wat u zegt tegen die mensen die ook niet zo veel verkeer voor de deur willen.

Mevrouw HENDRICKX: Een vraag aan D66, hebt u het rapport van Studio Bereikbaar erbij genomen, hebt u naar de verschillende varianten gekeken en kent u ook de variant met het verlagen van de brug om er een wandel- en fietsbrug van te maken? De heer VAN DEN KERKHOF: Dat is precies wat ik u nu vraag want de variant die u hier nu schetst leidt tot veel meer verkeer op de Citadellaan en heeft heel veel negatieve effecten op de Citadellaan en de Kanaalboulevard. Dat is wat die variant met zich meebrengt en ik vraag of u zich daar bewust van bent. Mevrouw HENDRICKX: Daar zijn zo'n 20.000 verkeersbewegingen van doorgaand verkeer, dat zijn mensen die van Zuid naar Noord willen, dat wil zeggen zo snel mogelijk door de stad de stad uit. Een klein deel van het verkeer moet inderdaad in de binnenstad zijn en die gebruiken verschillende wegen. De pijn in dit voorstel zit in het feit dat, als je geen knip op de Diezebrug maakt, het doorgaande verkeer van Noord naar Zuid zijn weg zal blijven vinden via de route door de Brugstraat, langs het Emmaplein en voor het station langs. De bewoners en partijen op de Tramkade willen dat niet, die willen echt een culturele hotspot zonder al het autoverkeer.

Wij praten al jaren over die verkeersluwe Binnenstadsring en op het moment dat zich een kans voordoet om een echte keuze te maken in lijn met wat we eerder hebben besloten, die verkeersluwe Binnenstadsring, dan vind ik het jammer dat we toch de auto daarop laten rijden en daar geen knip zetten en de Vogelstraat niet doortrekken. Het ligt er allemaal al, ik ben er met de bewoners wezen kijken, de heer Kagie was daar ook bij en u had misschien ook kunnen aanhaken. Je ziet dat er al een mogelijkheid is om het verkeer onmiddellijk achterlangs de stad uit te leiden. Volgens mij willen heel veel partijen in deze stad dat en dat wil zeker De Bossche Groenen heel graag. Daarom leggen wij vandaag dit voorstel op tafel. U bent van D66, maar ik kijk ook in de richting van GroenLinks. Als ik uw programma's lees dan kiest u heel bewust voor meer ruimte voor fietsers en voetgangers en dat is wat wij hier aan u vragen: geef nu eens meer aan fietsers en voetgangers in lijn met de varianten die ook studio Bereikbaar heeft 36

voorgelegd, het doortrekken van de Vogelstraat en een knip op de Diezebrug waardoor er lucht voor alle bewoners en partijen in de stad ontstaat om de openbare ruimte op een andere manier te gebruiken en er echt van te genieten. Nogmaals, het is een prachtige straat en we redden het niet met alleen een bordje 30 km per uur, dan blijven mensen de weg dwars door de binnenstad kiezen en dat willen we niet. Wij zijn overigens niet de enige die dit vinden, er zijn meerdere partijen en nogmaals, wij vragen u die mensen de gelegenheid te geven om hier met u over te discussiëren en te zoeken naar de beste variant. In het voorstel zit ook de verlegging van de Boschdijkstraat. Ik weet niet of u al in gesprek bent geweest met de partijen die op dit moment aan de Tramkade zijn gevestigd, die zijn echt geschrokken van het feit dat er gewoon een hele nieuwe weg achter de Verkadefabriek en voor het Werkwarenhuis komt. Je kunt zeggen dat er aan de voorkant van de Verkadefabriek ruimte ontstaat, nee wij leggen een nieuwe autoweg aan dwars door de culturele hotspot. 30 km per uur klinkt leuk, maar het zijn 7000 tot 8000 verkeersbewegingen per dag. Wat is jouw invulling als je daaraan denkt, dan geniet je toch niet meer van een fraaie openbare ruimte, een terrasje, een feestje en noem maar op. Het wordt daar te druk en wij steunen het nu voorliggende voorstel niet.

Wij vragen u met name te kijken naar de brug omdat er een kans ligt om dit echt op een andere manier te doen, in lijn met wat heel veel partijen willen. Wij steunen ook het voorstel van de heer Kagie over de Vogelstraat omdat dit echt een oplossing is voor de drukke verkeersader aan de voorkant van het station. Amendement 1 Toekomstige verkeersfunctie nieuwe Diezebrug Ingediend door De Bossche Groenen De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 1 februari 2022; gehoord hebbende de beraadslagingen in de commissie Omgeving van 18 januari jl. over raadsvoorstel Planstudiefase project Lage Diezebrug met registratienummer 11783689; overwegende dat: • de verbinding Orthenseweg-Diezebrug-Brugstraat door de wijk 't Zand geen doorstroomas is; • de stad heeft geïnvesteerd in het doortrekken van de Magistratenlaan door het bouwen van de Nelson Mandelabrug over de Dieze met een aansluiting op de Zandzuigerstraat; • om het doorgaand autoverkeer te weren de Oranjeboulevard als 30km-zone wordt ingericht; • Studio Bereikbaar in haar rapport uit 2018 een lage brug voor langzaam verkeer, openbaar vervoer en eventueel beperkt lokaal autoverkeer heeft voorgesteld; • de Diezebrug een schakel vormt in een belangrijke fietsverbinding van Noord naar het CS; • de binnenstad bereikbaar moet blijven voor bestemmingsverkeer; • daarvoor de Vogelstraat onder het spoor kan worden

doorgetrokken; wijzigt het besluit als volgt: 1. in te stemmen met de variant 'betonnen brug' als uitgangspunt voor de planstudiefase; te wijzigen in: 1. in te stemmen met de variant 'lage brug voor langzaam verkeer en openbaar vervoer' als uitgangspunt voor de planstudiefase. De heer KAGIE: In essentie gaat het om de vraag of de Lage Diezebrug een fiets- annex wandelbrug is waar de auto te gast is of een autobrug met 20.000 auto's per dag waar de fietser en de wandelaar te gast is. Met ons amendement, de koppeling Diezebrug en doortrekken Vogelstraat, kiezen we voor het laatste en dan vallen we terug op de uitspraak van de raad van 7 mei 2019. Maatregel 6 in de actualisatie Bereikbaarheidsstrategie waaraan steeds wordt gerefereerd, de Diezebrug vervangen door een lage brug voor langzaam verkeer, openbaar vervoer en eventueel lokaalverkeer. Advies: mogelijk interessant op langere termijn, vraagt combinatie met een gebiedsontwikkeling, optimalisatie van de Magistratenlaan en een andere noordelijke ontsluiting. Nogmaals, mogelijk interessant op langere termijn, de Diezebrug vervangen door een lage brug. Maatregel 7, doortrekken Vogelstraat. Advies: ingreep trekt relatief weinig verkeer, beperkt oplossend vermogen, het advies is niet meer verkennen in het vervolg. Dan komt het: bij afwaardering Diezebrug mogelijk wel interessant als nieuwe binnenstadsontsluiting.

Voorzitter, het college heeft de Diezebrug vervangen door een lage brug waar in het advies staat 'mogelijk op langere termijn naar voren gehaald', maar het advies in maatregel 7, het doortrekken van de Vogelstraat, wordt niet ter harte genomen. Voorzitter, op 7 mei 2019 heeft een royale meerderheid van de gemeenteraad gezegd 'indien de omstandigheden zich voordoen, moeten we vooral het doortrekken van de Vogelstraat in de 37

lucht houden om op dat moment te kunnen toeslaan' en wat doet zich voor? Het college stelt voor de Diezebrug te vervangen, maar koppelt daar niet het doortrekken van de Vogelstraat aan. Het amendement van 7 mei 2019 is toen ondersteund door VVD, D66, CDA, Leefbaar 's-Hertogenbosch, De Bossche Groenen, Bosch Belang en de PvdA. Voorzitter consequent zijn, als we de huidige Diezebrug met 20.000 auto's vervangen door een lage Diezebrug die ook 20.000 auto's moet verstouwen dan is dat het ons niet waard omdat we dan niet de winst voor de kop van de Tramkade en op de route Koningsweg hebben. Koppeling Vogelstraat voor en achter het station, een verschuiving van het verkeer. Amendement 2 Koppeling Lage Diezebrug en doortrekken Vogelstraat Ingediend door De Bossche Groenen, gewoon ge-DREVEN en Leefbaar 's-Hertogenbosch De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 1 februari 2022; gehoord de beraadslagingen in de commissie Omgeving op 19 januari 2022, over het raadsvoorstel Planstudiefase project Lage Diezebrug, reg. nr. 11783689; overwegende dat: • de gemeenteraad op 7 mei 2019, bij de behandeling Actualisatie Bereikbaarheidsstrategie, heeft uitgesproken de doortrekking van de Vogelstraat op tafel te houden als toekomstige maatregel.

Zowel vanwege de hulpdiensten als in relatie tot verdere ontwikkelingen rond de Spoorzone, in het bijzonder Kop van 't Zand; • in de Actualisatie Bereikbaarheidsstrategie de volgende maatregelen aan de orde kwamen: Maatregel 6 Diezebrug vervangen door lage brug voor langzaam verkeer, openbaar vervoer en (eventueel) lokaal verkeer Advies Mogelijk interessant op langere termijn. Vraagt combinatie met 1) gebiedsontwikkeling, 2) optimalisatie Magistratenlaan, 3) andere noordelijke ontsluiting binnenstad. Maatregel 7 Doortrekken Vogelstraat Advies Ingreep trekt relatief weinig verkeer. Beperkt oplossend vermogen. Advies is niet meer verkennen in vervolg. Bij afwaardering Diezebrug mogelijk wel interessant als nieuwe binnenstadsontsluiting (zie ingreep 6). • Wethouder Van der Geld bij de behandeling Gebiedspersperspectief Bossche Stadsdelta (gemeenteraad 8 dec. 2021): "Dan moet ik even terug naar de amendementen. Amendement 1, Toekomstige verkeersfunctie nieuwe Diezebrug, moeten wij ontraden. Het rapport van Studio Bereikbaar uit 2018 was helder over de Diezebrugverbinding, die dient namelijk ook intact te blijven voor autoverkeer, maar wel in een verluwde vorm als onderdeel van de Binnenstadsring. Deze verbinding is geen doorstroomas voor gemotoriseerd verkeer, maar heeft wel een functie in het stedelijk verkeersnetwerk om het station, de binnenstad en 't Zand bereikbaar te houden.

Het is nadrukkelijk de bedoeling dat langzaam verkeer op die brug de ruimte krijgt, ook conform de bereikbaarheidsstrategie, en dat we de snelheid in de centrumzone verlagen richting 30 km per uur om een goede aansluiting van de Binnenstadsring tot stand te brengen." • In de Eindrapportage behorende bij de Update bereikbaarheid Spoorzone (november 2021), door het college aangereikt, het volgende valt te lezen over de auto-intensiteit over de nieuwe Lage Diezebrug: Situatie in 2030 met huidige plannen: verkeersintensiteiten In de afbeelding is te zien dat de verwachte hoeveelheid autoverkeer in 2030 dat gebruik maakt van de 'oude A2 route' via de Diezebrug en Binnenstadsring ongeveer even groot is als op de doorstroomas Nelson Mandelalaan/Magistratenlaan. Dit heeft als oorzaak dat volgens het verkeersmodel de 'oude A2 route' een aantrekkelijke route blijft qua reistijd, ondanks de aanpassingen. Opvallend is dat de hoeveelheid autoverkeer op de Diezebrug vergelijkbaar is met de hoeveelheid verkeer in de referentiesituatie 2020. Hier is de netto toename nihil als gevolg van enerzijds meer ruimtelijke ontwikkeling in het gebied en anderzijds het 'verkeersdempende' effect van de 30km-inrichting van de Binnenstadsring.

• Dat er over de nieuwe Lage Diezebrug dagelijkse evenveel auto's rijden dan over de huidige brug, namelijk 20.000 (pagina 17 Eindrapportage Update bereikbaarheid spoorzone);

38

wijzigt het dictum door aan punt 1, 2 en 3 toe te voegen; 4. mede ten behoeve van de nieuwe Lage Diezebrug en de Binnenstadsring de Vogelstraat door te trekken naar de Welshbrug en hiertoe op korte termijn door middel van een separaat voorstel nader over te besluiten. De heer KABBOUTI: Voorzitter, het voorliggende voorstel gaat in principe over het overhevelen van het plan van de verkenningsfase naar de planfase, dat is het besluit dat we vanavond nemen. Ik begrijp de breedte van de discussie die vanavond gevoerd wordt, dat is in de commissie uitvoerig gedaan, maar dan kom je wel op het punt: waar stem je mee in. De PvdA stemt in met het voorstel als het gaat om het overhevelen naar de planstudiefase met het kader zoals dat is, de keuze voor een betonnen variant. Dat is het voorstel zoals het voorligt, maar de PvdA heeft ook oog voor de zorgen die er over de keuze van deze variant zijn. Daarom dient mijn fractie de motie 'Verminderen autoverkeersbewegingen over de Diezebrug' in en die is tweeledig. Er kunnen op dit moment quickwins worden behaald, zoals mijn collega Van Rooij in de commissie al aangaf, kun je op dit moment met simpele ingrepen proberen invloed uit te oefenen op het gedrag van onze automobilisten door ervoor te zorgen dat het doorgaand verkeer via andere wegen gaat rijden.

Als je dat de ene kant op doet, moet je dat ook de andere kant op doen, namelijk vanaf de zuidkant, vanaf Vught. Daarbij komt dan de T-variant want daar zit ook nog de aansluiting vanuit West via de Stationstunnel die uitkomt op De Draak. We willen met die variant met ingrepen kijken hoe we daar invloed op kunnen uitoefenen. De koppeling die collega's maken met het doortrekken van de Vogelstraat is heel logisch, maar daarbij lijkt het of het sec doortrekken van de Vogelstraat morgen of overmorgen kan worden gerealiseerd. De brug die nu wordt gerealiseerd staat voor 2025 op de rol, dat is de eerste stap in de brede gebiedsontwikkeling die daar gaande is. Wat de PvdA betreft, ligt het doortrekken van de Vogelstraat dan ook gewoon op tafel, maar wel in dat brede perspectief van die gebiedsontwikkeling, om te kijken hoe we dat gebied later gaan ontsluiten. Op die manier zien wij dan ook geen noodzaak om nu de harde koppeling te leggen tussen het doortrekken van de Vogelstraat en de Diezebrug overhevelen naar de planstudiefase, maar we spreken wel uit, en dat is volgens mij raadsbreed, dat het doortrekken van de Vogelstraat wel op tafel blijft liggen. Daar moeten we serieus naar kijken als we dat gebied later op een goede manier willen ontsluiten. Tot zover de bijdrage van de PvdA.

Motie 1 Verminderen autoverkeersbewegingen over Diezebrug Ingediend door PvdA, SP, D66, GroenLinks en De Bossche Groenen De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 1 februari 2022; gehoord de beraadslagingen in de commissie Omgeving op 19 januari 2022 over het raadsvoorstel Planstudiefase project Lage Diezebrug, reg. nr. 11783689; overwegende dat: • de dimensionering van de nieuwe Diezebrug aansluit op de Binnenstadsring (30km-weg) met meer ruimte voor voetgangers en fietsers; • In de Actualisatie Stedelijke Bereikbaarheidsstrategie en -agenda van mei 2019 het accent in de centrumzone is gelegd op lopen en fietsen; • het daarom wenselijk is dat het aantal autoverkeersbewegingen op de Diezebrug wordt verminderd, het liefst vóór de bouw van de nieuwe brug; 39

• •

•

ook zwaar verkeer zo veel mogelijk van de Diezebrug geweerd moet worden; dit onder meer zou kunnen worden gestimuleerd door het autoverkeer op de weg Orthen richting het station rechtsaf te verwijzen via de Zandzuigerstraat, de Nelson Mandelalaan en de Magistratenlaan in plaats van rechtdoor via de Orthenseweg en de Diezebrug, als ook door de Stationstunnel af te sluiten voor gemotoriseerd verkeer (met uitzondering van openbaar vervoer en calamiteitenverkeer); dat dergelijke verwijzings- en verkeersmaatregelen voor vermindering van de autoverkeersbewegingen over de Diezebrug misschien ook mogelijk zijn voor het Zuid-Noord verkeer van Vught via de Diezebrug richting Orthen, A59 en Maaspoort;

spreekt uit dat: • het wenselijk is, dat vóór de bouw van de nieuwe Diezebrug het aantal autoverkeersbewegingen over de Diezebrug wordt verminderd en het zware verkeer wordt geweerd; • dit onder meer kan worden gestimuleerd door het autoverkeer en het zware verkeer op de weg Orthen richting het station rechtsaf te verwijzen via de Zandzuigerstraat, de Nelson Mandelalaan en de Magistratenlaan in plaats van rechtdoor via de Orthenseweg en de Diezebrug, als ook door de Stationstunnel af te sluiten voor gemotoriseerd verkeer (met uitzondering van openbaar vervoer en calamiteitenverkeer); • dergelijke maatregelen voor vermindering van de autoverkeersbewegingen over de Diezebrug wellicht ook mogelijk zijn voor het Zuid-Noord verkeer van Vught via de Diezebrug richting Orthen, A59 en Maaspoort en een onderzoek hiernaar wenselijk is; verzoekt het college: • op korte termijn zodanige maatregelen te nemen dat het autoverkeer en het zware verkeer op de weg Orthen richting het station rechtsaf wordt verwezen via de Zandzuigerstraat, de Nelson Mandelalaan en de Magistratenlaan in plaats van rechtdoor via de Orthenseweg en de Diezebrug; • op termijn maatregelen te treffen om de Stationstunnel af te sluiten voor gemotoriseerd verkeer (met uitzondering van openbaar vervoer en calamiteitenverkeer); • te onderzoeken of er ook dergelijke maatregelen mogelijk zijn voor het Zuid-Noord verkeer van

Vught via de Diezebrug richting Orthen, A59 en Maaspoort; en gaat over tot de orde van de dag. De heer KAGIE: Een vraag aan mijn collega van de PvdA. U onderkent dat het doortrekken van de Vogelstraat een optie is, wanneer doet dat relevante moment zich voor? Mevrouw WELTEN: Ik krijg graag wat verduidelijking over de motie van de PvdA en anderen. Daarin wordt namelijk gesproken over het verminderen van het aantal autoverkeersbewegingen en in het verzoek aan het college staat 'het autoverkeer'. Bedoelt u daarmee al het autoverkeer, kunt u dat wat nader duiden? De heer VAN CREIJ: Even richting de PvdA die zojuist zei: waar stem je mee in. Als ik kijk naar de tweede bullet bij het verzoek aan het college wordt daar gevraagd om de Stationstunnel op termijn af te sluiten. Dan refereer ik even aan 20 september 2017 toen u er bij de koersnota voor stemde om de Stationstunnel open te houden. Daar graag even een verduidelijking op. De heer KABBOUTI: Het moment is op het moment dat we de gebiedsontwikkeling De Bossche Stadsdelta ter hand nemen. Op het moment dat we daar aan weerszijden een aantal woningen realiseren en er allerlei andere activiteiten en functies landen, moet je ook een heel goed antwoord hebben op de ontsluiting van dat gebied.

Mevrouw Hendrickx verwees net al naar de manier waarop dat op de Tramkade moet plaatsvinden en volgens mij hebben we daar bij de discussie over de Bossche Stadsdelta ook over gesproken. Dan is het doortrekken van de Vogelstraat ook een hele serieuze optie om te kijken hoe dat gebied op een goede manier wordt ontsloten zonder het gevaar dat men vanuit dat gebied over de Diezebrug rechtsaf slaat. Dat is voor ons het natuurlijke moment. Dan de vraag van collega Welten wat we bedoelen. Ja, het autoverkeer en dat is al het autoverkeer en niet per definitie in de zin van afsluiten, maar wel dat je de automobilist zo veel mogelijk probeert te verleiden om de andere route in plaats van de rechtdoorroute te volgen. Dan over de Stationstunnel. Het klopt dat we er in 2019 mee hebben ingestemd om die open te houden, maar gelet op de keuzes die we de afgelopen periode hebben gemaakt over de autoluwe Binnenstadsring, draagt het feitelijke 40

gebruik van de Stationstunnel en waar die uiteindelijk uitkomt niet bij aan het autoluw maken van de Binnenstadsring. Daarom moet je ervoor kiezen om de aanrijroute richting De Draak af te sluiten en open te laten voor calamiteitenvervoer en openbaar vervoer. Als je dan ook nog eens kijkt naar het feitelijke gebruik, de wijze waarop onze automobilisten in de Stationstunnel het gas intrappen, dat moeten we niet willen. Dat is de keuze die we nu op tafel leggen. De heer VAN CREIJ: U hebt destijds ingestemd, maar nu geeft u allerlei argumenten om West eigenlijk te elimineren van de binnenstad. Hoe moeten de bewoners van West dan in de binnenstad komen? De VOORZITTER: Mensen, even terug. Volgens mij hebben we het over de planstudiefase Project Lage Diezebrug. Als we vandaag de hele verkeerssituatie in de binnenstad gaan behandelen dan denk ik dat we morgenavond terug moeten komen. Ik vind het allemaal prima, maar er ligt een motie voor met een aantal suggesties. Daar kunt u het over hebben maar als we alles eruit gaan filteren dan hebben we het over elke maatregel die er bestaat. De heer KAGIE: In uw rol als voorzitter. Hier wreekt zich dat we hier in de commissie niet toe mochten komen. De VOORZITTER: Nou mijnheer Kagie, ik heb de commissievergadering bekeken en u hebt bijna twee uur over dit onderwerp gesproken. De heer KAGIE: Nee nee, maar het ging over de verkeersintensiteit.

De VOORZITTER: Volgens mij hebben we ook in een eerdere commissie al over dit voorstel gesproken, dus hier zijn al twee commissies over geweest. De heer KAGIE: Voorzitter, ik vrees dat we nu to the point komen. De VOORZITTER: Nou, dat is wel heel mooi. We hebben dit in twee commissies besproken en nu ligt het in de raad voor. Er is een ordevoorstel geweest, we praten over dit voorstel dat nu voorligt en ik wil de discussie wel beperken tot het nu voorliggende voorstel, anders hebben we het straks over alles. De heer VAN HATTEM: Het was bij die commissievergadering natuurlijk wel een probleem dat de verantwoordelijk wethouder voor Verkeer daar niet aanwezig was. De discussie sloeg voor een groot deel dood omdat die discussie niet gevoerd kon worden met de wethouder van Verkeerszaken. Nu hij er wel is, kunnen we deze discussie wel voeren. De VOORZITTER: Nee mijnheer Van Hattem, het college heeft antwoord gegeven. Dat antwoord stond een aantal mensen niet aan en dat kan, daar kunnen we over discussiëren, maar de discussie is tweemaal in de commissie gevoerd. Ik heb vandaag een voorstel dat in de raad voorligt, er is in de commissie aangegeven dat dit naar de raad kan en daarover besluiten we vandaag.

Als u daar niet over wilt besluiten moet u tegen stemmen, maar het voorstel staat nu centraal en dat breng ik nu ter discussie, We gaan geen commissies overdoen, maar het gaat over het voorstel dat nu voorligt. Anders blijven we over alles praten. Ik grijp in op het moment dat het niet meer over het voorstel gaat. Mevrouw Van Zwambagt, kort. Een interruptie? Mevrouw VAN ZWAMBAGT: Over de motie van de PvdA. Het gaat natuurlijk toch over de verkeersafwikkeling in het kader van de Diezebrug en de PvdA komt hier dan met een voorstel om de Stationstunnel af te sluiten. Veel mensen hebben net een petitie ingediend en er is een onderliggend stuk 'Update bereikbaarheid Spoorzone', is het niet beter om bullet 2 van de motie aan te passen en het college te verzoeken een breed integraal vervolgonderzoek in de Spoorzone op te zetten waarbij de Stationstunnel wordt meegenomen? Dan zet je niet zo een pennenstreek door de Stationstunnel, maar dan doe je wel een breed onderzoek in dat gebied. De heer KAGIE: Wij pleiten de hele tijd voor dat brede allesomvattende onderzoek. De VOORZITTER: Er ligt nu geen voorstel over een integraal onderzoek voor, maar twee amendementen, een motie en een voorstel. 41

De heer VAN DER KRABBEN: We hebben dit voorstel in 2021 in de Maaspoort besproken. Nu zijn we dertien maanden verder en is er een discussie over, er is ook al tweemaal in de commissie over gesproken en je kunt er nog beste drie commissies achter zetten. Waar ging het over? We hebben afgesproken dat het voorstel nog een keer zou terugkomen waarbij zou worden aangegeven welke afwegingen het college bij deze keuze heeft gemaakt, dat was aan de orde en daar hoor ik vanavond maar heel weinig over, het gaat meer over het verkeer en de tunnels. Bosch Belang kan zich vinden in de toelichting op de afweging, maar Bosch Belang zegt wel: het gaat nu over naar de uitvoeringsfase, maar er is nog een open eind. We praten nu over € 10 miljoen en nog niet zo heel lang geleden was hier een wethouder die zei dat hij voor € 10 miljoen een museum ging bouwen, maar voordat het klaar was ging het om € 17 miljoen. De wethouder heeft wel aangegeven welke kosten worden meegenomen, maar hij heeft daar geen prijskaartje aan gehangen en dat zouden wij straks graag in beeld willen hebben. Wij stemmen in met de brug en de € 10 miljoen, maar de resterende kosten bij zo'n project moeten ook in beeld zijn. Daar wil ik het eigenlijk bij laten. Dat is het antwoord, wij gaan mee met het voorstel. De motie van de PvdA spreekt ons aan, maar ik graag de reactie van het college op die motie horen.

De heer KABBOUTI: Ik was aan het einde van mijn bijdrage, maar er werden allerlei vragen op mij afgevuurd en daar is alle ruimte voor. Ik geef ook alle ruimte aan collega Van der Krabben om even zijn… De VOORZITTER: Ik dacht dat u uw eerste termijn had afgerond en dat er nu beantwoording op de interrupties was. Die heb ik afgekapt vanwege de breedte van de discussie, vandaar dat ik dacht dat u klaar was. De heer KABBOUTI: Zal ik dan nog even kort reageren of zal ik dat in de tweede termijn doen? De VOORZITTER: Ik denk dat dat beter is. Dan beginnen we nu met de eerste termijn van de heer Van Creij. De heer VAN CREIJ: Ja dank u voorzitter. Zonder alles opnieuw te doen, het plan voor de Diezebrug is en blijft wat ons betreft een onzinnig voorstel. De wethouder heeft drie varianten uitgewerkt en de vierde variant, het behoud van de brug met het opknappen zit daar niet bij. Wij blijven daarvoor pleiten en ons logo staat op het amendement over het doortrekken van de Vogelstraat, daar zijn wij warm voorstander van. Wethouder Pauli heeft destijds toegezegd dat die boven water zou blijven, hij had destijds € 6 miljoen nodig. Ik zie u zuchten. De VOORZITTER: Dat waren nog guldens of niet? De heer VAN CREIJ: Nee, dat was al in de eurotijd.

Toen moest een stalen spoorbrug vervangen worden, daar was € 6 miljoen voor gereserveerd, dat was tijdelijk even nodig en hij heeft toen gezegd 'uitstel is geen afstel' en wij houden die optie nog steeds heel erg open voorzitter. Ik vind de motie van D66 en de PvdA over de Stationstunnel eigenlijk buiten alle proporties. De heer SMEETS: In lijn met de besluitvorming waaraan de heer Van der Krabben terecht refereerde zijn wij positief over het voorstel, dat waren wij ook al in eerdere commissiebehandelingen. Wij zijn blij met de uitwerkingen van de wethouder, die geven meer diepte en inzicht in dat we een juist besluit nemen. Dan de motie en amendementen. Het eerste amendement van De Bossche Groenen. Wij vinden wij dat de bereikbaarheid per auto, maar ook voor fietsers en voetgangers overeind moet blijven, zeker om het station aan de voorkant te kunnen ontsluiten, gecombineerd met de nodige maatregelen aan de zuidkant om dat goed te begeleiden en om ook tegemoet te komen aan de zorgen van de mensen, onder andere de mensen die de petitie vandaag hebben aangeboden. In lijn met wat de heer Kabbouti van de PvdA aangeeft, is de Vogelstraat wat ons betreft geen onderwerp van discussie.

Wij zijn wel gecharmeerd van de motie van de PvdA omdat die oproept tot het routeren van de stromen die niet in de binnenstad moeten zijn, maar we vinden het voorstel over de Stationstunnel wel erg ver gaan en daar kunnen we ons niet zo goed in vinden. Misschien wil de PvdA daar een heroverweging over maken. Tot zover. Mevrouw HENDRICKX: U zegt 'om tegemoet te komen aan de bewoners moeten we de tunnelbak misschien niet dicht doen', begrijpt u waarom wij met die voorstellen komen? Er zijn vanavond 400 handtekeningen van mensen die in de directe omgeving wonen overhandigd en de 42

heer Kabbouti gaf terecht aan dat mensen in de Stationstunnel extra gas geven. Wij moeten daar een oplossing voor bedenken en dan zegt u 'ik hoor het een beetje aan en ik zou het eigenlijk allemaal een beetje willen doen'. Ziet u niet dat we misschien wat meer moeten doorpakken op het nemen van de juiste keuzes waardoor de problemen van de mensen worden opgelost? De heer SMEETS: Volgens mij gaat het over de Diezebrug en de aanlanding daarvan. Zoals de heer Van Creij aangeeft, heeft de Stationstunnel nogal impact op de ontsluiting, ook vanuit de westkant. Vanuit dat perspectief lijkt ons dat niet verstandig, maar het blijft wel degelijk zaak dat het autoverkeer mogelijk blijft, maar wel gereguleerd, ook voor de bewoners aan de zuidkant. Mevrouw HENDRICKX: Maar voorzitter… De VOORZITTER: Volgens mij is het antwoord duidelijk. Mevrouw HENDRICKX: Ik vind niet dat de heer Smeets antwoord op mijn vraag gaf, maar ik zie uw boze en strenge blik en ik durf niet meer voorzitter. De VOORZITTER: Fijn, ik ben een keer streng. De heer Van den Kerkhof, D66. De heer VAN DEN KERKHOF: Ik kan kort zijn. We hebben in de raadsvergadering van 7 december 2021 al onze steun voor dit voorstel uitgesproken en we hebben ook het perspectief van de fietsers aangegeven.

De fietsende forenzen richting het station gaan over een paar jaar een helse beklimming missen en daar zullen heel veel mensen blij mee zijn, we krijgen een fietsvriendelijke brug. De heer VAN HATTEM: Ik verbaas me steeds over dit argument van D66 want we hebben het hier vaak over positieve gezondheid en dat soort dingen. Het is niet de meeste helse beklimming die ik ooit in mijn leven heb gezien, in Rosmalen liggen er wel stevigere en ik heb wel eens ergere gezien. Hoe verhoudt dit kleine stukje omhoog fietsen tegen die brug zich tot een beetje fysieke inspanning wat juist goed is voor mensen? Dat is toch juist goed voor onze gezondheid en ik verbaas me over dit argument. De heer VAN CREIJ: In aanvulling daarop richting D66. U zegt 'we hoeven die brug niet meer op', maar hoe kijkt u aan tegen al het groene deelvervoer dat er momenteel is, de groene scooters en dergelijke? Dat hoort er ook bij. De VOORZITTER: Mijnheer Van Creij, ik heb nu al medelijden met de mensen die het verkiezingsdebat moeten gaan leiden. Laten we het voorstel centraal stellen. Mijnheer Van den Kerkhof. De heer VAN DEN KERKHOF: Laten we vooral het fietsen stimuleren en barrières zo veel mogelijk weghalen, de huidige Diezebrug is daar zeker een van. Dat brengt mij op de motie en amendementen. Wij zijn mede-indiener van het voorstel van de PvdA over autowerende maatregelen.

Wij zien ook dat het aantal motorvoertuigbewegingen op de Diezebrug op 20.000 blijft ondanks dat de komende jaren 5000 woningen aan dat gebied worden toegevoegd. We moeten wel kijken naar slimme maatregelen om dat aantal verkeersbewegingen toch te verminderen en er is een punt bij Orthen, daar waar de Zandzuigerstraat aanhaakt, en bij de Stationstunnel. Die twee punten komen voort uit de update Bereikbaarheid Spoorzone van september 2021. In de conclusies en aanbevelingen staat dat het afsluiten van de doorgaande autoroutes nabij het stationsgebied een positief effect op het gebruik van de Diezebrug kan hebben, namelijk een vermindering van het aantal motorvoertuigenbewegingen. Daarom is die maatregel echt van belang. U kunt wel zeggen dat we het verder gaan onderzoeken, maar dat integrale onderzoek uit september 2021 ligt hier al en als we de brug eruit halen en we de Vogelstraat doortrekken, heeft dat negatieve effecten op andere omliggende straten en dusdanig negatieve effecten dat we zelfs 11% meer autoverkeer, vanaf de A59 en de A2, de stad in trekken. Is dat wat u allemaal met dat amendement beoogt? Ik denk het niet.

Laten we dit onderzoek dat door een gerenommeerd bureau is gedaan serieus nemen, kijken wat de negatieve effecten zijn en niet alleen kijken naar één punt in de stad, maar laten we proberen om er met slimme maatregelen voor te zorgen dat ook daar een aanvaardbaar klimaat ontstaat. De heer KAGIE: Het is prima dat we het in deze bijna commissievergadering weer over de cijfers hebben en heel concreet: hier ligt dat gerenommeerde rapport. Als je de Vogelstraat doortrekt, concentreert het verkeer zich daar natuurlijk maar de positieve effecten zijn de Binnenstadsring, de 43

Diezebrug, de Veemarktweg en dan hebben we nog niet die rare route via de verlegde Boschdijkstraat dwars door het Tramkadegebied heen meegerekend. Er concentreren zich dan 8000 autobewegingen op de Vogelstraat, dat is het hele verhaal over het doortrekken van de Vogelstraat. Mevrouw WELTEN: Hier ligt een voorstel dat zich helaas alleen op de Diezebrug richt, terecht. Zoals mevrouw Van Zwambagt zegt, ontbreekt het aan integraliteit. Ondanks dat de wethouder deze benadering ons heeft toegezegd, missen we het effect en de gevolgen van de keuze voor deze brug. Op de vraag aan de wethouder of er inzicht bestaat in hoeveel verkeer over de nieuwe brug gaat, moest hij het antwoord schuldig blijven en dat is nogal wat, dat vinden wij zorgelijk. Het aanleveren van de scenario's bracht geen enkele duidelijkheid over de gevolgen van deze keuze en waar de brief van de wethouder wel duidelijkheid over gaf, was over de belangrijkste argumenten om te kiezen voor een brug met het huidige tracé, wij zouden het niet beter kunnen zeggen. Op pagina 3 staat uitgebreid waarom je voor dit tracé zou kiezen. De VVD kan niet anders dan varen op de huidige gegevens, wil geen risico lopen dat de brug zoals die wordt voorgesteld niet afdoende zou zijn en de VVD neemt ook geen risico door te kiezen voor renovatie van de oude brug.

Wij kiezen voor een degelijke nieuwe lage brug met een tracé waarvan duidelijk is dat die het verkeer wel kan verwerken. Dan de reactie op amendement 1. Daar zijn wij tegen omdat die brug alleen voor langzaam verkeer is bedoeld. Mevrouw HENDRICKX: Ik heb een vraag aan u. U zegt dat die brug wel is ingericht op de huidige verkeersbelasting, is dat wat u zegt? Begrijp ik het goed dat u zegt dat die 20.000 verkeersbewegingen die daar nu op zitten wat u betreft ook geen probleem zijn als dat op de nieuwe brug doorgaat of beluister ik u dan verkeerd? Mevrouw WELTEN: U beluistert mij in die zin verkeerd, ik bedoel hiermee dat we niet beter weten dan de gegevens die we nu hebben en dat is 20.000. Ik denk dat de algemene wens is dat we minder willen, maar op dit moment kunnen we niet anders dan dealen met de gegevens die we hebben en die zijn gebrekkig. Vandaar dat wij willen kiezen voor zekerheid, voor het huidige tracé waarvan wij weten dat dit het verkeer kan verwerken. Vervolgens kijken we hoe we dat kunnen verminderen. We willen vooral naar bestemmingsverkeer, de VVD wil graag dat de auto voor het station kan blijven komen, daar mogen ook fietsers op rijden en voetgangers op lopen, maar het bestemmingsverkeer is natuurlijk de meest optimale vorm.