Gestempelde jaarstukken 2021 Totaal
Tekst van het document
We stellen een regionaal plan van aanpak op om Beschermd wonen verder te centraliseren en leggen daarin de samenwerkingsafspraken en financiële afspraken tussen de gemeenten vast.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Ja
69
Er is een regioplan en een centrumregeling opgesteld waarin samenwerkings- en financiële afspraken zijn vastgelegd. Op 10 oktober 2021 heeft uw raad het regioplan vastgesteld en het college gemandateerd voor het tekenen van de centrumregeling. Uitvoeren plan van aanpak transformatie vrouwenopvang inclusief de Ja implementatie van het landelijke keurmerk vrouwenopvang. Plan van aanpak is uitgevoerd en keurmerk is behaald. Er is extra geïnvesteerd in trauma sensitief werken, maatschappelijk werkers voor de aanwezige kinderen en een regionale samenwerking met Veilig Thuis en zorgaanbieders. Om ouderen zo lang mogelijk prettig thuis te laten wonen, hebben we onder Ja meer extra aandacht voor de omgang met dementerenden. In de wijk Zuid participeren we in de pilot Sociale Benadering Dementie om mensen (psycho)sociaal beter te ondersteunen, waarmee we een besparing op zorgkosten kunnen realiseren. De social trial dementie is een domeinoverstijgend samenwerkingsverband van Van Neynsel, Zorgkantoor Coöperatie VGZ, Tao of Care en de gemeente. Er zijn tot nu toe 87 deelnemers en hun naasten ondersteund. Mensen ervaren een hogere kwaliteit van leven, wonen gemiddeld 12 maanden langer thuis en de zorgkosten dalen per cliënt met gemiddeld 1.064 euro per maand.
Wat kostte het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (bedragen x € 1.000): Rekening
Begroting Begroting na primitief wijziging
Rekening
2020
2021
2021
2021
Verschil
Lasten
43.942
34.974
46.200
45.961
239
Baten
3.116
4.228
10.218
10.088
-131
-40.826
-30.746
-35.982
-35.873
109
Geraamde subsidie Geraamde verstrekking subsidie primitieve verstrekking begroting na wijziging 220.000 585.000
Verleende subsidie 554.030
Saldo van lasten en baten Belangrijkste verschillen -
Subsidies Binnen dit programma zijn de volgende subsidies verleend:
Doelstelling/subsidie-ontvanger We willen dat meer mensen in staat zijn om zelf of met behulp van hun sociaal netwerk hun leven vorm te geven. Beschermd Wonen
220.000
585.000
554.030
Een totaaloverzicht van de subsidies per programma en een register van de subsidieontvangers kunt u in de bijlagen vinden.
Verbonden partijen In het Register Verbonden partijen staan de vaste gegevens van iedere verbonden partij waarin de gemeente ’s-Hertogenbosch deelneemt weergegeven. Onder ‘vaste’ gegevens verstaan we die
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
70
gegevens, die niet ieder jaar wijzigen. Iedere twee jaar zal een check en eventuele update van deze gegevens plaatsvinden. Ook de zware regionale samenwerkingsverbanden waarin de gemeente ’sHertogenbosch participeert staan in dit register. Meer informatie over de verbonden partijen vindt u in de paragraaf verbonden partijen. Dit programma heeft geen verbonden partijen.
Risico's In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing vindt u een totaaloverzicht van de risico's. Op dit programma zijn geen risico's van toepassing.
Beleidskaders/Wet- en regelgeving Regiovisie beschermd wonen, maatschappelijke - en verslaafdenopvang Problematiek verwarde personen Regioplan doordecentralisatie beschermd wonen 2022-2025
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
71
PARTICIPATIE EN DAGINVULLING Ambitie ’s-Hertogenbosch is een sterke, sociale gemeente waarin we maatschappelijke tweedeling zoveel mogelijk proberen te voorkomen. We zijn een inclusieve gemeente waar alle inwoners zoveel mogelijk gewoon meedoen. Ze hebben werk of een zinvolle daginvulling. ’s-Hertogenbosch is ook een gemeente waar inwoners zich verantwoordelijk voelen voor zichzelf en voor de ander. Inwoners zien naar elkaar om en doen ook zelf soms een beroep op een ander. Elkaar helpen, ondersteunen en zorgen voor elkaar vindt plaats dankzij de sociale verbanden van mensen. Mensen verbinden zich vooral in het dagelijks leven via school, werk, buurt, verenigingen en sport- en cultuuractiviteiten, welke de gemeente waar nodig faciliteert. Vrijwilligers zetten zich in voor activiteiten, diensten en voorzieningen in wijken en buurten en staan daarmee voor een leefomgeving die sociaal, veilig en leefbaar is. Er zijn relatief veel vrijwilligers in ’s-Hertogenbosch. De kracht van onderlinge netwerken en hulp kunnen we beter benutten en faciliteren. Daarbij gaan we uit van de talenten van mensen die zelf de regie nemen en houden met behulp van een duurzaam eigen netwerk. Inwoners die elkaar helpen waar het kan en zich actief opstellen als vrijwilliger en mantelzorger krijgen een impuls, zowel individueel als gezamenlijk.
Hiervoor werken we samen met bewoners, vrijwilligersorganisaties, bedrijfsleven, onderwijs en andere maatschappelijke partners. We faciliteren initiatieven van inwoners en het maatschappelijk middenveld. We bieden ruimte aan inwoners, vrijwilligers en ondernemers die initiatieven willen ontplooien in het sociale domein. We bieden partnerschap, informatie, betrokkenheid, waar mogelijk en nodig regelruimte, een netwerk, praktische kennis, materiaal, ruimte of subsidie.
Effecten Covid-19 Uit onderzoek blijkt dat steeds meer Bosschenaren zich eenzamer voelen. Dit aandeel is toegenomen ten opzichte van de twee voorgaande metingen in 2020. Vooral jongeren, eenoudergezinnen en alleenstaanden voelen zich vaker dan gemiddeld eenzaam. Farent en het jongerenwerk hebben juist voor deze groepen aandacht in hun dienstverlening. Ook zien we een toenemende druk op mantelzorgers die aangeven de mantelzorg (zeer) belastend te vinden. Gelukkig zijn de voorzieningen voor kwetsbare groepen opengebleven (bijvoorbeeld de huiskamers en ontmoetingsmomenten in de brede scholen) en dat werd erg gewaardeerd. Samen met onze partners in de basisondersteuning en de specialistische ondersteuning hebben we ons ingespannen om - ondanks de beperkingen van de corona-maatregelen inwoners - zoveel mogelijk in staat te stellen om mee te blijven doen in de samenleving. Zo is er extra ingezet op de nazorg van coronapatiënten en zijn mantelzorg blijvend ondersteund ondanks de geldende maatregelen. We namen maatregelen om de basisinfrastructuur in wijken en buurten overeind te houden en/of te verstevigen (dienstverlening, accommodaties en netwerken). Hierbij zijn sommige activiteiten overgegaan naar een digitale vorm, terwijl anderen juist zijn aangepast naar individuele ondersteuning bij inwoners in hun eigen buurt of wijk.
Via Farent en Koo is extra ingezet op informatievoorziening: zowel fysiek als online en via sociale media. Er zijn daarnaast weinig tot geen extra activiteiten uitgevoerd in relatie tot het wijk- en dorpsbudget (€ 53.468). Ook zijn subsidies wijk- en dorpsbudget terugontvangen als gevolg van activiteiten die in 2020 niet hebben plaatsgevonden (€ 34.158).
Doelstellingen De ambities uit het bestuursakkoord zijn vertaald naar de programmabegroting. Om deze ambities te realiseren zijn er binnen dit programma een of meerdere doelstellingen opgenomen met verschillende indicatoren. Onderstaand ziet u de realisatie van de outcome-indicatoren ("Wat wilden we bereiken?") en output-indicatoren ("Wat hebben we er voor gedaan?").
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
72
Doelstelling Participatie en daginvulling Wat wilden we bereiken? • Mensen helpen elkaar in hun eigen netwerk waar mogelijk, zo nodig ondersteund door professionals • Mantelzorgers voelen zich gesteund en zoveel mogelijk ontlast • Ook kwetsbare inwoners hebben een passende daginvulling: zoveel mogelijk gericht op zingeving, herstel, ontwikkeling en (vrijwilligers)werk Indicator Aandeel 19-64 jarigen dat (zeer) ernstig eenzaam is
Nulmeting
Doelstelling 2021
Realisatie Ambitie 2022 2021
10%
< 10%
10%
< 10%
12%
< 12%
12%
< 12%
39%
43%
35%
45%
16%
< 16%
12%
<= 16%
Bron: GGD, volwassenenmonitor en ouderenmonitor
Aandeel 65-plussers dat (zeer) ernstig eenzaam is Bron: GGD, volwassenenmonitor en ouderenmonitor
Percentage inwoners vanaf 18 jaar dat vrijwilligerswerk doet Bron: Enquête Sport en Welzijn (O&S)
Percentage mantelzorgers dat de mantelzorg (zeer) belastend vindt Bron: Enquête Sport en Welzijn (O&S)
Wat hebben we er voor gedaan? Indicator
Gerealiseerd?
We faciliteren bewonersinitiatieven via de regeling Nieuwe Initiatieven en Right Ja to Challenge. Er is een nieuw initiatief afgewezen maar ook een toegekend gericht op de groeiende eenzaamheid in de wijk West om meer ouderen te bereiken en te verbinden aan bestaande en nieuwe (vrijwilligers)activiteiten. Er is een right to challenge toegekend met betrekking tot een onderdeel van de gemeentelijke dienstverlening binnen de sociale basisinfrastructuur zoals dat nu door organisaties wordt aangeboden. Met alle beperkingen vanwege corona (locaties dicht, minder fysiek contact) zijn er minder aanvragen ingediend dan verwacht. We voeren de acties uit het Actieplan tegen eenzaamheid uit, zoals de in 2020 Ja opgestarte publiekscampagne Samen is Leuker en de jongerenaanpak. We hebben de campagne met betrekking tot het vergroten van de bewustwording doorgezet, zijn gestart met de werkgroep Jongeren en eenzaamheid. We hebben ook sport en cultuur door middel van het project Lang Leve ingezet om eenzaamheid te voorkomen. Deze wijkaanpak moest op een andere manier georganiseerd worden in verband met corona. De coalitie is verdergegaan met het uitvoeren van activiteiten op de vier pijlers aanpak eenzaamheid: verbinding voelen, ertoe doen, vitaal en actief blijven en gastvrije en respectvolle omgeving. We continueren de ondersteuning, matching en waardering van vrijwilligers.
De Ja informatie hierover is toegankelijk en laagdrempelig. Vrijwilligersnetwerk Galant heeft haar website aangepast zodat er afzonderlijke ingangen zijn voor vrijwilligers en voor vrijwilligersorganisaties. Daardoor is de informatie toegankelijker en laagdrempeliger.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
73
We gaan aan de slag met de uitkomsten van het behoeftenonderzoek onder Ja mantelzorgers. We zijn o.a. gestart met een project “mantelzorgers met andere culturele achtergrond” en een stedelijk netwerk mantelzorgondersteuning. In buurten met veel ouderen werken we aan een DementieVriendelijke Ja Gemeenschap (DVG) door de netwerken in de directe omgeving te versterken. We zijn gestart in de wijken Zuid en West. Het ontwikkelen en uitvoeren van een vraaggerichte maatwerkaanpak dementie in vergrijsde buurten hebben we gericht op: - het versterken van de sociale verbanden van ouderen, buren, (bewoners-)verenigingen en andere informele organisaties in de buurt; - het vraaggericht bieden van collectieve ondersteuning over dementie en hoe ermee om te gaan aan bewoners, betrokken buren, vrijwilligers, verenigingen en buurtgerichte voorzieningen; - het bevorderen van onderlinge informele hulp aan mensen met dementie en hun mantelzorgers. We voeren procesregie op het doorbraakthema ‘dagbesteding voor psychisch Ja kwetsbaren’ voor meer samenwerking in de keten zorg, welzijn en veiligheid en duurzaam stabiele voorzieningen. Onder onze procesregie werken we aan meer samenhang en samenwerking in de keten rond de laagdrempelige inloopvoorzieningen voor psychisch kwetsbaren. Er is nu een actievere en intensievere samenwerking in activiteiten, deskundigheidsbevordering en de-escalatie.
Ook is er gezamenlijke inzet van ervaringsdeskundigen We geven invulling aan Ontwikkelingsgerichte Arbeidsmatige Dagbesteding via Ja WeenerXL als voorliggende voorziening, waarbij we werken aan meer maatschappelijk rendement en afschaling van specialistische zorg. We hebben invulling gegeven aan Ontwikkelingsgerichte Arbeidsmatige Dagbesteding via WeenerXL als voorliggende voorziening. We formuleren wijkplannen, gebaseerd op de in 2020 vastgestelde Gedeeltelijk uitgangspunten van het accommodatiebeleid, om te komen tot een passend voorzieningenniveau dat aansluit bij de sociale opgaven. Door de corona-maatregelen waren veel accommodaties gesloten en waren activiteiten tijdelijk stilgelegd. In deze situatie was een goed overleg voeren met gebruikers en initiatieven lastig en heeft het interactieve proces om wijkplannen op te stellen wat vertraging opgelopen. De eerste twee wijkplannen zijn recent opgeleverd. We stellen een Bossche inclusieagenda op.
Ja
Medio 2021, 5 jaar na ratificatie van het VN-verdrag handicap, presenteerden we de Lokale Inclusie Agenda. Hierin staat wat we gaan doen om iedereen met een handicap de kans te geven om mee te doen.
Wat kostte het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
74
In totaal gaat het om de volgende bedragen (bedragen x € 1.000): Rekening
Begroting Begroting na primitief wijziging
Rekening
2020
2021
2021
2021
Verschil
Lasten
16.431
16.164
17.769
17.234
536
Baten
110
30
396
384
-12
-16.321
-16.134
-17.374
-16.850
524
Saldo van lasten en baten
Belangrijkste verschillen • Minder georganiseerde activiteiten en een lager huurcontract voor De Biechten leidt bij de sociaal culturele accommodaties tot een voordeel van € 0,1 miljoen. • Voor de subsidieregelingen Goed voor elkaar, Right2Challenge en Ouderen zijn minder aanvragen binnengekomen dan verwacht. Voordeel € 0,2 miljoen. • Er zijn minder activiteiten vanuit het wijk- buurt- en dorpsbudget georganiseerd. Daarnaast zijn er projecten uit 2020 afgerekend. Voordeel € 0,1 miljoen.
Subsidies Binnen dit programma zijn de volgende subsidies verleend:
Doelstelling/subsidie-ontvanger Activiteiten stimuleren op het gebied van integratie, emancipatie en maatschappelijke participatie. De initiatieven zijn bedoeld voor inwoners met een belemmering van culturele, lichamelijke en geestelijke aard. Door deze activiteiten kunnen inwoners zelfstandiger deelnemen aan de samenleving dan eerst Goed voor elkaar
Geraamde subsidie Geraamde verstrekking subsidie primitieve verstrekking begroting na wijziging 1.108.053 1.108.053
Verleende subsidie 997.112
1.108.053
1.108.053
997.112
Een passend activiteiten-, diensten- en voorzieningenaanbod
672.507
683.807
678.770
Sociale activering
586.921
586.921
586.000
Emancipatiebeleid
85.586
96.886
92.770
Het mede mogelijk maken van projecten die bijdragen aan het behalen van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen Duurzame ontwikkelingsdoelen
27.567
27.567
27.567
27.567
27.567
27.567
Het ondersteunen van nieuwe initiatieven en challenges die de sociale kwaliteit van de stad bevorderen Nieuwe initiatieven en Right to Challenge
190.818
190.818
106.000
190.818
190.818
106.000
Sociale verbanden tussen ouderen bevorderen en de sociale netwerken van ouderen versterken met onderlinge steun, meer contacten en activiteiten. Subsidieregeling Ouderen
464.492
464.492
296.607
464.492
464.492
296.607
1.513.658
1.561.082
1.808.245
Steunpakket werving vrijwilligers
0
10.000
10.000
Eenzaamheid / vrijwilligers structureel
0
105.704
106.080
Eenzaamheid / vrijwilligers incidenteel
0
20.000
20.000
Vrijwillige inzet, informele zorg en omgaan met elkaar
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
75
Wijk-, buurt- en dorpsbudget
757.610
712.610
606.905
Maatschappelijk werk
40.629
40.629
39.615
Accommodatiebeleid
715.419
672.139
1.025.645
15.000
14.858
15.000
14.858
Zoveel mogelijk inwoners zijn zo lang mogelijk zelfstandig en zelfredzaam. Project Gestelse Buurt Werkt
0
Een totaaloverzicht van de subsidies per programma en een register van de subsidieontvangers kunt u in de bijlagen vinden.
Verbonden partijen In het Register Verbonden partijen staan de vaste gegevens van iedere verbonden partij waarin de gemeente ’s-Hertogenbosch deelneemt weergegeven. Onder ‘vaste’ gegevens verstaan we die gegevens, die niet ieder jaar wijzigen. Iedere twee jaar zal een check en eventuele update van deze gegevens plaatsvinden. Ook de zware regionale samenwerkingsverbanden waarin de gemeente ’sHertogenbosch participeert staan in dit register. Meer informatie over de verbonden partijen vindt u in de paragraaf verbonden partijen. Dit programma heeft geen verbonden partijen.
Risico's In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing vindt u een totaaloverzicht van de risico's. Op dit programma zijn geen risico's van toepassing.
Beleidskaders/Wet- en regelgeving Budgettaire kaders Wmo en Jeugdhulp Evaluatie wijk-, buurt- en dorpsbudget 2017 Onderzoek ondersteuning mantelzorgers Plan van aanpak eenzaamheid 2016 Stand van zaken Plan van aanpak Eenzaamheid 2016 Resultaten onderzoek vrijwilligerswerk 2017 Sociaal ondernemen in ’s-Hertogenbosch 2018-2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
76
WONEN EN WERKOMGEVING Ambitie We willen samen met partners, bedrijven en burgers de aantrekkelijkheid van onze gemeente nog verder vergroten; voor wonen, werken, verblijven en recreëren. Investeringen leveren een bijdrage aan de instandhouding van de kwaliteit en de concurrentiepositie van de stad en omgeving en versterken de toekomstbestendigheid. Accenten liggen op het versterken van de centrumfunctie, passend, betaalbaar en duurzaam wonen, aandacht voor aandachtsbuurten, een kwalitatief goede openbare ruimte, klimaatadaptatie (tegengaan wateroverlast en hittestress) en meer groen en biodiversiteit in en om de stad. BrabantStad, AgrifoodCapital en het Ruimtelijk Regionaal Overleg (RRO) NoordoostBrabant zijn voor ons belangrijke gremia om ons beleid in af te stemmen en samenwerking te zoeken. Gezamenlijk bewandelen we ook de ‘wegen’ naar Den Haag en Brussel. Onze ambitie is: naar een complete, compacte, contrastrijke en duurzame stad.
Effecten Covid-19 Gebiedsontwikkelingen/Grondbedrijf In 2021 heeft coronapandemie geen effect gehad op de gebiedsontwikkelingsprojecten binnen de gemeente ‘s-Hertogenbosch. De lange termijn effecten van de crisis blijven lastig te voorspellen. Het blijft natuurlijk de vraag hoe bedrijven, woonconsumenten, ontwikkelaars, beleggers, overheden en woningcorporaties op de langere termijn op deze crisis zullen reageren. Voor het commerciële vastgoed heeft de coronacrisis wel gevolgen. De negatieve effecten op de kantorenmarkt is vooralsnog klein. Het is echter nog onduidelijk wat het effect is van bijvoorbeeld thuiswerken op de toekomstige ruimtevraag van bedrijven. Omgevingswet In 2021 is door corona sprake van in-efficiency in de programma-uitvoering. De voorbereidingen op de Omgevingswet zijn bijzonder complex en integraal van karakter en vergen veel innovatief samenspel over afdelingen en sectoren heen. Deze samenwerkingsprocessen komen in een online-omgeving slecht tot hun recht. Verder leidt in 2021 het uitstel van de inwerkingtreding van de Omgevingswet met 1 jaar tot extra management- en coördinatie-inspanningen. Aanleiding en belangrijke oorzaak voor dit besluit was volgens de minister het coronavirus.
Daarbij leidde het -mede daardoor- onvoldoende functioneren van het landelijke Digitale Stelsel Omgevingswet er ook toe dat een deel van de in 2020 geplande voorbereidende en inhoudelijk werkzaamheden zijn doorgeschoven naar 2021 (en 2022). Het uitstel leidt ook in 2021 tot dubbele licentiekosten. In totaal bedragen de extra kosten in 2021 € 335.000 Voor de extra kosten door het uitstel van de Omgevingswet is nog geen compensatie van het rijk gekomen, maar de discussies tussen VNG en het rijk lopen hierover nog. Voor de extra kosten door het uitstel van de Omgevingswet zal compensatie van het rijk komen. Beheer en Onderhoud Openbare Ruimte Doordat er na de zomer in 2021 veel uitval was als gevolg van Covid, zowel intern als bij onze partners (aannemers, leveranciers), zijn geplande werkzaamheden niet meer uitgevoerd in 2021 en verplaatst naar 2022. Het gaat hierbij om reiniging (circa € 196.000) en groenonderhoud (circa € 222.000).
Doelstellingen De ambities uit het bestuursakkoord zijn vertaald naar de programmabegroting. Om deze ambities te realiseren zijn er binnen dit programma een of meerdere doelstellingen opgenomen met verschillende indicatoren. Onderstaand ziet u de realisatie van de outcome-indicatoren ("Wat wilden we bereiken?") en output-indicatoren ("Wat hebben we er voor gedaan?").
Behouden en versterken centrumfunctie Wat wilden we bereiken? Wij streven naar behoud en versterking van onze centrumfunctie en economische aantrekkelijkheid van onze stad.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
77
Indicator Verhouding aantal arbeidsplaatsen en feitelijke beroepsbevolking
Nulmeting
Doelstelling 2021
Realisatie Ambitie 2022 2021
1,24
1,24
1,32
> 1,29
1.944 m2
1.800 m2
1.840 m2
1.800 m2
6e plaats
6e plaats
8e plaats
Top 5
Bron: Informatie afdeling SO/E&E
m2 verkoopvloeroppervlakte winkels per 1.000 inwoners Bron: Informatie afdeling SO/E&E
Woonaantrekkelijkheidsindex Bron: Atlas voor gemeenten
Wat hebben we er voor gedaan? Indicator
Gerealiseerd?
In het Gasthuiskwartier is de eerste fase van de 67 woningen in verkoop Gedeeltelijk genomen en volgen de overige fases medio 2020. De haalbaarheidsfase voor het Middengebied (Zusterhuis, Stergebouw, Mariapaviljoen) is afgerond en de ruimtelijke procedure wordt opgestart. De plannen voor de Oude Apotheek en Regentenhuis worden uitgewerkt. Voor het Burg. Loeffplein wordt de herinrichting voorbereid. De planontwikkeling voor de Bloemenkamp start. In het Gasthuiskwartier is deelgebied A /B met 43 woningen gereed en zijn nieuwe deelgebieden C / D / E (67 woningen) in aanbouw. Voor deelgebied F (78 woningen) is de Ruimtelijke Onderbouwing goedgekeurd door de Raad. Voor het Middengebied (Zusterhuis, Stergebouw, Mariapaviljoen) is de omgevingsdialoog gestart gericht op een flexibel huisvestingsconcept met circa 300-350 werkplekken en ondersteunende functies. Voor de plannen voor de Oude Apotheek en Regentenhuis is de Ruimtelijke Onderbouwing goedgekeurd en wordt de aanvraag omgevingsvergunning voorbereid. Voor het Burg. Loeffplein wordt de herinrichting voorbereid. De planontwikkeling voor de Bloemenkamp met Brabant Wonen is gestart. Planvoorbereiding en omgevingsdialoog vraagt meer tijd. Het ontwerp van de fietsenstalling onder blok F in het Gasthuiskwartier is gereed en medio 2020 is de ondertekening van de koopovereenkomst gepland. Dan start de realisatie.
De openstelling en ingebruikname is afhankelijk van de realisatie van de bovenbouw blok F.
We continueren de programmatische aanpak voor Spoorzone 's-Hertogenbosch, Ja waarvoor de Raad in 2018 ontwikkelrichtingen heeft vastgesteld . Accent ligt daarbij op de Noordelijke Spoorzone (Bossche Stadsdelta, EKP en Grasso), Knooppuntontwikkeling station en de Onderwijsboulevard De programmatische aanpak voor de Spoorzone is gecontinueerd. In de tweede helft van 2021 is gewerkt aan een 'position paper', waarmee we richting geven en samenhang tussen de projecten in de Spoorzone duiden en waarmee onze partners uitgedaagd worden om met ons de doorontwikkeling van de Spoorzone ter hand te nemen. De bestemmingsplanprocedure voor het Centrum van De Groote Wielen is gestart. Alles is erop gericht om in 2021 te kunnen starten met de realisatie het eerste deel van de 600 woningen en de winkels. Met de school wordt volgens planning eind 2020 gestart. Voor de Noordoosthoek is een Nota van Uitgangspunten opgesteld. In 2021 zal het bestemmingplan en de OER voor de Noordoosthoek worden vastgesteld.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
78
Voor Willemspoort-Zuid zijn de plannen voor de verschillende gebouwen Nee uitgewerkt met totaal circa 500 woningen . Om het plan haalbaar te maken zijn de stedenbouwkundige ontwerpen de afgelopen periode geoptimaliseerd. Een akkoord van de Raad ten aanzien van de Ruimtelijke Onderbouwing wordt begin 2021 voorzien, waarna de bouw eind 2021 / begin 2022 zou kunnen starten De Raad heeft de Ruimtelijke Onderbouwing goedgekeurd. De bouw zou tweede kwartaal 2023 kunnen starten. Bouwvoorbereiding vraagt meer tijd. In 2021 wordt naar verwachting de procedure afgerond voor de transformatie Ja van het KPN-complex naar een project met 220 huurappartementen waarvan 62 sociaal en de renovatie van 3400m2 BVO aan de Prins Bernhardstraat. Naar verwachting start, na sloop van twee-derde deel van het huidig KPN-complex, in 2021 ook de woningbouw die vanaf start bouw 2 jaar loopt. De sociale woningen worden gebouwd in opdracht van Zayaz. De middeldure en dure appartementen worden gerealiseerd in opdracht van het pensioenfonds MN. Begin 2021 was er een onherroepelijke omgevingsvergunning en is gestart met de sloop. De sociale woningen van Zayaz worden voor zomer 2022 opgeleverd. De middeldure en dure appartementen worden begin 2023 opgeleverd inclusief de parkachtige binnenplaats.
Het kantoor aan de Bernhardstraat is verkocht en wordt inmiddels door de nieuwe eigenaar ingrijpend verbouwd en verduurzaamd. Met het rijk en de provincie maken wij afspraken over de actualisering van de Ja investeringsagenda MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport). In dat kader participeren we in het MIRT A2 Deil-Vught programma. De afronding van de planfase van het MIRT A2 is doorgeschoven. Het VKA wordt pas in 2022 vastgesteld door Ministerie en partners. Daarna start de planuitwerkingsfase op. We versnellen de uitvoering van het Inspiratiedocument Zuid-Willemspark door jaarlijks in het park te blijven investeren. We investeren in een doorvaarbaar en parkachtig Sluis O wat bijdraagt aan een levendig Zuid-Willemspark.
Gedeeltelijk
Het Zuid-Willemspark is een programma met diverse deelprojecten. Inmiddels zijn diverse deelprojecten afgerond (zoals Kanaalboulevard fase 1, tribune, opknappen Orthenbrug, steiger Kruithuis). Andere (deel)projecten zijn momenteel in voorbereiding, zoals de parkinrichting gekoppeld aan Kanaalboulevard fase 2/3 en bij Van Veldekekade, project Sluis 0, Kruithuispark, langzaam verkeersbrug bij Tolbrugstraat, en Sluiswachterskade. Het Paleiskwartier nadert zijn voltooiing. Tussen de Paleisbrug en de Vlijmenseweg is en wordt volop gebouwd: de appartementengebouwen Belvédère en Upstairs zijn opgeleverd, het hotel en de tweede kantoortoren naast Ricoh zijn in aanbouw. Verwacht wordt dat er in 2020 kan worden gestart met de bouw van appartementengebouw Terrazzo. De planvorming voor deelplan F is opgestart.
Programma Hoogfrequent Spoor (PHS) en de boog bij Meteren: de inzet is er op Gedeeltelijk gericht, nu het tracebesluit waarschijnlijk toch genomen wordt, om de overlast voor inwoners van 's-Hertogenbosch als gevolg van meer treinen, zoveel mogelijk te beperken. Daarbij hoort ook dat we ons tot uiterste inspannen om platanen aan de Boschveldweg te behouden. Het Tracébesluit is genomen. Hiertegen is door meerdere belanghebbenden beroep ingesteld bij de Raad van State. De behandeling van de beroepen is in maart 2022 ingepland. De inzet blijft om de overlast voor inwoners van 's-Hertogenbosch als gevolg van meer treinen, zoveel mogelijk te beperken. Daarbij hoort ook dat we ons tot uiterste inspannen om platanen aan de Boschveldweg te
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
79
behouden. Inmiddels is samen met ProRail en NS een alternatieve locatie voor de Trilling Reducerende Ondergrondse Constructie (TROC) uitgewerkt, waardoor in ieder geval 22 van de 27 platanen langs de Boschveldweg gespaard en behouden kunnen worden. Van 5 platanen is het nu nog niet zeker of deze behouden kunnen blijven tijdens de uitvoering, omdat deze dicht op de te realiseren TROC staan. Maar deze worden op voorhand niet gekapt. De Minister zal in 2022 nog een besluit dienen te nemen over het alternatief van de TROC. Het voorontwerp bestemmingsplan, facetplan geluidszone en de MER zijn juni Ja 2019 gepubliceerd voor inspraakreacties. Voornemen was rond de jaarwisseling het ontwerp bestemmingsplan voor besluitvorming aan de gemeenteraden aan te bieden. Er zijn ruim 1.300 inspraakreacties ontvangen. Mogelijke inpassing wind is een overwegend bezwaar, verder blijken beeld en omvang van plan en onderzoeken grote zorgen op te roepen. Besloten is om ruim meer tijd te nemen voor verdere planuitwerking met meer uitgebreid aandacht voor omgevingsparticipatie om zo waar mogelijk inzicht en vertrouwen te verbeteren. De Coronacrisis vertraagd het lopende omgevingsproces. Besluitvorming ontwerpbestemmingsplan wordt niet eerder dan begin 2021 voorzien. De belangstelling van ondernemers is zonder nog grote acquisitie inspanningen zeer aanzienlijk en sterk regionaal.
De ambitie om een zeer duurzaam bedrijventerrein te realiseren is uitgewerkt in een circulair kwaliteitsplan en in het beleidsplan van de GR. Naast andere duurzame ambities is er een aanzienlijk opwekpotentieel op de locatie. In de uitwerking van de aanpak zijn participatie en meerwaardecreatie nader uit te werken uitgangspunten. Het bestemmingsplan is op 1 februari 2022 door de raad vastgesteld. Conceptontwikkeling Tramkade (culturele en creatieve hotspot) wordt ook in Gedeeltelijk 2021 doorgezet. Tegelijkertijd zal als uitvoering van de raadsmotie tezamen met betrokken partijen worden gesproken over perspectief en mogelijkheden voor de toekomst van het gebied Tijdens de nu lopende haalbaarheidsfase voor de Bossche Stadsdelta (periode 2021/2022) onderzoeken we óf en hoe de ambities in het gebiedsperspectief haalbaar te maken zijn. Als onderdeel daarvan verkennen we de mogelijkheden om te komen tot een samenhangend cultureel georiënteerd ecosysteem. Hiervoor zijn we met vele (betrokken) partijen in gesprek, waaronder ook de urban scene. We verkennen vooral op welke manier we kunnen komen tot kruisbestuiving en crossovers tussen functies. De ambitie is immers om o.a. urban en culturele functies te faciliteren in flexibele multifunctionele accommodaties. De verdere uitwerking hiervan komt na afronding van de haalbaarheidsfase aan de orde.
Evenwichtige woningmarkt Wat wilden we bereiken? We zien het als uitdaging om mensen die een woning zoeken, voldoende kansen te bieden op een passende en betaalbare woning. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit naar de laagste en de (lage) middeninkomens. Voldoende woningen bouwen is essentieel. Het gaat hierbij om het investeren in brede woonopgaven in de bestaande en nieuwe stad. Door het toevoegen van nieuwe woonmilieus en woon(zorg)concepten. Zorgen voor energiezuinige woningen en oog voor duurzaam ruimtegebruik. Dit betekent investeren in duurzame, leefbare en veilige wijken. Waar het prettig oud worden is. Waar kwetsbare huishoudens een plek hebben. Via het traject van de woonvisie zal de ambitie worden geactualiseerd.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
80
Indicator Aantal te bouwen woningen per jaar
Nulmeting Doelstelling 2021
Realisatie 2021
Ambitie 2022
480
1.000
745
850 (actualisatie in nieuwe woonvisie begin 2020)
9.813
< 10.000
15.000
9.400 (actualisatie in nieuwe woonvisie begin 2020)
1.826
> 1.800
1.709 (excl. 353 studentenwoningen)
1.900 (actualisatie in nieuwe woonvisie begin 2020)
Bron: Woonagenda
Aantal actief woningzoekenden bij WoonService
Bron: WoonService
Aantal vrijkomende sociale huurwoningen
Bron: WoonService
Wat hebben we er voor gedaan? Indicator
Gerealiseerd?
We werken met woningcorporaties samen om verschillende doelstellingen te Ja realiseren, denk aan de toevoeging van sociale huurwoningen, de plaatsing van tijdelijke woningen en het werken aan een betere benutting van de bestaande woningvoorraad en doorstroming te bevorderen. Daarmee hopen we het aantal vrijkomende huurwoningen te vergroten en de zoektijd te verlagen In 2021 zijn circa 300 sociale huurwoningen opgeleverd, waarvan 182 tijdelijke woningen. Eind 2021 waren 600 sociale huurwoningen in aanbouw. We verwachten dat er daar tenminste 500 van worden opgeleverd in 2022. We maken de beschikbare data van de woningvoorraad en Gedeeltelijk huishoudenssamenstelling per wijk openbaar inzichtelijk. Daarmee ondersteunen we initiatiefnemers en investeerders om met hun projecten aan te sluiten op de behoefte van de buurten en de wijken Via de website s-Hertogenbosch (buurtmonitor.nl) is veel informatie te vinden over de kenmerken van de buurt en de bewoners. Met de nieuw vastgestelde woonvisie als basis, zal het uitvoeringsprogramma Ja behorend bij de woonvisie leidraad zijn voor wat we gaan doen (zie de punten hieronder). Het uitvoeringsprogramma van de Woonvisie hebben wij in 2021 als leidraad voor ons handelen gehanteerd. Op basis daarvan hebben we de hieronder benoemde stappen gezet en resultaten bereikt.
Om een zo hoog mogelijke woningproductie te realiseren (ambitie 1.000 Ja woningen) werken we intensief samen met particuliere initiatiefnemers, marktpartijen en woningcorporaties. Onze focus lift daarbij op het faciliteren van de woningbouw door het voeren van de benodigde procedures, het maken van afspraken, het beschikbaar stellen van gronden, verlenen van vergunningen etc. We gaan het aantal in voorbereiding zijnde plannen vergroten, prioriterend kansrijke projecten en projecten met overwegend betaalbare woningen, en versterken de sturingsinstrumenten.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
81
We hebben in 2021 intensief samengewerkt met partijen wat blijkt uit het feit dat in 2021 745 nieuwe woningen zijn gebouwd en eind 2021 1600 woningen in aanbouw waren. Daarnaast hebben we als gemeente voor meer dan 1400 woningen plannen vastgesteld. We maken maatwerk mogelijk voor aanpassingen in de bestaande voorraad Ja (splitsen, co-housen). Het herzien van de Huisvestingsverordening is daar onderdeel van. In 2021 is de Huisvestingsverordening geactualiseerd en hebben we een doelgroepenverordening in het leven geroepen. Daarmee geen we meer sturing aan de woningmarkt. We hebben in het bijzonder aandacht voor starters, jongeren/studenten en Ja senioren. Voor hen realiseren we passende en betaalbare woningen. In 2021 zijn onder meer opgeleverd de tijdelijke woningen aan de Fuik (waarvan 60 studentenwoningen) en de woningen aan de Mozartsingel voor een kwetsbare groep jongeren, die daar inmiddels zelfstandig maar met begeleiding wonen. Voor senioren is onder meer het complex aan de Zwartbroekweg opgeleverd. In 2022 is opgelevering voorzien van de Zuiderschans en de Seringenstraat in Rosmalen. We maken samen met corporaties en huurders nieuwe (meerjarige) prestatieafspraken, en geven daar invulling aan.
Ja
Begin 2021 hebben we nieuwe meerjaren prestatieafspraken gemaakt. We geven invulling aan de Buurtvisie Gestelse Buurt Werkt.
Ja
De eerste flats in de Gestelse Buurt zijn in 2021 gesloopt en de nieuwbouw is in aanbouw. Samen met de corporaties, huurdersvertegenwoordiging en andere partijen geven Ja we uitvoering aan het Duurzaamheidsakkoord. In 2021 zijn in dit kader onder meer 1073 woningen gerenoveerd en op 726 corporatiewoningen zonnepanelen geplaatst. De energieindex is comform afspraak gedaald en zijn projecten geweest t.a.v. het verwijderen van verharding, het aanleggen van groene daken en het instaleren van nestkasten en andere natuur inclusieve projecten.
Planmatige aanpak aandachtsbuurten Wat wilden we bereiken? De aandachtsbuurten kenmerken zich door een opeenstapeling en concentratie van verschillende problematieken. Daardoor scoren zij vaak lager dan het stedelijk gemiddelde. Met de planmatige aanpak van aandachtsbuurten willen we een duurzame positieve ontwikkeling van deze buurten bereiken. We willen dat zij zich meer richting het stedelijk gemiddelde ontwikkelen. De nadruk ligt vanaf 2020 vooral op de aanpak van de Gestelse Buurt. Indicator Een positieve ontwikkeling van de aandachtsbuurten richting het stedelijk gemiddelde: 'sterke' buurten
Nulmeting
Doelstelling 2021
Realisatie Ambitie 2022 2021
17
18
18
39
40
40
Bron: Wijk- en buurtmonitor (O&S)
Een positieve ontwikkeling van de aandachtsbuurten richting het stedelijk gemiddelde: 'gemiddelde' buurten Bron: Wijk- en buurtmonitor (O&S)
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
82
Een positieve ontwikkeling van de aandachtsbuurten richting het stedelijk gemiddelde: '(zeer) zwakke' buurten
19
17
37%
39%
17
Bron: Wijk- en buurtmonitor (O&S)
Percentage inwoners dat het (helemaal) eens is met de stelling: “De gemeente draagt samen met bewoners zorg voor de ontwikkeling in buurten en wijken”.
35%
40%
Bron: Omnibusenquête (O&S)
Wat hebben we er voor gedaan? Indicator
Gerealiseerd?
De herontwikkeling van het Hart van Boschveld verloopt voorspoedig: inmiddels zijn alle 100 grondgebonden woningen opgeleverd en is een belangrijk deel van het Groene Hart aangelegd. Ook is gestart met de bouw van totaal 45 woningen op Vlek 3, de voormalige schoollocatie 't Boschveld. In het naastgelegen winkelcentrum heeft de Turkse supermarkt uitgebreid en verbouwd. Eind 2020 wordt de openbare ruimte op het binnenterrein van het winkelcentrum heringericht en starten de voorbereidingen voor de sloop van de eerste 2 appartementengebouwen aan de groenzone langs de Oude Vlijmenseweg (Vlek 21 fase 1). Start bouw is begin 2021 gepland, hiervoor is een planologische procedure gestart. De overige 5 appartementengebouwen worden gefaseerd gesloopt en vervangen, hiervoor wordt in de 2e helft van 2020 een bestemmingsplan in procedure gebracht.
In mei 2020 is voor de Gestelse Buurt een Buurtvisie met uitvoeringsprogramma Ja vastgesteld. Dit programma richt zich zowel op de integrale aanpak van de sociaal-maatschappelijke problematiek van de buurt, als op de veiligheidsproblematiek en ruimtelijke knelpunten/aandachtspunten. Dit is gebeurd in nauw overleg met onze partners en de bewoners. Het accent ligt voor 2021 en verder op de integrale uitvoering van projecten op met name het sociale- en veiligheidsdomein. Het fysieke domein ondersteunt daarin waar mogelijk en gewenst. De projecten komen tot stand in nauw overleg met en/of door bewoners. Met de sloop-nieuwbouw van de eerste twee appartementengebouwen is door BrabantWonen gestart. Hier worden 54 sterk verouderde sociale huurwoningen vervangen door 64 sociale huurwoningen Met de bouw van de eerste 2 appartementengebouwen ('Guido' en 'Albrecht') is in 2021 gestart. Deze worden in de zomer 2022 opgeleverd.
Schone, hele en veilige openbare ruimte Wat wilden we bereiken? Een schone, hele, veilige en slimme openbare ruimte waar de burgers tevreden over zijn en waar zij zich betrokken bij voelen. Dat wordt bij voorkeur ook zichtbaar in actieve bijdragen van hen in het kader van leefbaarheid. Ondanks de vanaf 2016 doorgevoerde bezuinigingen streven we ernaar het bereikte niveau van tevredenheid over het onderhoud van de openbare ruimte te handhaven (conform raadsbesluit). In het Beleidsplan Beheer Openbare Ruimte 2016-2025 (BBOR) is daarvoor de “Bossche basiskwaliteit” geïntroduceerd. Deze basiskwaliteit garandeert onderhoudsniveaus die noodzakelijk zijn voor een veilige, leefbare omgeving, maar biedt ook ruimte voor maatwerk. Het succes van de Bossche basiskwaliteit gaan we monitoren op basis van tevredenheid. We zien hierbij meer mogelijkheden dan het sturen op onderhoudsniveaus. We verkennen uiteenlopende mogelijkheden om de tevredenheid te verhogen: door bewoners en ondernemers meer maatwerk te bieden, door betere informatie hierover en we kijken hoe we het serviceniveau rond meldingen kunnen verhogen.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
83
Indicator Kengetal verloedering (hondenpoep op straat, rommel op straat, bekladding van muren en/of gebouwen, vernieling van telefooncellen en bushokjes) (0=weinig voorkomend, 10=veel voorkomend)
Nulmeting
Doelstelling 2021
Realisatie Ambitie 2022 2021
3,1
3,1
3,6
3,1
6,6
6,6
6,3
6,6
7,5
7,5
6,9
7,5
Bron: KTO B&P
Rapportcijfer klanttevredenheid schoonhouden naaste woonomgeving (verwijderen zwerfafval, verwijderen graffiti, vegen van straten, verwijderen van herfstblad, leegmaken papierbakken, verwijderen van onkruid tussen de stoeptegels, wieden van onkruid) Bron: KTO B&P
Rapportcijfer klanttevredenheid onderhoud groen (maaien gazons, maaien van bermen, snoeien van bomen en struiken) Bron: KTO P&B
Wat hebben we er voor gedaan? Indicator
Gerealiseerd?
Bij hoofdwegen met een hoge geluidsbelasting passen we bij vervangingsonderhoud zoveel mogelijk geluid reducerend asfalt toe
Er worden schoonmaakacties georganiseerd met bewoners en scholen en met Ja partners zoals het Waterschap en Natuurmonumenten Er zijn acties georganiseerd, zoals Kring Vrienden voor de Stadsdommel, Binnendieze en Singelgracht. Er worden uiteenlopende mogelijkheden verkend om de tevredenheid verder te Ja verhogen. Via communicatie wordt de eigen rol van inwoners en ondernemers benadrukt bij een schone openbare ruimte en proberen we het gedrag van mensen te beïnvloeden Met diverse communicatievormen zijn o.a. inwoners en ondernemers meegenomen in hoe zij zelf aan een schonere leefomgeving kunnen bijdragen. In 2021 is ingezet op de Wijkhelden en specifieke schoonmaakacties. In toenemende mate ervaren inwoners hinder en overlast van vooral volgroeide Ja bomen en vragen maatregelen. Het blijkt steeds lastiger om aan deze wens tegemoet te komen. Om zo objectief mogelijk te kunnen blijven toetsen we de ervaren hinder aan het bomenbeleidsplan en het beleidsplan kapitaalgoederen. We hebben de binnengekomen brieven, verzoeken en wijk overstijgende meldingen afgewogen. Aangezien ook het herplanten van verwijderde bomen steeds moeilijker wordt als gevolg van claims op het gebied van kabels, leidingen en energietransitie, is dit onderwerp nu niet afgehandeld. Blijft een permanent aandachtspunt. In 2020/2021 hebben we in de Muntel ca.100 extra bomen geplant.
Bewoners zijn vooraf gevraagd om plaatsen in hun buurt aan te wijzen. Vanwege het aantal enthousiaste reacties hebben we deze aanpak gecontinueerd. In 2021-2022 worden extra bomen geplant in de wijk Zuid. Het project wijkhelden, waarbij bewoners vrijwillig het zwerfafval in hun buurt opruimen is een groot
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
84
succes. De inrichting van het Groene Hart van Boschveld wordt afgerond, evenals de Gedeeltelijk omgeving van het Winkelcentrum Boschveld. De inrichting van het Groene Hart is afgerond, het van Coehoornplein bij het Winkelcentrum volgt in 2022. De herinrichting van het plein aan de Onderwijsboulevard wordt gekoppeld aan Ja de ingebruikname van de nieuwbouw van het Koning Willem I-college bij aanvang schooljaar '21-'22
Projecten in de Binnenstad: opknappen van enkele stegen, aanleg wandel/fietspad Hekellaan, herinrichting Barbaraplaats, omgeving van de binnenhaven (Van Tuldenstraat/Handelskade, Brede Haven/Smalle Haven). Omgeving Binnenhaven is in voorbereiding voor uitvoering in 2022.
Gedeeltelijk
Het oppakken van kleinschalige bewonersinitiatieven.
Ja
Verbetering kwaliteit groen Wat wilden we bereiken? Met De Groene Delta ontwikkelen wij ’s-Hertogenbosch als een aantrekkelijke, groene toekomstbestendige stad in een natuurrijke omgeving. Dit willen we bereiken in grensoverschrijdende samenwerkingen met overheden, natuur- en landbouworganisaties, bewoners, bedrijfsleven en onderwijs. De Groene Delta draagt zo bij aan een aantrekkelijke en biodiverse woon- en werkomgeving en een evenwichtige ontwikkeling van het stedelijk gebied.
Wat hebben we er voor gedaan? Indicator
Gerealiseerd?
Uitvoeren van het uitvoeringsprogramma De Groene Delta 2 2018 – 2021
Gedeeltelijk
De verschillende projecten hebben een langere doorlooptijd door opschalen ambitie, relatie met andere projecten of ontwikkelingen, dan wel uitvoeringszaken. Structureel wordt gecommuniceerd over de Groene Delta. Hiermee zorgen wij Gedeeltelijk voor draagvlak, een goed gebruik en betrokkenheid. Rondom de projecten (DGD2) als ook rondom Meer Bos (vastgesteld 2021) wordt gecommuniceerd in samenspraak met derden. Onze voorgenomen samenwerking met de regio is nog niet gerealiseerd. In 2021 Nee zullen wij verkennen of en op welke manier we deze samenwerking kunnen vormgeven en of we kunnen komen tot een regionaal programma voor de Groene Delta. Uitgesteld naar 2022-2023. Wel grensoverschrijdende afstemming over ontwikkelingen. De uitvoering van het project kanaalpark 2e fase zal in 2021 plaatsvinden. Mogelijk loopt het project langer door in verband met de mogelijke afzet van grond op andere plekken. Project gestart en zal voor de rest gerealiseerd worden in 2022-2023.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Gedeeltelijk
85
Voor de Dungense Polder is er de ambitie om 10 hectare nieuwe natuur te Nee ontwikkelen. Door de MIRT A2 en de RES heeft het uitwerken van deze ambitie geheel stil gestaan. Deze zal weer worden opgestart waneer beide trajecten MIRT A2 en RES afgerond zijn. Afhankelijk van de uitkomsten wordt dan opnieuw bekeken op welke manier de ambitie ingevuld kan worden. Verkenning wordt in 2022 – 2023 opgepakt in relatie tot Omgevings- en of gebiedsvisies, RES en MIRT A2. De inzet in de Hooge Heide is gericht op het realiseren van een een aantrekkelijk Gedeeltelijk groen (zorg-)landschap.In 2021 zal een visie rondom de Groote Wetering worden opgesteld met de omgeving. Grotere investeringen staan hier niet op het programma EVZ Groote Wetering wordt uitgevoerd; trekker Waterschap met deelname van de gemeente. Brede project is niet opgestart, wordt meegenomen in omgevings- en of een van de gebiedsvisies. In de Diezemonding wordt op grote schaal de komende jaren nieuwe natuur Ja ontwikkeld. Middels kleiwinning in de Henriëttewaard wordt een deel van de kosten gedekt. Het project is reeds opgestart en zal meerdere jaren lopen. Ertveldpolder zal in 2022 gerealiseerd worden. Vanuit Meer Bos is geïnvesteerd. Henriettewaard wordt opgeschaald qua ambitie en omvang. PPS in voorbereiding; opstarten in 2022. De StadsAa is verrommeld.
We zoeken samen met het waterschap naar Gedeeltelijk mogelijkheden (financiering) om de StadsAa in te richten als een ecologischerecreatieve verbinding. Planvoorbereiding gestart in 2021; in 2022 zoeken naar financiering; realisatie 2023. Op basis van de Ecologische Stadsvisie worden losse biodiversiteitsprojecten, Ja zoals bloemrijke bermen en ecologische oevers uitgevoerd. Biodiversiteit zal in 2021 onderdeel uitmaken van het nieuwe groenblauw beleid. Natuurinclusief bouwen wordt bij zo veel mogelijk bouwprojecten toegepast d.m.v. het inbouwen van nestgelegenheid. Zo veel als mogelijk wordt er samengewerkt met bewoners met initiatieven. Met de invoering van het beleid groen en klimaatbestendig en de verordening bomen, water en groen wordt bij elk (bouw)project een afweging gemaakt m.b.t. kwantitatief en kwalitatief groen.
Bestemmingsplannen en RO-procedures Wat wilden we bereiken? Een aantrekkelijke stad om te wonen, werken en verblijven in stedenbouwkundig aantrekkelijke gebieden. De ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente gaat steeds meer van ontwikkeling naar transformatie en beheer, waarbij kansen beter worden benut om bestaande wijken en dorpen op orde te houden en/of te transformeren. Wij willen belanghebbenden en belangstellenden vroegtijdig in de planvorming en de benodigde RO-procedures van deze gebieden betrekken. Daarnaast willen we alert kunnen blijven reageren op initiatieven vanuit de markt en de samenleving. Vaak resulteert dit in een RO-procedure op maat. Deze kan bestaan uit een bestemmingsplan- of afwijkingsprocedure. We streven voor het gemeentelijk grondgebied van ’s-Hertogenbosch naar actuele bestemmingsplannen dan wel beheersverordingen.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
86
Wat hebben we er voor gedaan? Indicator
Gerealiseerd?
In verband met het in werking treden van de Omgevingswet (in 2022) gaan we Ja aan de slag met het opstellen van een Omgevingsvisie en verkenningen ten aanzien van het omgevingsplan. Deze visie en plannen vervangen de structuurvisie en bestemmingsplannen. Participatie is daar een belangrijk onderdeel in. In 2021 zijn verdere stappen gezet om te komen tot een omgevingsvisie en omgevingsplan. De uitkomsten van de in het kader van de omgevingsvisie gevoerde participatie zijn bekend en worden meegenomen in het vervolgtraject. Het samen met initiatiefnemers procedureel mogelijk maken van gewenste Gedeeltelijk ontwikkelingen die niet passen in vigerende bestemmingsplannen. Bij sommige initiatieven ontbreekt capaciteit om direct op te pakken. Sommige initiatieven blijken niet altijd kansrijk We begeleiden initiatiefnemers om hun ideeën om te zetten in concrete plannen. Gedeeltelijk Helaas komen niet alle kansrijke initiatieven uiteindelijk van de grond. Het maken van een lange termijn planning blijft daardoor lastig. Bij sommige initiatieven ontbreekt capaciteit om direct op te pakken. Sommige initiatieven blijken niet altijd kansrijk De gemeenteraad ontvangt het halfjaarlijkse “overzicht bestemmingsplannen en Nee RO-procedures” met daarin de betreffende actualiteit.
In de RIB Transitiestrategie & format omgevingsplan, staat onder punt 4 dat we dit jaar geen halfjaarlijkse planning voorbereiden. Op hoofdlijnen wordt raad wel via de dynamische raadsplanning op de hoogte gehouden van de te verwachten raadsvoorstellen.
Inspirerend architectuurklimaat Wat wilden we bereiken? Een architectuurklimaat dat creativiteit bevordert, eenvormigheid voorkomt en aan de bouwwerken uit de verschillende perioden, statements uit de 21e eeuw toevoegt.
Wat hebben we er voor gedaan? Indicator
Gerealiseerd?
Het benutten van de huidige hoogbouwmogelijkheden wordt gestimuleerd in de projecten terplekke. Conform de ingezette lijn in plan van aanpak omgevingsvisie zullen we de nota hoogbouw als onderdeel van de laag “ thematisch beleid” actualiseren. Hiertoe zullen we de nota hoogbouw als een van de bouwstenen in het onderdeel “thematisch beleid” uitwerken met stakeholders.
Ondersteuning initiatieven van het Bosch Architectuur Initiatief (zoals het Gedeeltelijk jaarprogramma), waarbij BAI gestimuleerd wordt om extra inkomensbronnen te zoeken om hun onafhankelijke rol te versterken. Het BAI is ondersteund in contacten/netwerk vanuit de gemeente t.b.v. het aanboren van extra inkomensbronnen. Dat blijkt in de praktijk nog niet mee te vallen, wat op dit moment betekent dat het jaarprogramma is aangepast op de beschikbare financiële middelen.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
87
Vergunningen, Toezicht en handhaving, Wet algemene bepalingen omgevingsrecht Wat wilden we bereiken? Alle WABO activiteiten waaronder bedrijvigheid, bouwactiviteiten, milieuhinderlijke activiteiten, kappen, inritten en monumenten voldoen aan WABO regelgeving. Indicator Aantal ingekomen aanvragen en meldingen
Nulmeting
Doelstelling 2021
Realisatie Ambitie 2022 2021
2.230
2.400
2.277
2.200
60 / 85%
70 / 95%
70 / 95%
70 / 95%
70%
80%
80%
90%
Bron: VTH/ODBN
Percentage actuele meldingen / vergunningen Bron: VTH/ODBN
Percentage integraal gecontroleerde inrichtingen Bron: VTH/ODBN
Wat hebben we er voor gedaan? Indicator
Gerealiseerd?
Bij het verlenen van standplaatsvergunningen moeten wij rekening houden met Ja de eisen van de Europese Dienstenrichtlijn. In de afgelopen periode is de Dienstenrichtlijn door jurisprudentie, onder van de Raad van State, nader geconcretiseerd. Uit deze jurisprudentie blijkt dat vergunningen voor commerciële standplaatsen worden aangemerkt als schaarse vergunningen. Wij zijn daarom verplicht aan (potentiële) gegadigden ruimte te bieden om naar de beschikbare vergunningen mee te dingen. In het verlengde hiervan kunnen wij vergunningen voor commerciële standplaatsen niet meer voor onbepaalde tijd verlenen. Dit heeft gevolgen voor de administratieve verwerking van vergunningaanvragen. Op termijn kan dit ook financiële consequenties hebben omdat een marktconforme benadering nodig is. In totaal gaat het om ca. 40 vaste standplaatshouders en ca. 20 seizoenstandplaatsen (oliebollen etc.). Vanuit rechtszekerheid voor de huidige standplaatshouders hanteren we een overgangstermijn. Bij het verlenen van standplaatsvergunningen moeten wij rekening houden met de eisen van de Europese Dienstenrichtlijn. In de afgelopen periode is de Dienstenrichtlijn door jurisprudentie, onder van de Raad van State, nader geconcretiseerd. Uit deze jurisprudentie blijkt dat vergunningen voor commerciële standplaatsen worden aangemerkt als schaarse vergunningen.
Wij zijn daarom verplicht aan (potentiële) gegadigden ruimte te bieden om naar de beschikbare vergunningen mee te dingen. In het verlengde hiervan kunnen wij vergunningen voor commerciële standplaatsen niet meer voor onbepaalde tijd verlenen. De in juli 2021 vastgestelde beleidsregels voor standplaatsen bevatten o.a. de kwaliteitscriteria waarop we de schaarse vergunningen gaan verdelen. Voor de huidige vergunninghouders hanteren we een overgangstermijn van 15 jaar. Nieuwe vergunninghouders ontvangen een vergunning voor 10 jaar. Beoordeling en toetsing van alle aanvragen en meldingen aan de geldende Wet Ja en regelgeving en vastgesteld gemeentelijk beleid Binnenkomende aanvragen en meldingen worden overeenkomstig vastgesteld beleid getoetst een wetten en regels.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
88
Adequate vergunningverlening, toezicht en handhaving gebaseerd op het Ja jaarlijkse uitvoeringsprogramma met inachtneming van de in de Wet VTH vastgestelde wettelijke vereisten. In dit integrale uitvoeringsprogramma zal de inzet van de capaciteit in 2021 bepaald worden op basis van een risicogerichte prioritering Volgens de wet- en regelgeving is in 2021 een uitvoeringsprogramma voor de VTH-taken op gebied van het omgevingsrecht vastgesteld met de benodigde capaciteit. Het uitvoeringsprogramma is opgesteld met behulp van een risicogerichte prioritering. De handhaving op verschillende thema’s wordt integraal opgepakt. In samenwerking met de OmgevingsDienst Brabant Noord (ODBN) wordt er voor Ja gezorgd dat de Bossche bedrijven voldoen aan actuele voorschriften en maatregelen van milieu, veiligheid en duurzaamheid. Inrichtingen worden integraal gecontroleerd Volgens een uitvoeringsprogramma worden bedrijven integraal gecontroleerd. Hierbij wordt eveneens de actualiteit van de vergunning beoordeeld op de aspecten milieu, veiligheid en duurzaamheid. In samenwerking met de Brandweer Brabant Noord wordt er voor gezorgd dat Ja panden voldoen aan actuele voorschriften ten aanzien van Brandveiligheid Volgens ons uitvoeringsprogramma worden bestaande panden door de brandweer periodiek gecontroleerd. Hierbij wordt eveneens risicogericht geprioriteerd.
Het bijhouden van een actueel bedrijvenbestand waaruit alle toezichthoudende Gedeeltelijk instanties hun gegevens kunnen halen. Hierbij zal ook samenwerking worden gezocht met de regionale brandweer en de ODBN Deels gerealiseerd. Gegevens worden op verzoek gedeeld. Met de komst van de Omgevingswet wordt via internet een koppeling gemaakt. Het uitgangspunt bij het toezicht en de handhaving is om dit zo integraal mogelijk Ja met de ODBN en Veiligheidsregio te laten plaatsvinden. Toezicht en handhaving bij de risicobedrijven wordt door de brandweer en de ODBN gezamenlijke en integraal uitgevoerd. Bij overige bedrijven wordt indien nodig afstemming gezocht en vinden in voorkomende gevallen gezamenlijke controles plaats.
Slimme buitenruimte Wat wilden we bereiken? De Spoorzone vervult een rol in de stad als broedplaats voor kenniswerkers, studenten en startups. Met de gemeenteraad is op 6 maart 2018 overeengekomen in het gebied expliciet ruimte te bieden voor innovatie en vernieuwing. Dit proces starten we programmatisch op met het datagedreven digitaal verslimmen van de fysieke buitenruimte. Het betreft een programma voor drie jaar. Doelstelling is om met technologie en data de fysieke buitenruimte te innoveren gericht op het versterken van de kwaliteit, vitaliteit en sociale veiligheid van de openbare ruimte. Het programma levert een bijdrage aan de moderne en aantrekkelijke leefomgeving van Spoorzone en het programma Slim ’s-Hertogenbosch. Het uitgangspunt voor de slimme buitenruimte is doen, experimenteren en leren. In de Spoorzone testen we dingen uit die anderen (zoals bedrijven, studenten, bewoners, andere gemeenten) en wij zelf hebben bedacht. We leren door te doen en te experimenteren via een open samenwerking en het delen van kennis. We nemen hierbij de “lead” (aanjagen, financiering ed) en werken geleidelijk toe naar een duurzaam participatiemodel.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
89
Wat hebben we er voor gedaan? Indicator
Gerealiseerd?
In de Spoorzone worden vanuit het programma Slimme Buitenruimte nieuwe Ja concepten en technologien getest in de openbare ruimte De Spoorzone maakt zijn naam als broedplaats voor kenniswerkers, studenten en startups steeds meer waar. Het Grenco complex is gewild bij beginnende, innovatieve ondernemers. In het kader van de doorontwikkeling van de Spoorzone, bieden we ruimte voor het bedenken van innovatieve oplossingen voor maatschappelijke opgaven. Doorontwikkeling van een urban dataplatform, maar ook de aansluiting op de Brabantring, maakt het mogelijk om de digitale dienstverlening door te ontwikkelen. Dit geeft ook een impuls aan de verdere verslimming van het gebruik en de aansturing van onze kapitaalgoederen. Denk daarbij aan Streetsense (door middel van sensoring data verzamelen die ons helpen bij het onderhoud van wegen, informatie geven over verkeersdrukte, verslimming van het strooibeleid, verslimmen van de VRI's en openbare verlichting, etc.). IoT Stadslab is een gemeentelijke leer- / werkplaats waar we open samenwerken Ja met bedrijfsleven, studenten en mede overheden rond het thema Smart City in de openbare ruimte en leefomgeving. Het IoT Stadslab bevindt zich op het bedrijventerrein Grasso / Grenco. De locatie ontwikkelt zich geleidelijk tot een Data Hub waar de verbinding tussen ambacht, creativiteit en ICT centraal staat.
De opgave voor de komende tijd betreft de doorontwikkeling van het IoT stadslab als ‘broedplaats’ voor innovatie en het uitbouwen van het fieldlab in de Spoorzone. In het IoTStadslab wordt inmiddels volop samengewerkt met het Bossche HBO onderwijs. We gaan de ingang gezette open beweging uitbouwen met Bossche partners uit de stad. Diverse partijen wo SPARK Makers Zone en startups zijn bereid invulling te geven aan de volgende stap. De Data Hub is een perfecte voedingsbodem voor vernieuwing en een krachtig ecosysteem. Dit leidt tot steeds meer innovatieve toepassingen in de buitenruimte en daarmee zichtbaar op straat bijdrage aan het programma Toonaangevende Data stad 's-Hertogenbosch. In het kader van de doorontwikkeling van het IoT Stadslab hebben we gekozen voor een meer programmatische invulling, zodat we met bedrijven en onderwijs grotere maatschappelijke opgaven kunnen invullen. We hebben in samenwerking met Avans, HAS en KWI diverse stage- en projectopdrachten uitgevoerd, o.m. Streetsense (datageneratie d.m.v. sensoren in het wegdek), doorontwikkeling Faunatoren, data gestuurde bewatering planten en groen in het kader van klimaatadaptatie. Samen met de provincie, Avans, Sparkling Plastic en SPARK zijn we een onderzoek gestart naar de mogelijkheden om vanuit laagwaardig afvalplastic een circulaire voetgangersbrug te bouwen.
Op het Grenco terrein vindt een doorontwikkeling plaats die ruimte biedt aan ICT Ja en data. Zowel de huidige ambachten worden hier geïntegreerd met ICT/data , als samenwerking met Spark MakersZone en het IoT stadslab. In 2021 is gekozen voor een programmatische aanpak van opdrachten via IoT Stadslab; samen met een aantal partijen onderzoeken we de mogelijkheden van een circulaire brug uit afvalplastic. In de Spoorzone worden vanuit het programma Slimme Buitenruimte nieuwe Ja concepten en technologieën getest in de openbare ruimte. De Spoorzone maakt zijn naam als broedplaats voor kenniswerkers, studenten en startups steeds meer waar. Het Grenco complex is gewild bij beginnende, innovatieve ondernemers. In het kader van de doorontwikkeling van de Spoorzone, bieden we ruimte voor het bedenken van innovatieve oplossingen voor maatschappelijke opgaven. Doorontwikkeling van een urban dataplatform, maar ook de aansluiting op de Brabantring, maakt het mogelijk om de digitale dienstverlening door te ontwikkelen. Dit geeft ook een impuls aan de verdere verslimming van het gebruik en de aansturing van onze kapitaalgoederen. Denk daarbij aan Streetsense (door middel van sensoring data verzamelen die ons helpen bij het onderhoud van wegen, informatie geven over verkeersdrukte, verslimming van het strooibeleid, verslimmen van de VRI's en openbare verlichting, etc.).