Notulen raadsvergadering 2021-07-13

Het is een prima plan dat voortborduurt op de resultaten die we de afgelopen jaren behaald hebben en daarom beperk ik me tot het bespreken van de moties. Motie 1 hebben we mede-ingediend en daar staan we natuurlijk helemaal achter. Wat betreft motie 2 sluit ik me eigenlijk voor een deel aan bij wat mijn voorganger, mevrouw Van der Kallen, zei. De discussie die net gevoerd werd kwam ook in de commissie aan de orde, daar was de wethouder toch heel duidelijk in zijn antwoord en dat is voor onze fractie de reden om die motie niet te steunen. Wij steunen motie 3 wel voorzitter. Mevrouw LOKHOFF: Mag ik dan aan mevrouw Hoog Antink vragen wat de wethouder in de commissie duidelijk heeft gezegd over het lichten van dossiers van mensen die nu in de schuld zitten van voor 2019? Mevrouw HOOG ANTINK: Het ging met name over de positie van Weener XL. U ging daar echt stevig op in en wij konden dat niet ondersteunen. Zoals mijnheer Van Genugten net zei, ligt het veel genuanceerder dan u nu zo zegt en daarom vind ik het eigenlijk niet nodig om die motie te steunen. De heer SLIKKER: Een poging om dan toch de nuance te zoeken.

Ik denk dat iedereen hier in deze zaal zegt dat dat er consequenties aan zitten als er willens en wetens harde fraude is gepleegd, maar we weten ook, daar wijst mevrouw Lokhoff terecht op en dat hebben we bij de toeslagenaffaire ook gezien, dat het systeem zo rigide was dat mensen die kleine foutjes maakten ook van fraude werden beticht en daar nu nog steeds hele pijnlijke consequenties van plukken. De PvdA-fractie heeft de motie ook gesteund omdat wij de oproep van mevrouw Lokhoff van de SP zien als een oproep om ze nog eens tegen het licht te houden en er eens met die ogen naar te kijken. Ik denk dat de SPfractie precies zit waar ze wil zitten als de wethouder die toezegging wil doen en dat lijkt mij toch ook iets wat juist in deze tijd past. Mevrouw HOOG ANTINK: Mensen die niet echt willens en wetens fraude gepleegd hebben, 16

krijgen gewoon een tweede kans, dat is nog steeds mogelijk, en daarom voegt dit niets toe. Mevrouw LOKHOFF: Mevrouw Hoog Antink blijft erbij dat die mensen een tweede kans krijgen, maar die mensen krijgen geen tweede kans. Ze worden niet door de schuldhulpverlening geholpen, ze worden beticht van fraude en ze krijgen geen tweede kans meer, ze moeten gewoon de schuld betalen, klaar. Waar is die tweede kans? De heer MEES: Wij zoeken ook naar de nuance. Aan de ene kant wil je mensen toch gewoon kansen blijven geven en met fraude lijkt het wel of je naar links of naar rechts valt. Dat is de nuance die mijn collega Slikker ook noemde en waar de SP volgens mij ook naar op zoek is. Ik zou eigenlijk aan de wethouder willen vragen hoe je de maximale ruimte kunt zoeken om die mensen toch mee te nemen als het gaat om het oplossen van schulden. Dat is eigenlijk waar wij naar op zoek zijn. Tot zover. De heer VAN GENUGTEN: Het CDA is enthousiast over het aanvalsplan Den Bosch Schuldenvrij Voortvarend verder, dat is volgens mij een ambitie en een belofte tegelijk. De afgelopen vier jaar, het is al gezegd, stond er eigenlijk al een stevig fundament waarop nu doorgepakt kan worden, waarbij de leidende principes extra belangrijk zijn, daar hebben we het in de commissie over gehad. Als ik kijk naar de moties, dan is het goed om extra middelen te zoeken voor de intensivering.

Volgens mij gingen daar al direct onze handen voor op elkaar en dat ondersteunen wij dus ook. Wij steunen de werkwijze die de VVD benoemde ten aanzien van de ondernemers, om die te bestendigen, ook van harte. Tot zover voorzitter. Reactie college Wethouder VAN OLDEN: Geachte raadsleden, we hebben in de commissie inderdaad uitvoerig bij de inhoud van het aanvalsplan stilgestaan, ook bij het verleden, het heden en met name de toekomst en de noodzaak om voortvarend verder te gaan. Alvast dank ook voor die steun en de opmerkingen in de commissie. Dan naar de moties. We hebben inderdaad gesproken over de drie posten in het aanvalsplan waarvoor in het raadsvoorstel geen dekking is en daarvoor hebt u die motie gemaakt. Die motie is buitengewoon sympathiek en ik vraag de indieners om in ieder geval de zinsnede 'en een eenmalige onttrekking uit de algemene reserve' te schrappen vanwege het feit dat dit niet de ordentelijke manier van een financiële huishouding is want wij nemen in de begroting voor 2022 niet iets op en by the way, 'we halen een bedrag van € 110.000 uit de algemene reserve'. Wat wij wel kunnen meegeven voor de gedachtegang is het volgende.

We hebben TONK-middelen en we weten dat daar in ieder geval op dit moment nog een onderuitputting is, die regeling wordt verruimd en verlengd, maar het kan zo zijn, dat weten we natuurlijk niet zeker, dat in het najaar van 2021 bij het finetunen van de begroting blijkt dat daar gelden van overblijven, die kunnen we dan inzetten voor die eenmalige inzet van € 110.000 voor 2022. In die eenmalige exercitie voor 2022 zit nu juist dat grote bedrag dat nodig is om zo veel mogelijk mensen te bereiken. Ik heb in de commissie ook aangegeven dat het gaat om het vroeg te signaleren, maar als er een signaal is, is er al een probleem en idealiter moet je ook nog een poging doen om daar voor mensen te bereiken, om voordat er een begin van een schuld is in ieder geval in gesprek te komen. Dat betekent dat je een veel bredere campagne moet uitrollen bij de huisartsen, de Jumbo's, de Albert Heijns, de Lidl's, sportverenigingen en noem maar op, overal zou eigenlijk een signaal moeten zijn: als er iets is, laat ik gewoon de stap zetten en de hulp of in ieder geval de meedenkvraag stellen. Als u die motie op die manier kunt aanpassen, dan heeft het college daar geen bezwaar tegen. Sterker nog, dan zal in ieder geval richting de voorbereiding van de begroting worden gekeken hoe we daar invulling aan kunnen geven. Dan de motie over de vergeten groep.

De gemeente 's-Hertogenbosch en zoals we hier zitten vergeten niemand. Het zijn allemaal onze inwoners en daar proberen we zo veel mogelijk voor te zorgen. Daar zit een bepaalde filosofie achter. Als iemand een fout heeft gemaakt en fraude heeft gepleegd is bezwaar mogelijk en kan iemand naar de rechter. Op een gegeven moment staat dat vast, dat is formele rechtskracht, dat staat ook allemaal inde Participatiewet, dan is dat een feit en dan moeten wij daarmee omgaan, maar dat laat onverlet dat, als die schuld er is, mensen natuurlijk opnieuw naar Eerste hulp bij geldzaken kunnen gaan en als de uitkering is gestopt en er verder geen inkomen is, kan opnieuw een uitkering worden aangevraagd. Dat is maatwerk en als onze inwoners soms een verkeerde afslag hebben genomen, soms een tweede keer een verkeerde afslag hebben genomen en soms een derde keer, dan zijn wij als samenleving aanwezig om met onze inwoners in gesprek te gaan om te proberen het op te pakken en het zo veel mogelijk op te lossen. Mevrouw MEES: Wat is erop tegen om deze mensen opnieuw een kans te geven en te bekijken 17

hoe hun positie is? Het lijkt alsof het woord 'vergeten' u dwarszit. Wethouder VAN OLDEN: De discussie gaat over dossiers van de Weener XL, terwijl we het hier hebben over een aanvalsplan voor de hele brede schuldhulpdienstverlening en armoedebestrijding van de samenleving. Als u een discussie wilt over de werkwijze van de Weener XL dan hadden we die discussie ook bij het werkbezoek even aan de orde kunnen stellen: hoe gaat het nou exact en hoeveel kansen proberen wij iemand te geven? Er zijn gewoon fraude- en terugvorderingsbesluiten genomen en er staat een aantal miljoenen uit, de VVD en een aantal andere partijen hebben daar aandacht voor gevraagd. Die dossiers is bedrag X, dat staat nu eenmaal in rechte vast, maar dat is iets anders dan de mensen achter bedrag X en die willen wij net als alle anderen helpen. Dat is een andere strekking dan als u in deze motie vraagt om een X aantal dossiers van de Weener XL te lichten, terwijl daar al in formele rechtskracht een besluit over is genomen. Nogmaals, we hebben hier geen toeslagenaffaire, we hebben hier geen vinkjessysteem, we hebben hier geen zwarte lijsten, we hebben hier gewoon een normaal functionerende gemeente, sterker nog een goed functionerende gemeente, die zo goed mogelijk probeert er te zijn voor de samenleving en dat staat beschreven in het aanvalsplan Voortvarend Verder. Het college ontraadt deze motie.

Mevrouw LOKHOFF: Misschien is mijnheer Van Olden daar niet van op de hoogte, maar ik heb deze discussie tijdens het werkbezoek ook aangekaart, u zat er trouwens bij aan de voorkant, en toen we in groepjes werden verdeeld heb ik het nog een keer aangekaart. Dit is wel een vergeten groep, u gaat heel veel investeren in beleid maken, meer eerste hulp bij geldzaken en beschermingsbewind, maar u vergeet deze groep want deze groep is in het verleden van fraude beticht. Wat is erop tegen om ook deze mensen nog eens te helpen? Zij krijgen geen schuldbemiddeling omdat ze van fraude beticht zijn en deze mensen kunnen geen beroep doen op alle zaken die in dit aanvalsplan benoemd worden. Bent u daarvan op de hoogte? Wethouder VAN OLDEN: Mensen worden gewoon geholpen. Ik kan u niet overtuigen en u mij niet, onze mensen van schulddienstverlening helpen iedereen hier in 's-Hertogenbosch en ik heb het net gezegd, er is een tweede en een derde kans. Iemand neemt een verkeerde afslag, een onjuiste afslag of een afslag die wij niet zouden nemen en daarvoor zijn we er. Ik deel uw observatie niet. De heer VAN CREIJ: Dan even richting de wethouder. Ik hoorde u zojuist met betrekking tot motie 2 zeggen 'een X-aantal dossiers'.

Kunt u aangeven over hoeveel dossiers het gaat, over 10, 20 of 100 dossiers die eventueel gelicht zouden moeten worden? Wethouder VAN OLDEN: Dat is een technische vraag, dat weet ik niet en dat is ook niet relevant voor de insteek. De heer MEES: Toch even om het heel scherp te krijgen. Als ik de wethouder goed beluister, zegt hij 'ook al hebben mensen fraudeschulden bij onze gemeente en ze melden zich bij Eerste hulp bij geldzaken, dan worden ze toch geholpen'. Betekent dit dat ze, ook rekening houdend met die fraudeschulden, linksom of rechtsom een of ander schuldhulpverleningstraject krijgen? Wethouder VAN OLDEN: Het antwoord is 'ja'. Er zijn ook mensen die zeggen 'iemand bouwt een schuld bij mij op en dan moet ik mijn eigen opgebouwde schuld weer saneren' en dat is nou net wat hier wel gebeurt vanuit de perceptie dat iemand soms een verkeerde afslag neemt. Dan verdient iemand het nog steeds om geholpen te worden, dat is de Bossche samenleving en de gemeente die daar op die manier mee omgaat. De heer MEES: Mijn conclusies worden dus niet uitgesloten. Wethouder VAN OLDEN: Ik heb nog één motie staan en die gaat over de ondernemers. Er wordt altijd gezegd 'de ondernemer' en dat is een soort black box, maar het zijn gewoon mensen die ook ondernemen en daar kan het ook, zeker in coronatijd, moeilijk mee gaan.

Wij hebben in ieder geval in onze dienstverlening ook stevig ingezet om de taal van de ondernemer, zoals ik het dan maar even gemakshalve zeg, te spreken en te begrijpen en ook te kijken hoe we kunnen helpen. De mens achter de ondernemer is ook een mens net als iedereen, dus het is niet zo dat zij compleet aparte dienstverlening krijgen, maar de slag die in deze motie wordt gevraagd zetten we ook echt door. Daar hebben we van geleerd en ook in de volgende periode als alle pandemieën de wereld uit zijn en het allemaal crescendo gaat, laten we de taal van de ondernemer ook in de 18

armoedeschulddienstverlening gewoon op de agenda van onze mensen staan. In die zin heeft het college geen enkel bezwaar tegen deze motie. Tot zover. Tweede termijn. De heer SLIKKER: Fijn dat het college de oproep van de raad om die extra middelen te zoeken omarmt. Ik kijk de mede-indieners even aan, maar het lijkt mij geen probleem om dat ene zinnetje te schrappen want dat was bedoeld als suggestie en als een van de mogelijkheden juist niet wenselijk is, dan is het natuurlijk niet meer dan logisch om die te schrappen. Misschien een suggestie aan de collega van de SP want er ontstaat nu verwarring over de vraag of het wel of niet gebeurt. Is het een idee om de motie aan te houden, het technisch uit te zoeken en hem dan eventueel in een volgende raadsvergadering te behandelen? Anders gaan we nu stemmen over iets waar uw lezing anders is dan die van de wethouder en daar voelt in ieder geval mijn fractie zich niet thuis bij. De heer MEES: Ik werd even getriggerd door de woorden van de wethouder over de TONKregeling en dat die onderbenut is. Ik zag ook een bericht voorbijkomen van demissionair minister Koolmees waarin hij gemeenten oproept om verder te gaan, om zaken te ontwikkelen, om in ieder geval mensen beter te bereiken en de TONK te benutten waarvoor die eigenlijk bedoeld is. Mijn vraag is of ook onze gemeente achter die oproep aangaat.

Mevrouw LOKHOFF: Ik vind het een leuke suggestie van de PvdA om mijn motie aan te houden, maar ik wil nog even iets ter verduidelijking zeggen. Die mensen worden bij Eerste hulp bij geldzaken wel geholpen bij hoe ze hun schuld moeten aflossen, maar niet hoe die schuld er is gekomen en daar gaat het nou net om. Daar gaat deze motie om, dat is de vergeten groep, dat zijn de mensen die voor 2019 hard door de Fraudewet zijn aangepakt en laat ons alsjeblieft niet zo naïef zijn dat wij denken dat het in deze gemeente niet gebeurd is. Dus ga gewoon die dossiers lichten, kijk of die fraude inderdaad wel zo is opgelopen en help deze mensen. We weten dat deze mensen in de schulden zitten, we weten dat ze aan het afbetalen zijn, maar dat ze nog jaren, misschien wel twintig tot dertig jaar lang, met een schuld verder moeten en dat drukt op hun sociale leven en op hun gezondheid. Daar gaat deze motie over. De heer SLIKKER: Het zijn inderdaad twee dingen. Worden mensen geholpen en hoe is die schuld opgebouwd, komt dat omdat ze echt frauduleus gehandeld hebben of doordat ze een foutje hebben gemaakt? De PvdA is de eerste die met u de wethouder de opdracht zou willen geven om die dossiers te lichten op het moment dat we zien dat mensen in die situatie zitten, maar laten we dat goed uitzoeken want nu zegt de wethouder dat dit niet aan de hand is en zegt u dat het wel aan de hand is.

Ik heb er ook wel eens signalen over gehad, maar ik heb het nooit hard op papier gezien en laten we dat dan eerst goed uitzoeken alvorens we dat nu hier besluiten. Dan bereikt u uw doel vanavond ook niet en dat zou zonde zijn. Wethouder VAN OLDEN: Ik heb bij de heer Mees een vraag gesignaleerd, dat klinkt heel creatief, maar in ieder geval heeft het college vanochtend tot de uitbreiding van de TONK-regeling besloten. Op 15 juli a.s. wordt bekendgemaakt dat de regeling wordt uitgebreid naar zo veel mogelijk noodzakelijke kosten; het debatje waar we eerder ook over hebben gesproken. Motie 1, Direct starten met intensivering aanpak schulden en armoede, van PvdA, CDA, VVD, Leefbaar 's-Hertogenbosch, De Bossche Groenen, GroenLinks, D66, Rosmalens Belang, 50PLUS, gewoon ge-DREVEN en Bosch Belang. Mevrouw LOKHOFF (stemverklaring): Ook wij zijn natuurlijk blij dat er middelen komen om mensen te helpen, ik zou alleen graag meer zien dat er harde euro's naar de mensen gaan die het betreft en dat het niet weer allemaal opgaat aan beleid, loketten en flyers. Als deze motie eraan bijdraagt dat er ook harde euro's naar de mensen met schulden gaan, zullen wij deze motie toch steunen. Motie 1 is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. Motie 2, De vergeten groep, van SP, De Bossche Groenen, 50PLUS en gewoon ge-DREVEN, is door de gemeenteraad verworpen.

De leden van de fracties van De Bossche Groenen (mw. Mees, Hoeben), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), 50PLUS (mw. Hernández) en SP (mw. Visscher, Roovers, mw. Lokhoff) hebben voor gestemd. 19

Motie 3, Schuldhulpverlening voor ondernemers bestendigen, van VVD, PVV, De Bossche Groenen, SP en PvdA is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. Het voorstel is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. IV

Moties vreemd aan de orde van de dag - besproken in commissies

IV.15. Motie vreemd aan de orde van de dag Zonnevelden De VOORZITTER: Dames en heren, we zitten alweer op onze plaats en we gaan over naar de moties vreemd aan de orde van de dag over de zonnevelden. Er is in de commissievergadering een discussienotitie over zonnevelden besproken. De doelstelling was 100 hectare zonnevelden en het college heeft aangegeven dat 53 hectare een voorstel zou kunnen zijn. Daar is een discussie over geweest en op basis van die discussie zijn er drie moties vreemd aan de orde van de dag ingediend. Ik stel voor om die moties in samenhang te behandelen omdat ze over hetzelfde onderwerp gaan. De eerste motie die ingediend is van De Bossche Groenen en de SP, de heer Hoeben en heer Roovers en ik geef hun als eerste het woord, vindt u dat goed? De heer Hoeben is de eerste indiener. Dan hebben we een motie over de transportschaarste. Ik neem aan de heer Van Creij zal uitleggen wat dit betekent, het heeft met zonnevelden te maken. Dan de motie over het optimaal inpassen van de 100 hectare zonnevelden door de VVD, CDA, Rosmalens Belang en gewoon ge-DREVEN en daarvan is mevrouw Eigenhuijsen de eerste indiener. Zijn er nog anderen die in de eerste termijn het woord willen voeren? De heer Smeets, mevrouw Van Zwambagt, de heer Kagie, de heer Verbruggen, de heer Roovers, de heer Gersjes, de heer Hoeben en de heer Van Slageren.

De heer Hoeben, De Bossche Groenen, aan u het woord. De heer HOEBEN: Voorzitter, u gaf een prachtige inleiding, dus daar kunnen we kort over zijn. De aanleiding, waar zit nou eigenlijk het knelpuntje? We hebben afgesproken dat we als gemeente faciliterend optreden en wat krijgen we dan als we een uitvraag doen richting die 100 hectare? We krijgen initiatieven binnen, die toetsen we aan de kaders en we wijzen ze toe of we wijzen ze af. Daarmee is de kous eigenlijk min of meer af. Dan kom je inderdaad op 53 hectare uit, maar waar wij altijd voor gepleit hebben, en dan ga ik een stapje verder, is om echt te participeren, dat je de verbindende partij tussen initiatieven bent. Als je door de lijst met initiatieven die het net niet geworden zijn scrolt, dan valt ons toch wel op dat er veel kansen liggen die het draagvlak juist vergroten want het zijn heel vaak initiatieven uit wijken, van bewoners, en als je die toetst aan de Zonneladder zou je een heel eind komen. De wethouder geeft aan dat hij de Zonneladder hanteert, maar als wij naar de Zonneladder kijken, en ik zal voor het gemak de eerste overslaan want dat is op dak, komt daarna op ongebruikte terreinen in bebouwd gebied en pas daarna buiten de bebouwde kom en de voorkeur gaat uit naar het combineren van functies ofwel dubbel gebruik.

Als we dan kijken naar de voorbeelden die de Rijksoverheid opsomt, vuilnisbelten en bermen langs het spoor en autowegen, zijn dat nou net de initiatieven die in onze tranche afgevallen zijn. Wij denken dat daar meer uit te halen is, dat je echt iets meer moet kijken naar dubbel gebruik en dat je de kaders niet moet loslaten, maar ze wel wat ruimer moet interpreteren, zeker omdat het ook vaak initiatieven zijn die draagvlak hebben in de wijk of de buurt waarin ze ontplooid worden want dat zijn nou net de initiatiefnemers. Dus vandaar deze motie om iets breder naar de kaders te kijken, die iets breder te interpreteren, zeker als het gaat over dubbelgebruik, echt serieus te kijken naar de Zonneladder en met de kansrijke initiatieven aan de slag te gaan, zeker als het gaat over dubbelgebruik. Pak het initiatief in Hintham, die heb ik ook benoemd, het initiatief Grote Els, 3,5 hectare. Daar komen prachtige ideeën naar voren en ik zeg niet dat dit per se op die locatie moet maar de gemeente en de initiatiefnemers kunnen wel samen zoeken hoe het initiatief toch vorm kan worden gegeven. Dan de ruimere interpretatie. Ja, die is er per ongeluk bij blijven staan, ik heb dat voor de collega's gedaan. Het voetbalveld in de Johan Cruijff ArenA ligt ook op de parkeergarage, dus een veld hoeft niet per se in de open wei te liggen, maar het kan overal liggen.

Dat is de toelichting op onze motie. Dan hebben we de transportschaarste. Ik roep altijd maar dat we al vanaf het begin weten dat het netwerk dat daar ligt eigenlijk niet voldoet op de manier zoals wij het willen gaan gebruiken. Dat is een feit, maar ik denk wel dat de heer Van Creij hier een punt heeft. Het kan niet zo zijn dat je initiatieven voor de SDE-subsidie laat neerleggen en het netwerk er vervolgens nog niet is. Dan het optimaal inpassen van de 100 hectare zonnevelden. Voorzitter, ik ben blij dat ze na wat discussie toch het een en ander hebben aangepast. Ik zie ineens de versnippering en de grootschaligheid niet meer zo prominent terug en ik heb er wel een beter gevoel bij, maar ik krijg toch een beetje het gevoel dat het gaat over multifunctioneel, zon op dak, maar 'we moeten die opgave halen'. Dan heb ik een suggestie, we hebben 50 hectare op Heesch 20

West waar nog helemaal niets is en ik zou zeggen leg daar een 50 hectare zonneveld neer. Dan hebben we straks prachtig dubbelgebruik want ze gaan gewoon omhoog als er een gebouw komt. Dan is iedereen tevreden, dan voldoen we nu aan de RES-opgave en dan hebben we straks prachtig dubbelgebruik. Tot zover voorzitter. Motie Vreemd 1 53 ha zonnevelden Ingediend door De Bossche Groenen en SP De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 13 juli 2021; gehoord hebbende de beraadslagingen in de commissie Omgeving over de bespreeknotitie Zonnevelden 100 ha; overwegende dat: • breed door de raad de teleurstelling uitgesproken is dat er maar 53 ha zonnevelden voldoet aan de door de raad gestelde criteria; • de criteria C en D (andere grote infrastructuur, aansluiten op bebouwd gebied) vragen om regie vanuit de gemeentelijke organisatie (initiatieven koppelen aan eigenaren en gebruikers); • de Rijksoverheid aangeeft dat in het Klimaatakkoord ook is afgesproken dat de betrokken partijen eerst kijken of zonnepanelen op gebouwen gelegd kunnen worden. Daarna pas op ongebruikte terreinen in bebouwd gebied. Buiten de bebouwde kom gaat de voorkeur uit naar het combineren van functies.; • deze voorkeursvolgorde heet de 'zonneladder'. De zonneladder moet voorkomen dat zonnepanelen op landbouw- en natuurgrond gelegd worden als dat niet nodig is; • in de brief aan de raad d.d.

6 november 2018 het college aangeeft te zullen gaan werken in de geest van de zonneladder en de aansluiting zoeken bij ontwikkelingen op rijksniveau conform de motie zonneladder https://shertogenbosch.raadsinformatie.nl/document/6904274/1#search=%22zonneladder%22; • er initiatieven aangeboden zijn die uitgaan van dubbelgebruik en vragen om cocreatie met de gemeente waardoor kansrijke mogelijkheden ontstaan (voorbeeld Duurzaam Hintham initiatief grote Elst (3,5 ha)); • de definitie zonnevelden ruimer is dan nu geïnterpreteerd (opm: het voetbalVELD in de Johan Cruijff Arena ligt op de parkeergarage); spreekt uit: • het bij de resultaten van de uitvraag naar 100 ha zonnevelden is gebleken dat alleen faciliteren vanuit de gemeente onvoldoende is om tot het gewenste resultaat te komen. Een regierol of verbindende rol vanuit de lokale overheid noodzakelijk is om: initiatiefnemers en eigenaren te stimuleren, te bemiddelen en te faciliteren; verzoekt het college: • kaders breder te interpreteren waar het gaat om de mogelijkheden tot dubbelgebruik; • de aangeboden initiatieven ook te wegen t.o.v. uitganspunten van de zonneladder; • met kansrijke initiatiefnemers samen aan de slag te gaan om het initiatief te combineren op een andere locatie of te zoeken naar dubbelgebruik; • binnen de kaders maar buiten de gebaande paden te denken; en gaat over tot de orde van de dag.

De heer KABBOUTI: Even een toelichting op de motie van De Bossche Groenen. Als ik kijk naar het dictum, we hebben net een tranche achter de rug en we hebben met elkaar het gesprek gevoerd over wat we nu doen, of we die 53 hectare toekennen, we inzetten op een volledig nieuwe tranche of dat we helemaal niets doen. Ik kan in het dictum niet echt achterhalen wat we nou met die tranches doen en ik ben benieuwd of daar misschien ook nog licht op geschenen kan worden. De heer HOEBEN: Ja voorzitter, kort daarover. Het voorstel van het college was om toch vooral naar punt 1 te kijken, dat was ook breed gevoeld in de raad. Nee, punt… Nou weet ik het weer niet. In ieder geval om toch te proberen naar die 100 hectare te gaan en in deze motie pleit ik ervoor om net even iets breder te kijken. Dus niet om de kaders zomaar los te laten, maar om die wat breder te interpreteren, echt te zoeken naar dubbelgebruik en de Zonneladder goed toe te passen.

21

De heer KABBOUTI: Even om het scherp te krijgen. U zegt 'open een nieuwe tranche voor wat we niet bereikt hebben en pak daarin dan deze kaders wat breder' of wilt u de volle 100 hectare uitzetten? De heer HOEBEN: We zouden het over een aanvulling doen, we gaan proberen die 100 hectare te bereiken. De heer VAN CREIJ: Wij zijn een beetje teleurgesteld gelet op de discussie in de commissie, de onduidelijkheid en de brief van de wethouder waarin staat 'ik ga zelf kijken naar mogelijke aanvullingen' en dat wij niet hoeven te sturen. Onze motie was op 5 juli jl. al klaar en die hebben we achter de hand gehouden omdat we toch sturing moeten geven als er niets komt. Wat dat betreft, hadden wij eigenlijk een actie van de wethouder verwacht. Wat betreft motie 1 wachten we het antwoord van de wethouder af. U vroeg een toelichting op de transportschaarste. Door de vele zonnevelden die worden aangelegd kan, de zonne-energie, kan simpel gezegd de stekker niet bij Enexis of Essent in het stopcontact gestoken worden omdat die de stroom niet kunnen verwerken. Dat is transportschaarste. Gewoon ge-DREVEN is aangesloten bij het Democratisch Energie-Initiatief DIE dat op 30 juni jl.

de zaak met betrekking tot de windmolens heeft gewonnen, maar daarop vooruitlopend zou het toch te gek voor woorden zijn dat we straks ergens zonneparken neerleggen en we nu al weten dat de stekker mogelijkerwijs niet in het stopcontact gedaan kan worden. Vandaar dat wij eigenlijk zeggen: op het moment dat er een initiatiefnemer is, moet die kunnen aangeven dat hij daadwerkelijk de stekker in het stopcontact kan steken. Anders zijn wij terughoudend om het toe te zeggen want misschien krijgt een initiatiefnemer dan straks wel de subsidie, maar levert hij eigenlijk niets. Daar is het ons wel om te doen en vandaar dat wij moeten sturen om zekerheid over die transportschaarste te hebben. Onze naam staat ook onder motie 3, zeker ook de kleinschalige initiatieven die er zijn, moeten zo veel mogelijk meegenomen worden. In de kaders die wij aan de wethouder hebben meegegeven staat dat de gebieden helemaal omhekt moeten zijn en dat soort zaken en dan denk ik dat daar wel enige flexibiliteit in mag zijn. Als de wethouder zegt dat de kaders op dat gebied knellen dan wil ik een handreiking doen en dan zeg ik 'kom daarmee' want het lijkt me zeker bij kleine initiatieven niet opportuun om dat helemaal van de buitenwereld afgeschermd te hebben. Tot zover.

Motie Vreemd 2 Transportschaarste Ingediend door gewoon ge-DREVEN De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 13 juli 2021; gehoord de beraadslagingen in de commissie Omgeving 29 en 30 juni 2021 betreffende de discussienotitie Zonnevelden 100 ha; overwegende dat: • er in onze regio, zo geeft de discussienotie ook aan, sprake is van zogenaamde transportschaarste;. • op grond van artikel 23, eerste lid, Elektriciteitswet 1998 is de netbeheerder verplicht degene die daarom verzoekt te voorzien van een aansluiting op het door hem beheerde net. Op grond van artikel 23, derde lid, dient deze aansluiting te worden gerealiseerd binnen een redelijke termijn; • deze redelijke termijn is volgens dit artikellid in ieder geval verstreken wanneer de gevraagde aansluiting niet is gerealiseerd binnen 18 weken nadat het verzoek om een aansluiting bij de netbeheerder is ingediend; • er in den lande meerdere zonnevelden zijn gerealiseerd waarbij wel de SDE+-subsidie is verstrekt, echter er geen aansluiting is gerealiseerd op het netwerk; • conform de landelijke richtlijn voor de SDE+-subsidie de initiatiefnemer voor het verkrijgen van een SDE+-subsidie een document van de netbeheerder moet overleggen waaruit blijkt dat transportcapaciteit beschikbaar is op de locatie waar de productie-installatie is voorzien, een zogenaamde 'transportindicatie'; • het beleid van de

gemeente bij zonnevelden eveneens zou moeten voorzien in een voorwaarde dat vooraf een transportindicatie wordt overlegd zodat er ook (meer) zekerheid is dat de aan te leggen zonnevelden ook daadwerkelijk op korte termijn in productie gaan en voorkomen wordt dat ze enkel vanwege subsidieregels alvast worden aangelegd; verzoekt het college: • om in de 'uitvraag' naar 100 ha zonnevelden uitdrukkelijk het uitgangspunt op te nemen dat een 22

transportindicatie wordt afgegeven zodat na plaatsing van de zonnevelden deze ook daadwerkelijk binnen 18 weken zijn aangesloten op het netwerk; en gaat over tot de orde van de dag. De heer VAN SLAGEREN: Even een vraag aan de heer Van Creij. Zegt u met uw motie dat er eerst voldoende capaciteit moet zijn en dat er tot die tijd geen zonneveld mag worden aangelegd? Die liggen er ook nog niet, dat duurt nog een behoorlijke tijd en als het goed is werkt Enexis in die tijd ook aan de uitbreiding van de capaciteit van het net. Ik krijg de indruk dat u zegt: nee, er mag geen toezegging komen als er nog een capaciteit is. De heer VAN CREIJ: Even een toelichting. Wij willen gewoon keihard die toezegging hebben, op het moment dat op 1 januari 2023 een bepaald zonneveld in werking gaat, moet die daadwerkelijk aangesloten zijn en het moet niet alleen om de subsidie gaan. Als we het toch over bepaalde zaken hebben, er ligt nu een initiatief dat is afgewezen, dat zou waterstof opwekken en dan heb je niets met die transportschaarste te maken. Tot zover. Mevrouw EIGENHUIJSEN: In de commissievergadering hebben we een flink debat gehad en de gemene deler was dat er wel een schepje bovenop de 53 hectare zou kunnen.

Allereerst wil ik nog wel even benadrukken dat multifunctioneel ruimtegebruik, zoals zojuist door De Bossche Groenen werd bepleit, altijd de voorkeur heeft, maar dat ons ook duidelijk is geworden dat we het alleen daarmee niet redden. Daarom zien wij graag de 100 hectare aan zonnevelden zo veel mogelijk benut. Wij waren positief over de 53 hectare in de uitwerking die aan ons is voorgelegd, maar wij zien nog meer kansrijke initiatieven bij degenen die wel zijn benoemd als het beoogde landschapstype, maar die als niet inpasbaar zijn beoordeeld. Wij vragen niet om een nieuwe inschrijfronde, maar om nog eens goed te kijken naar de initiatieven die al op tafel liggen met als streven ze in goed gesprek met de initiatiefnemers inpasbaar te maken. Dat heeft ertoe geleid dat wij met een aantal collega's een motie hebben ingediend waarin we inderdaad een streep zetten onder de 53 hectare die nu is geselecteerd, om die inderdaad daadwerkelijk mee te nemen, daar ook een vervolgproces aan te koppelen en daar vervolgens mee naar de raad terug te komen. Dan hopen wij dat de algemene tendens hier aan tafel zal zijn dat we er met z'n allen heel tevreden over kunnen zijn omdat we nu eenmaal een RES-opgave hebben en alles wat we nu niet aan energieopwekking weten te realiseren alsnog terugkomt in de Rosmalense Polder.

Dit is een weloverwogen keuze die we een tijd geleden hebben gemaakt en daarop sluit deze motie goed aan. Motie Vreemd 3 Optimaal inpassen van 100 ha zonnevelden Ingediend door VVD, CDA, Rosmalens Belang en gewoon ge-DREVEN De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 13 juli 2021; gehoord de beraadslagingen in de commissie Omgeving van 30 juni 2021 over de bespreeknotitie Zonnevelden 100 ha; overwegende dat: • de gemeente 's-Hertogenbosch een flinke opgave heeft rond energieopwekking, zoals vastgelegd in de Regionale Energiestrategie (RES); • de motie RES-opgave voor hele gemeente d.d. 6 oktober 2020 is aangenomen omdat de gehele gemeente een rol heeft in de energietransitie, en de lasten (windmolens en zonnevelden) niet alleen in de Rosmalense Polder (en De Rietvelden) zouden moeten landen; • vanuit deze motie gezocht wordt naar de invulling van 100 ha zon binnen de gemeente, maar • buiten de Duurzame Polder; • met de motie Route du Soleil: de zonnige toekomst van de A2 d.d.

7 juli 2020 de raad heeft uitgesproken dat het snelweglandschap ruimte biedt voor grootschalige zonne-energie opwekking; • multifunctioneel gebruik áltijd de voorkeur heeft, zoals met 'zon op dak', maar zonnevelden vooralsnog nodig zijn om de RES opgave 2030 te kunnen halen; constaterende dat: • grote kansrijke locaties aan de snelweg en langs het spoor die nu afvallen juist logische locaties vormen die met een beperkte impact op de woonomgeving gerealiseerd kunnen worden, wat ook blijkt uit het draagvlak voor deze locaties bij het participatieproces rondom de visie 23

Energielandschap; verzoekt het college: • de groep van positief beoordeelden initiatieven van ca. 53 ha in ieder geval te selecteren en de huidige selectieprocedure af te ronden; • een vervolgproces te starten voor de groep van initiatieven die als niet-inpasbaar zijn beoordeeld, maar binnen het beoogde landschapstype liggen (met als streven ze inpasbaar te kunnen maken); • de raad te informeren over de uitkomst; en gaat over tot de orde van de dag. De heer GERSJES: Ik krijg graag een toelichting van mevrouw Eigenhuijsen van de VVD. U zegt 'we onderstrepen die 53 hectare, we gaan met die initiatiefnemers verder en we gaan kijken naar de niet-inpasbare voorstellen', maar stel dat we uitkomen op 98 hectare en er nog een niet-inpasbare initiatiefnemer is met 5 hectare, dan komen we op 103 hectare. Hoe staat u daar tegenover, wilt u eroverheen of wilt u exact op 100 hectare uitkomen? Dat lijkt mij een moeilijke zaak, wat vindt u daarvan? Mevrouw EIGENHUIJSEN: Dat is een 'wat als'-discussie. Ik denk dat kwalitatief goede initiatieven altijd de voorkeur hebben en dat het een uitdaging is om exact op die 100 hectare uit te komen. Het gaat ons om de reeds ingediende initiatieven en het is niet de bedoeling om een nieuwe openstelling te doen, dat zal voor een tweede ronde zijn. Ik reageer nog even op de andere moties.

Wat betreft transportschaarste geeft de heer Van Creij zelf al aan dat dit een voorwaarde is bij het indienen van een subsidieaanvraag, net als het een voorwaarde is dat ze een omgevingsvergunning hebben, dus we zullen het hier met zijn allen hebben over de SDE-subsidieronde 2022. Ik vind het sowieso een interessant onderwerp en ik ben benieuwd naar de beantwoording van de wethouder waarin hij ons wat meer bijpraat over dit onderwerp. Het is nu een soort blackboxbenadering die we natuurlijk ook in deze motie zien. Ik ben ook benieuwd naar de reactie van de wethouder op de kansen-met-kansenmotie die De Bossche Groenen feitelijk aangeeft. Ik gaf net al aan dat wij multifunctioneel ruimtegebruik altijd kunnen onderschrijven, maar wij vragen ons af of we daarmee het juiste tempo aanhouden en dat is de reden dat we deze 100 hectare zonnevelden zien naast de kansen waar u op wijst. De heer SMEETS: Ook mijn fractie kijkt terug op een goed debat in de commissie over dit complexe onderwerp. Wij dienen samen met de VVD, het CDA en gewoon ge-DREVEN de motie Optimaal inpassen van 100 hectare in. Dat doen we omdat het een bekrachtiging is van het standpunt dat wij in de commissie al geëtaleerd hebben, namelijk dat die 100 hectare taakstellend is, daar zijn we het als commissie ook redelijk breed over eens.

Het past onze fractie om de 53 hectare die we in beeld hebben te pakken, maar aansluitend toch even te kijken wat we vanuit die lijst met indieners die zijn aangedragen nog meer kunnen want daar zitten hele mooie projecten tussen. Op het moment dat de wethouder in staat is om dat inpasbaar te krijgen, kunnen we letterlijk alsnog hele mooie meters maken, dan lossen we dit issue conform de RES op en dat kan maar gewoon in de pocket zijn. Ik ben het 100% eens met de VVD dat alles wat buiten de polder landt niet in de polder komt. Dat onderstrepen we en in het verlengde van misschien de vraag van mijnheer Gersjes aan de VVD net, ik denk dat deze wethouder kansrijke projecten niet laat liggen. Tot zover voorzitter. Mevrouw VAN ZWAMBAGT: Wij zijn ook mede-indieners van de motie Optimaal inpassen van 100 hectare zonnevelden die mevrouw Eigenhuijsen van de VVD al uitgebreid heeft toegelicht. Het CDA heeft daar natuurlijk ook al het een en ander over gezegd, wij zijn ook voor zon boven wind, maar tegelijkertijd vinden we het erg belangrijk dat zon op incourante stukken en niet op vruchtbare landbouwgrond komt. Wij hebben ook gemerkt dat er heel veel teleurstelling bij initiatiefnemers was.

Er zijn heel veel aanvragen ingediend, de aanvragen lopen zelfs tot boven de 300 hectare en naar ons idee vallen er inderdaad nu ook initiatieven af die mogelijk geschikt zijn voor zonnevelden wanneer we wat ruimer met de voorwaarden omgaan en ook het gesprek met initiatiefnemers aangaan om juist de plannen aan te passen en inpasbaar te maken. Ik denk het al heel veel duidelijkheid geeft als we op die manier het gesprek aangaan en we kijken wat er mogelijk is. Ik heb al aangegeven dat het CDA voor zonnevelden op incourante stukken grond is, langs snelwegen en spoorwegen en op de meest schrale gronden, maar zo min mogelijk op productieve grond gezien de druk op de grond en de schaarste. We horen dan ook graag van de wethouder of hij hiernaar wil kijken. Het blijft natuurlijk een 24

hele ingewikkelde discussie want ruimte is schaars, de vraag naar grond is door diverse onderwerpen groot en we willen natuurlijk ook geen verrommeling. We kijken uit naar kansrijke projecten waarbij het voor ons wel heel erg belangrijk is dat we geen zonnevelden willen op kostbare landbouwgrond en we zeggen in de motie ook dat de raad goed op het proces aangesloten moet blijven, dat vinden we ook erg belangrijk. Wat dat betreft de motie van De Bossche Groenen. Die was wat ons betreft niet direct duidelijk en na wat we nu hebben gehoord, wordt die voor ons wel duidelijker. Er wordt gesproken over een stukje regierol van de gemeente en ik vraag me af in hoeverre dat direct nodig is. Ik vind dubbel gebruik wel belangrijk, voor zover dat mogelijk is. Wij zien ook initiatieven waar dat kan, wellicht ook op andere manieren. De zaken die we in de motie van De Bossche Groenen zien, staan eigenlijk ook in onze motie, daarin staat ook 'ga met de initiatiefnemers aan tafel zitten en kijk welke aanpassingen qua structuur of landschappelijk inpassing mogelijk zijn', maar u zegt ook 'kijk eventueel naar andere locaties' en dat hoeft voor ons niet per se. Het koppelen van kansen is altijd een pre en dat willen wij ook heel graag, dat zie je nu ook al bij een aantal initiatieven.

Wat betreft de motie van gewoon ge-DREVEN over transportschaarste, dat wordt een steeds groter probleem en dat wordt door heel Nederland ervaren, dat speelt op heel veel plaatsen. De gemeente kan daar natuurlijk niet alle invloed op uitoefenen, die kan het natuurlijk wel bij TenneT en Enexis aangeven, maar ik weet niet in hoeverre dat bij ons ligt en daar hoor ik heel graag het antwoord van de wethouder op. Tot zover. De heer VAN CREIJ: Dan toch even richting het CDA. Bent u met ons van mening dat de initiatieven die er zijn en die direct aangesloten kunnen worden wel een pre hebben ten opzichte van initiatieven die mogelijkerwijs niet aangesloten kunnen worden? Mevrouw VAN ZWAMBAGT: We zijn nu natuurlijk met selectiecriteria bezig en ik neem aan dat het wel geselecteerde projecten moeten zijn. Dat lijkt me wel want anders maken we hier voor niets een selectie, ik neem aan dat het wel geselecteerde projecten moeten zijn. Het kan niet zo zijn dat we straks zeggen 'die heeft wel een aansluiting, dus die krijgt dan de voorkeur'. We zijn nu natuurlijk in dit proces bezig en ik vind dat we daar wel naar moeten kijken. De heer KAGIE: We hebben in de commissie een goede discussie gehad, in feite zoeken we hoe we de zon in de energieopwekking nog beter zijn werk kunnen laten doen.

53 hectare, dat kan toch niet waar zijn dat moeten we, de motie van de VVD en anderen lezende, toch kunnen optimaliseren. Die route willen wij ook volgen, net zoals de motie van De Bossche Groenen en de SP. We moeten de kansen pakken, genuanceerd en niet ongenuanceerd zomaar in de weilanden en niet ongenuanceerd het risico lopen dat je dwars door woningbouwlocaties fietst. De wethouder stelde in de commissie heel scherp 'zon op dak loopt als een speer'. We hebben vandaag het duurzaamheidjaarverslag 2020 ontvangen, dan heb je een beeld van de laatste jaren, en inderdaad 130.000 m² op dak in 2018 naar 200.000 m² in 2019, naar 340.000 m² in 2020. Dan zie je ook een verdriedubbeling van zon op dak bij de bedrijven, maar dan hoor ik van de deskundigen dat er echt een veelvoud daarvan aan kansen op die daken ligt. Voorzitter, wij komen daar graag op terug, maar wij zien dat naast het zoeken naar zonmogelijkheden zoals in de motie is opgenomen. We moeten vaststellen dat veel bedrijven die de slag willen maken zeggen 'dan sta ik daar straks, dan wil ik op dat net aangesloten worden' en dan doet zich voor wat de heer Van Creij aangeeft, de transportschaarste. Daarin moet toch hoogst urgent een slag gemaakt worden want je kunt bedrijven niet warm maken om de slag aan te gaan en vervolgens zeggen dat de stekker er niet in kan. Voorzitter, daarbij wil ik laten.

De heer VERBRUGGEN: D66 was in de commissie duidelijk, wij kiezen voor scenario 1 met de onderbouwing dat er schaarste in de ruimte is en dat we dus niet koste wat het kost zonnevelden moeten aanleggen. Je legt onnodige druk op vruchtbare landbouwgronden, potentiële woningbouwen bedrijfslocaties en natuur. Multifunctioneel ruimtegebruik heeft wel de voorkeur, maar dat is niet altijd mogelijk. We wachten de reactie van de wethouder op de moties af. Tot zover. De heer GERSJES: Hoorde ik D66 zeggen dat u helemaal niet achter de invulling met die 100 hectare staat? De heer VERBRUGGEN: Wij gaan voor het verzilveren van de 53 hectare. Mevrouw EIGENHUIJSEN: Een vraag aan de collega van D66. Uit alle stukken blijkt dat, als we deze 100 hectare nu niet halen, de 47 hectare die overblijft alsnog in de Rosmalense Polder landt. Dan bereikt u eigenlijk wat u net aangaf want volgens mij is die polder een heel goed landbouwgebied. Hoe kijkt u daar tegenaan? 25

De heer VERBRUGGEN: Ik ben het helemaal eens met wat mevrouw Eigenhuijsen zegt, maar zoals we ook al eerder hebben aangegeven, geven wij de voorkeur aan het opwekken van duurzame energie met wind boven zonnevelden omdat zonnevelden meer ruimte in het landschap innemen. Mevrouw EIGENHUIJSEN: Een aanvullende vraag aan D66. Betekent dit dat u pleit voor meer wind in de Rosmalense Polder als er nu minder zonnevelden worden gerealiseerd, trek ik hiermee de juiste conclusie? De heer VERBRUGGEN: Heel kort, dat klopt. De heer VAN CREIJ: Dan ook een vraag aan D66 in het verlengde van wat de VVD vroeg. U bent eerder wel akkoord gegaan met de zoektocht naar 100 hectare zonne-energie, waarom hebt u toen wel ingestemd en zegt u nu 'pleur het maar in de Rosmalense Polder met windmolens'? De heer KAGIE: Het is verbazingwekkend, we zijn net begonnen met de zoektocht naar hectares zon, waar kunnen we die zonnepanelen kwijt, van dak tot allerlei andere plekken. U hebt ongeveer 1,5 jaar geleden zelf de motie Route du soleil ingebracht, daar liggen kansen, en ik geloof dat in de moties die nu voorliggen ook aan dit type kansen wordt gerefereerd, ik vind het heel verbazingwekkend. De heer HOEBEN: Ik viel ook een klein beetje van mijn stoel.

We hebben afgesproken dat we voor die 100 hectare gaan, we hebben een zoektocht gestart en we weten wat de consequenties zijn als het niet lukt om die 100 hectare bij elkaar te sprokkelen, dan landt het resterende deel in de Rosmalense Polder. Er is hier breed uitgesproken dat we dat liever niet zien, vandaar dat we daar allemaal enthousiast over waren en vervolgens zegt u nu 'ik ga nu voor die 53 hectare, ik vind het wel prima en ik stel gelijk die 47 hectare op de Rosmalense Polder ter discussie'. Zou u dan niet meer voelen voor de suggestie om Heesch West in te zetten en daar 50 hectare te pakken want dan hebben we het uiteindelijke beoogde doel. De heer VERBRUGGEN: Wij accepteren het resultaat van de uitvraag, dat hebben we eigenlijk ook in de commissie aangegeven en volgens mij stond dat destijds ook zo in de motie. Wat betreft de opmerking van de heer Kagie, wij zijn inderdaad voor het realiseren van zon op gebieden langs de snelwegen. Dat zien we ook terug, de Route du soleil wordt al opgepakt, maar dan niet in de NoordZuidverbinding maar in het oosten. We hebben ook begrepen dat er in het kader van de MIRT een overlegtafel op energiegebied wordt georganiseerd en volgens mij is er ook altijd ruimte voor goede plannen, maar wij accepteren het resultaat van de uitvraag.

Dat is 53 hectare en wat daarvan overblijft, landt dan in de polder zoals we dat ook hebben afgesproken. De heer HOEBEN: Ik heb totaal geen antwoord gekregen op de vraag over wat D66 vindt van het zoeken naar de combinatie met Heesch West. De heer VERBRUGGEN: Dat is een mooi suggestie en volgens mij wordt daar ook veel zonneenergie in verwerkt. Mevrouw EIGENHUIJSEN: Mijn collega van D66 benoemde Route du soleil. Inmiddels is helder geworden dat Rijkswaterstaat over de ruimte tussen de geluidsschermen gaat en daarmee is Route du soleil een soort inspanningsverplichting en geen resultaatsverplichting geworden omdat wij daar niet over gaan. U haalt iets aan wat in de praktijk bij de gratie van Rijkswaterstaat al dan niet gaat landen. U gokt met Route du soleil wel op een paard waar wij erg weinig over te zeggen hebben en we gaan wel over dat snelweglandschap ertegenaan. Het stelt me teleur dat u Route du soleil erbij pakt, ik denk dat dit een onderdeel is waar wij niet over gaan en dan houdt u het inderdaad bij die 53 hectare. De heer VERBRUGGEN: Ik haalde het niet zelf aan voorzitter, maar ik werd getriggerd. Wij gaan daar inderdaad niet over, maar wij zijn wel in overleg met Rijkswaterstaat en alle andere MIRTpartners.

Wat dat betreft, loopt er iets en we hopen natuurlijk op meer, maar zoals in de discussienotitie staat, kunnen we de impact daarvan pas na 2030 verwachten omdat er langs de A2 veel verandert. Zodoende wordt dat pas interessant na deze RES.

26

De heer ROOVERS: Voorzitter, ik sluit mij aan bij alles wat de heer Hoeben heeft gezegd, inclusief de verbazing over de bijdrage van D66. Tot zover. De heer GERSJES: De discussienotitie een paar weken geleden in de commissie, de wethouder kreeg de opdracht om serieus met de 100 hectare aan de slag te gaan en ik vind dat hij dat dan ook moet gaan doen. In motie 3 staat 'alles in het werk stellen om degenen die de initiatieven om zonnepanelen te plaatsen ook hadden willen indienen opnieuw te bezien', maar dan moet wel rekening worden gehouden met alle initiatieven die er al liggen want het zou zomaar kunnen zijn dat je moet gaan schuiven. Je kunt wel zeggen 'we gaan akkoord met die 53 hectare' maar als je het opnieuw gaat bekijken en je veel meer hectare kunt plaatsen waardoor je op meer dan die 100 hectare komt dan moet je op een gegeven moment misschien toch iedereen iets gunnen. Ik vind het belangrijk dat u ook als een waarschuwing zei dat we moeten voorkomen dat het een grote impact heeft en dat er grote zonnevelden komen. U zei dat u al behoorlijk wat e-mails hebt gekregen van inwoners die zich daar zorgen over maken. Zijn er inmiddels nog meer mails waaruit blijkt dat er nog meer zorgen zijn met dit initiatief? Dat hoor ik ook graag van u. We hadden toch een compromis, er zouden in plaats van meer windmolens minder windmolens komen en daar was Bosch Belang erg blij mee.

Bosch Belang wilde geen windmolens, we stonden daarom heel erg achter die 100 hectare en het verbaast me heel erg dat u nu ineens die 53 hectare wilt aanhouden. Dan begrijp ik ook niet waarom de wethouder daar in die discussie niets iets over zegt want u bent toch gelieerd aan uw wethouder, dan had hij daar ook al mee kunnen komen door te zeggen 'dat gaat hem niet worden', 'ik ga mijn best niet doen' of 'ik kan er niet aan voldoen'. Dat is allemaal een beetje twijfel en duister wat betreft de discussie die volgens mij toch heel nuttig was en ik geloof nog steeds dat het goed komt. De motie van De Bossche Groenen is gelieerd aan de motie over optimaal inpassen want de overheid zegt dat ook naar andere mogelijkheden moet worden gekeken en daar ben ik het mee eens. Dat zegt de overheid niet zomaar, dus wethouder kijk of u die motie kunt inpassen en naast deze motie over het inpassen van die 100 hectare kunt leggen. Dan de motie van gewoon ge-DREVEN. Met alle respect mijnheer Van Creij, de wethouder heeft duidelijk uitgelegd dat er allerlei ontwikkelingen zijn in het kader van het uitbreiden van het energienetwerk en dan kun je niet zeggen dat je daar over achttien weken aan moet voldoen om aan de zonnepanelenafname kunnen voldoen, ik denk dat dit hem niet gaat worden. Ik vind het lastig om hierin mee te gaan en ik wacht even af hoe de wethouder hier tegenaan kijkt.

Verder een goede discussie, maar we zijn er nog niet voorzitter. De heer VAN CREIJ: De termijn van achttien weken is gewoon een wettelijk eis, die is niet uit onze duim gekomen, maar dat is gewoon een wettelijke eis die daaraan ten grondslag ligt. De heer GERSJES: Ik hoor u heel duidelijk zeggen dat dit een eis is, maar ik heb de wethouder daar helemaal niet over gehoord. Die heeft uitgelegd wat Enexis aan het doen is, dat er veel geld is, maar dat het niet 1-2-3 gerealiseerd kan worden en die termijn gaan we niet halen. Wat ik wel heel belangrijk vindt, is het volgende. We kunnen hier wel moties hebben waar we mee akkoord zijn gegaan, waarmee u ook akkoord bent gegaan en waarmee we doorgaan, maar ik neem aan dat er nog een duidelijk voorstel komt over wat u hebt opgehaald. Dat staat weliswaar in die motie, maar daar zeggen we straks uiteindelijk 'ja' tegen, hoe ziet het eruit. Tot zover voorzitter. De VOORZITTER: U beseft wel dat u een discussienota hebt gehad en dat dit gewoon moties zijn die door uw raad naar aanleiding van die discussienota zijn ingediend. Volgens mij is dat de volgorde. Er kan altijd een keer een voorstel uit een discussienota volgen, maar dit is de oogst van uw raad op basis van de discussie die u in de commissie gevoerd hebt en daarmee neemt u als raad een hele duidelijke goede positie in, volgens mij is dat de goede volgorde.

Ik stel de vraag over het voorstel. De heer GERSJES: In de motie over het inpasbaar maken, staat heel duidelijk dat hij terug moet komen met de opbrengst en daarover moeten we beslissen. De VOORZITTER: Dat is iets anders, ik wilde alleen even aangeven wat de volgorde van de stukken was. De heer Van Slageren, GroenLinks. De heer VAN SLAGEREN: Ja dank u voorzitter. Ik heb in de commissie ook al gezegd dat 53 hectare teleurstellend is. Ik pak maar even de motie van De Bossche Groenen en de SP en die over het inpassen samen, in die twee moties staat dat wij wel meer mogelijkheden zien dan nu gebruikt zijn, maar even als gedachte onder de streep en laat vooropstaan dat die gedachte absoluut 27

prijzenswaardig is. Wat mijn fractie betreft, kunnen we de 53 hectare die er nu zijn verzilveren, daarmee kunnen we aan de gang en ik hoor graag van de wethouder of er dan nog ruimte voor meer is. Er is wat betreft Route du soleil al gezegd dat we daar niet over gaan, we hebben ook een visie Energielandschap waarin staat waar wel en waar niet en we hebben uitgesproken dat we geen verrommeling willen door allemaal kleine veldjes. Er zijn toch nog veel randvoorwaarden en ik wil van de wethouder weten of hij het deelt dat er binnen die randvoorwaarden meer mogelijkheden zijn, zoals daar in de twee moties om wordt gevraagd. Ik zie dat niet 1-2-3, maar als de wethouder die mogelijkheden wel ziet, graag, dan moeten we daar ook zeker gebruik van maken, maar ook met in het achterhoofd, verwijzend naar wat D66 zei, dat wind nu eenmaal minder ruimte in beslag neemt en in die zin gemakkelijker is te realiseren dan zonnevelden. We moeten het ook even afwegen tegen de mogelijkheden die er zijn. Dat is één vraag aan de wethouder en de andere gaat over de transportschaarste, waar ik net al een interruptie voor gepleegd heb. Enexis en TenneT zijn ook betrokken bij het samenstellen van de RES en dergelijke en het moge duidelijk zijn dat opslag en transport een probleem is. Ja, dat moet op enig moment gelijk op gaan en ik hoor graag of de wethouder dit een reëel scenario vindt.

Het lijkt me sowieso geen goed idee om zonnevelden neer te zetten, de subsidie af te tikken en ze daar vervolgens bij wijze van spreken te laten bemossen. Ik ben daar wat optimistischer over, maar ik hoor de wethouder ook graag over die kansen en die planning. Tot zover voorzitter. Mevrouw VAN ZWAMBAGT: Ik heb een korte vraag aan de heer Van Slageren. U zegt nu op basis van de motie van gewoon ge-DREVEN dat de subsidie afgetikt kan worden als er geen aansluiting is, maar volgens mij is dat niet mogelijk. Er is pas subsidie te verkrijgen op het moment dat je gaat leveren, dat zijn twee verschillende dingen. Bent u daarvan op de hoogte? De VOORZITTER: Hij knikt nu 'ja', dus hij is er in ieder geval van op de hoogte. De heer Kabbouti. De heer KABBOUTI: Dank u wel voorzitter. Ja over hoe mijn fractie terugkijkt op de interessante discussie die we in de commissie hebben gevoerd. Sowieso die 53 hectare verzilveren, dat was volgens mij ook een beetje de lijn die ik proefde en dat hoor ik nu ook als ik doorvraag over de moties. Wat mij wel intrigeert, is het gemak waarmee wij hier allerlei voorwaarden proberen aan te zwengelen of aan te leveren richting het college in een vervolgproces, terwijl we volgens mij hier een tender hebben doorlopen en dat is een redelijk zwaar instrument.

Als wij hier een vervolgproces willen voeren, waar mijn fractie ook voor is, laten we dan vooral de kansen die langskomen benutten en vooral ook kijken naar welke mogelijkheden we onbenut hebben gelaten, maar we moeten wel de zorgvuldigheid met elkaar betrachten in de zin van, als we weer zo'n proces ingaan, laten we dan ook helder zijn over de opgave of de opdracht. Ik ben wel heel erg benieuwd hoe het college naar een aantal open normen in de moties kijkt, hoe daar invulling aan kan worden gegeven want vanuit de basis incasseren wat we hebben en vooral kijken naar wat mogelijk is, maar ik ben toch ook wel heel erg geïnteresseerd in hoe uitvoerbaar dit allemaal wordt. De VOORZITTER: De heer Hoeben met betrekking tot de tender. De heer HOEBEN: Een kleine opmerking daarover. Ik hoorde de heer Kabbouti praten over het verschuiven van de kaders van de voorwaarden die we gesteld hebben, maar volgens mij is dat nou net…. Dan kijk ik naar mijn eigen motie, daar is dat al helemaal niet de bedoeling, ik verwijs nu juist naar de afspraken die we gemaakt hebben, de Zonneladder. Ook als je kijkt naar de motie van de anderen, die verdacht veel op die van mij lijkt, die gaat eigenlijk vooral over 'kijk nog eens goed naar die kaders en probeer nou die ruimte bij de bestaande initiatieven te zoeken'.

Hoe kijkt de PvdA er dan tegenaan als het gaat over dat we hier een beetje lopen te rommelen in de marge? De heer VAN CREIJ: Aanvullend richting de PvdA. U sprak net over de tender, de 53 hectare en dat we naar mogelijkheden zoeken, maar hoe kijkt u er dan tegenaan dat het ambtelijk apparaat een aantal initiatieven heeft nagebeld omdat er iets ontbrak en dat dit bij een aantal andere initiatieven niet is gebeurd. De heer KABBOUTI: Als het gaat om de kaders breder te interpreteren, zit daar volgens mij precies de valkuil. Op het moment dat je een tender ingaat, zul je toch heel helder moeten bepalen en aangeven wat de verwachting is en op het moment dat je nog ruimte gaat creëren en kijkt of je kaders anders kunt interpreteren daar waar we op het punt staan om de tender te accepteren en die 53 28

hectare te incasseren, heeft dat in mijn optiek directe consequenties voor de beoordeling van alles wat er ligt. Dat was ook de vraag aan het college: hoe uitvoerbaar is dit op het moment dat je aan de ene kant zegt 'incasseren' en aan de andere kant 'ga vooral ook de kaders herwaarderen'. In mijn optiek zet je óf een nieuwe tender uit, dat was volgens mij optie 2 in de discussienotitie, pak je die uitvraag en ga je daar scherp uitzetten, maar dat is echt die uitvoerbaarheid waarin ik geïnteresseerd ben... Als het gaat om hoe je in dat proces gehandeld hebt, geldt voor mij ook gewoon: daar waar informatie nodig is om een beoordeling te doen kun je die opvragen en waar die niet noodzakelijk is, is die waarschijnlijk niet opgevraagd, maar ik laat het vooral even aan het college om daar antwoord op te geven want ik zat niet bij die beoordeling aan tafel. De VOORZITTER: Dank u wel. Ik schors tot 21.15 uur. Dan gaan we naar de beantwoording van de portefeuillehouder in de eerste termijn. Ik schors de vergadering. Schorsing De VOORZITTER: Dames en heren, we gaan weer beginnen. Ik wil u even melden dat mevrouw Hernández de vergadering heeft verlaten omdat ze zich niet lekker voelde. Zij is daarom naar huis gegaan en we nu met iets minder mensen. Ik geef graag het woord aan wethouder Van der Geld ter beantwoording van de vragen die in de eerste termijn zijn gesteld.

Reactie college Wethouder VAN DER GELD: Dank u wel voorzitter. Ik ga eerst in op een aantal vragen dat gesteld is en daarna naar de advisering van ons college wat betreft de drie ingediende moties. Allereerst even een korte reactie op de woorden van Bosch Belang. Ik voel me bijna geïntimideerd om werk te maken van energietradities zo fel werd de heer Gersjes. Een goede zaak, maar ik wil wel even reflecteren op de wisseling hier als zijnde dat ik alleen uitspraken van mijn eigen politieke partij zou uitvoeren. Volgens mij kennen we hier een dualistisch systeem, voert het college uitspraken van uw raad uit en dat is de 100 hectare. Daarbij ligt wel een aantal dilemma's voor en die hebben we middels een discussienotitie aan u voorgelegd. Wij gaan uiteraard aan de slag, ik dus ook, met uitspraken die u hier vandaag doet naar aanleiding van de discussienotitie. Voorzitter, dan een vraag van gewoon ge-DREVEN, 'ik had een actie van de wethouder verwacht'. Wij leggen niet voor niets een discussienotitie met een aantal dilemma's en opties aan u voor, dan is het een goed gebruik om u eerst aan zet te laten zijn om hierover een uitspraak te doen. Dat is wat we hier vanavond doen. Mocht dat niet het geval zijn geweest, dan had u uiteraard een actie van dit college kunnen verwachten. De VOORZITTER: De heer Van Creij.

Ik wil de heer Van der Geld melden dat hij nu publiekelijk bekend is als de heer Geers. De heer VAN CREIJ: Ik wilde eigenlijk voorstellen dat hij zijn eigen pasje gebruikt. De VOORZITTER: O, ik dacht nu komt er een hele zware inhoudelijke interruptie. Wethouder Van der Geld. Wethouder VAN DER GELD: Ik heb die wisseltruc even gemist, excuus voorzitter. Dan de vraag van GroenLinks. De heer GERSJES: Voorzitter, mag ik interrumperen? De VOORZITTER: Dat mag u, als u uw vinger opsteekt wel. De heer GERSJES: U verdwijnt alweer naar Bosch Belang, maar ik had nog een vraag over de weerstand, over die mailtjes. Ik vroeg of er misschien nog meer bezorgde mensen zijn die tegen de nieuwe werkwijze zijn. Wethouder VAN DER GELD: Voorzitter, sinds de commissiebehandeling niet meer. We kunnen feestvieren omdat het meevalt met die weerstand, maar ik kan ook een kleine reflectie geven van wat er elders in het land rond zonnevelden gebeurt. Die worden bijvoorbeeld door raden gewoon afgeknald omdat er in de omgeving simpelweg te veel weerstand is. Dus voorzitter, reken u niet rijk en denk niet dat het wel meevalt met die weerstand, dat is namelijk niet zo. Dat heb ik in de commissie al 29