Document · PDF

Conceptbegroting 2024

Gemeenteraad 14 november 2023, gemeente 's-HertogenboschBij agendapunt: Begroting 202429.953 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

• We stellen een geactualiseerd regionaal plan aanpak dakloosheid vast, mede op basis van de ETHOS-telling dakloosheid die in 2023 is uitgevoerd, en we starten met de uitvoering ervan. • We implementeren het (regionale) uitvoeringsplan van het (regionale) Koersplan Veilig in Afhankelijkheidsrelaties 2023-2028. • We realiseren een respijtvoorziening: een veilige, herstelgerichte, huiselijke omgeving waar inwoners met GGZ-problematiek tijdelijk terecht kunnen om een crisis en/of klinische opname te voorkomen • We verbeteren de integrale, domeinoverstijgende aanpak rondom inwoners met zeer complexe multiproblematiek en onbegrepen gedrag op het snijvlak van Zorg en Veiligheid.

Gelijke kansen op gezondheid Wat willen we bereiken? • •

Inwoners zijn gezond, zelfredzaam, zelfstandig en in staat mee te doen in de samenleving. Meer inwoners hebben gezonde en gelukkige levensjaren en meer inwoners benutten hun gezondheidspotentieel beter.

Indicator

Nulmeting Doelstelling 2024

Ambitie 2026

Het aantal focusbuurten waar het percentage inwoners dat de gezondheid als voldoende of (zeer) goed beoordeelt

In 2019 In 2019 In 9 van de zaten 2 van zaten 2 van 12 buurten de 12 de 12 is het buurten op buurten op percentage of boven de of boven de toegenomen 85%. 85%. of bedraagt het minstens 85%.

Bron: enquête Leefbaarheid en Veiligheid

Gemiddeld rapportcijfer dat inwoners zichzelf geven voor gezond leven

2019: 7,5

7,6

Bron: enquête Leefbaarheid en Veiligheid

Het aantal focusbuurten waar het gemiddelde rapportcijfer sat inwoners zchzelf geven voor gezond leven.

In 2019 Minimaal 4 In 9 van de zaten 3 buurten 12 buurten buurten op geven of boven de inwoners 7,5. zichzelf minimaal een 7,5 of is het cijfer toegenomen.

Bron: enquête Leefbaarheid en Veiligheid

Percentage inwoners dat de gezondheid als (zeer) goed ervaart

73%

>73%

Bron: Enquête Sport en Welzijn

Wat gaan we er voor doen? • Met inwoners samen geven we invulling aan de inzet in de wijken • We geven uitvoering aan het meerjarenprogramma Samen Gezond 's-Hertogenbosch. • We willen de gebiedspaspoorten voor water en groen aanvullen met een visie op hoofdlijnen voor de hele gemeente voor openbare ruimte en bewegen, ontmoeten en spelen. Om uiteindelijk bij te dragen aan: · De inrichting van wijken worden uitnodigend gemaakt om te bewegen. Bijvoorbeeld om te lopen en te fietsen. De gezonde keuze moet steeds meer de makkelijke keuze zijn. · We maken sporten dichtbij aantrekkelijker. Bijvoorbeeld met hardlooprondjes, sporttoestellen in de buurt en sportvelden die beschikbaar zijn voor buurtbewoners. · We ontwikkelen integraal speel- en beweegbeleid. Daarin bezien we de opties voor meer sportveldjes in de wijk. • We werken met onze partners zoals de GGD en het JBZ aan een rookvrije generatie en stimuleren het aanbod van gezonde keuzes in wijken jongeren op gezond gewicht. • We zijn een inclusieve stad waarin iedereen meetelt en mee kan doen. Dat laten we zien door: een actief regenboogbeleid, gerichte acties tegen racisme en discriminatie, aandacht voor de Week van Respect, het netwerk Met Elkaar Bosschenaar en we voeren het VN-verdrag uit waarvoor we een Lokale Inclusie Agenda hebben opgesteld. Deze voeren we voortvarend uit, samen met onder andere het Gehandicaptenplatform.

• We werken aan een hartveilige gemeente door onderhoud en vervanging van AED’s in de publieke ruimte. • We geven lokaal uitvoering aan het Gezond en Actief Leven Akkoord waarbij we aansluiten bij bestaande en nieuwe lokale beleidsprogramma's zoals het programma Gelijke Kansen op Gezondheid en het programma Sociale Structuur

Wat kost het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (x € 1.000): Omschrijving Rekening Begroting Begroting 2022 2023 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Lasten

94.716

107.052

93.660

92.234

92.131

91.230

Baten

14.132

8.033

14.620

14.394

14.815

14.614

Saldo van lasten en baten

-80.584

-99.020

-79.041

-77.840

-77.316

-76.616

Investeringen Zie de bijlage Investeringen bestaand beleid voor een totaal overzicht van de investeringen op basis van bestaand beleid inclusief de toelichtingen. Binnen dit programma staan de volgende investeringen gepland: (Bedragen x € 1.000)

Omschrijving

2024

2025

2026

2027

Wijk-, buurt- en dorpsbudget

332

Totaal

332

Subsidies Binnen dit programma worden de volgende subsidies verleend (bedragen onder voorbehoud van goedkeuring door de gemeenteraad en resultaten van afspraken): Doelstelling/subsidieontvanger Geraamde Geraamde verstrekking verstrekking 2023 2024 Activiteiten stimuleren op het gebied van integratie, emancipatie en maatschappelijke participatie. De initiatieven zijn bedoeld voor inwoners met een belemmering van culturele, lichamelijke en geestelijke aard. Door deze activiteiten kunnen inwoners zelfstandiger deelnemen aan de samenleving dan eerst Goed voor elkaar

1.396.609

1.494.089

15.750

Subsidieregeling Goed voor elkaar

1.380.859

1.494.089

Een passend activiteiten-, diensten- en voorzieningenaanbod

737.852

844.029

Emancipatiebeleid

108.371

128.021

Sociale activering

629.481

716.008

Een passend activiteiten-, diensten- en voorzieningenaanbod.

85.000

90.780

Werkcarrousel

85.000

90.780

Het bieden van een beschermende omgeving voor de groep psychische kwetsbare mensen uit de regio. De Stijl

254.592

271.904

254.592

271.904

Het mede mogelijk maken van projecten die bijdragen aan het behalen van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen Duurzame ontwikkelingsdoelen

29.290

31.692

29.290

31.692

Het ondersteunen van nieuwe initiatieven en challenges die de sociale kwaliteit van de stad bevorderen Nieuwe initiatieven en Right to Challenge

161.743

175.006

161.743

175.006

Meedoen

20.349

Algemene voorzieningen WMO en jeugd

20.349

Ondersteunen van innovatieve projecten Herstel en Ervaringsdeskundigheid Beschermd Wonen

280.000

420.000

280.000

420.000

Ontwikkelen van een buurtservicebedrijf, met inzet van talent voor en door bewoners en ondernemers uit de wijk. Kroon op je Wijk

18.899

17.953

18.899

17.953

Terugdringen van huiselijk geweld, kindermishandeling en geweld in afhankelijkheidsrelaties, de schade ervan beperken en zo de cirkel van geweld van generatie op generatie doorbreken. Geweld hoort nergens thuis

2.314.559

2.894.005

87.500

60.000

Vrouwenopvang

2.227.059

2.834.005

Vrijwillige inzet, informele zorg en omgaan met elkaar

1.533.237

783.877

761.357

782.867

1.010

Wijk-, buurt- en dorpsbudget

771.880

Zoveel mogelijk inwoners zijn zo lang mogelijk zelfstandig en zelfredzaam Maatschappelijk werk

43.099

46.030

43.099

46.030

Zoveel mogelijk inwoners zijn zo lang mogelijk zelfstandig en zelfredzaam. Bosch gehandicapten platform

856.871

1.451.806

74.386

79.444

Preventie en MHU

588.756

1.104.196

8.840

Verslavingszorg

113.729

173.886

Zorgoppas

80.000

85.440

Accommodatiebeleid Eenzaamheid/vrijwilligers structureel

Seniorenbus

Verbonden partijen In het Register Verbonden partijen staan de vaste gegevens van iedere verbonden partij waar in de gemeente ’s-Hertogenbosch deelneemt weergegeven. Onder ‘vaste’ gegevens verstaan we die gegevens, die niet ieder jaar wijzigen. Iedere twee jaar zal een check en eventuele update van deze gegevens plaatsvinden. Ook de zware regionale samenwerkingsverbanden waarin de gemeente ’sHertogenbosch participeert staan in dit register. De Verbonden partijen binnen dit programma vindt u op de volgende pagina's, een overzicht van alle verbonden partijen vind u in de paragraaf Verbonden partijen.

Dit programma kent de volgende verbonden partijen:

GGD Hart van Brabant Geplaatst aandelenkapitaal, Rekening courant, leningen, garanties, subsidies e.d. €42,59 per inwoner voor het begrotingsjaar 2024

Financieel belang Eigen vermogen 01-01-2022 € 7.700.000

31-12-2022

Vreemd vermogen 01-01-2022

31-12-2022

€ 7.400.000 € 23.800.000 € 20.068.000

Resultaat 2022 € 49.000

Risicomanagement:

De GGD Hart van Brabant wijdt een aparte paragraaf in haar begroting aan weerstandsvermogen en risicobeheersing. De belangrijkste risico’s worden vermeld en toegelicht, inclusief een inschatting van het risicobedrag en de kans waarin een risico zich kan voordoen. Vanaf 2022 is er een risicobedrag van € 1,5 miljoen (ondergrens) tot 5,2 miljoen (bovengrens) ingeschat wat door de algemene reserve gedekt zou moeten worden. Het gaat dan met name om: · Hoge inflatie en koststijgingen verminderen (kans zeer groot- impact zeer groot €2,4 miljoen). De hoge inflatie werkt inmiddels door in zeer forse stijgingen van de personeelskosten (CAO-stijgingen) en de materiele kosten (aanpassing van nieuwe inkoopcontracten en in de jaarlijkse prijsaanpassing van lopende afspraken). De GGD krijgt via de indexeringssystematiek (van de gemeente Tilburg) compensatie voor deze loon- en prijsstijgingen. De indexering loopt, met een vertraging, uiteindelijk gelijk met de werkelijke stijging van lonen en prijzen. Het verschil tussen de begrote indexering en werkelijke stijging wordt onder normale omstandigheden opgevangen in de exploitatie of via de algemene reserve. Het verschil is nu dusdanig groot dat de financiële gevolgen van de nieuwe CAO in 2023 (ca. € 2,3 miljoen) niet opgevangen kunnen worden vanuit de algemene reserve zonder daarbij door de ondergrens (€ 1,5 miljoen) te zakken.

Ook gemeenten hebben te maken met dit soort kostenstijgingen. Het kabinet voegt in 2023 extra geld toe aan het gemeentefonds en stelt hiermee een inflatiecorrectie beschikbaar. Deze compensatie is ook bedoeld ter dekking van de hogere kosten van gemeenschappelijke regelingen waardoor dit risico kleiner wordt. Voor de gemeente ’s-Hertogenbosch gaat het om een incidentele bijdrage van €144.209. · Informatiebeveiliging onvoldoende op orde (kans groot- impact groot € PM) Dit risico blijft gelijk. De afhankelijkheid van de IT-infrastructuur groot. Investeringen zorgen ervoor dat gegevensbescherming en informatiebeveiliging structureel verbeteren en in 2024 wordt het NEN 7510 certificaat aangevraagd. · Onvoldoende binden en boeien van medewerkers (kans groot-impact groot € PM) Het risico dat medewerkers op cruciale functies vertrekken. Er wordt aandacht besteed aan opleiding, ontwikkeling en arbeidsomstandigheden. Dit risico wordt, door de schaarste op de arbeidsmarkt, groter. · Niet meer kunnen voortbestaan van de GGD in de huidige vorm (kans middel groot- impact zeer groot) De coronacrisis leidt tot andere sturing bij crises (van infectieziekten). Dit risico wordt beperkt door beter samen te werken met GGD’s en andere instellingen.

· Indexering gemeentelijke bijdrage (kans middel groot- impact zeer groot € PM) Het risico dat gemeenten zich niet kunnen vinden in de (afgesproken) indexering. De noodzaak wordt telkens onder de aandacht gebracht.. · Niet invulbare vacatures op vitale functies (kans groot- impact groot € PM) Het is soms moeilijk om vacatures in te vullen voor vitale functies, wat kan leiden tot achterstanden in het primaire proces. Ondanks gerichte acties, lukt het niet altijd vacante vacatures tijdig in te vullen. · Hoog ziekteverzuim (kans groot- impact middel groot € 0,9 miljoen) Dit kan leiden tot achterstanden in en druk op (een deel van de) diensten. Er wordt ingezet op vitaliteit van medewerkers en zo nodig worden doelen bijgesteld. · Fluctuaties in omzet plustaken (kans middel groot- impact groot € 1 miljoen) De omzet van plustaken kan veranderen zonder dat de GGD de organisatie hierop kan aanpassen. We beperken dit risico door actief accountmanagement. De algemene reserve is in 2024 met € 2,2 miljoen groot genoeg voor het dekken van de risico’s. De (bestemming) reserves en voorzieningen zijn toereikend voor de dekking van de risico’s en andere onverwachte ontwikkelingen. Naar verwachting wordt de gemeentelijke inwonerbijdrage 2024 aangepast, als gevolg van het nieuwe CAO akkoord en de daarmee gepaarde gaande incidentele bijdrage van €144.209.

Risico's Klik hier voor een totaaloverzicht van de risico's. Op dit programma zijn geen risico´s van toepassing.

Beleidskaders/wet- en regelgeving Budgettaire kaders inkoop Wmo en Jeugdhulp Problematiek verwarde personen Evaluatie van de wijkteams Beleidsplan Wmo Realisatie project Boschhwijzer (KOO)

Veiligheid Ambitie Het thema veiligheid raakt ons allemaal. En voor veiligheid zijn we daarom allemaal medeverantwoordelijk. Het begint met ieders ogen en oren in de wijk. En we investeren preventief in mensen en netwerken. Dat richt zich op het voorkómen van veiligheidsproblemen en het bieden van perspectief. Als het nodig is, werken we ook repressief. Tegen wie de spelregels van onze samenleving moedwillig overtreedt, treden we hard op. Qua veiligheidscijfers doen we het op vele fronten goed. Toch ervaren inwoners deze veiligheid niet altijd in hun nabije leefomgeving. Uit het traject met de Wijkveiligheidsscans hebben we geleerd dat inwoners veiligheid vooral associëren met leefbaarheid. Problemen als verkeersoverlast, jeugdoverlast en zwerfafval worden het meest genoemd. Om prettig wonen en leven nu én in de toekomst mogelijk te maken is het belangrijk aandacht te hebben voor deze leefbaarheidsthema’s, bijvoorbeeld binnen de leefbaarheidsteams en contacten via bestuurs- en dorpsraden, buurtpreventieteams en ontmoetingen in de Bossche Buurttent. En om daarnaast aandacht te hebben voor de thema’s die misschien nog niet voelbaar zijn, maar wel een grote inbreuk (kunnen gaan) vormen op de veiligheid van onze inwoners. Dit doen we door de inzet op de prioritaire thema’s binnen het Integraal Veiligheidsplan: ondermijning, maatschappelijke onrust en digitale veiligheid.

De focus die we aanbrengen steunt op een stevig fundament van het complete stelsel van veiligheid en leefbaarheid binnen onze gemeente, onze veilige basis. Veiligheid moet voelbaar zijn voor onze inwoners, nu en in de toekomst. In verbinding staan met andere beleidsdomeinen, partners, inwoners, instellingen en ondernemers is daarbij de sleutel, want samen maken we een veilig ’s-Hertogenbosch.

Inwoners en hun naaste leefomgeving Wat willen we bereiken? We willen dat al onze inspanningen bijdragen aan een veilig ’s-Hertogenbosch. Dat betekent dat we zowel naar het objectieve als het subjectieve veiligheidsbeeld kijken. Op basis van de Wijkveiligheidsscans weten we dat inwoners qua veiligheid met name problemen in de nabije leefomgeving zien op het gebied van verkeer, jeugd en zwerfafval. Het is daarom belangrijk om aandacht te hebben voor deze leefbaarheidsthema’s, zodat veiligheid nabij blijft. Het rapportcijfer dat inwoners geven voor veiligheid in hun buurt gebruiken we om de overkoepelende veiligheidsbeleving te meten. Het objectieve beeld houden we in de gaten via het aantal misdrijven. Ook maken we een landelijke vergelijking.

Indicator Totaal aantal misdrijven per 1.000 inwoners

Nulmeting Doelstelling 2024

Ambitie 2026

53,8

53,0

52,0

6,9

7,0

min. cijfer 7,0 gemiddeld

plek 18

plek 19

plek 20

Bron: Politie

Rapportcijfer veiligheid in de buurt

Bron: Monitor leefbaarheid en veiligheid

Positie 's-Hertogenbosch landelijk (o.b.v. aantal misdrijven per 1.000 inwoners) Bron: politie

Wat gaan we er voor doen? • Inzet op verkeersoverlast: · Verkeersveiligheidsbeleid (onderdeel 'bereikbare stad') · Afspraken met politie · Aanspreken inwoners · ‘rondje’ binnenstad aanpakken • Aanpak overlastgevende jeugd: · Preventie, onder andere via programma preventie met gezag · Inzet jeugdboa’s • Leefbaarheid: · Pilot leefbaarheidsboa’s met specifieke aandacht voor zwerfafval en illegale stort · Pilot leefbaarheid in de wijk en afhandelingen van meldingen · Online meldpunt straatintimidatie • Coffeeshopbeleid: · Ruimte voor een extra coffeeshop aan een uitvalsweg van de gemeente ten behoeve betere spreiding en tegengaan overlast (met name binnenstad) · Drugspreventie, met hernieuwde prioritering: 1. Voorlichting 2. Actief signaleren 3. Samenwerken

Ondermijning Wat willen we bereiken? Onze missie is om onze inwoners en organisaties en hun integriteit te beschermen tegen ondermijnende invloeden en ondermijnende criminaliteit op deze manier duurzaam terug te dringen. Dat we zicht hebben op ondermijnende invloeden, zodat we in kunnen zetten daar waar de ondermijnende keten het beste verstoord kan worden. Samen werpen we een dam op tegen de criminele industrie. Waar het gaat om het voorkomen van jonge aanwas is volwaardige participatie van jongeren in de maatschappij de beste manier om criminaliteit te voorkomen. Tegelijkertijd zullen er altijd jongeren zijn waar het niet goed mee gaat, die beïnvloedbaar zijn voor negatieve invloeden en/of het verkeerde pad op raken. Onze missie is om ook voor deze groep nabij te zijn en vroegtijdig hulp en ondersteuning te bieden zodat iedereen mee kan doen in de maatschappij. Waar nodig treden we repressief op. Zorg en veiligheid gaan hierbij hand in hand. We richten ons op de volgende doelstellingen: 1. In de aanpak van ondermijnende criminaliteit staat het zo impactrijk aanpakken van ondermijnende criminaliteit en ondermijnende invloeden centraal. Deze aanpak draagt bij aan de leefbaarheid en veiligheid en is gericht op het bereiken van maatschappelijk effect. Als samenwerkende overheden zijn we weerbaar en betrouwbaar. 2.

Waar het gaat om jonge aanwas in de criminaliteit willen we zo vroeg mogelijk signaleren en passend interveniëren (preventief, curatief en/of repressief), zodat we voorkomen dat jeugd start met onwenselijk of crimineel gedrag óf hiermee kan stoppen.

Wat gaan we er voor doen? • Aanpak criminele netwerken en families: · Barrières opwerpen en hinderen · Weerbare overheid en maatschappij • Voorkomen jonge aanwas in de criminaliteit: deelname in programma preventie met gezag met inzet op veerkrachtige en weerbare jongeren, vroegsignalering en voorkomen en repressie en perspectief. • Veilige basis: · Aanpak mensenhandel · BOA’s ondermijning

Maatschappelijke onrust Wat willen we bereiken? Onze missie is om de verdere opbouw en verankering van stevige lokale netwerken te bevorderen, vanuit de overtuiging dat goede netwerken kunnen bijdragen aan het voorkomen van sociale spanningen en maatschappelijke onrust. We verdiepen onze relaties en breiden ze uit naar groepen die we nog niet in beeld hebben, zodat we meer in de haarvaten van de samenleving komen. Ons (online) inzicht, kennis en handelingsperspectief ten aanzien van het voorkomen van maatschappelijke onrust verbetert, waardoor vroegtijdig (zo preventief mogelijk) geïntervenieerd kan worden en mogelijk ook kan worden gewerkt aan het wegnemen van de voedingsbodem voor onrust en geweld. We richten ons op de volgende doelstelling: We proberen opbouwende sociale spanningen en maatschappelijke onrust tijdig te signaleren en tegen te gaan, zodat spanningen en onrust de samenleving niet ontwrichten.

Wat gaan we er voor doen? • Een volledig netwerk: · Sluitende keten · Gericht investeren in verbinding · Waar nodig optreden met gezag • Systematische en afgestemde aanpak maatschappelijke onrust · Vormen handelingskader · Online strategie · Hulp en begeleiding voor jeugd

Digitale veiligheid Wat willen we bereiken?

Onze missie is een digitaal weerbare samenleving met, op termijn, minder slachtoffers van digitale criminaliteit. We willen zorgen dat inwoners en ondernemers zich (meer) bewust zijn van de risico’s en dat zij weten hoe te handelen, zowel preventief als wanneer zij slachtoffer (dreigen te) worden van digitale criminaliteit. Daarnaast ontwikkelen we onze kennis en kunde op het thema zodat we ‘in control’ komen. We willen weten waar we het over hebben en hoe we ons hiertoe kunnen en willen verhouden. Onze doelstellingen zijn de volgende: 1. Inwoners, bedrijven en instellingen zijn meer weerbaar op het gebied van digitale veiligheid; 2. Als samenwerkende overheden (politie, OM en gemeente) wapenen we ons beter om tegenwicht te bieden tegen nieuwe digitale vormen van criminaliteit.

Wat gaan we er voor doen? • Vergroten weerbaarheid tegen gedigitaliseerde criminaliteit en cybercrime: · Ondersteunen inwoners, bedrijven en instellingen · Preventieve daderaanpak • Kennisontwikkeling: · Fenomeenanalyse · Positiebepaling · Doorontwikkeling

Wat kost het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (x € 1.000): Omschrijving Rekening Begroting Begroting 2022 2023 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Lasten

37.685

22.947

25.434

25.209

25.286

24.687

Baten

1.212

-994

-1.869

-2.124

-2.104

-36.473

-23.940

-27.303

-27.333

-27.410

-26.792

Saldo van lasten en baten

Omschrijving

2024

2025

2026

2027

Openbare verlichting; vervanging armaturen Openbare verlichting; vervanging lichtmasten Verbouwing samenvoeging meldkamer-CTR Vervanging voertuigen THOR

1.024 480 1.250 166

1.024 480 59

1.024 480 -

Totaal

2.920

1.563

1.504

140.604

155.165

Halt regio Zuid

59.326

68.360

Polarisatie en radicalisering

81.278

86.805

Het voorkomen en bestrijden van de verdrinkingsdood.

10.620

12.760

Bossche Reddingsbrigade

10.620

12.760

Re-integratie van ex-gedetineerden

24.000

Nazorg ex-gedetineerden

24.000

Veilige woon- en leefomgeving

103.547

111.810

Buurtbemiddeling

60.000

64.080

Dierenambulance

43.547

47.730

Veiligheidsregio Brabant-Noord Geplaatst aandelenkapitaal, Rekening courant, leningen,

Financieel belang Eigen vermogen 31-12-2022

Vreemd vermogen

garanties, subsidies e.d.

01-01-2022

31-12-2022

€ 60,42 per inwoner

€ 13.864.000 € 15.924.000 € 33.127.000 € 44.539.000

Resultaat 2022 € 1.281.000

Risicomanagement: De 3 belangrijkste risico’s zijn - Grotere prijsstijging overige bestaande lasten - Cyberincident/Datalek - Huisvesting- onderhoud en beheer kazernes Iedere vier jaar wordt de nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen herzien of eerder als onverwachte grote wijzigingen in de risicosfeer hiertoe aanleiding geven. Bij VRBN bestaat de weerstandscapaciteit uit de algemene reserve die per 31 december 2022 de stand van 2,77 miljoen had. Bij een benodigde weerstandscapaciteit van € 2,63 miljoen op basis van de risico’s komt het weerstandsvermogen daarmee uit op 1,05. Volgens de kwalificatie van het Nederlands Adviesbureau is de omvang van het weerstandsvermogen in relatie tot geïdentificeerde risico’s daarmee voldoende.

Risico's Klik hier voor een totaaloverzicht van de risico's. Op dit programma zijn geen risico´s van toepassing.

Beleidskaders/wet- en regelgeving Gemeentelijk dierenwelzijnsbeleid Integraal Veiligheidsplan2023-2026

Cultureel klimaat Ambitie Cultuurstad van het Zuiden bestaat uit de vele culturele activiteiten, zowel de professionele als die binnen de amateurkunst. Het totaal maakt de gemeente 's-Hertogenbosch een fijne plek voor bezoekers en inwoners. Cultuur in al haar verschijningsvormen draagt bij aan de aantrekkelijkheid van onze stad, kernen en dorpen als woon- en werkgemeente en aan de lokale economie. De betekenis van Cultuurstad van het Zuiden gaat echter verder. Cultuur brengt mensen in 's-Hertogenbosch samen en past daarmee naadloos bij het DNA van 's-Hertogenbosch waarin ontmoeting centraal staat. Het is niet voor niets dat juist hier culturele voorzieningen, evenementen en activiteiten een belangrijke rol spelen in het dagelijkse sociale leven. Zij dragen allemaal bij aan het fijne verblijfs- en leefklimaat van 'sHertogenbosch. Cultuur vormt bovendien een bron van vernieuwing. Het zet aan tot creëren, beleven en denken. Niet alleen door de autonome (artistieke) waarde van cultuur. Met behulp van cultuur kunnen ook nieuwe paden worden gevonden voor opgaven waarvoor we als samenleving staan. Het is onze ambitie om onze Cultuurstad van het Zuiden verder te versterken. Dat betekent dat we kijken naar alle schakels van de keten.

Waarbij het gaat om jonge talenten, landelijke voorzieningen, topvoorzieningen, de amateurkunstsector en de infrastructuur op het gebied van cultuureducatie. In lijn met de Cultuurnota ‘Cultuur maakt mensen’ zetten we in op innoveren, verrassen en investeren. Wat moet leiden tot een nog aansprekender, prikkelender en diverser cultureel aanbod voor onze inwoners. Binnen dat aanbod kan iedereen op de eigen manier deelnemen aan cultuur. Daarnaast zetten we 's-Hertogenbosch meer op de kaart voor cultuur-toeristen met het kwaliteitsaanbod dat we hier hebben. Dat is niet alleen belangrijk voor de vitaliteit van de culturele organisaties, maar ook voor de gewenste economische spin-off. Door te versterken waar we goed in zijn, door het blijvend innoveren van het aanbod, en door cultuur en mensen nog beter aan elkaar te verbinden, blijven we ook in de toekomst dé Cultuurstad van het Zuiden voor onze bewoners en bezoekers. De drie beleidslijnen Versterken, Vernieuwen en Verbinden blijven daarmee onverminderd van kracht.

Verbinden van mensen Wat willen we bereiken? We betrekken meer verschillende mensen bij het culturele leven, en we betrekken ze sterker door cultuur toegankelijker te maken. Onze speerpunten zijn: • • • •

Samenhang in het aanbod van cultuur- educatie voor kinderen verbeteren Amateurkunsten, met name muziek, toegankelijker maken Actieve en receptieve deelname aan cultuur van nieuw publiek vergroten (publiekswerking) Het bereik van het bestaande cultuurpubliek, bewoners en bezoekers, versterken (publiekswerving)

Indicator Percentage inwoners dat aangeeft vrijwilligerswerk te doen voor een culturele organisatie

Nulmeting Doelstelling 2024

Ambitie 2026

13%

15%

55%

28%

30%

35%

Bron: Monitor cultuurparticipatie

Percentage participanten amateurkunst Bron: Monitor cultuurparticipatie

Percentage inwoners dat het (helemaal) eens is met de stelling: ’s-Hertogenbosch is dé Cultuurstad van het Zuiden Bron: Monitor cultuurparticipatie

Wat gaan we er voor doen? • De komende jaren bouwen we letterlijk door aan Huis73. De verbouwing van Huis73 aan de Hinthamerstraat wordt gerealiseerd. We zien Huis73 als onze meest laagdrempelige voorziening met bibliotheek, amateurkunst en als ontmoetingsplek. Verbouwing van dit historische pand biedt kansen voor de doorontwikkeling van dit binnenstadkwartier. • We willen dat cultuuronderwijs onderdeel wordt van de rijke schooldag oftewel Topdag. We introduceren daarnaast de ‘Bossche Vensters’: een programma waarmee ieder kind in het basis- en voortgezet onderwijs kennismaakt met de lokale geschiedenis, het verenigingsleven, cultuur en bovenal elkaar. We zoeken hiervoor de samenwerking met scholen en maatschappelijke partners. We vragen Huis73 om daar een sterke rol in te nemen in samenwerking met andere partners, zoals Stichting Leerorkest en Klas in Kunst, de musea en het Jheronimus Bosch Art Center (JBAC). Door kinderen in aanraking te laten komen met cultuur hopen we dat ze actief worden in de amateurkunst. Met Huis73 werken we aan het vernieuwen van aanbod van cultuureducatie voor kinderen. • In 2024 introduceren we de ‘Bossche Pas’. Met deze pas haal je veel meer uit onze gemeente: sport, cultuur en evenementen. Iedereen kan deze pas aanschaffen, maar voor inwoners in armoede is het gratis. We laten ons inspireren door de Dordtpas.

• We gaan een meerjarige campagne opzetten samen met de verenigingen, om mensen (met name kinderen) te motiveren om aan de slag te gaan met amateurkunst. We stimuleren deelname aan amateurkunst met de focus op jongeren via de amateurkunstenregeling. Met Huis73 organiseren we de dag van de Amateurkunsten zodat zij zich goed kunnen presenteren en aan ledenwerving kunnen doen • We geven een impuls aan muziekonderwijs nieuwe stijl en zetten daarvoor in op lobby richting het rijk. We werken in het verlengde aan een laagdrempelig aanbod van muziekles • We besteden aandacht aan ouderenparticipatie, onder meer door een integrale benadering en via de cultuurfondsen. • We initiëren de invulling van de rol van de cultuurverkenners in afstemming/ samenwerking met externe partijen, zoals beschreven in het bestuursakkoord. Daarbij is de inzet het zoeken en verbinden van makers die nu veelal de weg niet weten te vinden naar de juiste loketten. Dit om hen te helpen om op te starten en ook om verbindingen te leggen met andere culturele instellingen. Tegelijk ook een maatschappelijke insteek, waarbij het instrument van cultuur in bepaalde wijken kan bijdragen aan doelstellingen op sociaal vlak. • Middels het cultuurfonds Lokaal Effectief en de subsidieafspraken stimuleren we actieve cultuurparticipatie en de toegankelijkheid van cultuur voor nieuw publiek.

• We brengen het gebruik van accommodaties (amateur)kunst in beeld om te komen tot een optimaal gebruik van accommodaties in de gemeente. • We continueren de ondersteuning van de lokale omroep. We onderzoeken het nieuwe financieringssysteem vanaf 2025 van het rijk en zullen ons beleid daarop gaan aanpassen en zo nodig hiervoor een raadsvoorstel maken. • We leveren input aan Den Bosch Partners waarin deze beter in staat is om ’s-Hertogenbosch als Cultuurstad van het Zuiden actiever uit met als doel ons nog steviger te positioneren en meer bekendheid te genereren over wat onze gemeente te bieden heeft om publiekswerving te versterken • De Bossche Zomer wordt in de huidige vorm stopgezet. Enkele betrokkenen bij de Bossche Zomer hebben het plan om te komen tot een nieuwe vorm. Met als doel om via culturele programmering (die samen met wijkbewoners wordt ontwikkeld) het gesprek aan te gaan over belangrijke maatschappelijke thema’s. Met de initiatiefnemers onderzoeken we of en hoe we dit plan kunnen ondersteunen vanuit de gemeente. • Na een succesvolle pilot continueren we het Bosch Amateur Cultuurhuis (BACH) en brengen we de huisvesting verder op orde.

• We zoeken ruimte en kansen om cultuur en evenementen dichter op de wijken en dorpen te brengen.

Versterken van het profiel Wat willen we bereiken? We versterken onze kracht door het profiel waarmee we ons onderscheiden en dat door veel mensen herkend wordt aan te scherpen. Onze speerpunten zijn: • •

De toonaangevende positie van muziekfestivals, theaterfestivals en –gezelschappen verder ontwikkelen, mede in samenhang met de podia De aantrekkingskracht van de musea in ’s-Hertogenbosch versterken

Indicator Percentage inwoners dat het cultureel klimaat typeert met: 'er vinden veel kunst- en cultuuractiviteiten plaats'

Nulmeting Doelstelling 2024

Ambitie 2026

71%

72%

73%

63%

64%

65%

64%

65%

66%

Bron: Monitor cultuurparticipatie

Percentage inwoners dat het cultureel klimaat typeert als levendig Bron: Monitor cultuurparticipatie

Percentage inwoners dat jaarlijks tenminste eenmaal Bossche festivals bezoekt exclusief Carnaval Bron: Monitor cultuurparticipatie

Wat gaan we er voor doen? • De versterking van Cultuurstad van het Zuiden is voor iedereen in 's-Hertogenbosch. We hebben hier samen met de cultuursector een belangrijke rol in te spelen. Maar wij niet alleen. Cultuurstad van het Zuiden draagt ook bij aan een goed vestigingsklimaat. En komt daarmee het bedrijfsleven ten goede. Daarom gaan we met het bedrijfsleven in gesprek over een duurzame verbinding met de culturele ambities • Omdat de flexibele middelen in de fondsen Landelijk Onderscheidend, Lokaal Effectief en Pop-up de culturele positie van onze gemeente de afgelopen jaren versterkt heeft, kiezen wij ervoor deze te behouden en voor de kleine aanvragen c.q. jonge/nieuwe makers meer middelen te reserveren • We voeren de laatste onderdelen van de plannen voor de vernieuwbouw van het Theater aan de Parade uit en verwelkomen de aanstaande opening in het voorjaar. We zullen toezien op de juiste uitvoering van het bedrijfsplan. • We ondersteunen Het Noordbrabants Museum in de ambitie om een topcollectie in beheer te krijgen. Dit tilt het museum naar een hoger plan, doordat ook een betere internationale uitwisseling mogelijk wordt • We zien kansen in de wens van het Design Museum Den Bosch om zich door te ontwikkelen. Herhuisvesting kan de ambities ondersteunen. Maar de potentie hiervan is groter.

Wij zien hierin ook een kans voor de gebiedsontwikkeling van de Bossche Stadsdelta. In deze periode werken we de mogelijkheden uit, waarbij een solide inhoudelijk verhaal met een sterke businesscase de randvoorwaarde is • We continueren de onderlinge samenwerking van BrabantStad op basis van het regioprofiel. In ieder geval met als inzet om gezamenlijk de administratieve lasten voor culturele organisaties te verlichten en de lobby richting het Rijk kracht bij te zetten.

• We bevorderen dat culturele instellingen doorgaan met verdergaande innovatie, professionalisering/ internationalisering en publiekswerking • We onderzoeken hoe we de culturele podium programmering gemeentebreed op elkaar kunnen afstemmen, zodat voorstellingen op de meest passende podia te zien zijn • We stimuleren samenwerking op marketing en communicatie, o.a. met Den Bosch partners • We scherpen samen met het culturele veld het profiel aan van Cultuurstad van het Zuiden. En maken deze met verschillende projecten nog beter zichtbaar voor bezoekers als inwoners. Zodat zij ook buiten de muren en hekken van de culturele organisaties in aanraking komen met waar Cultuurstad van het Zuiden voor staat • Ons culturele erfgoed is ook onderdeel van de culturele basis. We zorgen ervoor dat beide hun belangrijke rol kunnen blijven spelen

Vernieuwen van het aanbod Wat willen we bereiken? We blijven toekomstbestendig door nieuwe ontwikkelingen in gang te zetten. Onze speerpunten zijn: • Jonge talenten op het gebied van visuele kunsten en crossovers sterker ondersteunen en zichtbaarder maken • Urban arts als cultuurvorm in al zijn verschillende uitingen verder ontwikkelen

Indicator Het percentage inwoners dat het culturele leven van ’sHertogenbosch typeert als bij de tijd, vernieuwend of modieus

Nulmeting Doelstelling 2024

Ambitie 2026

51%

52%

54%

Toename van 5%

48%

Toename van 5%

25%

Bron: Monitor cultuurparticipatie

Aantal aanvragen cultuurfondsen Bron: Monitor cultuurparticipatie

Percentage inwoners dat deelneemt aan urbanactiviteiten in ‘sHertogenbosch Bron: Monitor cultuurparticipatie

Percentage startende kunstenaars dat aanvraag doet bij cultuurfondsen Bron: Opgave aanvragers Cultuur Fondsen

Wat gaan we er voor doen? • We ontwikkelen beleid voor ateliers en broedplaatsen. Met als doel meer ruimte te creëren voor (beginnende) makers en creatieve ondernemers • We volgen en evalueren de gesubsidieerde instellingen kritisch en helpen hen om zich verder te ontwikkelen. • Middels cultuurfonds Pop Up stimuleren we vernieuwing van het aanbod en het makersklimaat in ’s-Hertogenbosch met de focus op jonge makers. • Binnen de cultuursector zelf willen we meer verbinding aanjagen. We zetten in op meer werkruimten voor startende makers en op het realiseren van één broedplaats. • We herijken het atelier- en studiobeleid met bijzondere aandacht voor makers die aan het begin van hun artistieke loopbaan staan.

• We werken verder aan de ontwikkeling van de culturele programmering en bevorderen de verbinding cultuur en Datastad. • In de cultuurfondsen gaan we, zoveel mogelijk in matching met de provincie, de mogelijkheden voor kunstenaars benadrukken om zich in ’s-Hertogenbosch verder te ontwikkelen. • We onderzoeken nieuwe mogelijkheden om omwille van de gebiedsontwikkeling invulling te geven aan de identiteit van de Bossche Stadsdelta (culturele hotspot, urban). • In de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta zoeken we permanente ruimte voor de urban scene. We vergroten de ondersteuning van en zichtbaarheid aan urban-activiteiten, onder meer via structurele subsidies en projectsubsidies, om de aansluiting van het cultuuraanbod bij jongeren te versterken. • We faciliteren de ondernemende organisaties door het toestaan van reserves voor ontwikkelingen en innovatie. • We kijken opnieuw naar onze verantwoordingssystematiek. Uitgangspunten zijn vertrouwen, partnerschap en maatschappelijke meerwaarde. We bereiden een nieuwe periode voor van de Bossche Culturele Basis (vanaf 2025-2028) en verhogen we het beschikbare budget conform het bestuursakkoord. • Bij de subsidieafspraken betrekken we nadrukkelijker het cultureel ondernemerschap van de organisaties waarbij maatwerk wordt nagestreefd.

• We reserveren budget (€ 100.000 per jaar) voor eenmalige projecten die ondersteunend zijn aan de profilering van Cultuurstad van het Zuiden.

Wat kost het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (x € 1.000): Omschrijving Rekening Begroting Begroting 2022 2023 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Lasten

21.554

27.070

22.650

22.857

22.820

22.545

Baten

3.589

5.054

3.350

3.332

3.287

3.003

-17.965

-22.016

-19.300

-19.525

-19.534

-19.542

Saldo van lasten en baten

6.932.920

7.819.880

Amateurkunsten: Drumfanfare Amantius (huisvesting)

20.780

22.100

Amateurkunsten: Koninklijke Harmonie 's-Hertogenbosch (huisvesting)

15.350

16.070

220

240

Amateurkunsten: overig

Amateurkunsten: 's-Hertogenbosch' Muziekkorps (huisvesting)

5.070

4.690

Amateurkunsten: Stichting Bosch Decor Collectief

6.890

7.550

Amateurkunsten: subsidieregeling amateurkunstbeoefening

278.590

305.330

Beeldende kunsten BKV: Academie voor beeldvorming

10.000

10.960

Beleid Kunst en Cultuur: Inzet BCB 2021-2024

13.680

24.200

Beleid Kunst en Cultuur: Stichting DTV Den Bosch

254.240

278.650

Beleid Kunst en Cultuur: Stichting Engelens Belang

290

320

237.660

260.470

3.541.360

3.815.990

328.800

Culturele evenementen: Opera op de Parade

56.130

61.520

Culturele evenementen: Stg. Noord-Zuid bevrijdingsfestival

36.800

40.330

Culturele evenementen: Stichting Bosse Nova: Kunstbende

13.710

15.030

Erfgoed: Heemkundekring Rosmalen

1.090

650

2.323.510

2.498.140

Podiumkunsten: Minoux

32.660

35.800

Podiumkunsten: Paleis voor Volksvlijt

16.330

17.900

690

750

Volksfeesten: overig

8.660

9.490

Volksfeesten: Stg. SJV Rosmalen (Koningsdag)

3.330

3.650

Volksfeesten: Stichting Carnaval 't Slotgat

1.770

1.940

Volksfeesten: Stichting Carnavalsorganisatie Nuland

730

800

Volksfeesten: Stichting Engelens Belang (koningsdag)

690

760

Volksfeesten: Stichting Jeugdbelangen Nuland

650

710

Volksfeesten: Stichting Kafland

730

800

Volksfeesten: Stichting Koningsdag 's-Hertogenbosch

24.750

27.130

Volksfeesten: Stichting Oranje comité Empel

4.010

4.390

Volksfeesten: Stichting Oranje/St Nicolaas comité Vinkel

2.400

2.630

Volksfeesten: Stichting Oranjecomité Nuland

1.510

1.660

Volksfeesten: Stichting Stadspijpers

3.000

3.290

Volksfeesten: Stichting Vrienden Rosmalens Carnaval

5.040

5.520

Volksfeesten: Vereniging Oeteldonkse Club

10.600

11.620

Vernieuwen van het culturele aanbod

750.660

831.620

Beeldende kunsten BKV: Atelier Beheer Stichting: pand St. Josephstraat

63.000

65.970

Beeldende kunsten BKV: Future of Work

40.000

Beeldende kunsten BKV: Lucasprijs (best afgestudeerde Kunstacademie)

2.500

Beeldende kunsten BKV: Ongekend

12.720

12.980

Beeldende kunsten BKV: overig

5.000

2.030

Beleid Kunst en Cultuur: Subsidieregeling: fonds Lokaal Effectief Bibliotheek informatievoorziening: Stichting Huis73 's-Hertogenbosch en omstreken Bossche Zomer

Kunstzinnige vorming: Stichting Huis73 's-Hertogenbosch en omstreken

Volksfeesten: Ondernemersvereniging KOM Rosmalen (Sinterklaas)

Beeldende kunsten BKV: Stichting WILLEM TWEE muziek & beeldende kunst

19.500

29.500

Beeldende kunsten: Atelier Beheer Stichting

34.290

37.100

Beeldende kunsten: Jheronimus Award 's-Hertogenbosch

10.000

Beeldende kunsten: programmering BK

14.770

10.980

Beeldende kunsten: Stedelijk Overlegorgaan voor Kunstenaars

11.830

12.970

Beeldende kunsten: Stichting Grafisch Atelier Den Bosch

42.640

64.750

Beleid Kunst en Cultuur: Subsidieregeling: fonds Pop Up

303.990

333.180

Culturele evenementen: Dukebox

65.230

82.450

Culturele evenementen: Nederlandse Breaking League

16.330

17.900

Culturele evenementen: Stichting Bosch Parade

108.860

119.310

Versterken van het culturele profiel

10.049.550 11.075.360

Amateurkunsten: Stichting TAPTOE 's-Hertogenbosch

10.890

11.940

Beeldende kunsten: Stichting Design Museum Den Bosch

2.276.420

2.698.780

Beleid Kunst en Cultuur: Subsidieregeling: fonds Landelijk Onderscheidend

331.620

363.460

Culturele evenementen: regeling prof. kunsten: Internationaal Vocalisten Concours Culturele evenementen: regeling prof. kunsten: Stichting Cement

202.630

219.770

53.900

59.070

Culturele evenementen: regeling prof. kunsten: Stichting November Music

40.470

44.360

Culturele evenementen: regeling prof. kunsten: Stichting Theaterfestival Boulevard Culturele evenementen: Stichting Cement

491.630

531.940

27.220

29.830

Culturele evenementen: Stichting Jazz in Duketown

88.130

96.590

Culturele evenementen: Stichting November Music

54.430

59.660

Culturele evenementen: Stichting November Music: Bosch Requiem

54.430

59.660

Erfgoed: Het Noord Brabants Museum

788.030

847.620

Erfgoed: Stichting Jheronimus Bosch Art Center

23.520

11.490

Erfgoed: Stichting Nationaal Carnavalsmuseum Oeteldonks Gemintemuzejum

5.730

6.280

Erfgoed: Stichting P.M.

68.770

74.410

Podiumkunsten 's-Hertogenbossche beiaardier Stichting

6.080

6.660

1.041.910

1.167.580

62.520

68.520

Podiumkunsten: Matzer theaterproducties

14.150

15.510

Podiumkunsten: regeling prof. kunsten: Matzer Theaterproducties

36.630

40.150

Podiumkunsten: regeling prof. kunsten: Stichting Panama Pictures

35.500

38.910

Podiumkunsten: regeling prof. kunsten: Stichting Theater Artemis

90.410

99.090

Podiumkunsten: 's-Hertogenbossche beiaardier stichting

4.900

5.370

Podiumkunsten: Stichting Bach Cantates 's-Hertogenbosch

6.900

7.560

Podiumkunsten: Stichting Jazz Werkplaats

16.330

17.900

Podiumkunsten: Stichting Orgelkring Hendrik Niehoff

4.900

5.370

Podiumkunsten/Beeldende kunsten: Stichting WILLEM TWEE muziek en beeldende kunst Podiumkunsten: Koningstheateracademie

Podiumkunsten: Stichting Theater Artemis

8.910

9.770

Podiumkunsten: Stichting Verkadefabriek

637.710

689.900

Podiumkunsten: Stichting Vrienden Kamermuziek 's-Hertogenbosch

32.510

35.630

Podiumkunsten: Stichting WILLEM TWEE muziek & beeldende kunst (programmering) Podiumkunsten: Stimulering podiumproducties: Stichting Verkadefabriek

58.240

38.350

42.030

3.435.780

3.710.550

Podiumkunsten: Zuid Nederlandse Theater Maatschappij (ZNTM) bv

BV Zuid Nederlandse Theatermaatschappij ’s-Hertogenbosch Geplaatst aandelenkapitaal, Rekening courant, leningen,

Financieel belang Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Resultaat

garanties, subsidies e.d.

01-01-2022

31-12-2022

01-01-2022

31-12-2022

2022

€ 18.000 (aandelenkapitaal) € 3,2 miljoen (subsidie)

€ 3.039.604

€ 3.012.606

€ 2.133.484

€ 1.132.369

€ -/- 26.998

Risicomanagement: Risico is de voortgang van de bouw en realisatie nieuwbouw van het theater en in die periode mogelijke programmering, en de daarmee samenhangende inkomsten.

Risico's Klik hier voor een totaaloverzicht van de risico's. Op dit programma zijn geen risico´s van toepassing.

Beleidskaders/wet- en regelgeving Cultuurbegroting 2021-2024 Kaders cultuurbeleid vanaf 2021

Gelijke kansen op talentontwikkeling Ambitie We creëren gelijke kansen voor alle jongeren, zodat zij hun talenten kunnen ontwikkelen. In onze benadering staat de omgeving van de jongeren centraal: de situatie thuis, op school, maar ook in de wijk. We willen positieve ervaringen toevoegen die helpen bij het ontdekken en ontwikkelen van talenten. Alle jeugdigen kunnen kansrijk opgroeien, ook al zijn er soms ingewikkelde problemen thuis. Als het nodig is, is er tijdig passende hulp op logische plekken voor de jeugdigen. Samen met de community van Bossche partners hebben we de Actieagenda Gelijke Kansen ontwikkeld. Deze voeren we de komende jaren uit. We zetten in op de vijf sporen: nieuwe ervaringen opdoen, steun en stimulans van ouders en omgeving, integraal buitenschools aanbod, talenten ontwikkelen en passende keuzen maken. Dit kunnen we alleen samen met onze partners realiseren. Dankzij het onderwijskansenfonds kunnen we snel inspelen op kansen en knelpunten in talentontwikkeling. We stimuleren dat alle kinderen in het basis- en voortgezet onderwijs kennismaken met de lokale geschiedenis, het verenigingsleven, cultuur en elkaar. We ontwikkelen onderwijshuisvestingsbeleid en verhogen het tempo van de vervangings- en uitbreidingsopgave, zodat de onderwijshuisvesting talentontwikkeling mogelijk maakt. Ook via het jongerenwerk en jongerenparticipatie dragen we hieraan bij.

De coronamaatregelen hebben grote invloed gehad op jongeren. Deze werken nog steeds door. Daarom ontwikkelen we voor jongeren een Actieplan Mentaal Welzijn. Daarnaast blijven we inzetten op het voorkomen van en de aanpak tegen: schoolverzuim, voortijdig schoolverlaten en jeugdwerkloosheid. We implementeren de voorstellen uit de landelijke Hervormingsagenda Jeugdhulp en gebruiken de daarvoor bestemde middelen om de transformatie van de jeugdhulp te versnellen. We werken daarvoor lokaal samen waar dat kan en regionaal waar het moet. Om te bekijken hoe we meer hulp in nabijheid van de jeugdigen kunnen organiseren, gaan we lokaal in gesprek met jeugdigen, hun ouders en met de voor 's-Hertogenbosch belangrijke jeugdhulpaanbieders. Naast onze lokale inzet, werken we regionaal aan passender (zwaardere vormen van) jeugdhulp. Als thuis opgroeien niet mogelijk is, streven we naar gezinsgericht verblijf. We werken ook (boven)regionaal aan het verbeteren van de jeugdbeschermingsketen. Betere samenwerking, minder overdrachten en meer snelheid is daarin ons streven. We blijven met de gemeenten in de regio Noordoost-Brabant de jeugdhulpaanbieders contracteren. Daarmee beperken we de administratieve lasten voor aanbieders en onszelf, en kunnen we een goede gesprekpartner zijn voor jeugdhulpaanbieders. We werken hierbij samen met partners in de gemeente en in de regio.

Ook zorgen we voor een goede samenwerking tussen het preventieve jeugdbeleid, de jeugdhulp, en openbare orde en veiligheid.

Talentontwikkeling Wat willen we bereiken? • • •

Alle jongeren krijgen de kans om hun talenten te ontwikkelen. Jongeren zijn mentaal weerbaar. Opgaven die voortkomen uit het Onderwijshuisvestingsbeleid lossen we effectief en versneld op.

Indicator Het percentage kinderen van 0-4 jaar met een indicatie dat deelneemt aan de voor- en vroegschoolse educatie (VVEarrangementen)

Nulmeting Doelstelling 2024 -

> 90%

Ambitie 2026 >95%

Bron: Peutermonitor

Het percentage leerlingen dat voortijdig het onderwijs verlaat

1,8%

< 2%

<1,5%

27%

24%

20%

Bron: DUO

Het percentage jongeren dat onvoldoende mentaal welzijn ervaart Bron: GGD Corona Gezondheidsmonitor 2021 (gemeten volgens de MHI-5)

Wat gaan we er voor doen? • Voor de kinderen van 0-4 jaar: · Kansrijke start/ de eerste duizend dagen: Samen met het medische en het sociaal domein zorgen we ervoor dat (aanstaande) ouders in een kwetsbare situatie tijdig de juiste zorg en ondersteuning ontvangen aansluitend op hun hulpbehoefte. Dit betekent dat we toewerken naar een lokale ketenaanpak Kansrijke Start waarin samenwerkingsafspraken zijn gemaakt met partners rondom de eerste duizend dagen van een kind, inclusief de inzet van effectief bewezen interventies. · Onderwijskansen- en VVE-beleid: Met Voor- en vroegschoolse educatie zetten we in op (taal)ontwikkeling met als doel een goede start in het basisonderwijs. Dit doen wij onder meer door een dekkend aanbod van (VVE-)peuterarrangementen, een goede toeleiding er naar toe en taalstimulerende activiteiten. • Voor de kinderen van 4-12 jaar: · Onderwijskansen- en VVE-beleid: Met het Onderwijskansenbeleid zetten we in op het voorkomen dan wel verkleinen van taalachterstanden bij kinderen in de leeftijd van 0-13 jaar door taalstimulerende activiteiten als ook het nieuwkomersonderwijs. · Kansrijk adviseren en Kansrijk plaatsen: we ontwikkelen een aanpak samen met scholen die als doel heeft dat elk kind een kansrijk advies krijgt en kansrijk geplaatst wordt op het middelbaar onderwijs.

We willen de cijfers van onderadvies (lager advies voor voortgezet onderwijs dan past bij schoolprestaties) verlagen zodat meer kinderen in ’s-Hertogenbosch meteen na de basisschool op de passende plek verder gaan leren en ontwikkelen.

• Voor de jongeren van 12-18 jaar: · Samen met de scholen voeren we de uitvoeringsagenda uit van het Actieplan Mentaal Welzijn, waarmee we leerlingen van het voortgezet onderwijs ondersteunen om hun mentale weerbaarheid te vergroten. Hiervoor zetten we in op veerkracht, een luisterend oor en op hulp met een laagdrempelige inloopvoorziening voor jongeren van 12-27 jaar. · Als gevolg van de Coronapandemie is het aantal voortijdig schoolverlaters de afgelopen jaren zowel landelijk, als lokaal fors toegenomen. We zetten in 2024 extra capaciteit in op scholen om sneller te kunnen handelen en tijdig op te kunnen schalen naar hulpverlening bij belemmeringen om schooluitval te voorkomen. We leggen daarbij de nadruk op de aanwezigheid op school en het vergroten van de zelfredzaamheid van jongeren. Dit doen we door: o Het aanwezigheidsprotocol als hulpmiddel om zo snel mogelijk actie te ondernemen bij verzuim en met een eenduidige werkwijze het verzuim in beeld te krijgen, te voorkomen en te bestrijden. o Aanwezigheidscoaches in te zetten die na een verzuimmelding in gesprek gaan met de jongere, het gezin en de mentor om (on)zichtbare belemmeringen in kaart te brengen en samen te zoeken naar oplossingen.

o Onderwijsmakelaars op school in te zetten en studenten te ondersteunen bij niet onderwijs gerelateerde zaken, zoals wonen, OV en kinderopvang en door te verwijzen naar de juiste organisatie/ instantie. o De mogelijkheden te verkennen om overstapcoaches in te zetten, specifiek voor VOleerlingen (Havo en VMBO) die de overgang maken naar het MBO. In regio Noordoost Brabant zijn hier positieve ervaringen mee; het aantal havisten in na een tussenjaar op het MBO succesvol hun diploma haalt is gestegen • Voor jongeren van 18-27 jaar: · Met de onderwijsinstellingen voor mbo, hbo en wo voeren we het Bossche Onderwijsinnovatie Akkoord uit. Studenten werken aan multidisciplinaire en multilevel opdrachten binnen de thema’s gezondheid, data en leefbaarheid. • Voor leerlingen van primair en voortgezet onderwijs: · Bossche Educatieve Agenda: Samen met de kinderopvang, het basis- en voorgezet onderwijs en het (voortgezet) speciaal onderwijs en onze educatieve partners waaronder Huis73 en 's-PORT voeren we de Bossche Educatieve Agenda uit met als doel dat ieder kind en iedere jongere zich kan ontwikkelen tot een zelfbewuste en (veer)krachtige burger.

· We ontwikkelen samen met de community Gelijke Kansen de programmalijn Samenwerken met ouders: we versterken bestaande en ontwikkelen nieuwe initiatieven die zijn gericht op een goede samenwerking met ouders/verzorgers van kinderen in de leeftijd –9 maanden t/m 18 jaar. · TOP-tijd in West: Samen met de TOP-tijd coalitie in West organiseren we een buitenschools aanbod voor alle kinderen en jongeren in West. Dit buitenschools aanbod biedt kinderen en jongeren nieuwe ervaringen en geeft hun de kans om hun talenten te ontdekken. We monitoren de aanpak en breiden uit wanneer rijksbeleid dit mogelijk maakt. · Uitvoering van de in 2023 vastgestelde Verordening Leerlingenvervoer. Toepassen van de uitgangspunten van jongerenparticipatie en het Bossche Jongerenparticipatiemodel bij de werkzaamheden voor jongeren. · Onderwijshuisvesting: opstellen van het Integraal Huisvestingsplan 2024-2038.

Jeugdhulp Wat willen we bereiken? • Tijdiger ambulante jeugdhulp beschikbaar op voor jeugdige logische plekken. Als er jeugdhulp nodig is, streven naar betere samenwerking tussen de toegangsverleners. • Meer jeugdigen zo thuis mogelijk laten opgroeien. • Jeugdigen beter beschermen als hun ontwikkeling gevaar loopt.

Indicator Het percentage ouders dat vindt dat de hulp aansluit bij de vraag

Nulmeting Doelstelling 2024

Ambitie 2026

80%

82%

12%

375

340

325

Bron: Cliëntervaringsonderzoek jeugdhulp

Het percentage jeugdigen <18 jaar dat jeugdhulp krijgt Bron: CBS

Het aantal jeugdigen in verblijf Bron: CBS

Wat gaan we er voor doen? • We werken aan een nieuwe werkwijze met een multidisciplinair team voor (kwetsbare) jeugdigen die niet langer in een verblijfsinstelling hoeven te wonen. We willen hen beter voorbereiden op een zo zelfstandig en zelfredzaam leven als mogelijk, door eerder aandacht te hebben voor de overgang naar volwassenheid. Daarbij kijken we ook naar randvoorwaarden zoals school en werk, hulp, netwerk, wonen en financiën • We streven naar meer gezinsgericht verblijf als kinderen niet thuis kunnen opgroeien. We zetten in op werving van meer pleegouders, en we breiden het aantal en de typen gezinshuizen uit. We ondersteunen pleegouders en gezinshuizen via de aanpak Wraparound care om uitval te voorkomen. Wraparound care is het inzetten van interventies gericht op het vergroten van de draagkracht en het ontlasten van pleegouders en gezinshuisouders • We stimuleren de groei naar zelfstandigheid inclusief het zo zelfstandig mogelijk wonen van 16 tot 27-jarigen door middel van het ondersteunen van de ontwikkeling van lokale doorbraakteams, het netwerkversterkend werken, de inzet van steunfiguren (JIM) en het ondersteunen van het realiseren van passende wooninitiatieven. • We ondersteunen de ontwikkeling van interventies met als doel langdurig residentieel (7X24 uurs) verblijf te voorkomen.

• We stimuleren dat jeugdigen zo snel mogelijk passende hulp krijgen op een passende plek door middel van de inzet van verklarende analyse, een gezinsgerichte aanpak en het betrekken van het netwerk van het gezin. • We zetten ons in voor een integrale aanpak voor veiligheid in afhankelijkheidsrelaties middels de visie gefaseerd samenwerken aan veiligheid en bereiden ons voor op het ontwikkelen van een regionaal veiligheidsteam volgens het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. • We zetten ons in op het inbedden van het programma Scheiden zonder Schade: we scholen toegangsteams in het omgaan met scheidingscasuïstiek en werken toe naar een integrale beslisboom van gespecialiseerd hulpaanbod bij scheidingen. • We blijven inzetten op een korte wachttijd bij de gemeentelijke toegang tot jeugdhulp (< twee weken), zodat jongeren snel doorverwezen kunnen worden.

• We zetten in op een goede samenwerking tussen de verwijzers (huisarts/jeugdarts/gemeentelijke toegang) naar jeugdhulp zodat zij elkaar snel weten te vinden. Er kan dan in gezamenlijkheid een goede analyse plaatsvinden zodat kinderen en jongeren eerder de juiste ondersteuning of hulp krijgen die ze nodig hebben. • Op plekken waar kinderen en jongeren komen is hulp meer bespreekbaar, tijdiger beschikbaar en daarmee laagdrempeliger en toegankelijker. Dit doen we door een aantal acties uit te voeren: • We ontwikkelen een (collectief) hulpaanbod op scholen en zorgen voor uitbreiding van praktijkondersteuners jeugd-GGZ bij de huisartsen als alternatieven voor lichte jeugdhulp • We starten samen met het (speciaal) onderwijs Zorg in Onderwijstijd (ZiO). Deze hulp vindt plaats binnen schooltijd. • We voeren het plan van aanpak Verbetermaatregelen Jeugdbescherming uit, waaronder de versterking van de tandemfunctie tussen de gemeente en de gecertificeerde instelling. Dit moet leiden tot een betere samenwerking tussen de gemeente en de gecertificeerde instelling en een betere dienstverlening voor de inwoner • We maken gebruik van data-analyses voor het gesprek met aanbieders over de effectiviteit van de geboden jeugdhulp.

• We hebben specifiek aandacht voor complexe scheidingen en toetsen binnen een pilot de werkwijze van de gezinsadvocaat voor complexe scheidingen waar geen ander passend aanbod voor is

Wat kost het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (x € 1.000): Omschrijving Rekening Begroting Begroting 2022 2023 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Lasten

149.555

138.948

134.515

132.219

122.113

121.417

Baten

63.576

46.555

40.010

37.389

36.317

35.967

Saldo van lasten en baten

-85.979

-92.393

-94.505

-94.830

-85.796

-85.450

Omschrijving Basisschool de Hoogakker vernieuwing oudste delen Extra investeringen onderwijshuisvesting 2025 Internationale Schakel Klas Investeringen Onderwijshuisvesting JOP's/Wijkspeelplaatsen KC Stadshart nieuwbouw kinderopvang KC Stadshart nieuwbouw school MOP BBS en MFA Nieuwbouw kinderopvang Groote Wielen NOhoek Nieuwbouw school Groote Wielen NO-hoek Onderwijsleerpakket

2024

2025

2026

2027

110

3.968

5.000 500 38 438 129 -

5.000 38 1.406 4.218 -

38 2.367

38 -

274 134

10.712 134

Sociaal culturele centra en buurthuizen Spoedvoorzieningen Ventilatieopgave scholen Verbeteren sociaal culturele accommodaties Verbetering ventilatie scholen Verduurzaming div. gemeentelijke OHV panden Vervangende nieuwbouw De Hobbit

500 252 313 89 1.000 4.000 1.500

252 89 -

Totaal

14.167

11.113

17.560

379

599.542

344.523

Collectief en preventief aanbod jeugd

294.287

18.511

Risicojongeren

305.255

326.012

7.172.745

7.304.754

128.485

51.782

Innovatie Leren en Werken

49.877

53.269

Innovatiebudget/uitvoering

194.400

141.150

Passende arrangementen binnen kindcentra

916.693

948.000

4.256.174

4.431.064

588.895

591.458

1.038.221

1.088.031

7.796

8.326

7.796

8.326

Vrijwilligers in staat stellen met jongeren van 4 t/m 24 jaar activiteiten te organiseren op het gebied van ontmoeting, ontspanning en ontplooiing. Ze vinden plaats in de vrije tijd van jongeren en worden gedurende het gehele jaar uitgevoerd. Subsidieregeling jongeren

537.465

581.537

537.465

581.537

We willen dat jongeren nu en in de toekomst maatschappelijk betrokken zijn en in staat zijn zelfstandig initiatieven te ontplooien Cityboost

32.544

35.213

32.544

35.213

Kinderen en jongeren moeten de ruimte krijgen om hun talenten te ontwikkelen Actieplan leerbanen

Projecten VVE Regionale aanpak VSV RMC registratie en trajectbegeleiding Kinderen en jongeren moeten de ruimte krijgen om hun talenten te ontwikkelen. Lokaal Onderwijs kansenbeleid

Verbonden partijen In het Register Verbonden partijen staan de vaste gegevens van iedere verbonden partij waarin de gemeente ’s-Hertogenbosch deelneemt weergegeven. Onder ‘vaste’ gegevens verstaan we die gegevens, die niet ieder jaar wijzigen. Iedere twee jaar zal een check en eventuele update van deze gegevens plaatsvinden. Ook de zware regionale samenwerkingsverbanden waarin de gemeente ’sHertogenbosch participeert staan in dit register. Meer informatie over de verbonden partijen vindt u in de paragraaf verbonden partijen.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13245622/2