Jaarrekening 2023 Technische vragen incl. bijlagen

72

Gewoon ge-Dreven

Pagina 54: Bossche Zomer, budget € 300.000, wat is er met dit toegekend budget gerealiseerd?

Vorig jaar is besloten om eenmalig 100.000 beschikbaar te stellen aan de Winterse Sferen. Daarnaast is € 25.000,- extra beschikbaar gesteld om langer te kunnen programmeren op de Parade. Over de totale kosten van Winterse Sferen hebben we u begin dit jaar al geïnformeerd in beantwoording schriftelijke vragen. Project Heilige Huisjes/ Joris Kerstboom €26.090 Heilige Huisjes € 125.000 Bijdrage Pop up Stadspark/Bossche Zomer €43.500 Totaal € 194.590

73

Gewoon ge-Dreven

Pop up Fonds , uitgaven gestegen an € 303.000 naar € 529.000, graag onderbouwing van deze extra uitgaven ?

De realisatie is hoger dan de primitieve begroting omdat onbestede middelen in drie cultuurfondsen (Pop-up, Lokaal Effectief en Landelijk Onderscheidend) kunnen worden overgeheveld naar het daaropvolgende kalenderjaar. De overheveling van 2022 hebben we in 2023 voornamelijk ingezet voor fonds Pop-up omdat de vraag daar erg groot is.

74

Gewoon ge-Dreven

Pagina 57: We zien in de jaarrekening dat de subsidie aan het Designmuseum is toegenomen van 2.2 naar inmiddels 2.5 mio. Vraag: graag onderbouwing

Middels het bestuursakkoord is er voor 4 jaar 250.000 euro per jaar beschikbaar gesteld vanaf 2023 voor de inhoudelijke doorontwikkeling van het museum.

75

Gewoon ge-Dreven

Pagina 66: Gezindsadvocaat € 765.000 . Vraag: Waar komen deze kosten vandaan?

76

Gewoon ge-Dreven

Pagina 100: Sportiom, energielasten, klopt onze feitenlijstje dat we als raad op 6/6-2023 hebben kunnen vernemen dat de energielasten zouden toenemen met € 173.000, terwijl we nu in het jaarverslag lezen 301.000.-. Onze vraag ; waar lezen we dit terug in het raadsvoorstel

Vorig jaar zijn we vanuit het programma Jeugdhulp gestart met een pilot Gezinsadvocaat. De Gezinsadvocaat voert de regie over de gehele route van zorg en recht in een scheidingsprocedure met aanverwante problematiek. De Gezinsadvocaat is een toevoeging in het aanbod rondom complexe scheidingen. Het beoogde resultaat is het bieden van tijdige en passende hulp aan gezinnen in scheidingssituaties, om de inzet van zwaardere vormen van jeugdhulp en de inzet van kinderbeschermingsmaatregelen op de lange termijn te kunnen voorkomen. De Stichting achter de gezinsadvocaat heeft ten behoeve van deze pilot vorig jaar een subsidieaanvraag ingediend met bijbehorende begroting. Het totale begrote bedrag is verdeeld over de looptijd van de pilot (Q2 2023 – 31 december 2024), waarmee we uitkwamen op €765.000 voor 2023 en het resterende deel in 2024. In de actualisatie 2023 is een verhoging van de storting in de voorziening groot onderhoud Sportiom goedgekeurd. Dit heeft geen relatie met energielasten.

77

Gewoon ge-Dreven

Pagina 128:

In de jaarrekening 2023 is aangegeven dat als gevolg van hogere energieprijzen de kosten van gas en elektra binnen het programma Sport en Recreatie € 0,3 miljoen hoger zijn dan begroot. Dit zijn géén energielasten van Sportiom, maar van de gemeentelijke zaalsportaccommodaties inclusief Maaspoort en De Plek. Het begrote subsidiebedrag 2023 was € 875.000 (€ 750.000 voor citymarketing en € 125.000 binnenstadsmanagement).

Volgens de jaarrekening zien we dat Den Bosch Partners hun budget van € 875.000 heeft overoverschreden tot € 1.22 mio

Het bedrag voor binnenstadsmanagement dat Den Bosch Partners heeft opgehaald bij de private partners (i.c. BIZ voor vastgoedeigenaren en Ondernemersfonds) is naar onze wens (vanuit het bestuursakkoord) gematcht en toegevoegd aan het eerdergenoemde subsidiebedrag.

78

Gewoon ge-Dreven

Pagina 13: Toeristenbelasting: De gerealiseerde opbrengsten van boekjaar 2023 zijn hoger dan begroot, vanwege de komst van een nieuw groot hotel. Het incidenteel voordeel bedraagt € 0,5, Vraag: Is dit structureel?

Het werkelijk aantal overnachtingen in 2023 is hoger dan begroot. Bij de primitieve begroting van 2024 hebben we met dat hoger aantal overnachtingen deels al rekening gehouden (een verhoging van € 200.000) en bij de actualisatie van 2024 hebben we daar nog een extra verhoging van € 200.000 aan toegevoegd. Het voordeel van 2023 beschouwen wij dus als deels structureel en hebben we dus deels opgenomen in de begroting 2024.

79

Gewoon ge-Dreven

Evenementen -0,6 mio Een deel van de kosten van met name commerciële evenementen wordt in rekening gebracht bij organisatoren. Echter veel kosten kunnen niet worden verhaald. Denk aan straatbuurtfeesten, maar ook kosten voor o.a. de intocht van Sinterklaas, Jazz in Duketown, Koningsdag etc. Daarnaast zien we sinds Covid dat de kosten rondom andere evenementen (met name carnaval en 11-11) steeds meer toenemen, zijn de kosten van een evenementencoördinator niet begroot en is er geen dekking voor het faciliteren van evenementen. Het totale nadeel bedraagt € 0,9 miljoen, hiervan is € 0,6 miljoen structureel.

Correct, dat is op dit moment onze inschatting.

80

Gewoon ge-Dreven

Pagina 367: In het bestemmingsplan wordt, met een voorwaardelijke verplichting voor de ontsluiting/capaciteit infrastructuur, uitgegaan van maximaal 3.000 woningen. Vraag: Wat wordt bedoeld met voorwaardelijke verplichting.

81

Gewoon ge-Dreven

82

Gewoon ge-Dreven

Pagina 381: Bedrijventerrein de Brand 2 Nabij het bedrijventerrein De Brand is het plan om nog een strook bedrijvigheid te realiseren (bedrijventerrein De Brand II). “De voorbereidingen van het bouw en woonrijpmaken worden doorgeschoven naar de komende jaren. Op deze locatie is watergebonden bedrijvigheid voorzien” Vraag: Wat is de reden van doorschuiven en zijn hier nog steeds windmolens voorzien Pagina 244: Stand Algemene reserve 2023 Stand per 31- 12-2022, € 46.990.223, stand per 31-122023, € 39.887.108, onttrekking van € 5.145.763,. Vraag: De onderbouwing van de onttrekking

83

Gewoon ge-Dreven

Pagina 387: Monitor fysieke projecten: Sluis 0, we verwachten in de eerste helft van 2024 een voorstel aan de raad voor te leggen. Vraag: Wat is hiervan de Status ?

Soms is het nodig om het nemen van noodzakelijke maatregelen in het bestemmingsplan met een voorwaardelijke verplichting te borgen. Aan het uitvoeren van een activiteiten wordt dan een verplichting gesteld. Alvorens met een activiteit wordt gestart, moet aan een voorwaarde worden voldaan. In dit geval: voor dat de woningen kunnen worden gebruikt (activiteit), dient aangetoond te worden dat er sprake is van een aanvaardbare structurele verkeersafwikkeling op de ontsluitingsroute Hustenweg/ Blauwe Sluisweg, vanaf de kruising Empelsehoefweg – Hustenweg tot en met de kruising Hooghemaal/Blauwe Sluisweg en vice versa (voorwaardelijke verplichting). Door onzekerheid over beschikbaarheid van een elektra aansluiting (netcongestie) en stikstofruimte is het ontwerpbestemmingsplan voor de brand 2 niet definitief gemaakt. Daarom zijn ook de voorbereidingen van het bouw en woonrijpmaken doorgeschoven. Er zijn vooralsnog geen windmolens voorzien.

Dit heeft betrekking op: Begroting 2023: onttrekking nieuw beleid ad € 2.080.000 Raadsvoorstel lokale steun energiecrisis voor maats.en cult.partners en sportverenigingen: € 1.356.000 (Raadsvergadering van 28 februari 2023). Marap 2023; dekking nieuw beleid voorjaarsnota ad € 1.709.000 (raadsvergadering 12 december 2023). Medio april jl. hebben we uw raad via het raadsinformatiebulletin geïnformeerd over de afronding van de bouwteamfase met de aannemer. Daarmee is de weg vrij om verschillende scenario’s te beoordelen op kansen en risico’s. We verwachten nog steeds rond het zomerreces een voorstel af te ronden.

84

Gewoon ge-Dreven

Vraag: Graag onderbouwing van het verschil tussen begroting-realisatie voor de subsidie wijkraden.

85

Gewoon ge-Dreven

Graag onderbouwing van het verschil tussen begroting-realisatie voor de subsidie: Kroon op je Wijk (€ 18.899 vs € 0) Preventie en MHU (€ 588.756 vs € 1.146.978) Vrouwenopvang (€ 2.227.059 vs € 2.636.812) Beschermd wonen (€ 280.000 vs € 580.485) Accommodatiebeleid (€ 761.357 vs € 1.218.987) Verslavingszorg (€ 113.729 vs € 552.852) Actieplan leerbanen (128.485 vs € 0,-) Collectief en preventief aanbod jeugd (€ 294.287 vs € 0) Meer bewegen voor ouderen (€ 3.030 vs € 0,-) Bibliotheekabonnementen 15-18 jr (€ 90.477 vs € 0,-) Armoedebestrijding kinderen (€ 93.408 vs € 791.450)

Voor subsidiëring aan de wijk- en dorpsraden wordt jaarlijks een budget beschikbaar gesteld. In 2023 is er minder subsidie aangevraagd dan dat er budget beschikbaar was. Kroon op je Wijk: Deze subsidie is in 2023 niet uitgekeerd omdat de betrokken partij de middelen via partners uit de stad ontvangt. Deze post zal definitief uit de begroting 2025 worden gehaald. Preventie en MHU: Het bedrag van € 1.146.978 is volledig uitbetaald aan Novadic-Kentron voor het regionaal preventieprogramma verslaving en de Medische Heroïne Unit. In de primaire begroting was een bedrag opgenomen van € 588.756 tbv medische heroïneverstrekking aan Novadic-Kentron. De ophoging voor preventie was oorspronkelijk niet begroot als subsidie. Vandaar dat er meer subsidie is verstrekt dan begroot, dit is opgevangen binnen het raadsprogramma. Vrouwenopvang: In de loop van het jaar zijn er subsidies vanuit het Rijk verhoogd met de bedoeling om organisaties extra te stimuleren (prostitutie maatschappelijk werk). Hiervoor is een extra opdracht verleend aan het uitstapprogramma prostitutie, voor inzet van ervaringsdeskundigheid, en zijn de middelen door middel van een subsidie doorgezet naar MO Den Bosch. Hiervoor zijn meer subsidies verstrekt dan bij het opstellen van de begroting was geraamd, dit is opgevangen binnen het raadsprogramma.

Beschermd wonen: Het bedrag van € 280.000 is begroot voor een regionale subsidieregeling Stimulering Ervaringsdeskundigheid. Hiervan is € 244k besteed aan meerjarige (Door en Voor, Markieza) en eenmalige subsidies. We willen dat meer mensen in staat zijn om zelf of met behulp van

hun sociaal netwerk hun leven vorm te geven. Daarnaast is er subsidie verstrekt aan TAO of Care, deze was oorspronkelijk niet begroot als subsidie, dit is opgevangen binnen het raadsprogramma Accommodatiebeleid: De overschrijding van de verleende subsidie wordt veroorzaakt doordat de huur van Perron 3 als subsidie wordt uitgekeerd i.p.v. intern verrekend zoals was verwacht bij het opstellen van de begroting. Verslavingszorg: Het bedrag van € 113.729 is het begrote bedrag voor preventie GGZ via Ypse/Reinier van Arkel. Daarnaast zijn subsidies verstrekt aan Avondje uit 013, Transfarmers, MO Den Bosch en Ismes. De ophoging voor deze subsidies was oorspronkelijk niet begroot als subsidie, dit is opgevangen binnen het raadsprogramma. Actieplan leerbanen: Samen met KW1 College hebben we jongeren begeleid die geen leerbaan kunnen vinden voor hun BBL-opleiding (Beroepsbegeleidende Leerweg) (in het mbo. We hebben hen ook ondersteund om deze leerbaan te behouden (jobcoaching). Hiervoor is geen subsidie verstrekt; de middelen zijn besteed aan medewerkers bij ons in dienst zoals een jobcoach, leerbaanadviseur en TOM@Work om aanvullende activiteiten uit te voeren. Omdat er geen subsidie verleend is, laat het subsidieregister op pagina 66 verleende subsidies als 0 zien. Gedurende het jaar zijn de verwachte subsidies ook aangepast naar 0. De inzet is dus wel gepleegd.

Collectief en preventief aanbod jeugd De inzet betreft onder andere schoolmaatschappelijk werk, jeugdverpleegkundigen en het thema complexe scheidingen. De opdrachten zijn grotendeels als inkoopopdrachten verleend, die niet zichtbaar zijn in het subsidie register. Uit de tabel op pagina 66 blijkt

dat de verwachte subsidies gedurende het jaar zijn verlaagd. Meer bewegen voor ouderen: Deze subsidie was oorspronkelijk bedoeld voor de uitvoering van een Meer Bewegen Voor Ouderen-groep van een externe partner (de meeste lessen worden door de gemeente zelf georganiseerd). Deze subsidie is echter in 2023 niet aangevraagd. We zijn momenteel met externe partners in overleg hoe deze samenwerking in de toekomst vorm te geven. Bibliotheekabonnementen 15-18 jr: De subsidie voor de bibliotheekabonnementen is via de afdeling Cultuur gelopen en is wel uitgegeven vanuit ‘armoedebestrijding kinderen’. In verband met een interne doorboeking (administratieve handeling) is deze niet als zodanig zichtbaar. Armoedebestrijding kinderen: Het genoemde bedrag omvat m.n. de incidentele subsidies aan de Stichting Leergeld naar aanleiding van de koopkrachtcrisis (digitale leermiddelen en kledingpassen).

86

Gewoon ge-Dreven

Graag onderbouwing van het verschil tussen begroting-realisatie voor de subsidie: Stichting Dierentehuis ’s-Hertogenbosch (€ 115.690 vs € 40.000) Dierenasiel (€ 151.970 vs € 0) Dierenambulance ( €18.820 vs € 43.547) Bibliotheek informatievoorziening: Stichting Huis73 's-Hertogenbosch en omstreken (€ 3.541.360 vs € 3.778.544)

St. Dierentehuis: conform advies ‘commissie Eugster’ is de subsidierelatie in 2023 omgezet in een dienstenovereenkomst. Dit was in de primitieve begroting 2023 nog niet verwerkt. De € 40.000 is een eenmalige bijdrage t.b.v. de opvang van zieke en gewonde in het wild levende dieren (€30.000 – waarvan €15.000 gedekt is door bijdragen van Oss en Maashorst), alsmede € 10.000 voor het steriliseren van verwilderde zwerfkatten (werd voorheen door st. Zwerfkat in Boxtel uitgevoerd). Dierenambulance: vanuit het budget Dierenwelzijn bijdrage in 24 uurs bereikbaarheid (€ 12.000) en tijdelijke bijdrage t.b.v. coördinatiefunctie (€ 15.000). De kosten van de coördinatiefunctie worden overigens over de deelnemende gemeenten verdeeld. Verschil subsidie Huis73: € 237.184 - Armoede beleid € 85.557 Eerder jaren werd deze subsidie gedekt uit Armoede en Schuldenbeleid. -€ 151 627 Subsidie Informatiepunt Digitale overheid. De subsidie wordt gedekt uit de gelijknamige rijksuitkering van €151.627 die in 2023 is ontvangen.

87

Gewoon ge-Dreven

Graag onderbouwing van het verschil tussen begroting-realisatie voor de subsidie: Subsidieregeling aanleg groene daken (€ 106.900 vs € 42.900)

Allereerst was de vergoeding per m2 van afgelopen jaar niet toereikend voor de prijsstijging van de aanleg van een groen dak. Dit jaar is het bedrag per m2 omhoog en er blijkt wel degelijk nog vraag te zijn. Daarnaast was er vorig jaar rond de twee communicatiemomenten een piek in het aantal aanvragen. Dit laat zien dat meer zichtbaarheid voor de regeling kan helpen in de stimulering van de aanleg.

88

Gewoon ge-Dreven

Verbinden van mensen met cultuur / Vernieuwen van het culturele aanbod / Verbinden van mensen met cultuur / Versterken van het culturele profiel , graag onderbouwing van meerdere op 0 geraamde subsidies, welke uiteindelijk wel zijn toegekend.

89

Gewoon ge-Dreven

Volwasseneducatie Risicogroepen: lijkt samenwerking met meerdere gemeente Vraag: Wat houdt deze regeling in?

90

Rosmalens Belang

Groenonderhoud Er is in 2023 meer onderhoud aan bomen en groen uitgevoerd. Dit heeft enerzijds te maken met de droogte de afgelopen jaren en de achterstanden die zijn ingelopen. Daarnaast zijn er meer werkzaamheden in het weekend uitgevoerd om de bereikbaarheid van de stad te waarborgen. Hierdoor ontstaat een nadeel van € 0,5 miljoen. Vraag: Waar, wanneer en waarom zijn er werkzaamheden in het weekend uitgevoerd? Welke gebieden en welke werkzaamheden hebben we het dan over?

Na het vaststellen van de voorlopige begroting 2023 zijn er daarna nog begrotingswijzigingen gemaakt. Het betreft: • De posten uit het bestuursakkoord. •

Besteding van een deel van de coronagelden. • Besteding van ontvangen rijksgelden Impuls Jongerencultuur. • Budgetoverheveling: restantbudget van 2022 naar 2023. Het doel van deze subsidieregeling is het stimuleren van activiteiten ten behoeve van het verbeteren van de basisvaardigheden (lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden) van volwassenen. Zowel inwoners met een Nederlandstalige achtergrond (NT1) als inwoners met een anderstalige achtergrond (NT2) kunnen gebruik maken van dit aanbod. Jaarlijks ontvangen wij als centrumgemeente middelen vanuit het WEB-budget (Wet Educatie Beroepsonderwijs) voor de aanpak basisvaardigheden. 60% van dit budget is bedoeld voor de formele taalaanbieder Sagenn, met wie wij regionaal een contract hebben gesloten. De overige 40% is bedoeld voor deze subsidieregeling, waarmee gemeenten lokaal nonformeel taalaanbod kunnen organiseren. In 2023 is er in enkele weekenden snoeiwerk uitgevoerd aan bomen. Het betreft de volgende locaties (alleen straten, geen gebieden): • Gestelseweg (van A2 tot Zuiderparkweg), 1 dag, geen omleiding. • Sint Teunisweg (van Harendonkweg tot Rompertsebaan), 1 dag met omleiding. • Hambakenweg (van A59 tot Treurenburg), 1 dag, geen omleiding. De werkzaamheden zijn uitgevoerd (op zondag) om ervoor te zorgen dat de bereikbaarheid bleef gewaarborgd.

91

Rosmalens Belang

Verhardingen Bij het onderhoud aan verhardingen wordt zoveel als mogelijk aangesloten bij andere projecten. Daarnaast is rekening gehouden worden met de bereikbaarheid van de stad. Gevolg hiervan is dat een deel van het gepland onderhoud niet is uitgevoerd. Het voordeel bedraagt € 0,4 miljoen. Vraag: Welk gepland onderhoud is niet uitgevoerd? (Gebied, werkzaamheden etc.)?

Door afstemming met andere partijen en het bereikbaarheid houden van de stad zijn diverse projecten doorgeschoven of zijn vertraagd in de uitvoering. Een deel van de vrije ruimte is overigens gebruikt om kleinere onderhoudswerkzaamheden eerder uit te voeren dan gepland. Om een indruk te geven hierbij enkele voorbeelden van doorgeschoven projecten: Ruwekampweg, Parcivalring, Florimont, Jan de la Barlaan.

92

Rosmalens Belang

28 Reclameopbrengsten Door netcongestie (het niet verkrijgen van elektriciteitsaansluitingen) is aanzienlijke vertraging opgetreden in het exploiteren van de digitale panelen. Hierdoor kan de afdracht voor deze panelen in het eerste concessiejaar (2023) niet worden gefactureerd aan de concessiehouder. Het nadeel bedraagt € 0,5 miljoen. Vraag: Wat is het plan of de strategie om dit te ondervangen komend jaar?

Voor het verkrijgen van elektriciteitsaansluitingen en de aanleg van de panelen is de concessiehouder afhankelijk van de netbeheerder en aannemer. We hebben nauw overleg met de concessiehouder over de voortgang en de concessiehouder rapporteert maandelijks aan de gemeente wat de stand van zaken is m.b.t. verkrijgen van aansluitingen en het plaatsen van de panelen. De verwachting is dat dit jaar alles geplaatst kan worden, maar de concessiehouder (en wij ook) blijft hiervoor afhankelijk van de planning van de netbeheerder en aannemer.

93

Rosmalens Belang

Pagina 170: Onderhoud Het onderhoud van de openbare ruimte voeren we uit conform het vastgestelde beeldkwaliteit. Vraag: In welk beleid komt bovenstaande en het maai en snoei beleid terug? Wanneer is dat aan actualisatie toe of loopt het af? Wanneer kunnen wij dit in de raad verwachten ? Is het budget met het huidige beleid toereikend? Is het budget helemaal besteedt bij 100% uitvoering?

Het maaibeleid wordt uitgevoerd conform het beleidsplan beheer openbare ruimte (BBOR). Dit is vastgesteld door de raad in december 2016. In amendement ecologisch en duurzaam beheer staat o.a. het minder snel maaien van gras zodat hier een rijke bloemenpracht kan ontstaan. Ook in het beleidsplan groen en klimaatbestendig Den Bosch 2021 is een basis gelegd voor ecologisch beheer. Op dit moment wordt het BBOR beleid geëvalueerd waarna in 2025 een nieuw BBOR wordt opgesteld. Daarnaast evalueren we ook het maaibeleid. Het budget dat beschikbaar was in 2023 is toereikend voor het uitvoeren van het huidige beleid. Dit is ook voor 2024 de verwachting. In het nieuwe BBOR wordt een nieuwe afweging gemaakt of de budgetten naar de toekomst toe toereikend zijn op basis van eventuele beleidswijzigingen.

94

VVD

Wanneer is de eindevaluatie van de pilot Peuterplugroepen afgerond en hoe wordt de gemeenteraad geïnformeerd over deze evaluatie?

Op dit moment vindt de evaluatie van de PeuterPlusgroepen plaats en wordt na de zomervakantie met betrokken partijen besproken. De eindrapportage met aanbevelingen en een advies voor de toekomst wordt in het najaar ter besluitvorming aan het college voorgelegd. De gemeenteraad wordt hierover geïnformeerd.

Tegemoetkoming Energielasten

* De definitieve afrekening vindt

Regeling A en C

plaats op basis van de verantwoording in 2024

Gereserveerd (Voorlopig) voor NAAM Toegekend Betaald afrekening* Stichting Jheronimus Bosch Art Center 6.964,74 5.571,79 1.392,95 Mixed Hockeyclub Rosmalen 6.259,34 5.007,47 1.251,87 Dorpshuis 't Zijl 2.772,46 2.772,46 0 Stichting Dierentehuis 's-Hertogenbosch 16.820,44 13.456,35 3.364,09 Koninklijke Harmonie 's-Hertogenbosch 1.670,12 1.670,12 0 Concordia SVD-Hertogstad-Combinatie 3.672,92 3.672,92 0 Sociaal Cultureel Centrum De Biechten 43.452,34 34.761,88 8.690,46 KPJ JN Nuland 1.927,57 1.927,57 0 Dameskorfbalvereniging ''BE Quick'' 2.575,66 2.575,66 0 Stichting Bosse Nova 12.208,7 9.766,96 2.441,74 Stichting Sociaal Culturele Centra 's-Hertogenbosch 16.724,7 13.379,76 3.344,94 Stichting Den Bosch Partners 7.974,8 6.379,84 1.594,96 Stichting Grafisch Atelier Den Bosch 2.580,22 2.580,22 0 Stichting Verkadefabriek 165.027,64 115.519,35 49.508,29 Stichting Jazzwerkplaats Den Bosch 2.495,26 2.495,26 0 Sportvereniging Beatrix Lukas Combinatie (SV B.L.C.) 3.764,57 3.764,57 0 Stichting Sociaal Culturele Centra 's-Hertogenbosch 25.107,26 20.085,8 5.021,46 Stichting Dorpshuis Engelen 22.240,06 17.792,04 4.448,02 Voetbalvereniging Den Bosch Noord '22 7.915,58 6.332,46 1.583,12 RKVV Nulandia 11.399,06 9.119,25 2.279,81 Voetbalvereniging OJC ROSMALEN 43.508,21 30.455,75 13.052,46 Stichting Sociaal Cultureel Centrum de Helftheuvel 3.180,68 3.180,68 0 Sportclub Bossche Voetbal Vereniging

B.V.V. 17.049,87 13.639,9 3.409,97 Stichting WILLEM TWEE muziek & beeldende kunst 27.331,56 19.132,09 8.199,47 Stichting WILLEM TWEE muziek & beeldende kunst 12.308,47 9.846,78 2.461,69 Stichting Oosterhoeve 3.113,34 3.113,34 0 Rugbyclub The Dukes 12.480,53 9.984,42 2.496,11 Stichting Loos 19.972,4 15.977,92 3.994,48 Stichting Noorderpoort Samen Doen 15.196,84 12.157,48 3.039,36 Atletiekvereniging O.S.S.- VOLO 's-Hertogenbosch 4.129,69 4.129,69 0 Atelier Beheer Stichting (ABS) 7.303,65 5.842,92 1.460,73 Atelier Beheer Stichting (ABS) 280 280, 0 Atelier Beheer Stichting (ABS) 1.329,36 1.329,36 0 Voetbalvereniging Maliskamp 2.435,9 2.435,9 0 Stichting Design Museum Den Bosch 43.654,66 30.558,26 13.096,4 Stichting Kinderboerderij 't Veldje 1.694,5 1.694,5 0 Het Noordbrabants Museum 144.551,51 72.275,75 72.275,76 Klokkengroep 's-Hertogenbosch 4.600,3 4.600,3 0 Voetbalvereniging RKKSV 11.232,78 8.986,22 2.246,56 Stichting Huis73 's-Hertogenbosch en omstreken 114.907,27 80.435,09 34.472,18 Drumfanfare Amantius 5.831,03 4.664,82 1.166,21 Tafeltennisvereniging "De Kruiskamp 1981" 2.507,68 2.507,68 0 Scouting Groep Columbus 2.877,82 2.877,82 0 Stichting Dierenwei Geitenbrij 255,21 255,21 0 Stichting Tarcisius Rosmalen 1.475,37 1.475,37 0 BLTC Bastion Baselaar 43.656,67 30.559,67 13.097 Stichting Gemeenschapshuis De Meent 16.386,66 13.109,32 3.277,34 Sportcafe de Hambaken V.O.F.

10.425,25 8.340,2 2.085,05 Stichting Ruitersport Rosmalen 706,46 706,46 0 RV de Hertog 7.330,66 5.864,53 1.466,13 Sportfoyer de Hazelaar 18.070,62 14.456,49 3.614,13 Stichting Social Label 18.174,97 14.539,98 3.634,99 Sportcomplex De Groote Wielen 3.782,77 3.782,77 0 KFF De Kikvorschen 1.003,45 1.003,45 0 FC Engelen 24.348,17 19.478,54 4.869,63 Stichting Gemeenschapshuis Orthen 6.484,25 5.187,4 1.296,85 1.017.132,00 737.497,79 279.634,21

Regeling B Autograph BV BMW Doesborg hodn Metalartcreations Bootje Varen Den Bosch BV Bootje Varen Den Bosch BV Bossche Brouwers VOF Bossche Brouwers VOF Bossche Brouwers VOF Bossche Stokers VOF CB Leisure BV CB Leisure BV CJ Koomen hodn Combustic Cypher HQ VOF Cypher HQ VOF Da Silva Horeca Exploitatie BV Detlet VOF DM Blaauw hodn No More Mondays E Copier hodn Evita Copier Photography GJD Snijders hodn Geert Snijders Design HE Blijd hodn BLIJDS Wenz IPM Toonen hodn Iris Toonen J den Hartog hodn Jessica den Hartog J Dijkstra hodn Compact J Klaassens hodn Jef Klaassens Architectuur in Beeld JJ Eskens hodn Fifty Wood JJ Eskens hodn Fifty Wood M Steenhuis hodn mymusic.support M Verhofstadt hodn Marloes Verhofstadt MJ Lingsma hodn Lingsma MJM van Oosterbosch hodn MELLA MELLA MR Peeters hodn TrolleyWood Plan Op Maat BV PMH Loch hodn Gewoon, Peggy Podium Azijnfabriek BV R Wilke hodn Studio Turbo R Zweije hodn Rachel Zweije RE Eskens hodn Soowpictures RE Eskens hodn Soowpictures SJ van Bart hodn Arcade Entertainment Sloepje voor een Groepje CV Stichting Cello Stichting De Conceptenbouwers Stichting Social Label Stichting Social Label TJM Noten hodn TJM Noten W Meinders-Weegenaar hodn Bossche Quilts & Meer WH Hardy hodn Wouter Hardy Music WM Habraken hodn Kurtface Den Bosch Wood & Apples BV WoW-e Den Bosch BV XQ Maas hodn Sharp Nine Music Ymagine

NV Bossche Investerings Maatschappij TOTAAL

€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

783,52 2.432,80 204,92 633,06 156,68 242,00 3.705,66 740,14 451,80 8.780,22 513,80 195,20 2.169,58 4.543,50 570,58 1.297,58 284,36 545,04 856,49 695,08 572,83 545,04 519,32 133,32 1.304,32 1.389,36 284,36 385,94 545,04 55,90 588,90 521,34 25.928,16 545,04 380,24 301,56 2.508,24 513,68 454,36 3.766,04 255,26 159,04 2.469,12 1.067,74 3.451,68 1.201,78 335,28 2.317,24 737,62 540,96 1.026,79 84.607,51

101.057,17

€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

783,52 2.432,80 204,92 633,06 156,68 242,00 3.705,66 740,14 451,80 8.780,22 513,80 195,20 2.169,58 4.543,50 570,58 1.297,58 284,36 545,04 856,49 695,08 572,83 545,04 519,32 133,32 1.304,32 1.389,36 284,36 385,94 545,04 55,90 588,90 521,34 25.928,16 545,04 380,24 301,56 2.508,24 513,68 454,36 3.766,04 255,26 159,04 2.469,12 1.067,74 3.451,68 1.201,78 335,28 2.317,24 737,62 540,96 1.026,79 84.607,51 €

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 -

101.057,17

0,00

€ 1.202.796,68 € 923.162,47 €

279.634,21

Technische vraag 4 – Jaarrekening 2023 Vraag Pagina 13: Er zijn transitievergoedingen verstrekt. • Vraag 1: Graag zien wij het verloop van die vergoedingen (in geld) over de afgelopen jaren (‘21 t/m ‘23) en hoeveel personen het betreft. • Vraag 2: Voorts, zijn er nog financiële verplichtingen naar personen die feitelijk niet meer werken voor de gemeente maar nog wel salaris/vergoeding of iets dergelijks ontvangen? • Vraag 3: Zo ja graag een overzicht van de aantallen personen en kosten

Antwoord: Vraag 1: De Wet arbeidsmarkt in balans (WAB) geeft werknemers recht op een transitievergoeding bij ontslag van een werknemer op initiatief van de werkgever. Dit is een vast percentage. Een ontslagvergoeding komt voort uit onderhandelingen tussen werkgever en werknemer bij ontslag met wederzijds goedvinden of na ontbinding van de arbeidsovereenkomst. De hoogte van de ontslagvergoeding wisselt en is afhankelijk van de onderhandelingen en/of de uitspraak van de rechter of het UWV. Meestal zit in de ontslagvergoeding de transitievergoeding inbegrepen. Bij beëindiging van de arbeidsovereenkomst vanwege langdurige arbeidsongeschiktheid zijn we verplicht om de wettelijke transitievergoeding toe te kennen, maar krijgen we het bedrag van deze vergoeding gecompenseerd door het UWV. Deze teruggave kan langer duren waardoor de bedragen niet geadministreerd worden binnen hetzelfde kalenderjaar als waarin de uitgave wordt gedaan. Bijgevoegd de bedragen en het aantal personen m.b.t. de transitie- en ontslagvergoeding.

Transitievergoeding Jaar Bedrag betaald door ons

Bedrag ontvangen van UWV

2021 €

66.631,00

€

74.734,00

17

2022 €

63.890,00

€

20.210,00

40

2023 €

302.697,00

€

456.119,00

29

Ontslagvergoeding Jaar

Bedrag

Personen

2021

€

225.872,00

12

2022

€

343.045,00

13

2023

€

588.900,00

19

Personen

Vraag 2: Ja, er zijn financiële verplichtingen richting medewerkers die geen werkzaamheden verrichten. Deze komen bijvoorbeeld voort uit wettelijke verplichtingen of de cao Gemeenten. Denk hierbij aan situaties rond arbeidsongeschiktheid of pensioen. Bovendien zijn er in het kader van de beëindiging van het dienstverband in enkele gevallen afspraken gemaakt met medewerkers over het verrichten van werkzaamheden tot de einddatum van de arbeidsovereenkomst. Als medewerkers worden vrijgesteld van arbeid, ontvangen zij normaliter tot de einddatum van de arbeidsovereenkomst nog wel maandelijks salaris. Bijgevoegd het totaalbedrag, over de maand mei 2024, en het aantal personen die onder dergelijke afspraken (vrijstelling van arbeid) vallen. Vraag 3: Gezien de context van de vraag (gevolg van transitie-/ontslagvergoedingen op personeelskosten) lichten wij de kosten toe in een bedrag en het aantal personen die betrekking hebben op verplichtingen in het kader van de beëindiging van het dienstverband. Omdat deze kosten maandelijkse kunnen fluctueren, door aflopen afspraken en nieuwe casussen, beperken wij ons in bijgevoegd overzicht tot de maandelijkse kosten. Hierbij hanteren wij de meest recente gegevens van mei 2024.

Maandelijkse financiële verplichtingen (mei 2024) Betreft medewerkers zonder werkzaamheden Bedrag Aantal

€

108.168,37 per maand (mei ‘24) 12 personen

Samen werken aan

Veiligheid, Gezondheid & Welzijn Arbozorgstructuur 2023 gemeente ’s-Hertogenbosch

Inhoudsopgave

1.

Aanleiding ........................................................................................................................................ 3 Huidige situatie en samenvatting bevindingen ............................................................................... 3

2.

Arbo: veiligheid, gezondheid en welzijn .......................................................................................... 4 2.1 Doel: .......................................................................................................................................... 4 2.2 RI&E en plan van aanpak (PvA) als basis ................................................................................... 4

3.

Verbetervoorstellen ........................................................................................................................ 6 3.1 Arbo wordt Veiligheid, Gezondheid en Welzijn (VG&W) .......................................................... 6 3.2 Rollen, taken en verantwoordelijkheden (RTV) ........................................................................ 6 3.3 Borging kwaliteit door Overleg en Opleiding .......................................................................... 11 3.4 Budget ..................................................................................................................................... 12 3.5 Verbeterplan............................................................................................................................ 12 3.6 Personele consequenties......................................................................................................... 13 3.7 Besluitvormingsproces ............................................................................................................ 13

Bijlagen .................................................................................................................................................. 14 Bijlage 1 Huidige bemensing ......................................................................................................... 14 Bijlage 2: (gewenste) Structuur organisatie Veiligheid, Gezondheid & Welzijn ........................... 15 Bijlage 4: Toelichting rol/ taak/ verantwoordelijkheden preventiemedewerker ......................... 17

2

1.

Aanleiding

Al geruime tijd bestond de behoefte om het huidige (concernbrede) Arbozorgsysteem goed onder de loep te nemen. De Corona en post-Corona periode hebben veel nieuwe inzichten gegeven. Maar ook het vertrek van de Arbo-coördinator, de steeds verder toenemende agressie in het werk en een aantal recente veiligheidsincidenten, zijn directe aanleiding geweest om (onder begeleiding van bureau Kader B.V.) een verkenning te doen naar ons Arbozorgsysteem. De verkenning met diverse Arbo-professionals uit de organisatie en een vertegenwoordiger van de GOR heeft een aantal aanbevelingen en verbeterpunten opgeleverd, waarvan we de belangrijkste via deze notitie ter besluitvorming willen voorleggen aan het GMT.

Huidige situatie en samenvatting bevindingen De huidige Arbostructuur binnen de gemeente ’s-Hertogenbosch blijkt in de praktijk onvoldoende te werken. Zo zijn er geen duidelijke taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden toebedeeld aan de medewerkers die Arbo in de portefeuille hebben en vindt er geen of onvoldoende centrale coördinatie plaats. Daarbij wordt de urgentie aangaande Arbo binnen de gemeente ’s-Hertogenbosch niet altijd gevoeld. Hierdoor hebben medewerkers die zich bezighouden met Arbo steeds meer het gevoel dat zij achter de feiten aanlopen en vooral bezig zijn met brandjes blussen i.p.v. preventief met ARBO bezig (kunnen) zijn. Op dit moment is er onvoldoende capaciteit en borging binnen Arbo. Hierdoor lopen medewerkers van de gemeente ’s-Hertogenbosch onnodige risico’s voor de eigen veiligheid en gezondheid. Vanuit de gemeente bestaat de wens en de verplichting om grip te krijgen op het onderwerp Arbo en de organisatie hiervan, waardoor voldaan wordt aan de wettelijke eisen. Enerzijds met het doel om de veiligheid en gezondheid van medewerkers te garanderen, waarmee de kans op incidenten, ongevallen en/of verzuim verkleind wordt. Anderzijds met het doel om de organisatie in zijn geheel weerbaarder te maken op het gebied van gezondheid en veiligheid en daarmee ook het werken daaraan weer zinvoller en leuker te maken.

Op dit moment is de reactie op veiligheidsvraagstukken vaak reactief. Er wordt ingegrepen op het moment dat de onveilige situatie er al is. In de toekomst willen we proactief acteren op veiligheidsvraagstukken. Zie onderstaande afbeelding van de veiligheidscultuur ladder.

3

Concreet worden de volgende verbeterkansen gezien: • duidelijkheid creëren wat het begrip Arbo voor de gemeente inhoud (hoofdstuk 2); • duidelijkheid creëren over welke personen waarvoor verantwoordelijk zijn en bevoegdheden en taken geven die hierbij passen (hoofdstuk 3); • accentverschuiving van het slechts uitvoering geven aan de RI&E (als onderdeel van het Arbobeleid), naar vooral het adviseren over de invulling van het Arbobeleid. Leeswijzers: • In deze notitie wordt niet verder ingegaan op de beleidsinhoudelijke kant. De focus in deze memo ligt vooral op het Arbozorgsysteem, qua structuur, proces en inrichting. De beleidsmatige kant is beschreven in het Arbobeleidskader. • Specifieke situatie WXL o Voor de ambtelijk medewerkers is het P&O-beleid (en daarmee ook het Arbobeleid) van toepassing o Gelet op specifieke karakter van de medewerkers vanuit de doelgroep (ca 2000 medewerkers) kent WXL zijn eigen (overleg)structuur, beleid en aanpak wat betreft Arbo. o Insteek is wel dat concernbeleid en de concerninsteek rondom Arbo voor zover mogelijk wordt gevolgd. Er is middels de overlegstructuren ook sprake van samenwerking en afstemming.

2.

Arbo: veiligheid, gezondheid en welzijn

Om de organisatie van Arbo binnen de gemeente ’s-Hertogenbosch te verbeteren, is het belangrijk om inzichtelijk te maken wat Arbo precies inhoudt voor de gemeente.

2.1 Doel: Als organisatie vinden we het van belang dat alle medewerkers van de gemeente hun werkzaamheden in een veilige en gezonde werkomgeving/-klimaat kunnen doen. Het liefst gepaard gaande met het nodige werkplezier. Arbo gaat dan ook om veiligheid, gezondheid en welzijn (VG&W) van alle medewerkers van de gemeente ’s-Hertogenbosch. Een veilige, gezonde en bij voorkeur plezierige werkomgeving ontstaat niet door procedures en/of beleidsnotities op te stellen. De mate waarin medewerkers zich bewust zijn van dit Arbobeleid en de mate waarin het beleid ook echt uitgevoerd wordt is bepalend voor of het beleid succesvol is. Dit gaat lang niet altijd goed. Succesvol Arbobeleid maakt dat mensen met meer plezier op hun werk verschijnen. Preventie is onderdeel van dit Arbobeleid. Het werken aan een gezonde en veilige werkomgeving/-klimaat is in het belang van werkgever en werknemer en derhalve een gezamenlijke opgave. Bovenstaande is niet vrijblijvend. Als werkgever zijn we verplicht ervoor te zorgen dat onze medewerkers veilig en gezond kunnen werken. De mate van bescherming is vastgelegd in de Arbowet, het Arbobesluit en de Arboregeling. Om deze wetten na te leven moet de gemeente een Arbobeleid voeren.

Een van de onderdelen van een Arbobeleid is een RI&E (Risico Inventarisatie en Evaluatie), waarin de risico’s op het gebied van veiligheid, gezondheid en welzijn staan met daaruit voortvloeiend een Plan van Aanpak (PvA).

2.2 RI&E en plan van aanpak (PvA) als basis De risico- inventarisatie en -evaluatie (hierna RI&E) is de basis voor het goed oppakken van het Arbobeleid in de breedte en dekt het volledige werkterrein. Het uitvoering geven aan een RI&E is een dynamisch continu proces. 4

Om een beeld te geven van de brede scope van de RI&E en het daaraan gekoppelde uitvoeringsplan (PvA), is (zonder volledig te zijn) de volgende opsomming van onderwerpen opgenomen die daarvan onderdeel uitmaken: • Bedrijfshulpverlening (BHV) • Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) • Agressie en geweld door derden • Administratieve werkplekken • Machineveiligheid • Gevaarlijke stoffen en biologische agentia • Fysische factoren • Fysieke belasting • Persoonlijke beschermingsmiddelen • Inrichting van gebouwen • Ongewenst gedrag • Aanvullende risico’s bijzondere groepen. In deze nota gaan we niet verder in op de beleidsinhoudelijke kant van bovengenoemde onderwerpen thema’s, maar vooral op de wijze waarop we de beleidscyclus met elkaar doorlopen en wie, welke rol, taak en verantwoordelijkheid daarin heeft en neemt.

5

3.

Verbetervoorstellen

3.1 Arbo wordt Veiligheid, Gezondheid en Welzijn (VG&W) Het heeft de voorkeur om van het begrip Arbo af te stappen. Reden hiervoor is dat Arbo een bepaald gevoel bij medewerkers van de gemeente ’s-Hertogenbosch oproept en gelijktijdig een hol begrip is. Voorgesteld wordt niet meer de term Arbo te gebruiken, maar om de termen Veiligheid, gezondheid en welzijn (hierna VG&W) te gebruiken. Bij het zorgen voor een veilig en gezond werkklimaat is de risico-inventarisatie en -evaluatie het belangrijkste instrument. Als organisatie is het van belang in te kaart brengen wat de risico’s op arbeidsveiligheid zijn voor onze medewerkers en welke maatregelen er genomen worden om deze risico’s te voorkomen. Deze moeten beiden continu worden bijgesteld. Op ieder moment moet de RI&E en het hieruit volgende PvA actueel zijn, zodat je weet welke maatregelen je reeds hebt genomen en welke je nog gaat of kunt nemen. Werken aan de veiligheid, gezondheid en welzijn van je medewerkers is een continuproces waarvoor het hebben van een actuele RI&E noodzakelijk is.

3.2 Rollen, taken en verantwoordelijkheden (RTV) Een van de belangrijkste verbeterpunten is het creëren van duidelijkheid omtrent rol, taak en bevoegdheden. In lijn met de andere bedrijfsvoeringstaken, ligt de primaire verantwoordelijkheid voor een gezonde en veilige werkomgeving voor de medewerkers bij de direct (hiërarchisch) leidinggevende: zijnde het afdelingshoofd (en indien van toepassing het bureauhoofd/de teamleider). De sectordirecteur is verantwoordelijk voor de bedrijfsvoering van zijn/haar sector en wordt op het gebied van VG&W daarbij ondersteund door de Personeelsmanager van de sector. Voor het overkoepelende concernbeleid ligt de eindverantwoordelijkheid bij het Gemeentelijk Management Team (GMT) en ligt de adviserende rol bij het P&O. In deze paragraaf worden de RTV’s per functie nader toegelicht. 3.2.0 Beleid en coördinatie op concernniveau De centrale coördinatie en de beleidsinhoudelijke voorbereiding op concernniveau ligt bij de afdeling Personele Facilitaire Zaken. Daar is ook het casemanagement in het kader van de Wet Verbetering poortwachter ondergebracht. In beleidsmatige zin is VG&W onderdeel van het breder P&O-beleid. Daar waar beleid m.b.t. veiligheid en gezondheid veelal geïnitieerd zal worden vanuit de VG&W hoek, zal dat bij het onderdeel welzijn ook regelmatig vanuit het P&O zijn.

Overigens is er ook op de nadere onderdelen vanzelfsprekend overlap. Vandaar dat centrale coördinatie vanuit PFZ hier wenselijk is. 3.2.1 Lijnmanager primair verantwoordelijk Zoals eerder aangehaald ligt de primaire verantwoordelijkheid voor de VG&W van zijn/haar medewerkers en het op orde hebben van de RI&E’s bij het lijnmanagement, zijnde het afdelingshoofd en/of het bureauhoofd/de teamleider. Een verbeterpunt is om dit bij de aanstelling van een leidinggevende onder de aandacht te brengen. Bij het daadwerkelijk opstellen van de RI&E worden zij ondersteund door een Arbo deskundige (KAM, preventiemedewerker of VG&W adviseur). Niet alle afdelingen/bureaus/teams binnen bijvoorbeeld het stadskantoor hebben een afzonderlijke RI&E. De VG&W adviseur kijkt samen met de betreffende lijnmanagers waar een RI&E nodig is.

6

3.2.2 Directeur De directeur van de desbetreffende sector is eindverantwoordelijk voor de gehele sector en dus ook voor de VG&W binnen de sector. Om te zorgen dat er een veilig en gezond werkklimaat is voor de medewerkers ziet de directeur er actief op toe dat alle RI&E’s van zijn/haar sector actueel en op orde zijn. De VG&W zal tevens een vast punt zijn op de agenda van het Sectormanagementteam Overleg (SMT). Daarnaast wordt de directeur periodiek op de hoogte gebracht en geadviseerd over de zaken die spelen binnen de sector. De directeur heeft eveneens een belangrijke rol bij eventuele escalatie. 3.2.3 Personeelsmanager De personeelsmanager is als co-manager mede verantwoordelijk voor de bedrijfsvoering en ziet toe op de juiste uitvoering van het P&O-beleid van de sector. Uiteraard valt de VG&W daar ook onder. Ook de personeelsmanager ziet er actief op toe dat alle RI&E’s van de desbetreffende sector actueel en op orde zijn. Hij/zij fungeert als aanspreekpunt en sparringpartner voor o.a. de VG&W-adviseurs bijvoorbeeld op het moment dat het proces aangaande de RI&E in de sector niet goed verloopt. 3.2.4 Veiligheid-, Gezondheid- en Welzijnsadviseur (VG&W-adviseur) Ter ondersteuning van de organisatie en met name het lijnmanagement bij hun taken op het gebied van VG&W, wordt geadviseerd om drie VG&W-adviseurs aan te stellen.

De VG&W-adviseurs zijn primair ondersteunend en adviserend richting het lijnmanagement bij het uitvoering geven aan de RI&E taken. Ze hebben daarnaast ook een controlerende en signalerende functie daar waar het gaat om de (voortgang) van de RI&E’s en de hieruit voortvloeiende plannen van aanpak binnen de desbetreffende sector. De insteek is dat aan iedere sector een VG&W-adviseur (als aanspreekpunt) wordt gekoppeld. Bijvoorbeeld: • 1 VG&W-adviseur: sectoren BAZ/M&D en MO • 1 VG&W-adviseur: sectoren SO en SB • 1 VG&W-adviseur: sector WXL Vanuit deskundigheidsdeling (b.v. gevaarlijke stoffen, BHV, BOT, fysieke belasting, werkdruk en/of ongewenste omgangsvormen) zal beleidsmatig een verdeling worden gemaakt. Vanzelfsprekend hebben de verschillende adviseurs periodiek overleg met elkaar, waarbij zij ook op de inhoud van verschillende casuïstiek ingaan en, indien nodig, elkaar zullen waarnemen. De functies van de VG&W-adviseurs (niet zijnde die van de WXL) zijn ondergebracht bij de afdeling Personele Facilitaire Zaken, waar ook de centrale coördinatie is ondergebracht.

3.2.5 KAM-medewerker/Veiligheidskundige Voor afdelingen of onderdelen waar de fysieke risico’s in het werk groter zijn dan gemiddeld kan het wenselijk zijn dat er naast dus een VG&W-adviseur behoefte is aan specialistischere ondersteuning in de vorm van een KAM- medewerker (Kwaliteit, Arbo en Milieu) of een Veiligheidskundige. Vanuit bureau Kader hebben we op dat terrein adviezen gekregen (zoals opgenomen in bijlage 3). Zo is er in de opzet bijvoorbeeld bij de afdeling Beheer & Programmering binnen de sector Stadsbeheer een KAM-medewerker opgenomen. De daadwerkelijke invulling van dergelijke functies is aan de sectoren. Dit heeft te maken met bestaande invulling en budgettaire middelen en wordt daardoor decentraal ingeregeld, aangestuurd en bekostigd.

7

3.2.6

Bedrijfsarts

Bij ziekte en re-integratie van een medewerker is het verzuimprotocol leidend. Hierin staan de wederzijdse rechten en plichten en afspraken voor medewerker, leidinggevende, personeelsmanager, bedrijfsarts en casemanager. Deze rechten, plichten en afspraken vloeien voort uit de Wet Verbetering Poortwachter. De bedrijfsarts is een erkend medisch specialist op het gebied van werk en gezondheid. De bedrijfsarts heeft als onafhankelijk adviseur 4 belangrijke taken: preventieve taak (advisering ter voorkoming van verzuim), advisering bij verzuimbegeleiding, aanstellingskeuringen en preventief medisch onderzoek en signaleren bij beroepsziekten. De bedrijfsarts speelt een belangrijke rol bij de gezondheid van de medewerkers. Hij is er voor werknemer en werkgever en kan i.v.m. zijn beroepsgeheim slechts beperkte informatie delen over een zieke werknemer. Naast een contract met de bedrijfsarts heeft de gemeente ‘s-Hertogenbosch geen contract met een Arbodienst voor deskundige ondersteuning op Arbo-gebied. Een groot deel van de deskundigheid heeft de gemeente zelf in huis. Als specifieke deskundigheid ontbreekt, wordt die apart ingehuurd. 3.2.7

Casemanager

De casemanager is een onafhankelijk procesbegeleider en adviseur bij verzuim en re-integratie. De casemanager ondersteunt de leidinggevende en de personeelsmanager en bewaakt de uitvoering van de wettelijke taken zoals vastgelegd in de Wet Verbetering Poortwachter. De casemanager is tevens contactpersoon voor externe partijen zoals het UWV, arbeidsdeskundigen en de verzekeraar. Binnen de centrale afdeling Personele Zaken zijn 3 casemanagers werkzaam met ieder een eigen sector(en) als aandachtsgebied. 3.2.8

(Pool van) preventiemedewerkers

Naast eerder genoemde professionals is het gewenst om ervoor te zorgen dat aan iedere afdeling/team ook een decentrale preventiemedewerker gekoppeld is die daar voldoende tijd voor krijgt (minimaal 4 uur per week). De preventiemedewerkers ondersteunen leidinggevenden bij het uitvoeren en opvolgen van de RI&E, maar ook bij andere zaken, zoals voorlichting en instructie over veiligheid- en gezondheidsaspecten van het werk (zie bijlage 4 voor de taken en meer informatie over de preventiemedewerker). Vanwege de aard en complexiteit van het werk, hebben sommige organisatieonderdelen een eigen preventiemedewerker. Ook voor de invulling van de verdeling van de preventiemedewerkers is een advies opgesteld dat is opgenomen in bijlage 4. Het zijn van een preventiemedewerker is in de meeste gevallen geen aparte functie, maar een rol die iemand heeft naast zijn/haar reguliere functie (vergelijkbaar met bijvoorbeeld een BHV-er). Het idee is om met een pool van decentrale preventiemedewerkers te gaan werken die om de zoveel tijd wisselen van aandachtsgebied. De centrale VG&W adviseurs vervullen ook de rol van preventiemedewerkers en hebben daarnaast een coördinerende taak op dit onderdeel.

3.2.9 Veilige Publieke Taak (VPT)/Agressie Interventie Team (AIT) Naast eerder genoemde professionals is het ook noodzakelijk om apart stil te staan bij de thema’s Veilige Publieke Taak (VPT) en het organiseren van een Agressie en Interventieteam (AIT). Vanwege de steeds verder toenemende agressie bij de uitoefening van het werk is er sinds februari 2023 een tijdelijke Coördinator VPT benoemd. De VPT-coördinator ondersteunt de organisatie (medewerkers en leidinggevenden) bij de veilig publieke taak. De VPT-coördinator maakt onderdeel uit van VG&Wteam en deze adviseert over en bewaakt het proces van VPT binnen de gehele organisatie. Daarnaast zorgt deze coördinator voor het implementeren van de landelijke normering overheden VPT “Stop Agressie Samen” en stemt af met de Ministeries BZK en Justitie en Veiligheid, Politie en het Openbaar 8

Ministerie over de uitvoering “Eenduidige Landelijke Afspraken VPT”. Hoewel de functie aanvankelijk in afwachting van deze verkenning tijdelijk is belegd (evaluatie eind juni 2023), is inmiddels duidelijk dat het wenselijk/ noodzakelijk om deze functie structureel te borgen binnen de organisatie. Dit voorstel is ook al meegenomen bij de voorjaarsnota ingangsdatum 2023.1 Bij de uitvoering van VPT is het een optie om binnen de organisatie te gaan werken met een Agressie en Interventieteam (AIT). Het AIT dat wordt gecoördineerd door de Coördinator VPT is ondersteunend aan de lijn in de uitvoering van het Agressieprotocol t.a.v. o.a. waarschuwing- en ordegesprekken bij agressiezaken. Medewerkers van het AIT komen uit de gehele organisatie en zijn getraind in het de-escalerend handelen en zijn op de hoogte van de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden met betrekking tot VPT. Het betreft hier geen extra formatie, maar een aanvullende rol/taak voor een aantal medewerkers. 3.2.10 Team Collegiale Ondersteuning (voorheen Bedrijfsopvang team (BOT)) Team collegiale ondersteuning biedt getroffen collega's na een ingrijpende gebeurtenis opvang en nazorg aan. Wat een schokkende gebeurtenis is, is voor iedereen anders.

Het gaat om een gebeurtenis in je werk die jou aangrijpt (enkele voorbeelden zijn: vervelend verbaal of non-verbaal gedrag van een burger of collega, agressie, discriminatie, confrontatie met bedreiging fysiek geweld, verkeersongevallen, reanimatie of zelfdoding). Sinds medio 2021 kennen we een Bedrijfsopvang Team (BOT), dat wordt gecoördineerd door een VG&W-adviseur. Het BOT is recentelijk uitgebreid met twee teamleden. Conform de landelijke tendens is het voorstel om de naam BOT te wijzigen in Team Collegiale Ondersteuning (TCO). 3.2.11 Vertrouwenspersoon Als je last hebt van ongewenste gedragingen zoals pesten, discriminatie, (seksuele) intimidatie of als je een vermoeden hebt van niet integer gedrag bij een collega kun je contact opnemen met een van de 7 (5 intern en 2 extern) vertrouwenspersonen. De vertrouwenspersonen werken onafhankelijk op basis van anonimiteit en vertrouwelijkheid. Zij bieden je een luisterend oor en geven je zo nodig advies. Zij doen niet aan waarheidsvinding. Zij helpen door middel van een of meerdere gesprekken met het zoeken naar een goede aanpak van een probleem en kun je daarna verder met de gegeven adviezen of zij verwijzen door als er andere hulp nodig is. 3.2.12 Bedrijfshulpverlening (BHV) De gemeente heeft een pool van medewerkers die zijn gecertificeerd als bedrijfshulpverlener en/of als EHBO’er.

De BHV organisatie wordt gecoördineerd door een VG&W-adviseur. De BHV’ers komen in actie bij calamiteiten. Zij zorgen voor: • Het verlenen van eerste hulp bij ongevallen; • Het beperken en bestrijden van brand en het beperken van de gevolgen van ongevallen; • Het alarmeren en evacueren van alle werknemers en andere personen in de organisatie in het geval van noodsituaties. De BHV’er heeft bij een incident de operationele leiding om alle noodzakelijke beslissingen te nemen. Hij draagt deze over op het moment dat de professionele hulpverlening arriveert.

1

6 juni heeft de raad ingestemd met het structureel invullen van de functie van coördinator VPT.

9

3.2.13 Medezeggenschap Beslissingen rondom arbeidsomstandigheden vallen onder instemmingsrecht en zullen daarom ter instemming worden voorgelegd aan de Medezeggenschap. De Medezeggenschap heeft onder andere instemmingsrecht met betrekking tot het ontwerp van het onderzoek van de RI&E en het plan van aanpak van de RI&E. Concreet betekent dit het volgende: • Per sector wordt de werkwijze omtrent de RI&E ter instemming voorgelegd aan de medezeggenschap • De uitgevoerde RI&E en het hieruit voortvloeiende plan van aanpak van de betreffende sector worden gepresenteerd aan de Medezeggenschap • De uitgevoerde RI&E en het hieruit voortvloeiende plan van aanpak wordt ter instemming voorgelegd aan de medezeggenschap • De Medezeggenschap én de betreffende sector ontvangen na de toetsing van de RI&E de toets- en adviesbrief • De medezeggenschap ziet er (mede) op toe dat de plannen van aanpak worden uitgevoerd en de RI&E actueel gehouden wordt. Andere voorbeelden van onderwerpen waar de medezeggenschap instemmingsrecht bij heeft zijn: • De organisatie van de bedrijfshulpverlening (BHV) • De persoon en positie van de preventiemedewerker • De keuze van bedrijfsarts. Daarnaast heeft de medezeggenschap het recht om gevraagd en ongevraagd advies te geven over onderwerpen gerelateerd aan arbeidsomstandigheden.

10

3.3 Borging kwaliteit door Overleg en Opleiding 3.3.1 Overlegstructuren Eerder is al aangegeven dat werken aan de veiligheid, gezondheid en welzijn van onze medewerkers een continu proces is, waarbij een dynamische, actuele RI&E noodzakelijk is. De RI&E bevat namelijk alle onderwerpen rondom veiligheid, gezondheid en welzijn. Vanzelfsprekend vormt dus de RI&E de basis voor de diverse structurele overleggen rondom VG&W (zie ook afbeelding op pagina 4). Om te zorgen dat we het proces rondom VG&W goed borgen en ieder daarin zijn/haar verantwoordelijkheid neemt/pakt, is het van belang dat er op verschillende niveaus regelmatig overleg over is. Deze overleggen worden gebruikt om de voortgang van de RI&E te bespreken, op basis van de expertise van het VG&W-team. Tijdens deze momenten wordt er bepaalde casuïstiek besproken, zodat er met en van elkaar geleerd wordt. Hoewel het lastig is vooraf te bepalen welke vorm gaat werken, wordt geadviseerd om onderstaand voorstel als (basis)insteek te gebruiken:2 • • • • • •

• • •

(Minimaal) halfjaarlijks overleg tussen lijnmanager van desbetreffende RI&E en VG&W-adviseur. Halfjaarlijks overleg directeur, personeelsmanager en VG&W-adviseur: Overleg over alle RI&E’s binnen de sector. Halfjaarlijks sluit een aan de sector gekoppelde VG&W adviseur aan bij het overleg met de medezeggenschap van de sector. 2 Maandelijks overleg VG&W team (VG&W-adviseurs, Coördinator VPT en decentrale KAMmedewerkers en/of Veiligheidskundige). Halfjaarlijks overleg VG&W team + (VG&W team aangevuld met alle decentrale preventiemedewerkers). Kwartaaloverleg tussen het VG&W team en de medezeggenschap. Overleg over de stand van zaken betreffende alle RI&E’s en het proces binnen de organisatie. De medezeggenschap heeft instemmingsrecht voor de RI&E en het PvA dat hierbij hoort. Vanuit deze toetsende en controlerende rol is het dus van belang dat de medezeggenschap in de breedte regelmatig meegenomen wordt in het proces.2 Halfjaarlijks overleg VG&W-team met Casemanagement team over ontwikkelingen/knelpunten. Halfjaarlijks overleg VG&W-team Personele Zaken met gemeentesecretaris over ontwikkelingen/knelpunten. Halfjaarlijkse terugkoppeling door VG&W Personele Zaken naar het GMT over ontwikkelingen/knelpunten.

3.3.2 Training en opleiding Om ervoor te zorgen dat de kwaliteit geborgd wordt, is het van belang dat alle medewerkers die belast zijn met Veiligheid en Gezondheid, weten hoe zij om moeten gaan met verschillende vraagstukken. Om die reden is het gewenst dat de leidinggevenden een training krijgen over de RI&E, hoe deze op te stellen en actueel te houden. Aan nieuwe leidinggevenden zal dit 2x per jaar worden aangeboden om het ook voor de langere termijn te borgen (bijvoorbeeld deel al meenemen bij onboarding). Tevens zal er bepaald moeten worden over welk kennis- en deskundigheidsniveau de decentrale preventiemedewerkers moeten beschikken.

2

WeenerXL kent een eigen overlegstructuur met de OR WeenerXL

11

3.4 Budget Voor de uitvoering van VG&W is het belangrijk dat er voldoende budget aangewezen en beschikbaar is binnen de organisatie. Hierbij moet rekening gehouden worden met de verplichte opleiding en bijscholing en herhalingscursussen maar ook met (interventie)trainingen, ontwikkelbudget en het direct kunnen uitvoeren van (ad-hoc) veiligheidsmaatregelen. In sommige complexe situaties kan het zijn dat externe expertise noodzakelijk is. Vanuit effectiviteitsoogpunt en om snelheid in de uitvoering te borgen is het wenselijk om dit centraal te regelen en niet decentraal vanuit verschillende sectoren/afdelingen. Gezien de forse overschrijdingen van het huidige budget, is het belangrijk dat het budget realistisch is, maar ook dat er duidelijkere regels gesteld worden vanuit het team VG&W over waar het budget voor is bedoeld en waarvoor niet. Voor de nieuwe inrichting van de Arbo-organisatie zoals in deze notitie wordt voorgesteld is er behoefte aan 2 fte structurele uitbreiding. • 1 fte voor de Coördinator VPT • 1 fte VG&W De rest van de wijzigingen kunnen plaatsvinden binnen de bestaande formatie. NB: vooruitlopend hierop zijn de 2 fte uitbreiding inmiddels meegenomen en door de Raad akkoord bevonden in de voorjaarsnota 2023. Zoals afgesproken, bij de tijdelijke aanstelling van de coördinator VPT, zal de invulling van de functie coördinator VPT nog worden geëvalueerd.

3.5 Verbeterplan Het voorstel is de term Arbo te wijzigen in Veiligheid, Gezondheid en Welzijn (VG&W). De volgende stappen kunnen genomen worden om de gezondheid, veiligheid en welzijn binnen de gemeente ’s-Hertogenbosch te verbeteren: 1. RI&E-proces verbeteren: De RI&E zal opgesteld worden in het Arbo Management Systeem (AMS). Niet relevante vragen zullen hierbij worden gefilterd zodat het voor leidinggevenden meer behapbaar is om de RI&E op te stellen. De leidinggevende wordt gedurende dit proces ondersteund door de decentrale preventiemedewerker en desgewenst door de centrale VG&Wadviseur. 2. Borging kwaliteit door Overleg: Om te zorgen dat we het proces rondom VG&W goed borgen en ieder daarin zijn/haar verantwoordelijkheid neemt/pakt wordt een regelmatige overlegstructuur (zie 3.3.1) op verschillende niveaus opgezet om daarmee zorg te dragen voor integrale afstemming binnen de organisatie op het gebied van gezondheid en veiligheid tussen verschillende teams, taken en onderwerpen. 3. Bezetting: Zorgen dat er op alle posten competente medewerkers werkzaam zijn die de verschillende rollen en functies aangaande veiligheid, gezondheid en welzijn kunnen vervullen. Denk hierbij ook aan de aan iedere afdeling/team gekoppelde (de)centrale preventiemedewerker. 4.

In overleg met de sector SB invulling geven aan de benodigde (en inmiddels op 6 juni door de raad goedgekeurde) uitbreiding van 1 fte van het centraal gepositioneerde VG&W team, die vrijwel geheel zal worden ingezet ter ondersteuning van diverse onderdelen binnen de sector SB. 5. Bewustwording leidinggevenden: Via SMT’s het management verduidelijken waar leidinggevenden verantwoordelijk voor zijn en wat de reden hierachter is. Dit ook bij de aanstelling van een leidinggevende onder de aandacht brengen. Waarbij wordt ingegaan op hoe er omgegaan dient te worden met de taken en verantwoordelijkheden rondom VG&W van medewerkers en wat er van de leidinggevende verwacht wordt. Dit tevens onderdeel maken van het introductieprogramma voor nieuwe leidinggevenden. 12

6. Training: Leidinggevenden een training aanbieden over de RI&E, hoe deze op te stellen en actueel te houden. Deze training ook 2x per jaar aan nieuwe leidinggevenden aanbieden om het ook voor de langere termijn te borgen. 7. Bewustwording medewerkers: Uitleggen aan medewerkers waar de eigen verantwoordelijkheid ligt op het gebied van VG&W en waar de integrale verantwoordelijkheid ligt binnen de organisatie. 8. Het agressieprotocol updaten (inclusief het verbeteren van de manier van registreren van incidenten). 9. Het juridisch proces civiele partijstelling: Het verhalen van de schade op de veroorzaker beter structureren en borgen. 10. Zorgen voor een realistisch (centraal en/of decentraal) werkbudget voor VG&W. Voor voorziene zaken is er een specifiek centraal budget. De (forse) overschrijding van het Arbobudget dit jaar zal over de sectoren worden verdeeld en voor de komende jaren zal een begrotingswijziging worden voorbereid met een goede onderbouwing voor structurele ophoging van het centrale budget. Voor onvoorziene zaken zal er door de VG&W-adviseur afstemming plaatsvinden met de personeelsmanager van de desbetreffende sector. Daar wordt de afweging gemaakt over nut en noodzaak en eventuele (waarschijnlijk decentrale) dekking. Waarbij de basisinsteek is, wat moet dat moet en de veiligheid en gezondheid staat voorop. 11. VG&W zal een vast agendapunt worden op SMT-agenda.