Jaarrekening 2023
Tekst van het document
Ook is onderzoek gedaan om het hoofdgebouw van het voormalige WeenerXL complex tot 1 januari 2026 in tijdelijk gebruik te geven aan een beheerorganisatie voor huisvesting van onder meer maatschappelijke, culturele en creatieve functies. We herijken het atelier- en studiobeleid met bijzondere aandacht voor makers die Ja aan het begin van hun artistieke loopbaan staan. In december 2023 is het atelier- en broedplaatsenbeleid door de gemeenteraad vastgesteld. Het doel is meer aandacht voor doorstroming, voldoende ruimte voor startende makers en gedeelde werkplekken. Hiernaast stimuleren we samenwerkingen tussen makers en het bedrijfsleven waar het gaat om ruimte en kennisuitwisseling. Daarbij is de ambitie dat we een nieuwe expositieruimte in beheer van startende kunstenaars openen. We werken verder aan de ontwikkeling van de culturele programmering en Gedeeltelijk bevorderen de verbinding cultuur en Datastad. Stichting Future of Work is onderdeel van de Bossche Culturele Basis 2021-2024. In de plannen van de stichting is de ambitie beschreven om samen te werken met de data week. van de Dataweek van de oktober naar juni vinden de activiteiten van Future of Work niet meer plaats tijdens de dataweek.
Het festival in 2023 had als thema en titel Van wie is de economie? Door de verplaatsing van de Dataweek van de oktober naar juni vinden de activiteiten van Future of Work niet meer plaats tijdens de dataweek. In de cultuurfondsen gaan we, zoveel mogelijk in matching met de provincie, de Ja mogelijkheden voor kunstenaars benadrukken om zich in ’s-Hertogenbosch verder te ontwikkelen. Fonds Pop-up heeft als o.a. als doelstelling om het Bossche makersklimaat te stimuleren. De provincie heeft in 2023 aan het fonds €50.000,- bijgedragen vanuit haar makersregeling. Deze provinciale regeling wordt niet voortgezet in 2024. We onderzoeken nieuwe mogelijkheden om omwille van de gebiedsontwikkeling Ja invulling te geven aan de identiteit van de Bossche Stadsdelta (culturele hotspot, urban).
49
We stemmen af met de culturele organisaties in de Bossche Stadsdelta wat hun ambities zijn en verkennen nieuwe plannen. We willen de ambities stroomlijnen en inbedden in de plannen voor het gebied. De plannen voor het Design Museum zijn reeds aan de gemeenteraad voorgelegd. We kijken opnieuw naar onze verantwoordingssystematiek. Uitgangspunten zijn Ja vertrouwen, partnerschap en maatschappelijke meerwaarde. In de nieuwe periode van de Bossche Culturele Basis (vanaf 2025) verhogen we het beschikbare budget De gemeenteraad heeft het nieuwe cultuurbeleid voor de periode 2025-2028 in december 2023 vastgesteld. Kort daarna is de nieuwe Regeling Professionele Kunsten 's-Hertogenbosch 2025-2028 opengesteld, zie: Regeling Professionele Kunsten 2025-2028 . We reserveren budget (€ 100.000 per jaar) voor eenmalige projecten die Ja ondersteunend zijn aan de profilering van Cultuurstad van het Zuiden. Vanuit dit budget hebben we subsidie verstrekt voor het vooronderzoek Cultureel Wijkenprogramma. Ook is hieruit een advies van bureau STIPO betaald voor het tijdelijk gebruik van het hoofdgebouw van WeenerXL voor maatschappelijke, culturele en creatieve functies. En middelen zijn vanuit dit budget ingezet voor een project om etalages in de Bossche binnenstad ‘cultureel’ aan te kleden, waarmee Cultuurstad van het Zuiden nog beter zichtbaar wordt.
De voorbereiding van dit project loopt, realisatie volgt naar verwachting in 2024. Bij de subsidieafspraken betrekken we nadrukkelijker het cultureel Ja ondernemerschap van de organisaties waarbij maatwerk wordt nagestreefd. Middels beschikkingen en de jaargesprekken die we elk jaar met alle instellingen voeren op basis van de jaarverslagen. In de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta zoeken we permanente ruimte Ja voor de urban scene. We vergroten de ondersteuning van en zichtbaarheid aan urban-activiteiten, onder meer via structurele subsidies en projectsubsidies, om de aansluiting van het cultuuraanbod bij jongeren te versterken. Sinds 2021 zijn er structurele (zogenaamde BCB) subsidies voor Dukebox en de Nationale Breaking League. Daarnaast zijn er voor diverse streetculture (voorheen urban) activiteiten projectsubsidies afgegeven. Er is een citybooster cultuur aangesteld en citytrainers urban zijn van start gegaan. Dukebox en Cypher HQ hebben we een extra impuls gegeven vanuit de coronamiddelen om hun activiteiten te professionaliseren. Kings of Colors hebben bijdragen ontvangen vanuit de Cultuurfondsen. Met de verschillende street culture organisaties zijn we in gesprek over de plannen die zij hebben voor een locatie binnen de Bossche Stadsdelta. Daarbij onderzoeken we of en op welke manier we hen hier als gemeente bij kunnen faciliteren.
We faciliteren de ondernemende organisaties door het toestaan van reserves Ja voor ontwikkelingen en innovatie. Middels beschikkingen en de jaargesprekken die we elk jaar met alle instellingen voeren op basis van de jaarverslagen en innovatiereserves.
50
Verbinden van mensen Wat wilden we bereiken? We betrekken meer verschillende mensen bij het culturele leven, en we betrekken ze sterker door cultuur toegankelijker te maken. Onze speerpunten zijn: • Samenhang in het aanbod van cultuur- educatie voor kinderen verbeteren • Amateurkunsten, met name muziek, toegankelijker maken • Actieve en receptieve deelname aan cultuur van nieuw publiek vergroten (publiekswerking) • Het bereik van het bestaande cultuurpubliek, bewoners en bezoekers, versterken (publiekswerving) Indicator Percentage inwoners dat aangeeft vrijwilligerswerk te doen voor een culturele organisatie [kopie]
Nulmeting
Doelstelling 2023
Realisatie 2023
Ambitie 2026
13%
13%
11%
15%
55%
55%
62%
55%
28%
30%
28%
35%
Monitor cultuurparticipatie
Percentage participanten amateurkunst Monitor cultuurparticipatie
Percentage inwoners dat het (helemaal) eens is met de stelling: ’sHertogenbosch is dé Cultuurstad van het Zuiden Monitor cultuurparticipatie
Wat hebben we er voor gedaan? Indicator
Gerealiseerd?
In 2024 introduceren we de ‘Bossche Pas’. Met deze pas haal je veel meer uit Ja onze gemeente: sport, cultuur en evenementen. Iedereen kan deze pas aanschaffen, maar voor inwoners in armoede is het gratis. We laten ons inspireren door de Dordtpas. In december 2023 is het raadsvoorstel aangenomen. Er komt een pas voor inwoners met een laag inkomen met een tegoed waarmee o.a. ook culturele activiteiten toegankelijker worden. We geven een impuls aan muziekonderwijs nieuwe stijl en zetten daarvoor in op Ja lobby richting het rijk. We werken in het verlengde aan een laagdrempelig aanbod van muziekles Samen met Huis73 hebben we voorbereidingen getroffen voor een nieuw project Meer Muziek. Met dit project zet Huis73 in de wijken laagdrempelige trajecten op voor inwoners om ervaring op te doen met het zelf muziek maken. Bijeenkomsten worden begeleid door professionele coaches. In 2023 hebben we de gemeenteraad via een raadsinformatiebrief geïnformeerd over alle stappen die we zetten op het gebied van muziekonderwijs. We initiëren de invulling van de rol van de cultuurverkenners (inzet is 2 personen) Ja in samenwerking met externe partijen. Daarbij is de inzet het zoeken en verbinden van makers die nu veelal de weg niet weten te vinden naar de juiste loketten. Dit om hen te helpen om op te starten en ook om verbindingen te leggen met andere culturele instellingen.
Tegelijk ook een maatschappelijke insteek, waarbij het instrument van cultuur in bepaalde wijken kan bijdragen aan doelstellingen op sociaal vlak.
51
In 2023 hebben we samen met Willem Twee, Verkadefabriek en Theater aan de Parade gewerkt aan de verdere uitwerking van het profiel van de cultuurverkenner zoals we dat voor ons zien. Dat profiel is nu gereed. Willem Twee heeft daarop mede namens de andere betrokken cultuurorganisaties een subsidieaanvraag gedaan om daadwerkelijk de cultuurverkenner te kunnen werven. De verwachting is dat deze procedure in april 2024 wordt afgerond. De cultuurverkenner heeft de opdracht zich niet alleen te richten op de podiumkunsten, maar ook op beeldende kunst. We gaan een meerjarige campagne opzetten samen met de verenigingen, om Ja mensen (met name kinderen) te motiveren om aan de slag te gaan met amateurkunst. We stimuleren deelname aan amateurkunst met de focus op jongeren via de amateurkunstenregeling. Met Huis73 organiseren we de dag van de Amateurkunsten zodat zij zich goed kunnen presenteren en aan ledenwerving kunnen doen We ondersteunen de muziekverenigingen actief bij het werven van (jeugd)leden. In 2023 is hiervoor ook een campagne ontwikkeld die is uitgezet via social media. We monitoren de gevolgen van de wijziging in de Regeling Amateurkunsten. Huis73 ontwikkelt een actief ondersteuningsprogramma voor amateurverenigingen. Met Huis73 organiseren we de dag van de amateurkunsten zodat zij zich goed kunnen presenteren.
We leveren input aan Den Bosch Partners waarin deze beter in staat is om ’sJa Hertogenbosch als Cultuurstad van het Zuiden actiever uit met als doel ons nog steviger te positioneren en meer bekendheid te genereren over wat onze gemeente te bieden heeft om publiekswerving te versterken Er wordt vanuit de afdeling Cultuur nauw samengewerkt met Den Bosch Partners. Onder meer waar het gaat om de verdere lading van Cultuurstad van het Zuiden (samen met culturele organisaties), maar ook via concrete projecten als het pop-up stadspark en Heilige Huisjes Festival. Projecten die worden ondersteund door de cultuurfondsen melden hun activiteiten bovendien aan voor de website van Den Bosch Partners (www.visitdenbosch.nl). De Bossche Zomer zetten we voort. We koesteren de oorspronkelijke insteek Ja van ‘vakantie in eigen gemeente’ voor onze inwoners. Laagdrempelig en toegankelijk. We zoeken daarnaast verbreding met amateurkunst, leefbaarheid in de wijken, sport en erfgoed De stuurgroep Bossche Zomer heeft aangegeven de Bossche Zomer te willen doorontwikkelen in een nieuw programma onder de noemer ‘Cultureel Wijkenprogramma'. Dit omdat de urgentie voor een Bossche Zomer programma (de corona epidemie) inmiddels zo goed als verdwenen is. Eind 2023 is een subsidie verstrekt vanuit Impuls Cultuurstad van het Zuiden om een vooronderzoek te doen voor het Cultureel Wijkenprogramma.
Dit wordt gedaan in twee wijken binnen onze gemeente. Mede op basis van de uitkomsten van dit onderzoek bepalen we in de tweede helft van dit jaar of we uw raad een voorstel voorleggen om de middelen die voor de Bossche Zomer zijn gereserveerd voortaan vrij te maken voor het Cultureel Wijkenprogramma. In 2023 zijn Bossche Zomer middelen – mede op verzoek van uw raad – ingezet voor de projecten pop-up stadspark en Heilige Huisjes Festival. Na een succesvolle pilot continueren we het Bosch Amateur Cultuurhuis (BACH) Ja en brengen we de huisvesting verder op orde Moyses’ Bosch nam het initiatief om het cultuurhuis op te richten. De gemeente stelde hiervoor het oude schoolgebouw aan L. van Leydenstraat ter beschikking. Het gezelschap kreeg twee jaar om het pand tot het Bosch Amateur Cultuurhuis te ontwikkelen, vanwege de coronamaatregelen is de pilot verlengd. We zijn in gesprek over structurele subsidiëring en afspraken daarover. De middelen zijn vrijgemaakt in het bestuursakkoord. We zoeken ruimte en kansen om cultuur en evenementen dichter op de wijken Ja en dorpen te brengen We hebben dit in 2023 op verschillende manieren gedaan. Amateurkunst hebben we via een social mediacampagne onder de aandacht gebracht evenals de mogelijkheid om aanvragen te doen bij de
52
cultuurfondsen. Hiervoor hebben we verschillende makers in beeld gebracht, die hebben verteld over de waarde die de fondsen voor hen hebben. Met de Stuurgroep Bossche Zomer zijn we in gesprek over de doorontwikkeling van de Bossche Zomer naar een Cultureel Wijkenprogramma. De komende jaren bouwen we letterlijk door aan Huis73. De verbouwing van Ja Huis73 aan de Hinthamerstraat wordt gerealiseerd. We zien Huis73 als onze meest laagdrempelige voorziening met bibliotheek, amateurkunst en als ontmoetingsplek. Verbouwing van dit historische pand biedt kansen voor de doorontwikkeling van dit binnenstadkwartier. De voorbereidingen voor de verbouwing zijn in volle gang en verlopen voorspoedig. Tijdens de verbouw blijft Huis73 zoveel mogelijk in functie. Zo is de bibliotheek inmiddels verplaatst naar de tijdelijke locatie aan de Hekellaan. Het cursusaanbod van Huis73 wordt op verschillende plekken in de stad aangeboden, waaronder voorlopig ook nog aan de Hinthamerstraat 74. We willen dat cultuuronderwijs onderdeel wordt van de rijke schooldag. We Ja introduceren daarnaast de ‘Bossche Vensters’: een programma waarmee ieder kind in het basis- en voortgezet onderwijs kennismaakt met de lokale geschiedenis, het verenigingsleven, cultuur en bovenal elkaar. We zoeken hiervoor de samenwerking met scholen en maatschappelijke partners.
We vragen Huis73 om daar een sterke rol in te nemen in samenwerking met andere partners, zoals Stichting Leerorkest en Klas in Kunst, de musea en het Jheronimus Bosch Art Center (JBAC). Door kinderen in aanraking te laten komen met cultuur hopen we dat ze actief worden in de amateurkunst. Met Huis73 werken we aan het vernieuwen van aanbod van cultuureducatie voor kinderen. Huis73 ondersteunt het onderwijs én de cultuurpartners in de stad. De organisatie werkt vraaggericht; het onderwijs kiest zelf elk jaar opnieuw zijn programma. Huis73 helpt het onderwijs met het realiseren van de gestelde kerndoelen. Dat kan door programma’s als Klas en Kunst / rijke schooldag of Bosch Leerorkest, of door een op maat gemaakt cultuurprogramma. Bossche Vensters maakt onderdeel uit van de Bossche cultuur- en leesroute van Huis73. Huis73 heeft een groot bereik binnen het primair onderwijs. Huis73 werkt samen met culturele aanbieders in de stad om ook het voortgezet onderwijs beter te ontsluiten. We besteden aandacht aan ouderenparticipatie, onder meer door een integrale Ja benadering en via de cultuurfondsen Het integrale project (partners welzijn, gezondheidszorg, cultuur en sport) Lang Leve! was afgerond in 2021. In 2023 is gewerkt aan de implementatie van de opgedane lessen door betrokken organisaties zowel inhoudelijk als financieel.
Middels het cultuurfonds Lokaal Effectief en de subsidieafspraken stimuleren we Ja actieve cultuurparticipatie en de toegankelijkheid van cultuur voor nieuw publiek Bij cultuurfonds Lokaal Effectief zijn in 2023 60 aanvragen toegekend. In de cultuurnota ‘cultuur maakt mensen’ richt de lijn ‘verbinden’ zich op actieve cultuurparticipatie en toegankelijkheid. In de Bossche Culturele Basis 2021-2024 is een aantal organisaties opgenomen voor de lijn ‘verbinden’. Daarnaast is een reflectie op de code diversiteit en inclusie onderdeel van de subsidieverantwoording en onderwerp van gesprek tijdens de jaargesprekken. We brengen het gebruik van accommodaties (amateur)kunst in beeld om te Ja komen tot een optimaal gebruik van accommodaties in de gemeente Er is inzicht in het huidige gebruik van de accommodaties. Een plan van aanpak om het optimale gebruik te realiseren zal nog volgen. We continueren de ondersteuning van de lokale omroep
Ja
Dtv heeft in 2023 een basissubsidie gehad van €235.410,-. Dtv heeft incidentele coronamiddelen €150.000,- voor 2023 en 2024 ontvangen om huidige organisatie in stand te houden en te versterken.
53
Wat kostte het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (bedragen x € 1.000): Rekening
Begroting Begroting na primitief wijziging
Rekening
2022
2023
2023
2023
Verschil
Lasten
21.554
20.363
26.796
25.601
1.195
Baten
3.589
1.681
6.434
4.779
-1.655
-17.965
-18.682
-20.362
-20.822
-460
Saldo van lasten en baten
Belangrijkste verschillen • Bossche zomer: voordeel € 0,1 miljoen. De Bossche zomer is in 2023 niet doorgegaan. In plaats daarvan heeft het Pop-Up Stadspark en het winterevenement plaatsgevonden. • Evenementen: nadeel € 0,6 miljoen. Een deel van de kosten van met name commerciële evenementen wordt in rekening gebracht bij organisatoren. Echter veel kosten kunnen niet worden verhaald. Denk aan straatbuurtfeesten, maar ook kosten voor o.a. de intocht van Sinterklaas, Jazz in Duketown, Koningsdag etc. Daarnaast zien we sinds Covid dat de kosten rondom andere evenementen (met name carnaval en 11-11) steeds meer toenemen. Daarnaast zijn de kosten ven een evenementencoördinator niet begroot en is er geen dekking voor een gedeelte van de kosten van het faciliteren van evenementen. • Kapitaallasten: nadeel € 0,2 miljoen • Kermissen: voordeel € 0,1 miljoen. Hogere pachtopbrengsten en lagere kosten van energie zorgen voor een voordeel in de exploitatie. • Overige verschillen: € 0,1 miljoen.
Subsidies Geraamde subsidie Geraamde verstrekking subsidie primitieve verstrekking begroting na wijziging 6.932.920 8.014.210
Verleende subsidie 7.783.760
Lokale Culturele Voorzieningen: stg DTV Den Bosch
0
300.000
300.000
Impuls jongerencultuur
0
260.000
206.346
Bossche Zomer
0
300.000
0
Beeldende kunsten BKV: Academie voor beeldvorming
10.000
10.000
10.000
Culturele evenementen: Stg. Noord-Zuid bevrijdingsfestival
36.800
36.800
36.800
Culturele evenementen: Stichting Bosse Nova: Kunstbende
13.710
13.710
13.710
Culturele evenementen: Opera op de Parade
56.130
56.130
56.130
Amateurkunsten: subsidieregeling amateurkunstbeoefening
278.590
251.528
251.528
Doelstelling/subsidie-ontvanger Verbinden van mensen met cultuur
54
Amateurkunsten: Koninklijke Harmonie 's-Hertogenbosch (huisvesting) Amateurkunsten: Drumfanfare Amantius (huisvesting)
15.350
15.350
14.795
20.780
20.780
20.344
Amateurkunsten: 's-Hertogenbosch' Muziekkorps (huisvesting)
5.070
5.070
4.322
Amateurkunsten: Stichting Bosch Decor Collectief
6.890
6.890
6.890
220
220
220
Erfgoed: Heemkundekring Rosmalen
1.090
1.090
1.090
Volksfeesten: Stichting Vrienden Rosmalens Carnaval
5.040
5.040
5.040
Volksfeesten: Stichting Carnaval 't Slotgat
1.770
1.770
1.770
Volksfeesten: Vereniging Oeteldonkse Club
10.600
10.600
10.600
Volksfeesten: Stichting Carnavalsorganisatie Nuland
730
730
730
Volksfeesten: Stichting Kafland
730
730
730
3.000
3.000
3.000
690
690
690
2.400
2.400
2.400
Volksfeesten: Stichting Jeugdbelangen Nuland
650
650
650
Volksfeesten: Stichting Oranje comité Empel
4.010
4.010
4.010
Volksfeesten: Stichting Koningsdag 's-Hertogenbosch
24.750
24.750
24.750
Volksfeesten: Stg. SJV Rosmalen (Koningsdag)
3.330
3.330
3.330
Volksfeesten: Stichting Oranjecomité Nuland
1.510
1.510
1.510
690
980
980
8.660
8.660
7.550
3.541.360
3.692.990
3.778.544
2.323.510
2.323.510
2.323.510
0
0
0
Beleid Kunst en Cultuur: Stichting Engelens Belang
290
0
0
Beleid Kunst en Cultuur: Stichting DTV Den Bosch
254.240
254.240
254.240
Beleid Kunst en Cultuur: Subsidieregeling: fonds Lokaal Effectief Beleid Kunst en Cultuur: Inzet BCB 2021-2024
237.660
305.000
345.499
13.680
16.000
16.000
0
27.062
27.062
Podiumkunsten: Minoux
32.660
32.660
32.660
Podiumkunsten: Paleis voor Volksvlijt
16.330
16.330
16.330
Vernieuwen van het culturele aanbod
750.660
1.144.026
1.240.267
Subsidieregeling tijdelijke stimulering trans/vernieuwing
0
59.340
59.000
Nieuwe initiatieven Cultuurstad van het Zuiden
0
85.000
85.000
Huis Culturele Makers
0
37.550
37.479
Impuls cultuurstad van het Zuiden
0
20.000
70.000
Amateurkunsten: overig
Volksfeesten: Stichting Stadspijpers Volksfeesten: Ondernemersvereniging KOM Rosmalen (Sinterklaas) Volksfeesten: Stichting Oranje/St Nicolaas comité Vinkel
Volksfeesten: Stichting Engelens Belang (koningsdag) Volksfeesten: overig Bibliotheek informatievoorziening: Stichting Huis73 'sHertogenbosch en omstreken Kunstzinnige vorming: Stichting Huis73 's-Hertogenbosch en omstreken Kunstzinnige vorming: overig: combinatiefunctionaris
Knelpunten Amateurkunsten
55
Beeldende kunsten BKV: Ongekend
12.720
12.720
12.720
Beeldende kunsten BKV: overig
5.000
5.000
2.230
Beeldende kunsten: programmering BK
14.770
14.770
14.770
Culturele evenementen: Dukebox
65.230
65.230
65.230
Culturele evenementen: Nederlandse Breaking League
16.330
16.330
16.330
Culturele evenementen: Stichting Bosch Parade
108.860
108.860
108.860
Beleid Kunst en Cultuur: Subsidieregeling: fonds Pop Up
303.990
478.076
529.756
Beeldende kunsten: Stichting Grafisch Atelier Den Bosch
42.640
60.030
60.030
Beeldende kunsten BKV: Stichting WILLEM TWEE muziek & beeldende kunst Beeldende kunsten BKV: Lucasprijs (best afgestudeerde Kunstacademie) Beeldende kunsten BKV: Future of Work
19.500
19.500
19.500
2.500
2.500
2.500
40.000
40.000
40.000
Beeldende kunsten BKV: Atelier Beheer Stichting: pand St. Josephstraat Beeldende kunsten: Atelier Beheer Stichting
63.000
63.000
60.742
34.290
34.290
34.290
Beeldende kunsten: Stedelijk Overlegorgaan voor Kunstenaars
11.830
11.830
11.830
Beeldende kunsten: Jheronimus Award 's-Hertogenbosch
10.000
10.000
10.000
Versterken van het culturele profiel Incidentele knelpunten Landelijk Onderscheidend: stg November Music Lokale Culturele voorzieningen: Jazz in Duketown
10.044.651 10.333.134 10.363.134 0
30.000
30.000
0
50.000
50.000
Culturele evenementen: regeling prof. kunsten: Internationaal Vocalisten Concours Podiumkunsten: regeling prof. kunsten: Stichting Theater Artemis Podiumkunsten: regeling prof. kunsten: Matzer Theaterproducties Culturele evenementen: regeling prof. kunsten: Stichting Cement Culturele evenementen: regeling prof. kunsten: Stichting November Music Culturele evenementen: Stichting Jazz in Duketown
202.630
202.630
202.630
90.410
90.410
90.410
36.630
36.630
36.630
53.900
53.900
53.900
40.470
40.470
40.470
88.130
88.130
88.130
Culturele evenementen: Stichting November Music
54.430
54.430
54.430
Culturele evenementen: regeling prof. kunsten: Stichting Theaterfestival Boulevard Podiumkunsten: regeling prof. kunsten: Stichting Panama Pictures Culturele evenementen: Stichting November Music: Bosch Requiem Amateurkunsten: Stichting TAPTOE 's-Hertogenbosch
491.630
491.630
491.630
35.500
35.500
35.500
54.430
54.430
54.430
10.891
10.890
10.890
Erfgoed: Het Noord Brabants Museum
788.030
788.030
788.030
Erfgoed: Stichting P.M.
68.770
68.770
68.770
Erfgoed: Stichting Jheronimus Bosch Art Center
23.520
23.520
23.520
Erfgoed: Stichting Nationaal Carnavalsmuseum Oeteldonks Gemintemuzejum
5.730
5.730
5.730
56
Beleid Kunst en Cultuur: Subsidieregeling: fonds Landelijk Onderscheidend Podiumkunsten: Stichting WILLEM TWEE muziek & beeldende kunst (programmering) Podiumkunsten: Stichting Bach Cantates 's-Hertogenbosch
331.620
307.494
337.494
58.240
0
0
6.900
6.900
6.900
Podiumkunsten: Stichting Vrienden Kamermuziek 'sHertogenbosch Podiumkunsten: Stichting Orgelkring Hendrik Niehoff
32.510
32.510
32.510
4.900
4.900
4.900
Podiumkunsten: 's-Hertogenbossche beiaardier stichting
6.080
6.080
6.080
Podiumkunsten: Stichting Theater Artemis
8.910
8.910
8.910
Podiumkunsten: Matzer theaterproducties
14.150
14.150
14.150
Podiumkunsten: Stimulering podiumproducties: Stichting Verkadefabriek Podiumkunsten: Koningstheateracademie
38.350
38.350
38.350
62.520
62.520
62.520
Podiumkunsten: Stichting Verkadefabriek
637.710
637.710
637.710
Podiumkunsten: Zuid Nederlandse Theater Maatschappij (ZNTM) bv Podiumkunsten: Stichting Jazz Werkplaats
3.435.780
3.435.780
3.435.780
16.330
16.330
16.330
Beeldende kunsten: Stichting Design Museum Den Bosch
2.276.420
2.526.420
2.526.420
Podiumkunsten/Beeldende kunsten: Stichting WILLEM TWEE muziek en beeldende kunst Culturele evenementen Stichting Cement
1.041.910
1.082.760
1.082.760
27.220
27.220
27.220
Een totaaloverzicht van de subsidies per programma en een register van de subsidieontvangers kunt u in de bijlagen vinden.
Verbonden partijen In het Register Verbonden partijen staan de vaste gegevens van iedere verbonden partij waarin de gemeente ’s-Hertogenbosch deelneemt weergegeven. Onder ‘vaste’ gegevens verstaan we die gegevens, die niet ieder jaar wijzigen. Iedere twee jaar zal een check en eventuele update van deze gegevens plaatsvinden. Ook de zware regionale samenwerkingsverbanden waarin de gemeente ’sHertogenbosch participeert staan in dit register. Meer informatie over de verbonden partijen vindt u in de paragraaf verbonden partijen. Dit programma kent de volgende verbonden partijen:
57
BV Zuid Nederlandse Theatermaatschappij 's-Hertogenbosch Geplaatst aandelenkapitaal, Rekening courant, leningen,
Financieel belang Eigen vermogen
Vreemd vermogen
Resultaat
garanties, subsidies e.d.
01-01-2023
31-12-2023
01-01-2023
31-12-2023
2023
€ 18.000 (aandelenkapitaal) € 3,4 miljoen (subsidie)
€ 3.012.606
€ 2.952.606
€ 1.132.369
€ 3.416.000
-/- € 60.000
Risicomanagement: De belangrijkste risico’s zijn de toekomstige exploitatie van het nieuwe Theater en de reserveopbouw. Toekomstige exploitatie: De eerder ingediende meerjarenraming is door de RvC opnieuw getoetst op houdbaarheid in het najaar van 2023. Na dit onderzoek meldde de RvC dat de meerjarenraming weliswaar op onderdelen moet worden aangepast maar dat het eindresultaat 2024, alsmede de meerjarenbegroting ongewijzigd blijft. Reserveopbouw: In de bouwperiode zijn extra kosten van € 2,25 miljoen gemaakt voor voorzieningen in het nieuwe theater. Deze kosten zijn conform afspraak verschuldigd aan de gemeente. De RvC heeft aangegeven niet in staat te zijn geweest om hiervoor voldoende te reserveren. De reserve positie is daarmee lager dan verwacht. Maatregelen - Meer toezicht en sturing van de RvC. - Scherper en frequenter informeren van de aandeelhouder dmv kwartaalrapportages en opvoeren van het aantal overleggen. Uitbreiden van het aantal commissarissen binnen de RvC Met de aandeelhouder onderzoeken naar mogelijkheden voor tijdelijke financiering van verplichtingen. (€ 2,25 mln)
58
Risico's In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing vindt u een totaaloverzicht van de risico's. Op dit programma zijn geen risico's van toepassing.
Beleidskaders/wet- en regelgeving Cultuurbegroting 2021-2024 kaders cultuurbeleid vanaf 2021
GELIJKE KANSEN OP TALENTONTWIKKELING Ambitie We creëren gelijke kansen voor alle jongeren, zodat zij hun talenten kunnen ontwikkelen. In onze benadering staat de omgeving van de jongeren centraal: de situatie thuis, op school, maar ook in de wijk. We willen positieve ervaringen toevoegen die helpen bij het ontdekken en ontwikkelen van talenten. Alle jeugdigen kunnen kansrijk opgroeien, ook al zijn er soms ingewikkelde problemen thuis. Als het nodig is, is er tijdig passende hulp op logische plekken voor de jeugdigen. Samen met de community van Bossche partners hebben we de Actieagenda Gelijke Kansen ontwikkeld. Deze voeren we de komende jaren uit. We zetten in op de vijf sporen: nieuwe ervaringen opdoen, steun en stimulans van ouders en omgeving, integraal buitenschools aanbod, talenten ontwikkelen en passende keuzen maken. Dit kunnen we alleen samen met onze partners realiseren. Dankzij het onderwijskansenfonds kunnen we snel inspelen op kansen en knelpunten in talentontwikkeling. We stimuleren dat alle kinderen in het basis- en voortgezet onderwijs kennismaken met de lokale geschiedenis, het verenigingsleven, cultuur en elkaar. We ontwikkelen onderwijshuisvestingsbeleid en verhogen het tempo van de vervangings- en uitbreidingsopgave, zodat de onderwijshuisvesting talentontwikkeling mogelijk maakt. Ook via het jongerenwerk en jongerenparticipatie dragen we hieraan bij.
De coronamaatregelen hebben grote invloed gehad op jongeren. Deze werken nog steeds door. Daarom ontwikkelen we voor jongeren een Actieplan Mentaal Welzijn. Daarnaast blijven we inzetten op het voorkomen van en de aanpak tegen: schoolverzuim, voortijdig schoolverlaten en jeugdwerkloosheid. We implementeren de voorstellen uit de landelijke Hervormingsagenda Jeugdhulp en gebruiken de daarvoor bestemde middelen om de transformatie van de jeugdhulp te versnellen. We werken daarvoor lokaal samen waar dat kan en regionaal waar het moet. Om te bekijken hoe we meer hulp in nabijheid van de jeugdigen kunnen organiseren, gaan we lokaal in gesprek met jeugdigen, hun ouders en met de voor 's-Hertogenbosch belangrijke jeugdhulpaanbieders. Naast onze lokale inzet, werken we regionaal aan passender (zwaardere vormen van) jeugdhulp. Als thuis opgroeien niet mogelijk is, streven we naar gezinsgericht verblijf. We werken ook (boven)regionaal aan het verbeteren van de jeugdbeschermingsketen. Betere samenwerking, minder overdrachten en meer snelheid is daarin ons streven. We blijven met de gemeenten in de regio Noordoost-Brabant de jeugdhulpaanbieders contracteren. Daarmee beperken we de administratieve lasten voor aanbieders en onszelf, en kunnen we een goede gesprekpartner zijn voor jeugdhulpaanbieders. We werken hierbij samen met partners in de gemeente en in de regio.
Ook zorgen we voor een goede samenwerking tussen het preventieve jeugdbeleid, de jeugdhulp, en openbare orde en veiligheid.
59
Doelstellingen De ambities uit het bestuursakkoord 2022-2026 zijn vertaald naar de programmabegroting. Om deze ambities te realiseren zijn er binnen dit programma een of meerdere doelstellingen opgenomen met verschillende indicatoren. Onderstaand ziet u de realisatie van de outcome-indicatoren ("Wat wilden we bereiken?") en output-indicatoren ("Wat hebben we er voor gedaan?").
Talentontwikkeling Wat wilden we bereiken? • • •
Alle jongeren krijgen de kans om hun talenten te ontwikkelen. Jongeren zijn mentaal weerbaar. Opgaven die voortkomen uit het Onderwijshuisvestingsbeleid lossen we effectief en versneld op.
Indicator Het percentage kinderen van 0-4 jaar met een indicatie dat deelneemt aan de voor- en vroegschoolse educatie (VVE-arrangementen)
Nulmeting
Doelstelling 2023
Realisatie 2023
Ambitie 2026
-
>90%
86%*
>95%
1,8%
<1,7%
2,59%**
<1,5%
27%
25%
Resultaten meting najaar 2023 nog niet bekend
20%
Peutermonitor
Het percentage leerlingen dat voortijdig het onderwijs verlaat DUO
Het percentage jongeren dat onvoldoende mentaal welzijn ervaart
GGD Corona Gezondheidsmonitor 2021 (gemeten volgens de MHI-5)
* Het bereik ligt lager dan verwacht. Dit is deels te verklaren door personele wisselingen en personeelstekorten bij partners, waardoor de kennis over vve niet altijd voorhanden was. Kinderen zijn hierdoor mogelijk later ingestroomd. Daarnaast is er sinds begin 2023 een nieuw registratiesysteem. Dit systeem is secuurder en geeft beter zicht op het daadwerkelijke bereik. Bij het vaststellen van de ambitie is uitgegaan van de gegevens uit het minder secure vorige systeem. **Het aantal vsv’ers stijgt sinds schooljaar 2019-2020, zowel landelijk als in onze gemeente en bij vergelijkbare gemeenten. Redenen voor de stijging zijn Corona, het lang thuisonderwijs volgen, een toename van depressieve klachten onder jongeren en de aantrekkingskracht van werken. In de ambitie voor 2026 is hiermee geen rekening gehouden omdat de stijging pas later zichtbaar is geworden. Voor verdere toelichting en duiding, zie het Jaarverslag leerplicht/ doorstroompunt073/ leerlingenvervoer 2021-2022 en 2022-2023.
60
Wat hebben we er voor gedaan? Indicator
Gerealiseerd?
Voor de kinderen van 0-4 jaar: Gedeeltelijk • We kopen peuterarrangementen in bij de kinderopvang, en wij zorgen voor indicatiestelling en toeleiding van kinderen naar deze arrangementen. Hiermee zetten we in op een goede start, zodat kinderen op positieve manier kunnen instromen in het basisonderwijs. • We continueren de pilot peuterplusgroepen voor kinderen die baat hebben bij kleinere groepen. Hierdoor hebben we over twee jaar zodanig zicht op de resultaten dat we een besluit kunnen nemen over een mogelijke structurele inbedding ervan. Gerealiseerd In 's-Hertogenbosch is er een stadsbreed aanbod van gesubsidieerde peuterarrangementen en voorschoolse educatie. In 2023 hebben 670 peuters gebruik gemaakt van dit aanbod. In 2023 is de subsidieregeling “peuteropvang en voorschoolse educatie” vastgesteld, waarbij kinderopvangaanbieders miv 2024 direct bij de gemeente subsidie aanvragen. Voorheen verliep dit via Compasnul13. Miv 2023 is de GGD aangesloten op de peutermonitor. Het bereik mbt deelname voorschoolse educatie is hiermee beter in beeld. Daarnaast is een start gemaakt met het actualiseren van het onderwijskansenbeleid. Gedeeltelijk gerealiseerd De pilot Peuterplusgroep heeft ook in 2023 op 4 kinderopvanglocaties gedraaid. De werkwijze van de PeuterPlus is in 2023 verder doorontwikkeld.
Medio 2024 vindt de eindevaluatie van de pilot plaats met aanbevelingen over het vervolg.
Voor de kinderen van 4-12 jaar: Ja • We zetten de Actieagenda Gelijke Kansen in bij vier wijken: West, Noord, Zuidoost en Graafsepoort. Zo kunnen kinderen positieve ervaringen opdoen. • We voeren het project Rijke Schooldag uit. Het doel van het project is het creëren van een veilige, inspirerende en kansrijke omgeving voor alle kinderen, van opstaan tot slapengaan. Dat betekent een integraal en continu aanbod van voor- en buitenschoolse activiteiten, die toegankelijk én inspirerend zijn voor alle kinderen. We starten dit project in de wijk West. Gerealiseerd Samen met partners uit de gemeente zijn er de afgelopen jaren via de Actieagenda Gelijke Kansen verschillende initiatieven van de grond gekomen, doorgezet en uitgebreid. Er is een Gelijke Kansen community gebouwd in de gemeente, en er zijn Gelijke Kansen ambassadeurs die net dat stapje extra zetten voor de Bossche kinderen. Het programma heeft na de startfase gekozen om verder focus aan te brengen via de drie pijlers: Nieuwe ervaringen opdoen, samenwerken met ouders en stimuleren van talent. Via deze pijlers worden in samenwerking met de partners grotere initiatieven opgezet, waarmee het programma op korte en lange termijn impact wil maken.
Gerealiseerd In het tweede schooljaar van TOP-tijd (Rijke Schooldag), krijgen kinderen en jongeren van 9 scholen (6 basisscholen en 3 scholen uit het voortgezet onderwijs) een afwisselende schooldag met ruimte voor nieuwe ervaringen opdoen. Onder en na schooltijd doen kinderen mee aan allerlei activiteiten op het gebied van sport, cultuur, gezondheid, sociale vaardigheden en techniek. De activiteiten vinden veelal plaats op en rondom de school, en zijn gratis toegankelijk voor alle kinderen. Vooralsnog vinden de activiteiten plaats op de scholen in West en komend schooljaar breiden we de TOP-tijd activiteiten uit naar andere scholen in ’s-Hertogenbosch.
61
Voor de jongeren van 12-18 jaar: Ja • We zetten het Actieplan Gelijke Kansen in op een stedelijke aanpak, omdat de leefwereld van deze jongeren zich niet beperkt tot de wijk waarin ze wonen. Belangrijke projecten zijn Sterk VMBO, Spoor 10-14 en schooljongerenwerk. • We ontwikkelen het Actieplan Mentaal Welzijn, waarmee we jongeren ondersteunen om hun mentale weerbaarheid te vergroten. Gerealiseerd Samen met partners uit de gemeente zijn er de afgelopen jaren via de Actieagenda Gelijke Kansen verschillende initiatieven van de grond gekomen, doorgezet en uitgebreid. Er is een Gelijke Kansen community gebouwd in de gemeente, en er zijn Gelijke Kansen ambassadeurs die net dat stapje extra zetten voor de Bossche jongeren. Het programma heeft na de startfase gekozen om verder focus aan te brengen via de drie pijlers: Nieuwe ervaringen opdoen, samenwerken met ouders en stimuleren van talent. Via deze pijlers worden in samenwerking met de partners grotere initiatieven opgezet, waarmee het programma op korte en lange termijn impact wil maken. Gerealiseerd Er zijn gesprekken gevoerd met scholen, jongeren, diverse gemeentelijke afdelingen en partnerorganisaties. Er zijn theatervoorstellingen georganiseerd (voor ouders, jongeren en professionals) om het taboe op mentale gezondheid te doorbreken.
De ontwikkeling van het Actieplan wordt samen uitgewerkt met de inkoop van de basisondersteuning en het uitvoeringsprogramma van de Bossche Educatieve Agenda.
Voor jongeren van 18-27 jaar: Ja • We voeren het Bossche Innovatie Akkoord uit, waarin we samenwerken met de onderwijsinstellingen (mbo, hbo en wo). Het doel ervan is om studenten te betrekken bij het oplossen van de maatschappelijke opgaven van de gemeente. Er is een koppeling gemaakt tussen diverse afdelingen/opleidingen van mbo/hbo/wo en verschillende gemeentelijke programma's (Datastad, Spoorzone met Onderwijsinnovatiekwartier). De uitvoering is ook geborgd via het subsidietraject City Deal Kennis Maken. Voor leerlingen van primair en voortgezet onderwijs: Ja • Op basis van door de raad vastgestelde kaders stellen we in afstemming met de onderwijspartners een Integraal Huisvestingsplan op. Daarnaast zorgen we voor een versnelde uitvoering van de opgaven We hebben de aanbesteding voor de schouw en het Integraal Huisvestingsplan doorlopen. Deze werkzaamheden starten in februari 2024. Hierna volgt de financiële vertaling voor de P&C-cyclus vanaf 2026. In de tussentijd lopen diverse projecten, waaronder: Nieuwbouw KC De Hobbit Uitbreiding De Masten Vernieuwing KC Zuiderster Nieuwbouw EC Sparrenbos Verbetering ventilatie diverse scholen en BBS-en.
62
Jeugdhulp Wat wilden we bereiken? • • •
Tijdiger ambulante jeugdhulp beschikbaar op voor jeugdige logische plekken. Als er jeugdhulp nodig is, streven naar betere samenwerking tussen de toegangsverleners. Meer jeugdigen zo thuis mogelijk laten opgroeien. Jeugdigen beter beschermen als hun ontwikkeling gevaar loopt.
Indicator Het percentage ouders dat vindt dat de hulp aansluit bij de vraag
Nulmeting
Doelstelling 2023
Realisatie 2023
Ambitie 2026
80%
80%
86%
82%
12%
12%
12,6% (meest recent cijfer uit 2022)
12%
375
350
350 (meest recent cijfer uit 2022)
325
Cliëntervaringsonderzoek jeugdhulp
Het percentage jeugdigen <18 jaar dat jeugdhulp krijgt
CBS
Het aantal jeugdigen in verblijf
CBS
Wat hebben we er voor gedaan? Indicator
Gerealiseerd?
We blijven inzetten op een korte wachttijd bij de gemeentelijke toegang tot Gedeeltelijk jeugdhulp (< twee weken), zodat jongeren snel doorverwezen kunnen worden We ontwikkelen alternatieven voor lichte jeugdhulp waarvan positief effect op de wachtlijsten verwacht wordt, de gemiddelde wachttijd is drie weken. Wat we doen is sec op de wachttijden bij Toegang en Regie en gaat niet over wachttijden bij aanbieders, daar hebben we geen directe invloed op. Formatie en bezetting bij T&R is op gewenst niveau en er wordt gewerkt aan b.v. collectief aanbod en betere procedures voor herindicatie. We maken samenwerkingsafspraken tussen de toegangsverleners tot jeugdhulp Ja (huisartsen, jeugdartsen en certificeerde instellingen), om beter gebruik te kunnen maken van elkaars netwerk en expertise In 2023 is de samenwerkingsagenda met huisartsen opgesteld. De samenwerking met andere toegangsverleners is een doorlopend proces en loopt door het gehele programma.
We bekijken, in samenwerking met het (speciaal) onderwijs, hoe we de hulp op Ja school beter kunnen organiseren Dit is belegd in de regio vanwege de regionale functie van speciaal onderwijs instellingen. In de regio wordt deze maanden een uitvoeringsplan opgesteld waar dit onderdeel van is. We ontwikkelen alternatieven voor lichte jeugdhulp
Gedeeltelijk
Opgroeiondersteuning op school (voor 8 PO scholen en 2 VO) in 2023 2 PO scholen gestart en de aanbestedingsprocedure ingericht voor de overige scholen. Er loopt een aanbesteding voor de uitbreiding van de POH GGZ-j
63
We ontwikkelen, om kwetsbare jongeren beter voor te bereiden op een Gedeeltelijk zelfstandig en zelfredzaam leven, een aanpak op uitstroom van 16+-ers in verblijf. Daarbij kijken we ook naar randvoorwaarden zoals school, werk, hulp, wonen en financiën Er is een methodiek ontwikkeld, de BIG5 methodiek. De implementatie daarvan is onderdeel van het regionaal beleidsprogramma 2024-2028 en uitvoeringsplan. De uitvoering ligt nadrukkelijk bij aanbieders van jeugdhulp, waarop de regio invloed heeft. We voeren het plan van aanpak Verbetermaatregelen Jeugdbescherming uit, Gedeeltelijk waarmee jeugdigen en ouders goede hulp krijgen zonder dat of terwijl er een Jeugdbeschermingsmaatregel ingezet wordt Deze verbetermaatregelen zijn onderwerp van de Leading Coalition, een provinciale samenwerking tussen gemeenten en GI’s. Op regionaal (NOB) en lokaal niveau zijn we hierin vertegenwoordigd. In 2023 zijn er b.v. afspraken gemaakt t.a.v. de financiering van leerlingenvervoer bij uithuisplaatsingen. We maken gebruik van data-analyses voor het gesprek met aanbieders over de Gedeeltelijk effectiviteit van de geboden jeugdhulp Er worden trendanalyse gesprekken gevoerd door de accountmanagers van RIOZ, op basis van een dashboard. Daarin wordt gekeken naar instroom en uitstroom. De aanbieders werken veelal evidence based.
We richten regionaal een intersectoraal behandelteam op dat jongeren passende Gedeeltelijk hulp kan bieden. Dit om te voorkomen dat jongeren met een meervoudige problematiek heen en weer worden geschoven tussen organisaties Onderdeel van regionale transformatieopgave en is lopend. Er is wel een regionaal expertise team (RET) dat ervoor zorgt dat jongeren met een maatregel binnen drie maanden bij de juiste instelling zijn. We streven naar meer gezinsgericht verblijf als kinderen niet thuis kunnen Gedeeltelijk opgroeien. Jeugdigen die (tijdelijk) niet thuis kunnen opgroeien, melden we aan voor een passende plek bij het Regionaal Aanmeldteam Gezinshuizen. We ondersteunen pleegouders en gezinshuizen via de aanpak Wrap around care om uitval te voorkomen. Ook zetten we in op werving van meer pleegouders, en we breiden het aantal en de typen gezinshuizen uit Hierop wordt nog intensief ingezet. Er zijn met gezinshuizen nieuwe overeenkomsten gesloten. Er wordt volop geworven voor nieuwe pleeggezinnen, week van de pleegzorg. Het RET speelt een hoofdrol in het tijdig bijeenbrengen van vraag en aanbod. Het is een beweging die veel om het lijf heeft en niet van vandaag op morgen is gerealiseerd.
We stellen de (boven)regionale verbeteragenda voor de jeugdbeschermingsketen Gedeeltelijk op en voeren deze uit Via de Leading Coalition. De verbeteragenda richt zich momenteel vooral op de kritische succesfactoren die uit de proeftuinen komen uit te rollen in de jeugdzorgregio. Een voorbeeld hiervan is de gedeelde verklarende analyse. Inbreng leveren in de lobby richting Rijk over de doorontwikkeling van de Gedeeltelijk jeugdhulp De lobby voeren we samen met andere gemeenten. Het gesprek gaat over de opgave in de Landelijke Hervormingsagenda en kortingen op specialistische jeugdhulp die daarmee gepaard gaan. De kortingen van de hervormingen hebben sec betrekking op de specialistische jeugdhulp. Verhogingen van de kosten en de financiële dekking over wat er vervolgens binnen de basisvoorzieningen gaat landen is hierin niet meegenomen.
64
Wat kostte het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (bedragen x € 1.000): Rekening
Begroting Begroting na primitief wijziging
Rekening
2022
2023
2023
2023
Verschil
Lasten
149.555
142.873
142.154
152.068
-9.914
Baten
63.576
53.091
49.387
58.994
9.607
Saldo van lasten en baten
-85.979
-89.783
-92.767
-93.074
-307
Belangrijkste verschillen • Personeelskosten: voordeel € 0,3 miljoen. • Detachering uitzendkrachten: nadeel € 0,3 miljoen. De inhuurkrachten voor de BBS'en zijn schaars en alleen beschikbaar tegen hoge inhuurtarieven. Dit is een trend die al enkele jaren zichtbaar is. Ten opzichte van de begroting zorgt dit voor een nadeel. • Kapitaallasten: nadeel € 0,5 miljoen. Vanwege de aanpassing van de rekenrente van 0,75% naar 1,0% ontstaat een nadeel op kapitaallasten . Op het programma Beleggingen en overige baten en lasten ontstaat een voordeel van gelijke omvang. • Kinderopvang en onderwijs: voordeel € 0,1 miljoen. Het voordeel ontstaat als gevolg van een positieve afrekening van voorgaande jaren op Passende Arrangementen binnen kindcentra. • Onderwijshuisvesting: nadeel € 0,3 miljoen In verband met de huisvestingsverplichting onderwijs worden panden verhuurd om niet. Daarnaast staan een aantal panden leeg. Beide factoren zorgen voor gemiste opbrengsten en daarmee tot een nadeel in de exploitatie. • Kapitaallasten Onderwijshuisvesting: voordeel € 0,2 miljoen. Nieuwe scholen zijn nog niet in gebruik, waardoor kapitaallasten vrijvallen. • Overige verschillen: voordeel € 0,2 miljoen.
Subsidies
Doelstelling/subsidie-ontvanger Een samenleving waarin de jeugd zich geborgen en geaccepteerd weet Risicojongeren
Geraamde subsidie Geraamde verstrekking subsidie primitieve verstrekking begroting na wijziging 599.542 321.520
Verleende subsidie 262.781
305.255
292.755
262.781
294.287
28.765
0
Kinderen en jongeren moeten de ruimte krijgen om hun talenten te ontwikkelen Gelijke kansen
7.180.541
8.021.194
7.454.559
0
345.601
230.865
Projecten VVE
4.256.174
4.428.556
4.264.097
916.693
901.998
797.167
1.038.221
1.256.251
1.256.251
Collectief en preventief aanbod jeugd
Passende arrangementen binnen kindcentra RMC registratie en trajectbegeleiding
65
Innovatiebudget/uitvoering
194.400
201.150
194.400
Innovatie Leren en Werken
49.877
49.877
30.000
Actieplan leerbanen
128.485
0
0
7.796
6.796
0
588.895
830.965
681.779
765.632
765.632
0
765.632
765.632
Vrijwilligers in staat stellen met jongeren van 4 t/m 24 jaar activiteiten te organiseren op het gebied van ontmoeting, ontspanning en ontplooiing. Ze vinden plaats in de vrije tijd van jongeren en worden gedurende het gehele jaar uitgevoerd Subsidieregeling jongeren
537.465
537.465
491.946
537.465
537.465
491.946
We willen dat jongeren nu en in de toekomst maatschappelijk betrokken zijn en in staat zijn zelfstandig initiatieven te ontplooien Cityboost
32.544
46.544
48.600
32.544
46.544
48.600
Lokaal Onderwijs kansenbeleid Regionale aanpak VSV Opgroeien en opvoeden. Gezinsadvocaat
Een totaaloverzicht van de subsidies per programma en een register van de subsidieontvangers kunt u in de bijlagen vinden.
Verbonden partijen In het Register Verbonden partijen staan de vaste gegevens van iedere verbonden partij waarin de gemeente ’s-Hertogenbosch deelneemt weergegeven. Onder ‘vaste’ gegevens verstaan we die gegevens, die niet ieder jaar wijzigen. Iedere twee jaar zal een check en eventuele update van deze gegevens plaatsvinden. Ook de zware regionale samenwerkingsverbanden waarin de gemeente ’sHertogenbosch participeert staan in dit register. Meer informatie over de verbonden partijen vindt u in de paragraaf verbonden partijen. Dit programma heeft geen verbonden partijen.
Risico's In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing vindt u een totaaloverzicht van de risico's.
Beleidskaders/wet- en regelgeving Budgettaire kaders inkoop Wmo en Jeugdhulp Inkoopbesluit Specialistische Jeugdhulp 2017-2020 Noordoost-Brabant Arbeidsmarktprogramma AgriFood Capital Werkt 2016-2020 Jaarverslag Leerplicht en RMC 2018-2019
66
VERSTEDELIJKING EN WONEN Ambitie Wij willen dat iedereen een woning kan vinden die aansluit bij de eigen wensen en mogelijkheden. Daarmee houden we onze gemeente toekomstbestendig en bereikbaar voor iedereen. We zetten daarom stevig in op onze verstedelijkingsopgave. Met bijbehorende investeringen en scherpe keuzes voor versnelling van de woningbouwproductie. Door de juiste woningen te bouwen willen we ook de doorstroming op de woningmarkt een impuls geven. Verder leggen we de nadruk op inbreiding door het toevoegen van woningen binnen bestaand bebouwd gebied. Onze ambitie hebben we vertaald in vier onderwerpen. Per onderwerp beschrijven we het doel dat we willen bereiken en de indicatoren waarmee we de resultaten inzichtelijk maken.
Doelstellingen De ambities uit het bestuursakkoord 2022-2026 zijn vertaald naar de programmabegroting. Om deze ambities te realiseren zijn er binnen dit programma een of meerdere doelstellingen opgenomen met verschillende indicatoren. Onderstaand ziet u de realisatie van de outcome-indicatoren ("Wat wilden we bereiken?") en output-indicatoren ("Wat hebben we er voor gedaan?").
Wonen en Zorg Wat wilden we bereiken? We willen zorgen voor voldoende diverse woonoplossingen voor specifieke doelgroepen. Bijvoorbeeld voor mensen die naast/bij hun woning extra zorg en ondersteuning nodig hebben ten aanzien van hun fysieke en/of geestelijke gezondheid. Voor die mensen zorgen we voor voldoende (betaalbare) woningen met toegang tot de juiste zorg. Op basis van een nog op te stellen woonzorgvisie gaan we hiermee aan de slag. Er wordt ook gewerkt aan een nieuwe aanpak dakloosheid, dit komt terug in het programma Gelijke kansen op gezondheid.
Wat hebben we er voor gedaan? Indicator
Gerealiseerd?
Maken van een woonzorg-visie (inclusief mantelzorgwoningen)
Gedeeltelijk
Uw raad heeft in de vergadering van 4 juli 2023 het besluit genomen om de woonzorgvisie te ontwikkelen met het burgerberaad als hoofdinstrument voor het participatietraject. Het burgerberaad is gestart. Oplevering van de woonzorgvisie vindt volgend op het burgerberaad plaats in 2024. Nieuwe aanpak dakloosheid (wonen-eerst), zie programma Gelijke kansen op Ja gezondheid Met Zayaz zijn op grond van deze nieuwe integrale benadering al een aantal mensen gehuisvest en is een aantal woningen toegewezen. De komende periode vindt afstemming met de andere corporaties en in de regio plaats om deze aanpak verder te verbreden.
67
Woningbouwproductie Wat wilden we bereiken? Om de woningbouw te versnellen maken we scherpe keuzes, met bijbehorende investeringen. We gaan daarbij voor tempo en impact. De woningmarkt is in crisis, dus dat gaan we ook op zo'n manier benaderen. Dat vraagt om ambitieuze, scherpe keuzes én om realisme. We weten dat we sterk afhankelijk zijn van de economische / marktomstandigheden en onze partners in de stad. Met die partners zoeken we dan ook de samenwerking op. We zetten vol in op het realiseren van plannen. Samen met marktpartijen en woningcorporaties zorgen we voor voldoende harde plannen. Daarnaast houden we de potentiële woningbouwcapaciteit op peil. Zodat ook op (middel)lange termijn de woningbouw op peil blijft. Het streven is om altijd 130% plancapaciteit hebben, ten opzichte van het gewenste aantal te realiseren woningen. We maken hiervoor een aantal richtinggevende keuzes. Zo kiezen we ervoor om de capaciteit van onze organisatie te focussen op grote plannen (met veel woningen). Bouwen in dorpen moet mogelijk zijn en faciliteren we. We zoeken samen met de corporaties naar extra mogelijkheden voor flexwoningen op de korte termijn.
Indicator Totaal potentiële woningbouwcapaciteit
Nulmeting
Doelstelling 2023
Realisatie 2023
Ambitie 2026
13.400
14.000
14.000
14.000
4.800
5.200
6.000
5.500
Jaarlijks collegevoorstel potentiele woningbouwcapaciteit tbv Provincie Noord-Brabant
Waarvan harde plannen Jaarlijks collegevoorstel potentiële woningbouwcapaciteit tbv Provincie Noord-Brabant
Wat hebben we er voor gedaan? Indicator
Gerealiseerd?
We vergroten de ambtelijke capaciteit, daarvoor is per jaar € 550.000 extra Ja beschikbaar. De extra capaciteit is ingezet ten behoeve van het op peil houden van de potentiële woningbouwcapaciteit o.a. door het inzetten van extra capaciteit op gebied van wonen, bij de ontwikkeling van plannen en het verbeteren van de sturing op de projecten en programma’s (capaciteitsmanagement). We starten met haalbaarheidsonderzoeken voor nieuwe potentiële woningbouwlocaties.
Ja
We richten de ambtelijke organisatie met name op grote plannen, met >100 Ja woningen. De focus ligt met name op grote projecten in Bossche Spoorzone, Station Oost en de Groote Wielen. In 2023 zijn ook enkele nieuwe grote projecten opgepakt (waaronder Bloemenkampkwartier en Orthen - d'n Herp). Ook is er weer wat capaciteit om kleinere projecten op te pakken. Bouwen in dorpen blijven we mogelijk maken
Ja
we verlenen medewerking aan diverse initiatieven in de dorpen en we geven gronden uit ten behoeve woningbouw in de Vinkelse Slagen en de Pelgrimsche Hoeve. Met de gebiedsvisies (als onderlegger
68
voor de Omgevingsvisie) werken we aan de kaders voor de ontwikkelmogelijkheden voor de dorpen op langere termijn.
We zoeken samen met de corporaties naar extra mogelijkheden voor Gedeeltelijk flexwoningen op de korte termijn. Voor de locatie TGG zijn de opties onderzocht en voor de Meerendonk worden de mogelijkheden voor deze zomer in beeld gebracht.
Woningbouwmix Wat wilden we bereiken? De stip op de horizon is méér betaalbare woningen, kortere wachtlijsten, betere doorstroming, kortom meer inwoners die zich over een fijn thuis geen zorgen hoeven te maken. Daarom gaan we nadrukkelijk gemeentebreed en meerjarig sturen op de woningbouwmix. Dat doen we met het nodige realisme: we zijn hierin sterk afhankelijk zijn van de economische/ marktomstandigheden en onze partners in de stad. Met die partners zoeken we dan ook de samenwerking op. We willen sturen op meer betaalbare woningen. Dat doen we in de zachte plannen. Voor deze plannen sturen we op de mix: 30% sociale huur, 10% betaalbare koop, 30% middenhuur en 30% dure huur en (middel)dure koop. Bij harde plannen, waar al afspraken zijn over woningbouw categorieën, sturen we op snelle realisatie. We gaan dan niet terug naar de tekentafel. Door bij te sturen op de zachte plannen, zal het totale programma (dat slechts traag bij te sturen is), groeien naar een groter aandeel betaalbare woningbouw.
Indicator % sociale huur in plannen waar dit college afspraken over heeft gemaakt
Nulmeting
Doelstelling 2023
Realisatie 2023
Ambitie 2026
nvt
30%
54%
30%
nvt
40%
29%
40%
Haalbaarheidsbrieven en overeenkomsten met marktpartijen en woningcorporaties.
% middenhuur en betaalbare koop in plannen waar dit college afspraken over heeft gemaakt Haalbaarheidsbrieven en overeenkomsten met marktpartijen en woningcorporaties.
Wat hebben we er voor gedaan? Indicator
Gerealiseerd?
Het inzetten van het gemeentelijk instrumentarium om te sturen op een groter Ja aandeel betaalbare woningen. In 2023 is de doelgroepenverordening geactualiseerd. En verder sturen we middels het opnemen van de woningbouwdifferentiatie in anterieure overeenkomsten en bestemmingsplannen op een groter aandeel betaalbare woningen. Dit blijven we in 2024 doen. We sturen daarmee op het aandeel sociale huur, middenhuur en betaalbare koop Ja in de (nu nog) zachte plannen. Dat doen we door het maken van afspraken over woningbouwprojecten met marktpartijen en woningbouwcorporaties.
69
Vanaf het bestuursakkoord is 70% betaalbaar leidraad voor zachte plannen. Dat heeft zich vertaald in een hoger aandeel betaalbare woningbouw in onder meer de volgende projecten: Groote Wielen Noord, Orthen- d'n Herp, Bloemenkampkwartier, Bossche Stadsdelta en Station Oost. Verder zijn er concrete afspraken gemaakt over projecten als Pioenroosstraat, Hoff van Hollantlaan, 't Wielsem en de Haren. Samenwerking met corporaties op sociale huur én middenhuur.
Ja
Ja, we hebben in de uitvoeringsagenda van de prestatieafspraken 2023 de ambities ten aanzien van zowel sociale huur- als middenhuur door de corporaties verhoogd. Voor sociaal naar netto 3150 sociale huurwoningen en tenminste 500, maar zo mogelijk 1000 middenhuurwoningen in de periode 2021 t/m 2030. Uitwerking van het volkshuisvestingsfonds
Gedeeltelijk
De mogelijkheden en onmogelijkheden van een volkshuisvestingfonds zijn verkend, ook in het kader van de omgevingswet. In de loop van 2024 wordt hierover bestuurlijke besluitvorming voorbereid.
Verstedelijking Wat wilden we bereiken? In ‘s-Hertogenbosch ligt een forse bouw-, transformatie en herstructureringsopgave. Naast de grote vraag naar woningen en bedrijvigheid willen we ook andere opgaven oplossen m.b.t. klimaatadaptatie, energietransitie, slimme mobiliteit, biodiversiteit, gezondheid en circulaire economie. Duurzaam verstedelijken dus om de stad de stad te laten zijn en de dorpen de dorpen. De dorpen profiteren van de stedelijke voorzieningen en nieuwe woon- en werkmilieus en de stad profiteert van een rijk en ontspannen achterland. Indicator
Nulmeting
Doelstelling 2023
Realisatie 2023
Ambitie 2026
Besluitvorming MIRT afspraak MIRT-afspraak De Besluitvorming Regionale Stedelijk Brabant verstedelijkingsakkoo Verstedelijkingsstrat Stedelijke Verstedelijkingsstrat als start regionaal rd inclusief afspraken egie Stedelijke Ontwikkelstrate egie proces over (co)financiering REgio 's- gie en vertaling vanuit rijksgelden Hertogenbosch is in Bossche (o.a. afgerond en als Omgevingsvisie Mobiliteitsfonds/NO beleidsvoornemen VEX) vastgesteld op het BO Duurzame verstedelijking in november 2023
70
Verhogen percentage verdichting en vergroening in woon- en werkmilieus in binnenstedelijk gebied
Huidige 20% extra Gedeeltelijk Planvorming gebiedsontwikkelin programma op het gerealiseerd. Er zijn 2040 in gen gebied van wonen en in de plannen in de binnenstedelijke werken Bossche Spoorzone gebiedsontwikke extra woningen én ling met extra extra groen programma toegevoegd . In de omgevingsvisie worden in 2024 gebieden aangewezen voor verdere verdichting.
Ingrepen in het mobiliteitssysteem voor versterking Hoogwaardig Openbaar vervoer
MIRT-afspraak Verkenning Knooppuntontwikk eling
Afspraken met Rijk en provincie over noodzakelijke ingrepen en investeringen
Start werkzaamheden
nvt
Wat hebben we er voor gedaan? Indicator
Gerealiseerd?
Coalitievorming met waterschappen en regio-gemeenten (o.a. Oss, Meierijstad, Maashorst, Vught en Waalwijk) t.b.v. verstedelijkingsafspraken: • Opstellen Stedelijke Ontwikkelstrategie voor korte en langere termijn; • Verdiepende studies naar woningbouw, mobiliteit en werklocaties en vertaling in gebiedsontwikkelingen; • Lobby en bestuurlijke en ambtelijke positionering in landelijke en provincie samenwerkingsverbanden in combinatie met concrete subsidie-aanvragen op rijks- of provinciale beschikbare gelden;
71
Wat kostte het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (bedragen x € 1.000): Rekening
Begroting Begroting na primitief wijziging
Rekening
2022
2023
2023
2023
Verschil
Lasten
106.321
57.897
98.493
91.444
7.049
Baten
102.163
51.500
82.243
76.117
-6.126
-4.158
-6.397
-16.249
-15.327
922
Saldo van lasten en baten
Belangrijkste verschillen • Kapitaallasten: voordeel € 0,1 miljoen. • Leges: voordeel € 0,5 miljoen. Het incidenteel voordeel ontstaat door het opnemen van een éénmalige opbrengst die betrekking heeft op boekjaar 2022. • Personeelskosten: voordeel € 0,1 miljoen. • JADS: voordeel € 0,2 miljoen Er is een rentesurplus ontstaan uit de samenwerkingsovereenkomst rondom het Data Science Film Festival. Deze zou ten goede komen aan het Data Science Valorisatie Fonds. Dit fonds is er echter nooit gekomen, waardoor € 0,2 miljoen ten goede komt aan de algemene dienst.
Subsidies
Doelstelling/subsidie-ontvanger Bijdrage aan het realiseren van de JADS bedrijvenassociatie alsmede het uitvoeren van aanvullende valorisatieactiviteiten. Jheronimus Academy of Data Science Bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit in Den Bosch en de regio via een brede publieke discussie over architectuur, stedenbouw, landschapsarchitectuur en beeldende kunst Bai gemeentelijke bijdrage
Geraamde subsidie Geraamde verstrekking subsidie primitieve verstrekking begroting na wijziging 250.000 250.000
Verleende subsidie 250.000
250.000
250.000
250.000
25.000
25.000
25.000
25.000
25.000
25.000
Een totaaloverzicht van de subsidies per programma en een register van de subsidieontvangers kunt u in de bijlagen vinden.
Verbonden partijen In het Register Verbonden partijen staan de vaste gegevens van iedere verbonden partij waarin de gemeente ’s-Hertogenbosch deelneemt weergegeven. Onder ‘vaste’ gegevens verstaan we die gegevens, die niet ieder jaar wijzigen. Iedere twee jaar zal een check en eventuele update van deze gegevens plaatsvinden. Ook de zware regionale samenwerkingsverbanden waarin de gemeente ’sHertogenbosch participeert staan in dit register. Meer informatie over de verbonden partijen vindt u in de paragraaf verbonden partijen.
72
Dit programma kent de volgende verbonden partijen:
73
BV Paleiskwartier Geplaatst aandelenkapitaal, Rekening courant, leningen,
Financieel belang Eigen vermogen
Vreemd vermogen
31-12-2023
01-01-2023
31-12-2023
Resultaat
garanties, subsidies e.d.
01-01-2023
2023
€ 226.890 (aandelenkapitaal BIM)
€ 25.033.000 € 17.370.000 € 13.472.000 € 17.873.000 € 4.337.000
Risicomanagement: Bovenstaande cijfers hebben betrekking op boekjaar 2022. In 2023 is het deelplan Terrazzo opgeleverd en is gestart met de bouw van het laatste deelplan van de BV Paleiskwartier: Palazzo. Afzetrisico's zijn beperkt door de verkoop van de huurwoningen en een deel van de commerciële ruimte aan beleggers. Ook is een deel van de overige woningen verkocht. Als bij oplevering niet alle woningen en/of commerciële ruimte zijn verkocht, dan zijn maatregelen zoals het verhuren van gerealiseerde woningen en het zo nodig in delen verhuren van commerciële ruimte aan geïnteresseerde partijen, maar ook het in verhuurde staat verkopen van appartementen aan een belegger reële opties. In het directieverslag wordt in een aparte paragraaf ingegaan op de door de vennootschap gebruikte financiële instrumenten. Het management bewaakt nadrukkelijk de liquiditeitspositie van de vennootschap. De onderneming bewaakt de liquiditeitspositie door middel van opvolgende liquiditeitsbegrotingen. Het management ziet erop toe dat voor de onderneming steeds voldoende liquiditeiten beschikbaar zijn om aan de verplichtingen te kunnen voldoen en dat tevens voldoende financiële ruimte onder de beschikbare faciliteiten beschikbaar blijft.