Notulen raadsvergadering 2021-07-13

gezegd en dat herhaal ik hier naar aanleiding van uw vraag. Mijn mailbox stroomt nog niet over, maar dat komt omdat die plannen nog niet concreet aan de omgeving zijn voorgelegd. Er moet ook nog een nadere omgevingsdialoog worden doorlopen en ik verwacht wel dat inwoners zich hier dan zullen melden. Voorzitter, dan GroenLinks als het gaat om de randvoorwaarden. Daarvoor verwijs ik naar de visie Energielandschap waarin wij onze randvoorwaarden hebben vastgesteld, ook u als raad, en als wij verdergaan, kijken we natuurlijk naar de randvoorwaarden die de raad een jaar geleden heeft vastgesteld. De heer VAN SLAGEREN: Ja dat begrijp ik, maar de vraag was of u toch nog meer ruimte binnen die criteria ziet dan nu is benut, dat is eigenlijk waartoe in twee moties een oproep wordt gedaan. Wethouder VAN DER GELD: Dat is direct een bruggetje naar de vraag van de PvdA of het uitvoerbaar is en een bruggetje naar een aantal moties, met name motie 1 over de 53 hectare. De uitvraag/aanbesteding is de aanbesteding, daar wil het college niet meer aan morrelen, dat staat ook helder in de discussienotitie en daarover is ook een selectieleidraad gemaakt. Daar hebt u twee opties, u trekt de stekker eruit, we parkeren het en we doen er niets meer mee, of we selecteren het.

Daarna zijn er eventueel opties mogelijk, zoals ook in motie 3 staat, waar het college geen bezwaar tegen heeft omdat wij ons kunnen vinden in die aanpak. Wij zien dat als een inspanning om verder te gaan dan die 53 hectare en als een stap-voor-stapaanpak met de drie bullets die erin beschreven staan en dat past ook in ons beleid. Wij hebben geen bezwaar tegen motie 3. Motie 1 roept op, zo leest het college deze motie, om wel degelijk te gaan draaien aan de voorwaarden die in die aanbesteding zijn neergelegd. We moeten niet de spelregels tijdens de wedstrijd veranderen en het college ontraadt motie 1. Bij motie 2 stelt het college zich echt de vraag of we hier naar hetzelfde probleem kijken. Het is evident dat er een probleem rond netschaarste is en het is ook helder dat dit een topprioriteit is als het gaat om het tackelen van de energietransitie, ik denk dat we het daarover eens zijn. Alle overheden zetten daar vol op in, maar de motie gaat over de aansluiting van individuele projecten. Ik heb in de commissie ook al aan de heer Van Creij gevraagd om een project te noemen waar op dit moment een zonneveld staat te verpieteren omdat het niet wordt aangesloten. Dat is mij namelijk niet bekend, dus het is voor mij een onbekend probleem en ik tackel hier wel graag bestaande problemen.

Ik deel het helemaal dat we moeten voorkomen dat zonnevelden of windmolens worden gerealiseerd zonder dat ze kunnen draaien of aangesloten zijn en dat voorkomen we ook doordat bijvoorbeeld Enexis is aangehaakt als het gaat om deze selectie en ook als het gaat om de haalbaarheid. We toetsen plannen natuurlijk ook op haalbaarheid en daar is Enexis bij betrokken: kan dit rekenen op een aansluiting zodra we het gaan realiseren? Die motie, hoe logisch en sympathiek ook, ontraden wij omdat hij gewoon geen toegevoegde waarde heeft. Voorzitter, dat was mijn reflectie op de drie moties. Tweede termijn De heer HOEBEN: In reactie op de woorden van de wethouder en ik pak direct de moties erbij. Er liggen hier twee moties die inmiddels best aardig op elkaar lijken, de ene schrijft voor een vervolgproces te starten voor de groep initiatiefnemers die het net niet geworden zijn, om te kijken of ze alsnog inpasbaar zijn. Dan pak ik de andere motie en daarin staat de aangeboden initiatieven ook te wegen op de uitgangspunten van de Zonneladder en met die kansrijke initiatiefnemers samen aan de slag te gaan om initiatieven te combineren of op een andere locatie te zoeken naar dubbelgebruik. Volgens mij komt dat akelig dichtbij, maar over de ene zegt u dat het rommelen in de uitvraag is en van de andere zegt u 'dat kunnen we wel doen'.

Dat begrijp ik niet helemaal, ik sta daar met verbazing naar te kijken en of de wethouder daar misschien straks nog een toelichting op kan geven. Wethouder VAN DER GELD: Motie 3 zet een punt achter de aanbesteding en de uitvraag en dat is wel een hele belangrijke. Zoals ik ook in mijn eerste toelichting heb gesteld, gaan we wat mij betreft niet aan die aanbesteding morrelen want dan kun je net zo goed de stekker eruit trekken. Je zet er een punt achter of je trekt de stekker eruit, maar je moet er niet aan gaan morrelen en dat staat wel in motie 1. Als je nog een stap verdergaat in het ontleden van de moties dan roept u ook op om zon op dak te selecteren. Dat hebben we al voor de commissie, tijdens de commissie en nu ook weer besproken. Een heel simpel antwoord, het valt niet onder de scope zoals we die in de visie hebben afgesproken om middels die 100 hectare zon op dak te selecteren en ik heb het ook niet nodig. Deze gemeente hoeft geen tender uit te schrijven om zon op dak te realiseren, ondernemers en inwoners zijn volledig vrij om zon op dak te realiseren. Ik heb in de commissie ook gezegd en dat heeft de heer Kagie zojuist herhaald dat dit hard loopt en dat moet ook hard lopen omdat het een 'en-en'-aanpak is 30

omdat we ook nog maar eens moeten zien of die 100 hectare straks allemaal doorgaat want het is niet zo dat die 100 hectare er morgen ligt, er moet nog een ruimtelijke procedure voor worden gevolgd, de hele raad moet daar vervolgens mee instemmen en de initiatieven moeten ook daadwerkelijk worden aangesloten en in leven blijven. Er zijn nog veel hobbels en we varen scherp aan de wind als het gaat om ons bod, namelijk de polder plus de 100 hectare en dan zit je al direct aan de minimumopgave die Den Bosch gesteld heeft. Wil je nog iets van ruimte inbouwen dan is zon op dak ook nodig. Dat is de strategie die we hebben afgesproken. De heer KAGIE: De wethouder zegt te kunnen meegaan met de motie vreemd aan de orde van de dag Optimaal inpassen van 100 hectare zonnevelden. U hebt de kansrijkheid van die 100 hectare de afgelopen dagen natuurlijk nog eens goed met uw adviseurs gewogen. Kunt daar iets over zeggen? De heer VAN CREIJ: Even over het stemadvies van motie 2. U geeft aan dat u dat al doet, geeft u dan niet het stemadvies 'zonder gevolg'? Wethouder VAN DER GELD: Allereerst de vraag van de heer Kagie over de kansrijkheid. Dat hangt helemaal af van de gesprekken, mocht motie 3 worden aangenomen, met de initiatiefnemers om te kijken wat zij gaan doen en of hun plannen nog inpasbaar kunnen worden gemaakt. Dat vraagt beweging van met name die partijen en dat maakt het lastig.

Zelfs als alles lukt, is wel even de vraag of we aan de 100 hectare komen, ik denk dat we een heel eind komen, maar daarom spreekt die stapvoor-stapaanpak het college ook aan. Wij informeren uw raad over hoever we zijn gekomen, of we dan op 101 hectare, rond de 95 hectare of ergens rond de 70 hectare zitten en vervolgens maken we onze mind op om te kijken hoe we daar vervolgens mee verdergaan. De grote gemene deler die ik hier vanavond hoorde, is dat we sowieso voor die 53 hectare zijn en het gros van uw raad wil zo veel mogelijk door richting de 100 hectare. Dat heeft het college goed gehoord, maar volgens mij moeten we het nu wel stap voor stap gaan doen om de impact goed in ogenschouw te blijven nemen om zorgvuldig stappen te blijven zetten en het tempo erin te houden. Dat is volgens mij het totaal en ik hoop met deze reflectie dan ook dat u vertrouwen in die aanpak hebt. De VOORZITTER: En de motie van de heer Van Creij? Wethouder VAN DER GELD: Zonder gevolg. Als u beschouwt 'het probleem is geen probleem en daarmee pakken we het dus aan', vind ik dat redelijk semantiek. Ik vind dat we hier wel echte problemen moeten aanpakken en dat is de reden dat we de motie ontraden. Ik vraag me af of we hier dan wel met de juiste dingen bezig zijn en dat is de reden dat ik hem ontraad, maar uw raad mag natuurlijk gewoon een eigen afweging maken.

De heer ROOVERS: Nog een vraag aan de wethouder. Mocht het in de vervolgstappen die u voor ogen hebt zo zijn dat we rond de 70 hectare uitkomen en we binnen de huidige ruimtelijke kaders echt niet verder kunnen komen dan die 70 hectare, kunnen we dan een voorstel of een discussienota van de wethouder verwachten om de ruimtelijke kaders dan wat anders in te vullen? Wethouder VAN DER GELD: Ja voorzitter, uiteraard gaan wij dan proactief nadenken over hoe nu verder inclusief de consequenties. Die zullen we dan ook schetsen want volgens mij is het ook fair om dat te doen. Wij houden u ook conform motie 3, mocht die worden aangenomen… Wij informeren u en proberen ook te anticiperen op de vervolgstappen. We laten dat niet aan uw raad over. 'hoe nu verder, wij weten het ook niet meer'. Ik vind dat u van het college kunt verwachten dat wij vervolgens nadenken over hoe wij hier verder vorm en inhoud aan geven. De heer ROOVERS: Dan een vervolgvraag. Dus het anders interpreteren van de kaders is volgens u in een later stadium wel mogelijk, maar op het moment dat motie 1 vraagt om een wat ruimere interpretatie van dezelfde kaders, niet per se een aanpassing daarvan, maar echt de randen daarvan proberen op te zoeken, zit daar volgens u een bezwaar in. Dan begrijp ik even niet meer wat volgens het college precies het probleem met motie 1 is. Wethouder VAN DER GELD Het probleem is tweeledig.

Het eerste probleem is dat het gaat om het oprekken van de kaders binnen de aanbesteding en het tweede probleem is 'tel ook zon op dak mee'. Daar heb ik net een hele reflectie op gegeven, hoe logisch dat ook klinkt, ook voor de gemiddelde inwoner, zon op dak is een autonoom proces dat we zo veel mogelijk proberen aan te 31

jagen, maar waar we als gemeente niet primair invloed op hebben en we hoeven ook geen toestemming te geven om dat te realiseren. De heer HOEBEN: Ik vraag me af waar motie 1 ervoor pleit om zon op dak mee te tellen, ik zie dat niet. Wethouder VAN DER GELD: Dan ben ik wel benieuwd wat er wel staat want er staat 'de aangeboden initiatieven ook te wegen ten opzichte van de uitgangspunten van de Zonneladder'. Ik heb ook uw bijdrage gehoord en dan wil ik bij die intentie blijven, u geeft aan 'u moet eerst de daken volleggen en ze dan pas op de grond neerleggen'. Als dat allemaal niet zo is, wat is dan het issue en geen enkel probleem met motie 3, maar als de moties zo dicht bij elkaar liggen, sla dan de handen ineen, maar het is volgens mij meer iets voor uw raad om daar met elkaar over na te denken. Ik heb hem tot nu toe wel zo geïnterpreteerd, ook als er staat 'combineer op een andere locatie of te zoeken naar dubbelgebruik'. Dat zijn allemaal uitspraken en interpretaties waarbij u volgens mij op zoek bent naar het meetellen van zon op dak. Motie vreemd aan de orde van de dag 1, 53 hectare zonnevelden, van De Bossche Groenen en SP. De heer VERBRUGGEN (stemverklaring): Een stemverklaring voor de drie moties. Wij stellen een realistische en haalbare realisatie van de RES in 2030 voorop.

In dat kader heeft mijn fractie de voorkeur voor optie 1 en de rest vangen we op in de Duurzame Polder. Ik wil hiermee niet zeggen dat we tegen zonne-energie zijn, er moet zeker ruimte zijn voor goede initiatieven, maar we zien dat als een plus op de RES 1.0. Dus daarom stemmen we niet voor deze moties. De VOORZITTER: Oké. Andere stemverklaringen? Dan begin ik met motie 1. Welkom de heer Van Hattem. Motie vreemd aan de orde van de dag 1 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Bosch Belang (Gersjes, Van der Krabben, Wiggers), SP (mw. Visscher, Roovers, mw. Lokhoff), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en De Bossche Groenen (mw. Mees, Hoeben) hebben voor gestemd. Motie vreemd aan de orde van de dag 2, Transportschaarste, van gewoon ge-DREVEN is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van SP (mw. Visscher, Roovers, mw. Lokhoff), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en De Bossche Groenen (mw. Mees, Hoeben) hebben voor gestemd. Motie vreemd aan de orde van de dag 3, Optimaal inpassen van 100 hectare zonnevelden, van VVD, CDA. Rosmalens Belang en gewoon ge-DREVEN is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem) en D66 (mw. Hoog Antink, Peters, mw. Visschedijk, Verbruggen, Van den Kerkhof) hebben tegen gestemd. IV.16.

Motie vreemd aan de orde van de dag Autoluwere binnenstad De VOORZITTER: Dan ga ik over naar het laatste agendapunt van deze avond, de motie vreemd aan de orde van de dag Autoluwere binnenstad. 'Autoluwere', is dat een goed bijvoeglijk naamwoord? Een meer autoluwe binnenstad, volgens mij is 'autoluwere' geen goed woord, dat zoeken we even op. De motie is ingediend door de fractie van D66, GroenLinks, CDA, De Bossche Groenen, Bosch Belang, SP, PvdA en Leefbaar 's-Hertogenbosch. De heer Verbruggen als eerste. Zijn er anderen? De heer Gersjes, de heer Van Hattem, de heer Van Creij, de heer Kagie, de heer Kabbouti, de heer Hoeben, de heer Smeets, mevrouw Eigenhuizen en mevrouw Van Zwambagt. U denkt allemaal: we nemen wel de kans, de laatste motie voor de vakantie, we willen allemaal nog een keer het woord. De heer VERBRUGGEN: Dank u wel voorzitter. Een mooie afsluiting en misschien weer een nieuw woord voor Scrabble. Ik wil eerst de wethouder en het college bedanken voor de discussienotitie. We hebben in de commissie Omgeving een interessante discussie gehad en voor mijn fractie was dat de reden om vandaag met de motie 'Autoluwere binnenstad' te komen. Mijn fractie en de mede-indieners zijn van mening dat dit het moment is om te markeren met een principeuitspraak, een historische stap richting de toekomst.

Een meerderheid van deze raad is namelijk voor het autoluw maken van de gehele historische binnenstad en daarmee willen we geen 32

openluchtmuseum creëren, integendeel. We willen geleidelijk groeien naar een binnenstad met een balans tussen wonen, ondernemen en genieten. We merken dat het daar nu knelt, we zien nu dat de straten overvol raken met straatracers, pakketdiensten, vrachtwagens, bussen en geparkeerde auto's en dat er gaten vallen in grote winkelstraten zoals de Vughterstraat en de Hinthamerstraat, het winkelend publiek blijft rond de Markt winkelen. Ook zien we dat het succes van de Bossche Zomer aantoont wat extra openbare ruimte kan doen voor de beleving en voor ondernemers in de binnenstad. Door nu een duidelijke keuze te maken voor een autoluwere binnenstad zorgen we dat de stad weer letterlijk kan ademen, meer ruimte voor bankjes en terrassen, een einde aan lukraak geparkeerde fietsen en meer ruimte voor ondernemers en dan denk ik niet alleen aan ruimte voor meer terrassen, maar ook aan het vergroten van de binnenstad want als de toegang tot de binnenstad begint bij de Binnenstadsring ontstaan er meer looproutes die zorgen voor een aantrekkelijk ondernemersklimaat, dan loopt het winkelend publiek niet alleen een rondje om de Markt, maar dan is er wat te doen van het Heetmanplein tot het Hinthamereinde.

Eigenlijk is de autoluwe binnenstad een ontwikkeling die al langer gaande is, de A2 loopt nu langs de stad en niet door de binnenstad en in straten als de Korte Putstraat en de Korenbrugstraat staan nu gelukkig weer terrassen in plaats van geparkeerde auto's. De weg naar een autoluwere binnenstad vraagt om een geleidelijke aanpak, een aanpak waarbij we geleidelijk afscheid nemen van oude verworvenheden zoals het parkeren op straat en het creëren van nieuwe kansen. Hierbij is het van belang dat de elementen uit scenario b zoals het invoeren van een toelatingssysteem bij de Binnenstadsring verder worden uitgewerkt in uitvoeringsscenario's en daarom verzoeken wij het college om scenario b verder uit te werken in verschillende uitvoeringsscenario's richting 2030, in alle scenario's conform de aangenomen motie 'Verbeteren veiligheid en leefbaarheid omgeving Hinthamerstraat' te starten in het gebied Hinthamerstraat en omgeving met het verder autoluw maken en de raad te informeren over de verschillende uitvoeringsscenario's. Mijn fractie vindt het daarnaast van belang om de slimme en schone bevoorrading verder te stimuleren en uit te werken, dat het reguliere busverkeer om de historische binnenstad heen rijdt en er niet doorheen en dat parkeerplaatsen op straat geleidelijk verplaatst worden naar parkeergarages in het centrum.

Voorzitter, naast de reactie van het college op deze motie ben ik ook erg benieuwd naar de reactie van het college op deze specifieke wensen van mijn fractie en of deze kunnen worden meegenomen in de uitwerking van de uitvoeringsscenario's. Tot zover. Motie Vreemd Autoluwere binnenstad Ingediend door D66, GroenLinks, CDA, De Bossche Groenen, Bosch Belang, SP, PvdA en Leefbaar 's-Hertogenbosch De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 13 juli 2021; bijeen gehoord de beraadslagingen over de discussienotitie Mobiliteit en verkeer in de binnenstad (registratienummer 11057226) in de commissie Omgeving van 30 juni 2021; overwegende dat: • een toekomstbestendige en leefbare binnenstad voor bewoners, ondernemers en bezoekers de ambitie richting 2030 is; • de sfeergebieden en ontwikkelrichtingen in het door de raad vastgestelde Economisch perspectief Brede Binnenstad als ook landelijke wetgeving leiden tot andere behoeften qua mobiliteit en een andere kijk op de inrichting van de openbare ruimte.

Dat vraagt om een doorontwikkeling van het verkeersysteem in de brede binnenstad; • in de discussienotitie Mobiliteit en verkeer in de binnenstad (hierna: discussienotitie) 2 scenario's worden geschetst voor een nieuw verkeersregime in de historische binnenstad; • scenario B de voorkeur heeft omdat hierin de Binnenstadsring de start vormt van het toelatingsregime, waardoor onbedoeld verkeer niet meer welkom is in de historische binnenstad. Daardoor ontstaat ruimte voor meer groen, water, langzaam verkeer, beleving én ondernemen; • op 9 juni 2020 de motie Verbeteren veiligheid & leefbaarheid omgeving Hinthamerstraat is aangenomen en hierin wordt uitgesproken dat het gebied tussen de Hinthamerstraat en Hekellaan, en tussen de Hinthamerstraat, St. Josephstraat en Zuid Willemsvaart, autoluw wordt gemaakt en als zodanig wordt ingericht. Tot op heden is dit gebied nog niet autoluw gemaakt. Terwijl het gebied geschikt is om te beginnen met het verder autoluw maken van de historische binnenstad o.a. met het invoeren van een selectief toegangssysteem; • scenario B, als de stip op de horizon richting 2030, vraagt om een gefaseerde invoering van een pakket aan maatregelen. Een verdere fasering van de maatregelen in tijd en plaats, als ook een kostenindicatie, ontbreken op dit moment nog; 33

spreekt uit dat: • de Binnenstadsring op termijn de start vormt van een nieuw toelatingsregime voor gemotoriseerd verkeer in de historische binnenstad; • gekozen wordt voor het verder uitwerken van het scenario B in meerdere uitvoeringsscenario's met daarin de fasering van de maatregelen in tijd en plaats en de kostenindicaties opgenomen; • in alle scenario's te starten met verder autoluw maken van de historische binnenstad in het hiervoor genoemde gebied Hinthamerstraat en omgeving; verzoekt het college: • scenario B verder uit te werken in verschillende uitvoeringsscenario's richting 2030 en daarin de inzichten van belanghebbenden mee te nemen; • in alle scenario's conform de aangenomen motie Verbeteren veiligheid & leefbaarheid omgeving Hinthamerstraat te starten in het gebied Hinthamerstraat en omgeving met het verder autoluw maken; • de raad te informeren over de verschillende uitvoeringsscenario's; en gaat over tot de orde van de dag. De VOORZITTER: Ik heb 'autoluwere' even gegoogeld en het antwoord was: bedoel je autoluw? Dat zegt al genoeg. De heer Van Hattem. De heer VAN HATTEM: Ik wil de indiener van de motie hier even over bevragen. Er staat nu in de tekst van de motie dat het gaat om onder andere het invoeren van een selectief toegangssysteem.

Hoe verstrekkend is dat 'onder andere', wat kan er gelet op deze motie dan nog meer worden verwacht en valt binnen dat selectieve toegangssystemen ook een selectie op basis van milieucriteria, dus ook de uitstoot van voertuigen? De heer VERBRUGGEN: Wat betreft de uitstoot, de milieucriteria. Ik denk dat daarvoor al zaken in gang zijn gezet, de zonering en dergelijke. Dus dat is een ontwikkeling die gaat en die zal ook worden meegenomen. Ik denk dat een selectief toegangssysteem kansen biedt en zeker in deze datastad. We zijn nu gewend om met dit soort systemen met pasjes te werken, maar ik denk dat we toewerken naar een camerasysteem en dat er misschien wel mogelijkheden zijn om op afspraak met je auto de stad in te gaan. De heer GERSJES: Goed dat er 'autoluwere binnenstad' staat en dat zal volgens goed Nederlandse bewoording uiteindelijk een autoluwe binnenstad zijn. Een autovrije of een autoluwe binnenstad is prima, maar dat gaat nooit gebeuren. We zullen die binnenstad altijd moeten kunnen bereiken, zeker gezien de vergrijzing, mensen willen dicht bij de binnenstad kunnen komen en dan vind ik het wel goed dat wordt gekeken hoe dat scenario wordt uitgevoerd, maar we moeten er wel voor zorgen dat we de transferia goed blijven benutten en dat er een korte reisduur naar de binnenstad mogelijk is, dat we daar in ieder geval rekening mee houden.

Ik vind het wel goed dat we een groenere, veiligere en gezondere binnenstad krijgen. Dat wil niet zeggen dat we moeten verbieden dat auto's in de binnenstad komen of dat parkeerplaatsen moeten worden verwijderd want inwoners moeten de binnenstad wel kunnen bereiken. Dus dat we een deel van de binnenstad autoluwer te maken is akkoord, daar staan we ook achter, maar houdt er wel goed rekening mee dat de binnenstad zonder auto eigenlijk nooit bereikt kan worden. Er moet ook goed worden gekeken naar oplossingen voor ondernemers, hoe zij goed bevoorraad kunnen worden want er moet wel geladen en gelost kunnen worden en de inwoners willen ook graag met hun auto kunnen thuiskomen zoals ik al zei, vandaar. De heer VAN HATTEM: De reactie van de heer Verbruggen van D66 geeft toch eigenlijk al aan welke kant deze motie op dreigt te gaan en dat is toch een binnenstad die wij in de commissievergadering een Teslareservaat hebben genoemd waarbij straks alleen nog maar mensen die zich een dure elektrische wagen kunnen veroorloven de binnenstad in kunnen vanwege de emissie-eisen die steeds meer gesteld zullen gaan worden. Dan is het straks ook nog bezoeken op afspraak, misschien dat bezoekers nog maar een beperkt aantal keren per jaar de binnenstad in mogen.

Je ziet dat nu bijvoorbeeld in een stad als Brussel, daar mag je op dit moment nog maar acht keer per jaar met een dieselauto de stad in waarvoor je per keer een dagticket van € 35,00 moet kopen. Zulk soort systemen lijken me volstrekt onwenselijk voor zowel de bewoners en de bezoekers 34

als de winkeliers die er zitten. Je zult maar een meubelzaak hebben waarbij je toch afhankelijk bent van de aan- en afvoer van grotere producten. De heer VERBRUGGEN: Bent u het met me eens dat de Tesla niet de enige elektrische auto is die beschikbaar is? Die prijzen gaan zich verder ontwikkelen en een elektrische auto wordt goedkoper. Je koopt tegenwoordig ook geen bankstel meer in het centrum, dat is iets is van vroeger en ik snap niet waarom u deze vergelijking maakt. De heer VAN HATTEM: Er kunnen best ondernemers zijn die graag een zaak met bijvoorbeeld meubels, bankstellen of bedden in de binnenstad willen hebben. Er zit hier bijvoorbeeld ook een keukenzaak om de hoek, ik heb hier zelfs mijn keuken uitgezocht. Daarvoor kun je ook in de binnenstad terecht, daarvoor hoef je niet per se naar een meubelboulevard, juist zulk soort ondernemers, mkb'ers, moeten ook in de binnenstad behouden kunnen blijven en een kans krijgen. Daar staan we gewoon vierkant achter en die moeten ook gewoon kunnen laden en lossen en hun nering kunnen bedrijven. Dat sommige elektrische auto's goedkoper worden, wil nog niet zeggen dat ze dan ook direct voor iedereen betaalbaar zijn en dat iedereen daar direct over beschikt.

Bijvoorbeeld ook de winkeliers die bezorgingen doen en die elders in het land moeten zijn, kunnen het zich niet veroorloven om die wagen iedere keer aan de stekker te leggen, dan heb je toch wel een benzine- of dieselauto nodig. De VOORZITTER: Zullen we teruggaan naar de motie? Anders gaan we straks nog een verkooppraatje houden, dus we gaan terug naar de motie. De heer VAN HATTEM: Er kleven toch veel nadelen aan deze motie. Nogmaals, we willen het niet op afspraak doen en de binnenstad moet gewoon vrij zijn. Het is belangrijker dat de overlast van te hard rijden goed wordt gehandhaafd, wordt aangepakt, en als er al maatregelen worden genomen met selectieve toegang, dat kan op sommige plaatsen best, moet dat in overleg met de bewoners. Laat de bewoners daar zelf een stem in hebben in plaats van dat we nu als raad van bovenaf opleggen dat hele binnenstad autoluw moet worden, laat dat vooral aan de inwoners en ondernemers zelf die daarbij betrokken zijn. Tot zover voorzitter in eerste termijn. De heer VAN CREIJ: Als ik de heer Verbruggen van D66 zo hoor spreken, staat dat in schril contrast met wat hij zojuist zei bij de problematiek van de Zonneladders.

Nu houdt hij een warm pleidooi voor het milieu in de binnenstad en zojuist bij de discussie over de zonne-energie en de Rosmalense Polder gooide hij eigenlijk het milieu in de Rosmalense Polder te grabbel door daar nog meer windmolens te willen plaatsen. Ik wilde dat toch even gezegd hebben en dan terug naar dit punt. Mijn betoog sluit een heel eind aan bij wat de heer Van Hattem zei, het midden- en kleinbedrijf in de binnenstad moet gekoesterd worden. Je hebt in de historische binnenstad specifieke looproutes die daar geschikt voor zijn. Wat de heer Van Hattem aangeeft, de Vughterstraat en de Hinthamerstraat zijn echt de straten waar ook het soort winkels zit waar je met de auto moet kunnen komen om daar spullen te laden te lossen. Dat is ook de levendigheid die dat met zich meebrengt en wat dat betreft, steunen wij de motie van harte niet. Bij beslispunt e in de discussienotitie staat de factor tijd en wat ons betreft, mag de tijd heel ver uitgerekt worden om dit uit te werken en het liefst uitstel en afstel. Tot zover.

De heer KAGIE: We hebben in de commissie een prima discussie gehad en de tijd is daar om kleur te bekennen wat betreft het verkeer- en parkeerregime dat past bij de binnenstad van morgen, maar even terzijde, we hebben vanavond ook het station van morgen afgetikt en daar hebben we ons gecommitteerd aan € 20 miljoen tot € 25 miljoen aan investeringen van de kant van de gemeente. Dan hebben we het over het prijspeil van nu en we weten wat het prijspeil in de bouw bij bepaalde projecten kan doen. Voorzitter, ik wil dat toch even gemarkeerd hebben, dat is niet niks het station van morgen. Dan de discussie over het parkeer- en verkeersregime in de binnenstad van morgen dienende het wonen, het ontmoeten en het ondernemen en het zit vooral in die combinatie. Dan is het de hoogste tijd om stap voor stap werk te maken van die autoluwe binnenstad. Het kan niet waar zijn dat de auto dominant aanwezig is in die rijke binnenstad, in straten zoals de Hinthamerstraat en op de binnenstadspleintjes bijvoorbeeld in de Hinthamerdriehoek, dat kan niet meer, dat past niet bij deze tijd. Ruimte creëren voor ondernemen, ontmoeten en wonen en als je kijkt naar de duizenden banen in de binnenstad zijn die een-op-een verbonden aan die ontmoetingskracht, dat moeten we goed bedenken, het is een economische kurk van de eerste orde. Voorzitter, daarbij hoort ook het afrekenen met de racecircuittaferelen.

Er zijn mensen die het heel fijn vinden om in de auto heel hard 35

te rijden, dat doe je dan in Duitsland waar je geloof ik op bepaalde banen 150 km per uur of harder mag, maar niet op de Binnenstadsring, dat fnuikt namelijk de ontmoetingskracht van de binnenstad. Voorzitter, de wethouder komt in het najaar van 2021 terug met scenario's, onder andere scenario b en daar gaan we voor met onze motie. Dan is het ook zaak om door te kiezen en niet te wachten tot de volgende bestuursperiode, maar dan moeten we het voor de hand liggende ook doen en dan wijs ik bijvoorbeeld op een maatregel die zeer voor de hand ligt, de Parkeergarage St.-Jan van bezoekers naar bewoners, dan kun je de ruimte, de straten en de pleinen in die hoek, vrijmaken en opschonen wat betreft het bewonersparkeren. Voorzitter, daar laat ik het bij. De VOORZITTER: De Sint Jan of de Sint Joseph? De heer KAGIE: Dat is een begrijpelijke misser voorzitter. De Parkeergarage St.-Jan zit bij mij nadrukkelijk tussen de oren vanuit de overwegingen in 2014 toen ik daar niet zo'n voorstander van was, maar hij staat er en dan zullen we hem ook gebruiken. Dan is niet zo vreemd dat straks ook de bewoners gebruikmaken van de Parkeergarage St.-Jan, bijvoorbeeld 's nachts. Het gaat hier over de Parkeergarage St-Josephstraat, ook wel eens de Boerenmouwparkeergarage, van bezoekers naar bewoners.

De VOORZITTER: Oké, anders had ik u natuurlijk naar catechismusles gestuurd, dat begrijpt u, de goede heilige moet wel bij de goede parkeergarage. De heer Kabbouti. De heer KABBOUTI: Ik kan het kort houden, ik sluit me aan bij de woorden van de heer Verbruggen als het gaat om de toelichting op de motie, die inclusieve binnenstad waar we met z'n allen voor staan en het samenspel tussen wonen, werken, verblijven en recreëren, maar wel aandacht hebben voor de mensen die in de binnenstad wonen. Zoals ook in de commissie geadresseerd, moeten we de inclusiviteit die we in de binnenstad hebben behouden en als we maatregelen gaan treffen richting het uitsaneren van een aantal voertuigen, dan zullen we ook de groep die het wat minder breed heeft stevig in ogenschouw moeten houden en daar ook passende oplossingen voor bieden. Dat past wat mij betreft helemaal in het uitwerken van scenario's en daar het licht op laten schijnen. Wat dat betreft, kunnen we met dit dictum volledig uit de voeten. De heer VAN HATTEM: Ik hoorde de heer Kabbouti van de PvdA zeggen 'voor die groep oplossingen bieden', maar wat is de oplossing voor iemand die in een oud Saabje rondrijdt en die de binnenstad in wil? Moet die dan straks ook elke keer een ticket kopen als hij de stad in wil, wat ziet de heer Kabbouti voor zich? De heer VAN CREIJ: Ook even richting de heer Kabbouti.

U geeft aan 'de mensen die er wonen', maar hoe kijkt u aan tegen de ondernemers die daar een zaak hebben? De heer KABBOUTI: Het gaat om hoe we bezoekers willen ontvangen en volgens mij zit daar een heel plan onder om de bereikbaarheid van de stad op diverse manieren met diverse mobiliteitsvormen bereikbaar te houden. De PvdA ziet echt wel een verschil tussen iemand die in de binnenstad woont en die wordt geconfronteerd met een maatregel waarmee hij direct in zijn portemonnee wordt getroffen en recreanten waarvoor wij op allerlei manieren, ook op betaalbare manieren, de bereikbaarheid van de stad kunnen borgen. Dat zijn wat mij betreft echt wel twee verschillende categorieën. We hebben in de commissie ook over de ondernemers gesproken en we hebben gewoon oplossingen als het gaat om het ondernemerschap en het bevoorraden, namelijk schone bevoorrading et cetera. Volgens mij hebben we de uitwerking in die scenario's voorhanden en de PvdA heeft een heel helder standpunt wat betreft de mensen met een niet al te brede portemonnee die in de binnenstad wonen. Daar staan we voor en we zien de uitwerking daarvan dan ook met bijzondere belangstelling tegemoet. Mevrouw EIGENHUIJSEN: Een vraag aan de collega van de PvdA. U sprak over de inwoner van de binnenstad met een kleinere portemonnee.

Parkeren in de parkeergarage kost een veelvoud van parkeren op straat, hoe kijkt u bijvoorbeeld naar dat vraagstuk? In scenario b is het de bedoeling dat iedereen de parkeergarages in gaat. De heer KABBOUTI: Je moet bij het uitwerken van de scenario's inzichtelijk maken welke ruimte en mogelijkheden je hebt en wij zullen stevig toetsen hoe die inwoners de binnenstad kunnen blijven bereiken met de mogelijkheden die hen geboden zijn. 36

De heer HOEBEN: Ja scenario b. Ik ben bij dat die keuze zo breed gedragen wordt, om in ieder geval daarop te focussen, dat doet me deugd en dat wil toch zeggen dat we eigenlijk toch wel tot inkeer komen en dat we inzien dat het die kant op moet. Wat ik jammer genoeg niet echt heel erg duidelijk zie staan, de heer Verbruggen refereerde er al aan… Het is de nachtmerrie van een aantal partijen: kan ik als bewoner nu nog met de auto bij de deur komen? Nou, ik zou zeggen juist door het autoluw te maken, een selectief toegangssysteem en het uitfaseren van het autoparkeren op straat, maak je juist je woning in de binnenstad toegankelijk want je kunt er altijd met de auto komen, maar je kunt hem er dan niet meer opslaan en je kunt er misschien niet meer 24 uur per dag terecht, maar het kan en het wordt alleen maar gemakkelijker. Dat gezegd hebbende, kijk ik ook echt uit naar de scenario's waar de wethouder mee komt en ik zie dit met vertrouwen tegemoet. Ik pleit er wel voor om toch vooral te kijken naar het laaghangend fruit. Als we dan toch binnen de ring kijken, moeten we het model van inprikkers loslaten en kiezen voor het toegangssysteem. Kijk bijvoorbeeld naar de draaibrug op de Oliemolensingel, daar zijn nu best problemen, daar is irritatie bij de bewoners en dat zou je nou juist in de eerste fase heel fijn kunnen oppakken en dan kunnen we direct experimenteren.

Dan krijgen we ook een tevreden bewoner en dan wennen we er ook sneller aan dat je je auto niet meer voor je deur kunt opslaan, maar dat je er met het juiste pasje wel degelijk kunt komen. Tot zover voorzitter. De heer SMEETS: Een discussienota die is gestoeld op de CDA-motie over de Hinthamerstraatproblematiek gecombineerd met het gegeven dat er in de binnenstad iets moet gebeuren om het een en ander voor de toekomst bereikbaar en leefbaar te houden. Voor beide punten zetten wij onze handtekening, er moet iets gebeuren in de Hinthamerstraat en er moet op de lange termijn iets in de stad gebeuren. Zoals wellicht collega's in de raad dat wel ervaren, ervaart mijn fractie geen tegenstelling in de door de wethouder gepresenteerde scenario's, scenario a met de inspringers versus scenario b waarin een muur rond de binnenstad wordt opgetrokken voor mensen die niet uit de binnenstad komen. Dat scenario gaat onze fractie in ieder geval richting 2030 simpelweg veel te ver. Als je in of rond de binnenstad woont, is er gemakkelijk een mouw aan te passen, maar niet als je van wat verder komt, lees uit Rosmalen, Nuland, Vinkel of van nog verder. Volgens mij hebben we belang bij een goed bereikbare stad voor ons toerisme en geef je daarmee een bijzonder niet-gastvrij signaal mee af wat je niet moet willen.

Daarnaast is onze infrastructuur in de breedte daar niet op ingesteld, buslijnen, parkeervoorzieningen et cetera nog los van, waar we het in de commissie niet over hebben gehad, de financiële impact van dit hele verhaal. 2030 is al aardig dichtbij en volgens mij groeien de bomen op dit moment niet meer tot in de hemel. De heer VERBRUGGEN: Het lijkt of we de ophaalbrug omhoog zetten en de stad niet meer bereikbaar wordt, maar de stad blijft bereikbaar voor allerlei verkeersmodaliteiten, mensen gaan meer op de fiets, het openbaar vervoer, we gaan het station aanpakken al is dat nog ver weg, maar we hebben nog steeds een station. We zijn bereikbaar met het openbaar vervoer, aan de rand van onze binnenstad staat een hele mooie parkeergarage, de Parkeergarage St.-Jan, en we hebben een heel succesvol transferiasysteem. Volgens mij blijft de stad nog steeds bereikbaar voor alle inwoners van onze gemeente en daarbuiten. Bent u het daarmee eens? De heer VAN HATTEM: Even een interruptie op de interruptie van de heer Verbruggen van D66. Hij zegt dat het met het openbaar vervoer allemaal goed bereikbaar is, maar bijvoorbeeld in Nuland worden de bussen in het weekend al afgeschaft. Dus als je vanuit een deel van onze gemeente komt, een niet onaanzienlijk deel, kun je in het weekend al niet meer met het openbaar vervoer in de stad komen.

Het is allemaal leuk en aardig om het daarop te gooien, maar de mensen uit een groot deel van onze gemeente en daarbuiten zoals net terecht werd gezegd, zijn toch afhankelijk van de auto. Hoe houden de indieners van deze motie daar eigenlijk rekening mee? Dat hoor ik dan ook wel graag. De heer ROOVERS: Ik heb een interruptie op de originele bijdrage van de heer Smeets, ik wil even aanhaken op wat hij zei over onze infrastructuur. We herinneren ons allemaal het inspreken van een ondernemer aan de Hinthamerpromenade en u ziet zelf vast ook wel eens dat de bussen proberen te keren op de hoek van de Hinthamerstraat en Sint Josephstraat of op de hoek van de Wolvenhoek en de Vughterstraat. Vindt u dat daadwerkelijk een houdbare situatie, vindt u daadwerkelijk dat de infrastructuur van de binnenstad op deze mate van autoverkeer is ingesteld? Vindt u dat houdbaar?

37

De heer VERBRUGGEN: Dat ging over de busverbindingen. Daar zullen we rekening mee moeten houden. De heer SMEETS: Wij vinden die reactie veel te kort door de bocht. Dat zijn natuurlijk niet de besluiten en structuren die je even overnacht organiseert richting 2030. Nogmaals, en dan kom ik terug op mijn punt van net, ik denk dat de binnenstad bereikbaar en goed ontsloten is als je dicht bij de binnenstad woont. Dan is dat vrij gemakkelijk, maar als je van wat verder komt dan wordt het een stuk lastiger. Dan richting de collega van de SP over de infrastructuur. Ik begon mijn betoog met dat wij zien dat er echt wel iets moet gebeuren in de binnenstad om de zaken leefbaar te houden. Begrijp ons niet verkeerd, het mag best autoluwer worden, wij zien ook dat er knelpunten met de bussen zijn en daar kun je ook een mouw aan passen, maar dan heb je het inderdaad over een evolutie van een herinrichting van de stad in plaats van dat je richting 2030 een vrij forse ingreep doet die wij niet verantwoord vinden. Daarom gaan we niet mee met deze motie. De heer HOEBEN: Ik zal een echte VVD-opmerking maken over de discussie over het OV. Dat is marktwerking, die bussen rijden niet meer omdat er niemand in zit, maar als die behoefte er weer komt, en die komt er, dan zullen die bussen weer meer en intensiever gaan rijden.

Dus die bereikbaarheid lost zich in de loop van de tijd, het tijdpad waar deze motie over gaat, vanzelf op. De heer KAGIE: We kennen de aanslagen op het openbaar vervoer, het busvervoer van de afgelopen tien tot vijftien jaar, maar een ding, de bereikbaarheid met de auto vanuit Vinkel, Nuland en Bokhoven naar de binnenstad, transferia, de Parkeergarage St.-Jan blijft discutabel. Hoelang houden we de Wolvenhoek nog in de lucht? Die zal niet binnen vijf jaar de nek worden omgedraaid als bezoekersparkeergarage want dan moeten we ook slim naar de financiën kijken, het vierkant. Een vraag die in oktober-november a.s. ook volop aan de orde is, is of we Parkeergarage Tolbrug en de Bloemenkamparkeergarage daar moeten situeren. Dat zijn de discussiepunten, over financiën gesproken, maar de bereikbaarheid voor mensen uit Vinkel, Nuland, Bokhoven. Engelen en Empel blijft in essentie dezelfde. Mevrouw EIGENHUIJSEN: Even reagerend op de collega van Leefbaar 's-Hertogenbosch. U pleit er enerzijds voor dat alle bewoners in de parkeergarage moeten parkeren en anderzijds vraagt u zich af of die parkeergarages er wel moeten komen. Ik kan de lijn in uw verhaal even niet helemaal volgen.

De heer KAGIE: We hebben daar in de commissie over gesproken en ik begrijp best dat u die lijn niet meer kunnen volgen, maar een ding, Parkeergarage Maijweg is overdag voor 70% leeg en 's nachts zijn de Parkeergarage St.-Jan en de Maijweg voor 80% leeg. Zullen we even doorgaan? Die moeten gewoon anders gebruikt worden, daar kunnen de bewoners in en in de toekomst moeten de transferia nog beter door de bezoekers gebruikt worden. Mevrouw EIGENHUIJSEN: We hebben op dit moment een gastvrije binnenstad waar onze bezoekers, toeristen en werknemers naartoe komen en naartoe kunnen, zowel van binnen als van buiten onze gemeente. Onze binnenstad is wat dat betreft een grote banenmachine voor onze gemeente, het is dus ook van belang dat we die bereikbaarheid op peil houden, mensen moeten snel en gemakkelijk naar onze stad kunnen komen want anders gaan ze wel ergens anders naartoe. Die bereikbaarheid is wat de Bossche VVD betreft, ook met de auto, van groot belang en ja ook wij erkennen en herkennen dat de huidige situatie niet optimaal is. We zien zoekverkeer, we zien dat er op plekken te hard wordt gereden en we zien dat bewoners op bepaalde plaatsen en tijdstippen overlast ervaren.

Dus het is duidelijk dat er maatregelen nodig zijn, denk ook aan de motie Hinthamerstraat die wij mede hebben ingediend, maar met voorliggende motie schieten wat de Bossche VVD betreft de indienende partijen radicaal door. 'Radicaal' is ook hoe een van de collega's het in de commissievergadering benoemde. Er wordt een soort muur rond de binnenstad opgeworpen, zodat de gastvrije bereikbare binnenstad tot een soort sprookje verwordt want de indieners geloven in het sprookje dat iedereen die iets in de binnenstad wil gaan halen naar een transferium gaat, het sprookje dat dit geen effect zal hebben op onze ondernemers, het sprookje dat wij al onze inwoners een betaalbare plaats in de parkeergarage kunnen bieden en het sprookje dat we met een afgesloten binnenstad nog steeds gastvrij en aantrekkelijk blijven. Om die reden stemmen wij als VVD niet met deze motie in. Ja, we moeten maatregelen nemen om het verkeer in de binnenstad beter te organiseren, maar het is naïef om te denken dat wij zonder een voor auto's toegankelijke binnenstad kunnen. 38

De heer KAGIE: We moeten het beter organiseren. Een concrete vraag. U signaleert het zelf, de Hinthamerstraat en het rondjes rijden. Wat is uw beeld van het autoverkeer in de Hinthamerdriehoek, de Hinthamerstraat in het bijzonder, en Parkeergarage St-Josephstraat over twee tot drie jaar? Mevrouw EIGENHUIJSEN: Dat hebt u in een breed gedragen motie kunnen zien, daarin staan korte-, middellange- en langetermijnoplossingen. Daarin zit ook een routeringsvraagstuk en die driehoek leent zich inderdaad uitstekend voor maatregelen, maar in de motie die nu voorligt wordt die hele binnenstad meegenomen zonder daar een zorgvuldigheid in te bouwen. Dus ja, wij zien graag dat wat in die motie Hinthamerstraat staat wordt uitgevoerd en we gaan hier radicaal mee verder, dus daar kunnen wij niet in meegaan. De heer KAGIE: Om het beeld van de VVD voor alle kijkers, dat zijn er duizenden, even te duiden, hoe ziet uw beeld van de Hinthamerstraat en omgeving in 2024 er concreet uit? Gewoon uw imagination. Mevrouw EIGENHUIJSEN: Ik waardeer het dat de heer Kagie zo geïnteresseerd is in ons beeld. Volgens mij hebben we in de raad een gezamenlijk beeld neergelegd waarin we inderdaad dat rondjes rijden, te hard rijden en die overlastmomenten aanpakken.

We hebben gezien dat er met het afsluiten een waterbedeffect optreedt en daarin zul je inderdaad een andere routering zien, je zult daar kijken op welke momenten er wel en niet toegankelijkheid is, maar er zit een bepaalde nuancering in en een tempo dat beheersbaar en betaalbaar is voor de omgeving, wat wij in deze motie niet zien. Mevrouw VAN ZWAMBAGT: Ik heb toch nog een vraag aan mevrouw Eigenhuijsen. Ik hoorde haar spreken over sprookjes. Herkent u in de motie geen concrete stappen ter verbetering? We hebben in de commissie natuurlijk ook gesproken over een pilot en die zien we hier ook terugkomen, om daarmee te beginnen. Er wordt opgeroepen om een scenario uit te werken op basis van de Hinthamerstraat, om daar te starten, en u zegt 'dat wordt een heel groot geheel en alles wordt aangepakt', maar hoe ziet u het dan als ik het op deze manier uitleg? De heer VERBRUGGEN: Ik wil de VVD vragen wat die zegt tegen de ondernemers die juist verzoeken om een autoluwere binnenstad. Ondernemers die meemaken dat een gebouw schade oploopt door vrachtverkeer, ondernemers waar de bezoekers van de terrassen van de stoelen worden gereden door een bus die staat te keren, wat zegt u tegen die ondernemers? Mevrouw EIGENHUIJSEN: Eerst even een reactie op de woorden van de collega van D66.

Hij haalt een ondernemer aan in een reeds afgesloten deel van de Hinthamerstraat waar middels pollers en een toelatingssysteem alsnog veel vrachtverkeer komt. Ik denk dat dit laat zien dat zeker iets aan het huidige toelatingsregime moet worden gedaan, dat werkt op dit moment inderdaad niet goed. Zoals ik in de commissie heb aangegeven, is een toelatingssysteem dat niet goed wordt beheerst alsnog een slecht toelatingssysteem en ik denk dat daar in de uitvoering zeker winst is te behalen. In reactie op de woorden van de collega van het CDA. In de motie staat inderdaad dat wordt gestart met het verbeteren van de Hinthamerstraat, maar dat is een startpunt en wat ons betreft, is dat een eerste eindpunt om zorgvuldig te evalueren en daarnaast een duidelijk participatietraject met bewoners, gebruikers en ondernemers in de binnenstad te doen. Wij missen in deze motie die zorgvuldigheid en die temporisering, dus wij zijn het inderdaad eens over de Hinthamerstraat, maar daarna scheiden onze wegen. Mevrouw VAN ZWAMBAGT: Wij bedienen u op uw wenken want dat ga ik nu in mijn bijdrage toelichten. De vorige keer is de motie Hinthamerstraat ingediend en ook bijna raadsbreed aangenomen en alleen de kortetermijnmaatregelen, waarvan wij in de motie al voorspelden dat die een waterbedeffect zouden hebben, zijn uitgevoerd.

Het is wachten wanneer de middellangetermijnoplossing uit de motie wordt opgepakt om te zorgen dat er weer een juiste balans in die omgeving komt, zodat het leefbaarder en veiliger wordt. Het CDA heeft de motie medeingediend om te zorgen dat uitvoering wordt gegeven aan de motie Hinthamerstraat. Laten we daar beginnen met het uitvoeren van oplossingen die bijdragen aan de leefbaarheid en de bereikbaarheid en, zoals in de motie staat, met het daarbij betrekken van inwoners en ondernemers want bij een dergelijke verandering van de omgeving is wel een dialoog nodig, dat staat ook in de motie. Het 39

gebied Hinthamerstraat kan als een pilot dienen voor de eventueel te nemen maatregelen in de rest van het centrum want we willen wel weten wat het waterbedeffect van deze te nemen stap is. We willen graag kunnen bijsturen als deze pilot is gerealiseerd want dan kun je daarna weer kijken hoe het verloop was, wat de effecten zijn en hoe we gaan bijsturen. Wij zien dit dus als stap voor stap. We weten dat we niet alles ineens kunnen doen en voor ons is de Hinthamerstraat echt de eerste stap. Zo lezen wij het ook in de motie en zo kijken wij naar hoe je een autoluwere binnenstad kunt maken. Wij zien het echt als stap voor stap en wij willen echt beginnen met de motie Hinthamerstraat zoals die eerder is voorgelegd. Daarin zijn de termijnen uitgewerkt en die willen we ook graag volgen. Tot zover. Mevrouw EIGENHUIJSEN: Ik hoorde D66 bij de introductie van deze motie aangeven dat de motie wordt neergelegd om een principe-uitspraak te doen. In wat nu voorligt, zit geen vrijblijvendheid en hoe rijmt u dat met dat u dit ziet als een pilot en daarna nog de mogelijkheid om een stop te zetten als het niet goed zou uitpakken? Die zien wij niet. Mevrouw VAN ZWAMBAGT: Het staat gewoon in de motie die hieraan voorafgaat.

In de motie die wij in 2020 hebben ingediend staat gewoon 'de raad periodiek te informeren over maatregelen, de uitvoering en de effecten daarvan en daarop bij te sturen', hij verwijst naar de eerdere motie en daar zien we hem aan gekoppeld. We hebben in de commissievergadering duidelijk toegelicht dat we dit graag als een pilot zien en zo zien we het ook in deze motie verwoord. De heer ROOVERS: Ik heb in de interruptie al gerefereerd aan de ondernemer op de Hinthamerpromenade. Ik woon zelf in de binnenstad, en ik zal niet voor eigen parochie spreken, maar ik moet zeggen dat ik veel van de geluiden van de ondernemer herken. Het autoverkeer in de binnenstad is totaal uit de hand gelopen en de binnenstad is op geen enkele manier gebouwd voor deze vorm van autoverkeer. Er moeten dus maatregelen worden genomen en ik zie deze motie ook als een begin van een mooi proces waarin we maatregel na maatregel nemen om de binnenstad leefbaar te houden. Net zoals ik in de commissie heb gedaan, verwijs ik de mensen die de vrees namens de ondernemers uitspreken naar de discussie die we een paar jaar geleden hadden over het afsluiten van de Postelstraat.

Toen is de SP met ondernemers gaan praten, we zijn een paar dagen van deur tot deur gegaan, en veel van die ondernemers gaven echt aan dat ze het een positieve ontwikkeling vinden dat die straat autoluw wordt gemaakt, zij zeiden zelf 'ik zit liever in de Kerkstraat of op de Hinthamerpromenade dan in een straat met veel autoverkeer'. Het leuke aan zo'n driehoek is dat die af en toe ook omlaag kan, je kunt dus ook uitzondering maken. Dit is volgens mij een prima werkbare situatie. De heer VAN HATTEM: Ja daar zijn op zich wel prima werkbare mogelijkheden voor, maar een opmerking intrigeerde me en die was dat de stad niet is gebouwd op auto's. Dan hoor ik toch graag van de SP waar de stad wel op is gebouwd want in de tijd dat deze stad werd gebouwd, reden er voornamelijk grote karren en dergelijke rond, die namen ook wel enige plek in beslag en de paarden moesten ook gestald worden. Dus er is altijd wel enige mate van verkeer geweest en mijn vraag aan de SP is waar deze stad dan wel op is gebouwd. De heer ROOVERS: Als de heer Van Hattem met een motie komt waarin staat dat de enige milieucategorie die nog de binnenstad in mag paard en wagen is, zal ik daar serieus naar kijken, maar dan moet u wel met een voorstel komen en dat hebt u nog niet gedaan. Volgens mij is duidelijk waar mijn fractie staat en ik hoor wel of u het er wel of niet mee eens bent.

Reactie college Wethouder KÂHYA: Ik kijk terug op een goed debat in de commissie over de vraagstukken waar we met zijn allen heel veel vragen over krijgen. Er gaat geen week voorbij dat we geen signalen krijgen van knelpunten in onze zo geliefde binnenstad. Het is ook fijn dat er een initiatief van de gemeenteraad ligt dat het college met een duidelijke richting op pad stuurt. Het gaat natuurlijk over de leefbaarheid van de binnenstad en om de economische en de culturele aantrekkelijkheid van de binnenstad voor bezoekers en bewoners. We zien veel druk op de leefbaarheid en daar heeft gemotoriseerd verkeer ook invloed op. De vraag die eigenlijk voorligt is: bent u bereid om op bepaalde momenten, op bepaalde plekken voor bepaalde groepen de binnenstad te reguleren met een toegankelijkheidssysteem en langs welke lijnen wilt u dat doen. Er wordt hier helder gekozen voor scenario b en met dat als uitgangspunt gaan we nu natuurlijk in gesprek met bewoners, met allerlei spelers in de binnenstad zoals Hartje, BLB en de hulpdiensten niet te vergeten, maar ook bedrijven, winkeliers en bevoorraders om wel vanuit de richting die u hebt meegegeven te zoeken naar 40

invullingen, zodat we kunnen zorgen dat al die aspecten goed met elkaar rijmen en het werkt. We gaan daar gewoon voortvarend mee aan de slag en daar waar we maatregelen zien die we kunnen nemen zonder dat het een waterbedeffect heeft en er ook no regret is in die gefaseerde aanpak zullen we dat natuurlijk ook gewoon doen. Het is aan de ene kant ontwikkelen, maar wel op een manier waarop we toewerken naar een goed functionerende binnenstad voor iedereen. Tot slot voorzitter, ik ben blij met de unanieme steun van de gemeenteraad over het station want dat versterkt onze positie als stad aan tafel in deze opgave. Dank. Motie vreemd aan de orde van de dag 1, Autoluwere binnenstad, van D66, GroenLinks, CDA, De Bossche Groenen, Bosch Belang, SP, PvdA en Leefbaar 's-Hertogenbosch De heer GERSJES (stemverklaring): Voorzitter, alles van de fracties en met name van D66 zojuist in deze raad aanhorende, trekken wij ons terug van deze motie. Het lijkt steeds meer op een autoverbod voor de binnenstad, het pesten van automobilisten. Wij hebben geen goed gevoel bij deze discussie en wij willen hier niet meer aan meedoen. Motie vreemd aan de orde van de dag 1 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van Bosch Belang (Gersjes, Van der Krabben, Wiggers), VVD (Rotman, mw. Eigenhuijsen, Geers, Hack, mw. Welten), Rosmalens Belang (Smeets, De Groot, mw.

Van der Kallen), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en PVV (Van Hattem) hebben tegen gestemd. V

Moties vreemd aan de orde van de dag - niet besproken in commissies

V.17. Motie vreemd aan de orde van de dag Toewijzingsladder Heesch West Deze motie wordt niet behandeld De VOORZITTER: Dames en heren, we gaan richting de zomervakantie en wat hadden we graag de summer of love gehad waarin we elkaar weer konden knuffelen en we weer dichter bij elkaar konden staan, maar gezien de cijfers is dat helaas nog niet mogelijk en zullen we toch op 1,5 meter blijven staan. Ik hoop dat love toch wel een belangrijk thema zal zijn, ook voor uw eigen gezin en uw eigen familiesituatie. Daar mag u die liefde wel geven want dat is uw eigen huishouden, dus dat is geen probleem, dat mag binnen de 1,5 meter en dat gun ik u en de uwen ook. Een goede vakantie na een jaar van hard werken en we gaan richting het laatste halfjaar voor de verkiezingen. Dat zal voor menigeen heftig zijn, anderen zal dit nieuwe of andere energie geven en we zullen de komende maanden met al die verschillende vormen van energie moet werken. Ik ben ervan overtuigd dat we dat allemaal doen in het belang van de inwoners van onze mooie gemeente, van de kernen en van de stad want anders krijg ik ruzie met de heer Van Creij en dat wil ik absoluut niet, zeker niet op het einde. Op 30 augustus a.s. begint Informeren & Ontmoeten en op 2 september a.s. vier ik mijn verjaardag.

Dat zal dan zijn bij de start van het parlementaire jaar, dus u bent allemaal uitgenodigd, zwemspullen meenemen, maar we zeggen niet wat we gaan doen. Ik wens u allen een prettige vakantie toe. Dank u wel. Sluiting 22.19 uur Vastgesteld in de vergadering van de gemeenteraad d.d. 22 september 2021

41