Document · PDF

Conceptbegroting 2022

Gemeenteraad 9 november 2021, gemeente 's-HertogenboschBij agendapunt: Begroting 202233.329 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Hiervoor werken we vanuit het Zorgbedrijf MO samen met bewoners, vrijwilligersorganisaties, bedrijfsleven, onderwijs en andere maatschappelijke partners. Vanuit het Zorgbedrijf MO faciliteren we initiatieven van inwoners en het maatschappelijk middenveld. We bieden ruimte aan inwoners, vrijwilligers en ondernemers die initiatieven willen ontplooien in het sociale domein. We bieden partnerschap, informatie, betrokkenheid, waar mogelijk en nodig regelruimte, een netwerk, praktische kennis, materiaal, ruimte of subsidie.

Doelstelling Participatie en daginvulling Wat willen we bereiken? • Mensen helpen elkaar in hun eigen netwerk waar mogelijk, zo nodig ondersteund door professionals • Mantelzorgers voelen zich gesteund en zoveel mogelijk ontlast • Ook kwetsbare inwoners hebben een passende daginvulling: zoveel mogelijk gericht op zingeving, herstel, ontwikkeling en (vrijwilligers)werk Indicator Nulmeting Doelstelling Ambitie 2022 2022 Aandeel 19-64 jarigen dat (zeer) ernstig eenzaam is

10%

< 10%

12%

< 12%

39%

45%

16%

<= 16%

Bron: GGD, volwassenenmonitor en ouderenmonitor

Aandeel 65-plussers dat (zeer) ernstig eenzaam is Bron: GGD, volwassenenmonitor en ouderenmonitor

Percentage inwoners vanaf 18 jaar dat vrijwilligerswerk doet Bron: Enquête Sport en Welzijn (O&S)

Percentage mantelzorgers dat de mantelzorg (zeer) belastend vindt Bron: Enquête Sport en Welzijn (O&S)

Wat gaan we er voor doen? • We gaan (meerjarige) subsidies verstrekken aan informele organisaties die met hun activiteiten of begeleiding een bijdrage leveren aan onze doelen: talentontwikkeling en gelijke kansen, voorkomen en aanpakken van eenzaamheid en meer gezonde en gelukkige jaren voor onze inwoners. Doordat we deze organisaties ondersteunen houden we een stevige infrastructuur op peil die aantoonbaar maatschappelijk meerwaarde oplevert.

We gaan aan de slag met de acties uit het Plan “Samen is leuker, samen tegen • · eenzaamheid” door: - gericht aandacht te geven aan eenzaamheid onder jongeren; met en voor jongeren. - het mogelijk maken van huisbezoeken aan 75-plussers - het inzetten van ambassadeurs tegen eenzaamheid om de bewustwording te vergroten - participatie van ondernemers in de uitvoering van het plan van aanpak eenzaamheid. • We willen beter zicht krijgen op de ondersteuningsbehoefte van de mantelzorgers die we nu onvoldoende bereiken. Daarom versterken we het bereik en aanbod van mantelzorgondersteuning onder álle inwoners. We gaan ook aan de slag met de aanbevelingen uit de evaluatie mantelzorgondersteuning. Het bereiken van mantelzorgers met een andere culturele achtergrond om bereik en aanbod onder de aandacht te brengen staat hoog op de agenda. • We gaan de inkoop- en subsidiestrategie Sociale Basisinfrastructuur 2020- 2023 evalueren en bereiden op basis daarvan een nieuwe strategie met implementatieplan voor. • We formuleren wijkplannen, gebaseerd op onze uitgangspunten van het accommodatiebeleid om te komen tot een passend voorzieningenniveau dat aansluit bij de sociale opgaven. • Een inclusieve samenleving is voor iedereen belangrijk. Het werken aan een inclusieve gemeenschap vergt een brede aanpak en een lange adem. Diverse programma’s en projecten dragen hieraan bij.

Denk hierbij onder andere aan Inclusieve Stad, Lokale Inclusie Agenda, Positieve Gezondheid, Gelijke Kansen en Regenboogstad. Een belangrijk element hierbij is dat de toegankelijkheid op verschillende leefdomeinen - zoals onderwijs, arbeidsmarkt, wonen, zorg, mobiliteit en dienstverlening - vergroot wordt voor alle inwoners, ongeacht beperkingen, culturele achtergrond of andere diversiteit.

Wat kost het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (x € 1.000): Omschrijving Rekening Begroting Begroting 2020 2021 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Lasten

16.431

17.755

17.370

17.181

16.999

16.930

Baten

110

396

375

293

113

-16.321

-17.359

-16.995

-16.888

-16.886

-16.885

Saldo van lasten en baten

Investeringen Zie de bijlage Investeringen bestaand beleid voor een totaal overzicht van de investeringen op basis van bestaand beleid inclusief de toelichtingen. Binnen dit programma staan de volgende investeringen gepland: (Bedragen x € 1.000)

Omschrijving

2022

2023

2024

2025

Verbeteren sociaal culturele accommodaties Wijk-, buurt- en dorpsbudget

76 283

Totaal

359

Subsidies Binnen dit programma worden de volgende subsidies verleend (bedragen onder voorbehoud van goedkeuring door de gemeenteraad en resultaten van afspraken):

Doelstelling/subsidieontvanger

Activiteiten stimuleren op het gebied van integratie, emancipatie en maatschappelijke participatie. De initiatieven zijn bedoeld voor inwoners met een belemmering van culturele, lichamelijke en geestelijke aard. Door deze activiteiten kunnen inwoners zelfstandiger deelnemen aan de samenleving dan eerst Goed voor elkaar

Geraamde Geraamde verstrekking verstrekking 2021 2022 1.108.053

1.109.826

1.108.053

1.109.826

Een passend activiteiten-, diensten- en voorzieningenaanbod

672.507

673.604

Emancipatiebeleid

85.586

85.744

Sociale activering

586.921

587.860

Het bieden van een beschermende omgeving voor de groep psychische kwetsbare mensen uit de regio. De Stijl

240.000 -

240.000

Het mede mogelijk maken van projecten die bijdragen aan het behalen van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen Duurzame ontwikkelingsdoelen

27.567

27.611

27.567

27.611

Het ondersteunen van nieuwe initiatieven en challenges die de sociale kwaliteit van de stad bevorderen Nieuwe initiatieven en Right to Challenge

190.818

191.123

190.818

191.123

Ontwikkelen van een buurtservicebedrijf, met inzet van talent voor en door bewoners en ondernemers uit de wijk. Kroon op je Wijk

57.796 -

57.796

464.492

465.235

464.492

465.235

1.428.029

1.405.819

Accommodatiebeleid

715.419

691.119

Wijk-, buurt- en dorpsbudget

712.610

714.700

Zoveel mogelijk inwoners zijn zo lang mogelijk zelfstandig en zelfredzaam Maatschappelijk werk

28.799

40.629

28.799

40.629

Sociale verbanden tussen ouderen bevorderen en de sociale netwerken van ouderen versterken met onderlinge steun, meer contacten en activiteiten Subsidieregeling ouderen Vrijwillige inzet, informele zorg en omgaan met elkaar

Verbonden partijen In het Register Verbonden partijen staan de vaste gegevens van iedere verbonden partij waarin de gemeente ’s-Hertogenbosch deelneemt weergegeven. Onder ‘vaste’ gegevens verstaan we die gegevens, die niet ieder jaar wijzigen. Iedere twee jaar zal een check en eventuele update van deze gegevens plaatsvinden. Ook de zware regionale samenwerkingsverbanden waarin de gemeente ’sHertogenbosch participeert staan in dit register. Meer informatie over de verbonden partijen vindt u in de paragraaf verbonden partijen. Dit programma heeft geen verbonden partijen.

Risico's Klik hier voor een totaaloverzicht van de risico's. Op dit programma zijn geen risico´s van toepassing.

Beleidskaders/wet- en regelgeving

Budgettaire kaders Wmo en Jeugdhulp Evaluatie wijk-, buurt- en dorpsbudget 2017 Maatschappelijk Initiatieven Fonds (MIF) tussenstand resultaten Onderzoek ondersteuning mantelzorgers Plan van aanpak eenzaamheid 2016 Stand van zaken Plan van aanpak Eenzaamheid 2016 Resultaten onderzoek vrijwilligerswerk 2017 Sociaal ondernemen in ’s-Hertogenbosch 2018-2021

Wonen en werkomgeving Ambitie We willen samen met partners, bedrijven en burgers de aantrekkelijkheid van onze gemeente nog verder vergroten; voor wonen, werken, verblijven en recreëren. Investeringen leveren een bijdrage aan de instandhouding van de kwaliteit en de concurrentiepositie van de stad en omgeving en versterken de toekomstbestendigheid. Accenten liggen op het versterken van de centrumfunctie, passend, betaalbaar en duurzaam wonen, aandacht voor aandachtsbuurten, een kwalitatief goede openbare ruimte, klimaatadaptatie (tegengaan wateroverlast en hittestress) en meer groen en biodiversiteit in en om de stad. BrabantStad, AgrifoodCapital en het Ruimtelijk Regionaal Overleg (RRO) NoordoostBrabant zijn voor ons belangrijke gremia om ons beleid in af te stemmen en samenwerking te zoeken. Gezamenlijk bewandelen we ook de ‘wegen’ naar Den Haag en Brussel. Onze ambitie is: naar een complete, compacte, contrastrijke en duurzame stad.

Behouden en versterken centrumfunctie Wat willen we bereiken? Wij streven naar behoud en versterking van onze centrumfunctie en economische aantrekkelijkheid van onze stad. Indicator Verhouding aantal arbeidsplaatsen en feitelijke beroepsbevolking

Nulmeting Doelstelling 2022

Ambitie 2022

1,24

> 1,29

1.944 m2

1.800 m2

6e plaats

Top 5

Bron: Informatie afdeling SO/E&E

m2 verkoopvloeroppervlakte winkels per 1.000 inwoners Bron: Informatie afdeling SO/E&E

Woonaantrekkelijkheidsindex Bron: Atlas voor gemeenten

Wat gaan we er voor doen? • De koopovereenkomst voor de fietsenstalling onder blok F in het Gasthuiskwartier is ondertekend en inmiddels is de verbouw van de kelder grotendeels gereed. De openstelling en ingebruikname is afhankelijk van de realisatie van de bovenbouw blok F. • We continueren de programmatische aanpak voor Spoorzone 's-Hertogenbosch, waarvoor de Raad in 2018 ontwikkelrichtingen heeft vastgesteld . Accent ligt daarbij op de Noordelijke Spoorzone (Bossche Stadsdelta, EKP en het Innovatiedistrict), Knooppuntontwikkeling station en de Onderwijsboulevard. Tevens positioneren we de Spoorzone richting Rijk en Provincie, gezien het belang van de Spoorzone, waarbij we tevens ambities en doelen van hogere overheden invullen. • De bestemmingsplanprocedure voor het Centrum van De Groote Wielen is afgerond. Het bestemmingsplan is onherroepelijk. Alles is erop gericht om begin 2022 te kunnen starten met de realisatie het eerste deel van de 600 woningen en de winkels. De bouw van de school (Campus aan de Lanen) is gestart. Voor de Noordoosthoek wordt gewerkt aan het Bestemmingsplan dat eind 2021 zal worden vastgesteld.

• In het Gasthuiskwartier is deelgebied A /B met 43 woningen gereed en zijn nieuwe deelgebieden C / D / E (67 woningen) in verkoop genomen en de bouw gestart. Voor deelgebied F (78 woningen) heeft de omgevingsdialoog plaatsgevonden en komt de Ruimtelijke Onderbouwing dit najaar in de Raad. De haalbaarheidsfase voor het Middengebied (Zusterhuis, Stergebouw, Mariapaviljoen) is afgerond en de ruimtelijke procedure wordt opgestart. De plannen voor de Oude Apotheek en Regentenhuis worden nu uitgewerkt. Voor het Burg. Loeffplein wordt de herinrichting voorbereid. De planontwikkeling voor de Bloemenkamp met Brabant Wonen is gestart. • Voor Willemspoort-Zuid zijn de plannen voor de verschillende gebouwen uitgewerkt met totaal circa 500 woningen . De inspraak in het kader van de Ruimtelijke Onderbouwing is eind mei gestart. Een akkoord van de Raad ten aanzien van de Ruimtelijke Onderbouwing wordt Q3 2021 voorzien, waarna de bouw eind 2022 zou kunnen starten. • De procedure voor de transformatie van het KPN-complex is einde 2020 afgerond naar een project met 220 huurappartementen waarvan 62 sociaal en de renovatie van 3400m2 BVO aan de Prins Bernhardstraat. In mei 2021 is de sloop grotendeels afgerond en is begonnen met het realiseren van de nieuwe fundering van de woningbouw. De bouw loopt door tot einde 2023.

Richting de gefaseerde oplevering van de verschillende bouwblokken zal ook worden gestart met het herstel en herinrichting van de openbare ruimte, waarbij naast het voldoen aan de parkeerbalans voor bewoners, vergroening en verduurzaming centraal staan, waaronder de afkoppeling en infiltratie van hemelwater. • Met het rijk en de provincie maken wij afspraken over de actualisering van de investeringsagenda MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport). In dat kader participeren we in het MIRT A2 Deil-Vught programma. • We versnellen de uitvoering van het Inspiratiedocument Zuid-Willemspark door jaarlijks in het park te blijven investeren. We investeren in een doorvaarbaar en parkachtig Sluis O wat bijdraagt aan een levendig Zuid-Willemspark. • In 2021 wordt het hotel naast de Paleisbrug en de tweede kantoortoren naast Ricoh opgeleverd. Hiermee is de gehele westelijke rand van Paleiskwartier afgerond. De zuidelijke rand wordt in 2022 afgerond met de oplevering van appartementencomplex Terrazzo. In 2021 wordt de planologische procedure voor Palazzo (deelplan F) opgestart en de omgevingsdialoog voor de inpassing van het naastgelegen evenementenplein. Even verderop langs de Onderwijsboulevard 256 zijn Avans Hogeschool en BrabantWonen gestart met de ontwikkeling van nieuwbouw tbv onderwijs en studentenhuisvesting.

De planologische procedure wordt naar verwachting in 2021 opgestart. • Programma Hoogfrequent Spoor (PHS) en de boog bij Meteren: de inzet is erop gericht om de overlast voor inwoners van 's-Hertogenbosch als gevolg van meer treinen, zoveel mogelijk te beperken. Daarbij hoort ook dat we ons tot uiterste inspannen om platanen aan de Boschveldweg te behouden. In afstemming met ProRail wordt gekeken naar een alternatieve TROC dichter bij het spoor. Uitgangspunt hierbij is dat deze alternatieve voorziening ten minste gelijkwaardig moet zijn voor wat betreft trillingshinder. • Het voorontwerp bestemmingsplan, facetplan geluidszone en de MER zijn juni 2019 gepubliceerd voor inspraakreacties. Voornemen was rond de jaarwisseling het ontwerp bestemmingsplan voor besluitvorming aan de gemeenteraden aan te bieden. Er zijn ruim 1.300 inspraakreacties ontvangen. Mogelijke inpassing wind is een overwegend bezwaar, verder blijken beeld en omvang van plan en onderzoeken grote zorgen op te roepen. Besloten is om ruim meer tijd te nemen voor verdere planuitwerking met meer uitgebreid aandacht voor omgevingsparticipatie om zo waar mogelijk inzicht en vertrouwen te verbeteren. De Coronacrisis vertraagd het lopende omgevingsproces. Besluitvorming ontwerpbestemmingsplan wordt niet eerder dan begin 2021 voorzien.

De belangstelling van ondernemers is zonder nog grote acquisitie inspanningen zeer aanzienlijk en sterk regionaal. De ambitie om een zeer duurzaam bedrijventerrein te realiseren is uitgewerkt in een circulair kwaliteitsplan en in het beleidsplan van de GR. Naast andere duurzame ambities is er een aanzienlijk opwekpotentieel op de locatie. In de uitwerking van de aanpak zijn participatie en meerwaardecreatie nader uit te werken uitgangspunten.

• Conceptontwikkeling Tramkade (culturele en creatieve hotspot) wordt ook in 2021 doorgezet. In december 2020 is het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta vastgesteld. Het gebiedsperspectief schetst een dynamisch stedelijk gebied met ruimte voor inspirerende bedrijvigheid op het kruisvlak van ontmoeting, cultuur, sport, werk en duurzame innovatie, met een gevarieerd woningaanbod dat daarbij past. Vernieuwende initiatieven kunnen dus een plek krijgen binnen de Bossche Stadsdelta. In 2022 zal de haalbaarheidsfase worden afgerond, waarin wordt onderzocht of het gebiedsperspectief financieel en programmatisch haalbaar kan zijn.

Evenwichtige woningmarkt Wat willen we bereiken? We zien het als uitdaging om mensen die een woning zoeken, voldoende kansen te bieden op een passende en betaalbare woning. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit naar de laagste en de (lage) middeninkomens. Voldoende woningen bouwen is essentieel. Het gaat hierbij om het investeren in brede woonopgaven in de bestaande en nieuwe stad. Door het toevoegen van nieuwe woonmilieus en woon(zorg)concepten. Zorgen voor energiezuinige woningen en oog voor duurzaam ruimtegebruik. Dit betekent investeren in duurzame, leefbare en veilige wijken. Waar het prettig oud worden is. Waar kwetsbare huishoudens een plek hebben. Via het traject van de woonvisie zal de ambitie worden geactualiseerd. Indicator Nulmeting Doelstelling Ambitie 2022 2022 Aantal te bouwen woningen per jaar (geactualiseerd 2020)

700

1.050

7.008

< 7.000

1.755

> 1.800

Bron: Woonagenda

Aantal zeer actief woningzoekenden bij WoonService (meer dan 12 keer per jaar reageren op een woning in 'sHertogenbosch, geactualiseerd 2020) Bron: WoonService

Aantal vrijkomende sociale huurwoningen (geactualiseerd 2020) Bron: WoonService

Wat gaan we er voor doen? • Met de vastgestelde woonvisie als basis, zal het uitvoeringsprogramma behorend bij de woonvisie leidraad zijn voor wat we gaan doen. • Om een zo hoog mogelijke woningproductie te realiseren (ambitie 10.500 woningen in 10 jaar) werken we intensief samen met particuliere initiatiefnemers, marktpartijen en woningcorporaties. Onze focus ligt daarbij op het faciliteren van de woningbouw door het voeren van de benodigde procedures, het maken van afspraken met ontwikkelaars en corporaties, het beschikbaar stellen van gronden, verlenen van vergunningen etc. We zorgen voor een blijvende overmaat in plannen, geven prioriteit aan kansrijke projecten en projecten met overwegend betaalbare woningen, en versterken de sturingsinstrumenten. Voor 2022 zijn er voor 1.500 woningen plannen in voorbereiding. De verwachtte woningproductie voor 2022 ligt tussen de 1.100 en 1.400 woningen.

• We willen niet alleen voldoende woningen bouwen, maar ook betaalbare en passende woningen. Daarbij hebben we specifiek aandacht voor de lage- en de middeninkomens, starters, ouderen en aandachtsgroepen met een specifieke woonvraag (bijvoorbeeld studenten en uitstroom maatschappelijke opvangvoorzieningen). Daarom is de ambitie om stedelijk minimaal 30% sociale huur en minimaal 20% middenhuur en/of goedkope koop te realiseren. Ondanks de verwachte hoge woningproductie in 2022 verwachten we ruimschoots te kunnen voldoen aan de doelstelling van minimaal 30% sociale huur. In 2022 werken we op een betere sturing om de doelstelling t.a.v. de middenhuur te realiseren. • In 2022 wordt het hostel aan de Zuiderparkweg en de begeleid wonen projecten aan de Henry Bayensstraat en de Markt 1 in Rosmalen opgeleverd. Ook werken we aan de voorbereiding van diverse andere projecten. • We geven uitvoering aan de Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang. Voor 2022 en verder maken we nieuwe afspraken voor zorginkoop. Als centrumgemeente werken we aan de doorcentralisatie van beschermd wonen naar de regiogemeenten. Vanaf 2022 gaan we van een onderbouwde aanname naar een prognose op basis van het door de zorgaanbieders verwachtte perspectief van cliënten voor het bepalen van de huisvestingbehoefte van mensen die uitstromen.

Deze prognose vormt de basis voor een evenredige spreiding van de opgave over de regio. • We geven samen met corporaties en huurders uitvoering aan de nieuwe (meerjarige) prestatieafspraken. • In 2022 verwachten we onder andere veel sociale huurwoningen op te leveren zodat we meer mensen goed kunnen huisvesten. Bijvoorbeeld de projecten 2de klooster Vlietdijk, Gestelsebuurt, Zuiderschans, Seringenstraat. Ook werken we aan betere doorstroming in de bestaande voorraad, bijvoorbeeld door te experimenteren met doorstroomregelingen en loting. Daarnaast geven we samen met de corporaties, huurdersvertegenwoordiging en andere partijen uitvoering aan het Duurzaamheidsakkoord. • We willen de leefbaarheid van buurten en dorpen versterken. Dat doen we onder andere door: • We geven invulling aan de Buurtvisie Gestelse Buurt Werkt. • We werken aan een gebiedsaanpak waarmee we de leefbaarheid van buurten willen versterken. Daarbij gaan we steeds meer gebiedsgericht samenwerken met de corporaties. • Nieuwe woningbouwprojecten zoveel mogelijk te laten aansluiten bij de buurt en deze te laten versterken. • We maken de beschikbare data van de woningvoorraad en huishoudens-samenstelling per wijk openbaar inzichtelijk. Daarmee ondersteunen we initiatiefnemers en investeerders om met hun projecten aan te sluiten op de behoefte van de buurten en de wijken.

Planmatige aanpak aandachtsbuurten Wat willen we bereiken? De aandachtsbuurten kenmerken zich door een opeenstapeling en concentratie van verschillende problematieken. Daardoor scoren zij vaak lager dan het stedelijk gemiddelde. Met de planmatige aanpak van aandachtsbuurten willen we een duurzame positieve ontwikkeling van deze buurten bereiken. We willen dat zij zich meer richting het stedelijk gemiddelde ontwikkelen. De nadruk ligt vanaf 2020 vooral op de aanpak van de Gestelse Buurt. Indicator Nulmeting Doelstelling Ambitie 2022 2022 Een positieve ontwikkeling van de aandachtsbuurten richting het stedelijk gemiddelde: 'sterke' buurten

Bron: Wijk- en buurtmonitor (O&S)

Een positieve ontwikkeling van de aandachtsbuurten richting het stedelijk gemiddelde: 'gemiddelde' buurten

Bron: Wijk- en buurtmonitor (O&S)

Een positieve ontwikkeling van de aandachtsbuurten richting het stedelijk gemiddelde: '(zeer) zwakke' buurten

37%

40%

Bron: Wijk- en buurtmonitor (O&S)

Percentage inwoners dat het (helemaal) eens is met de stelling: “De gemeente draagt samen met bewoners zorg voor de ontwikkeling in buurten en wijken”. Bron: Omnibusenquête (O&S)

Wat gaan we er voor doen? • De ontwikkeling van Hart van Boschveld is in een afrondende fase. De laatste nieuwbouw in dit plangebied wordt in 2021 opgeleverd: de totaal 45 woningen op de voormalige schoollocatie 't Boschveld. Ook is een belangrijk deel van het Groene Hart aangelegd. De herinrichting van het openbare gebied op het binnenterrein van het winkelcentrum volgt eind 2021, het gebied tussen de Marconistraat en de Copernicuslaan in 2022-2023. In 2021 is gestart met de sloop van de eerste 2 appartementengebouwen aan de groenzone langs de Oude Vlijmenseweg (Vlek 21 fase 1). Ook de start bouw is in 2021 gepland. De overige 5 appartementengebouwen worden gefaseerd gesloopt en vervangen, hiervoor wordt in 2021 een bestemmingsplan in procedure gebracht. • In mei 2020 is voor de Gestelse Buurt een Buurtvisie met uitvoeringsprogramma vastgesteld. Dit programma richt zich zowel op de integrale aanpak van de sociaal-maatschappelijke problematiek van de buurt, als op de veiligheidsproblematiek en ruimtelijke knelpunten/aandachtspunten. Dit is gebeurd in nauw overleg met onze partners en de bewoners. Het accent ligt voor 2021 en verder op de integrale uitvoering van projecten op met name het sociale- en veiligheidsdomein. Het fysieke domein ondersteunt daarin waar mogelijk en gewenst. De projecten komen tot stand in nauw overleg mét en/of door bewoners.

Met de sloop-nieuwbouw van de eerste twee appartementengebouwen is door BrabantWonen gestart. Hier worden 54 sterk verouderde sociale huurwoningen vervangen door 64 sociale huurwoningen. Met de aanpassing van het omringende openbare gebied wordt in 2022 begonnen.

Schone, hele en veilige openbare ruimte Wat willen we bereiken? Een schone, hele, veilige en slimme openbare ruimte waar de burgers tevreden over zijn en waar zij zich betrokken bij voelen. Dat wordt bij voorkeur ook zichtbaar in actieve bijdragen van hen in het kader van leefbaarheid. Ondanks de vanaf 2016 doorgevoerde bezuinigingen streven we ernaar het bereikte niveau van tevredenheid over het onderhoud van de openbare ruimte te handhaven (conform raadsbesluit). In het Beleidsplan Beheer Openbare Ruimte 2016-2025 (BBOR) is daarvoor de “Bossche basiskwaliteit” geïntroduceerd. Deze basiskwaliteit garandeert onderhoudsniveaus die noodzakelijk zijn voor een veilige, leefbare omgeving, maar biedt ook ruimte voor maatwerk. Het succes van de Bossche basiskwaliteit gaan we monitoren op basis van tevredenheid. We zien hierbij meer mogelijkheden dan het sturen op onderhoudsniveaus. We verkennen uiteenlopende mogelijkheden om de tevredenheid te verhogen: door bewoners en ondernemers meer maatwerk te bieden, door betere informatie hierover en we kijken hoe we het serviceniveau rond meldingen kunnen verhogen. Indicator Nulmeting Doelstelling Ambitie 2022 2022 Kengetal verloedering (hondenpoep op straat, rommel op straat, bekladding van muren en/of gebouwen, vernieling van telefooncellen en bushokjes) (0=weinig voorkomend, 10=veel voorkomend)

3,1

Bron: KTO B&P

Rapportcijfer klanttevredenheid schoonhouden naaste woonomgeving (verwijderen zwerfafval, verwijderen graffiti, vegen van straten, verwijderen van herfstblad, leegmaken papierbakken, verwijderen van onkruid tussen de stoeptegels, wieden van onkruid)

6,6

7,5

Bron: KTO B&P

Rapportcijfer klanttevredenheid onderhoud groen (maaien gazons, maaien van bermen, snoeien van bomen en struiken) Bron: KTO P&B

Wat gaan we er voor doen? • De wens om de stad te vergroenen en meer bomen te planten wordt vaker en duidelijker uitgesproken, terwijl aan de andere kant de meldingen over hinder en overlast van bomen sterker worden. De houding van bewoners ten opzichte van bomen drijft daardoor steeds meer uiteen. Om objectief te kunnen blijven, toetsen we meldingen en verzoeken aan het beleid en stellen we indien nodig de komende jaren aanvullende beleidsregels op om met ambities, omissies en conflicten tussen beleidslijnen om te gaan. • Het oppakken van kleinschalige bewonersinitiatieven, waarbij voldoende draagvlak in de buurt een uitgangspunt is. • Projecten waarbij bewustwording en gedragsbeïnvloeding centraal staan bevorderen het gezamenlijke verantwoordelijkheidsgevoel. De gebruiker wordt actief benaderd. Bij het actief benaderen kan het succes van de Bossche basiskwaliteit gemonitord worden en kunnen we maatwerk afstemmen samen met de gebruiker zoals in het Beleidsplan Beheer Openbare Ruimte 2016-2025 is beschreven. • Er worden schoonmaakacties georganiseerd met bewoners en scholen en met partners zoals het Waterschap en Natuurmonumenten.

Verbetering kwaliteit groen Wat willen we bereiken? Met De Groene Delta ontwikkelen wij ’s-Hertogenbosch als een aantrekkelijke, groene toekomstbestendige stad in een natuurrijke omgeving. Dit willen we bereiken in grensoverschrijdende samenwerkingen met overheden, natuur- en landbouworganisaties, bewoners, bedrijfsleven en onderwijs. De Groene Delta draagt zo bij aan een aantrekkelijke en biodiverse woon- en werkomgeving en een evenwichtige ontwikkeling van het stedelijk gebied. Wat gaan we er voor doen? • Van 2022 tot en met 2025 wordt een vervolg programma voor de Groene Delta uitgevoerd. In samenwerking met buurgemeenten, terreinbeheerders, de HAS en belangenpartijen is een regionale ambitie met een uitvoeringsprogramma voor de komende jaren opgesteld. Onderdeel van dit programma zijn projecten zoals de afronding van de Diezemonding en het Kanaalpark, deelprojecten in de Hooge Heide, natuuruitbreiding rond het Engelermeer, realisatie van de tweede fase StadsAa en projecten rondom biodiversiteit in de stad. Er wordt van uitgegaan dat de uitvoeringskosten van de projecten buiten de stad voor ongeveer 50% uit cofinanciering bestaan. • Uitvoering van het uitvoeringsprogramma bij de visie Groen en Klimaatbestendig 'sHertogenbosch. • Uitvoering Bomenplan: planten van bomen en vergroenen van de stad.

Bestemmingsplannen en RO-procedures

Wat willen we bereiken? Een aantrekkelijke stad om te wonen, werken en verblijven in stedenbouwkundig aantrekkelijke gebieden. De ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente gaat steeds meer van ontwikkeling naar transformatie en beheer, waarbij kansen beter worden benut om bestaande wijken en dorpen op orde te houden en/of te transformeren. Wij willen belanghebbenden en belangstellenden vroegtijdig in de planvorming en de benodigde RO-procedures van deze gebieden betrekken. Daarnaast willen we alert kunnen blijven reageren op initiatieven vanuit de markt en de samenleving. Vaak resulteert dit in een RO-procedure op maat. Deze kan bestaan uit een bestemmingsplan- of afwijkingsprocedure. We streven voor het gemeentelijk grondgebied van ’s-Hertogenbosch naar actuele bestemmingsplannen dan wel beheersverordingen. Wat gaan we er voor doen? • In verband met het in werking treden van de Omgevingswet (in 2022) gaan we aan de slag met het opstellen van een Omgevingsvisie en verkenningen ten aanzien van het omgevingsplan. Deze visie en plannen vervangen de structuurvisie en bestemmingsplannen. Participatie is daar een belangrijk onderdeel in. We stimuleren initiatiefnemers om zelf de omgevingsdialoog te voeren. • Het samen met initiatiefnemers procedureel mogelijk maken van gewenste ontwikkelingen die niet passen in vigerende bestemmingsplannen.

• We begeleiden initiatiefnemers om hun ideeën om te zetten in concrete plannen. Helaas komen niet alle kansrijke initiatieven uiteindelijk van de grond. Het maken van een lange termijn planning blijft daardoor lastig. Het zogenaamde intakeproces is herijkt. Onderdeel van dit proces is dat complexe aanvragen vroegtijdig in een integraal intaketeam behandeld worden aan de zogenaamde complextafel, waaraan alle relevante disciplines deelnemen. • De gemeenteraad ontvangt het halfjaarlijkse “overzicht bestemmingsplannen en RO-procedures” met daarin de betreffende actualiteit.

Inspirerend architectuurklimaat Wat willen we bereiken? Een architectuurklimaat dat creativiteit bevordert, eenvormigheid voorkomt en aan de bouwwerken uit de verschillende perioden, statements uit de 21e eeuw toevoegt. Wat gaan we er voor doen? • Het benutten van de huidige hoogbouwmogelijkheden wordt gestimuleerd in de projecten terplekke. Conform de ingezette lijn in plan van aanpak omgevingsvisie zullen we de nota hoogbouw als onderdeel van de laag “ thematisch beleid” actualiseren. Hiertoe zullen we de nota hoogbouw als een van de bouwstenen in het onderdeel “thematisch beleid” uitwerken met stakeholders. • Ondersteuning initiatieven van het Bosch Architectuur Initiatief (zoals het jaarprogramma), waarbij BAI gestimuleerd wordt om extra inkomensbronnen te zoeken om hun onafhankelijke rol te versterken.

Vergunningen, Toezicht en handhaving, Wet algemene bepalingen omgevingsrecht Wat willen we bereiken? Alle WABO activiteiten waaronder bedrijvigheid, bouwactiviteiten, milieuhinderlijke activiteiten, kappen, inritten en monumenten voldoen aan WABO regelgeving.

Indicator Aantal ingekomen aanvragen en meldingen

Nulmeting Doelstelling 2022

Ambitie 2022

2.230

2.200

60 / 85%

70 / 95%

70%

90%

Bron: VTH/ODBN

Percentage actuele meldingen / vergunningen Bron: VTH/ODBN

Percentage integraal gecontroleerde inrichtingen Bron: VTH/ODBN

Wat gaan we er voor doen? • Bij het verlenen van standplaatsvergunningen moeten wij rekening houden met de eisen van de Europese Dienstenrichtlijn. In de afgelopen periode is de Dienstenrichtlijn door jurisprudentie, onder van de Raad van State, nader geconcretiseerd. Uit deze jurisprudentie blijkt dat vergunningen voor commerciële standplaatsen worden aangemerkt als schaarse vergunningen. Wij hebben daarom onze regels aangepast. Vanaf 1 november 2021 bieden we de mogelijkheid aan (potentiële) gegadigden om naar de beschikbare vergunningen mee te dingen. We gaan deze schaarse ruimte verdelen door middel van een puntensysteem wat gebaseerd is op kwaliteitscriteria. In het verlengde hiervan kunnen wij vergunningen voor commerciële standplaatsen niet meer voor onbepaalde tijd verlenen. Vanuit rechtszekerheid geldt voor bestaande vergunninghouders een vergunningsduur van 15 jaar. Voor nieuwe vergunninghouders geldt een vergunningsduur voor 10 jaar. Dit heeft gevolgen voor de administratieve verwerking van vergunningaanvragen. Op termijn kan dit ook financiële consequenties hebben omdat een marktconforme benadering nodig is. In totaal gaat het om ca. 40 vaste standplaatshouders en ca. 20 seizoenstandplaatsen (oliebollen etc.).

• Beoordeling en toetsing van alle aanvragen en meldingen aan de geldende Wet en regelgeving en vastgesteld gemeentelijk beleid • Adequate vergunningverlening, toezicht en handhaving gebaseerd op het jaarlijkse uitvoeringsprogramma met inachtneming van de in de Wet VTH vastgestelde wettelijke vereisten. In dit integrale uitvoeringsprogramma zal de inzet van de capaciteit in 2022 bepaald worden op basis van een risicogerichte prioritering. • In samenwerking met de OmgevingsDienst Brabant Noord (ODBN) wordt ervoor gezorgd dat de Bossche bedrijven voldoen aan actuele voorschriften en maatregelen van milieu, veiligheid en duurzaamheid. Inrichtingen worden integraal gecontroleerd. • In samenwerking met de Brandweer Brabant Noord (Veiligheidsregio) wordt ervoor gezorgd dat panden voldoen aan actuele voorschriften ten aanzien van Brandveiligheid. • Het bijhouden van een actueel bedrijvenbestand waaruit alle toezichthoudende instanties hun gegevens kunnen halen. Dit gebeurt is samenwerking met de ODBN en de Brandweer Brabant Noord. • Het uitgangspunt bij het toezicht en de handhaving is om dit zo integraal mogelijk met de ODBN en de Brandweer Brabant Noord te laten plaatsvinden.

Slimme buitenruimte Wat willen we bereiken?

De Spoorzone vervult een rol in de stad als broedplaats voor kenniswerkers, studenten en startups. Met de gemeenteraad is op 6 maart 2018 overeengekomen in het gebied expliciet ruimte te bieden voor innovatie en vernieuwing. Dit proces starten we programmatisch op met het datagedreven digitaal verslimmen van de fysieke buitenruimte. Het betreft een programma voor drie jaar. Doelstelling is om met technologie en data de fysieke buitenruimte te innoveren gericht op het versterken van de kwaliteit, vitaliteit en sociale veiligheid van de openbare ruimte. Het programma levert een bijdrage aan de moderne en aantrekkelijke leefomgeving van Spoorzone en het programma Slim ’s-Hertogenbosch. Het uitgangspunt voor de slimme buitenruimte is doen, experimenteren en leren. In de Spoorzone testen we dingen uit die anderen (zoals bedrijven, studenten, bewoners, andere gemeenten) en wij zelf hebben bedacht. We leren door te doen en te experimenteren via een open samenwerking en het delen van kennis. We nemen hierbij de “lead” (aanjagen, financiering ed) en werken geleidelijk toe naar een duurzaam participatiemodel. Wat gaan we er voor doen? • We werkten de komende jaren aan duurzame bestendiging van data en ICT. Dit zijn belangrijke sectoren voor 's-Hertogenbosch.

We ontwikkelen een digitale werkplaats met een open dataplatform, waardoor data benut gaan worden voor verschillende maatschappelijke vraagstukken en innovaties (bijv. slimme lantaarnpalen, drukte- en gezelligheidsmeters, meten kwaliteit lucht en water, etc.). • Voor het ontwikkelen van oplossingen richten we de blik meer naar buiten (niet alleen innovatie, maar ook talentontwikkeling). Afdelingen kunnen samen met onderwijs en bedrijfsleven nieuwe concepten voor de slimme buitenruimte ontwikkelen. Anderzijds wordt het bedrijfsleven uitgedaagd om vanuit de markt een bijdrage te leveren aan maatschappelijke opgaven. • Concepten en oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken worden meer in de “etalage” gezet: zichtbaar voor onderwijs, bedrijven én omgeving. Het IoT Stadslab wordt het uithangbord van het innovatiedistrict en de hybride leeromgeving. Het lab draagt daarmee ook bij aan de Citydeal Kennis Maken omdat het digitale samenwerking tussen het Bossche onderwijs faciliteert. • We continueren de samenwerking met onderwijsinstellingen, waarbij we de komende jaren vooral willen inzetten op doorontwikkeling van eerder opgeleverde concepten en het leggen van verbindingen door middel van het open dataplatform. • We organiseren 2 inspiratiesessies voor collega’s, maatschappelijke organisaties en MKB om de mogelijkheden van het Stadslab beter uit te dragen.

Wat kost het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (x € 1.000): Omschrijving Rekening Begroting Begroting 2020 2021 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Lasten

163.424

111.875

86.121

85.304

85.292

85.497

Baten

135.787

84.746

58.003

57.879

57.377

57.370

Saldo van lasten en baten

-27.637

-27.129

-28.117

-27.425

-27.915

-28.126

Omschrijving

2022

2023

2024

2025

Bomenplan

125

Groene Delta Investeringen grondbedrijf Kleine inrichtingsprojecten openbare ruimte Maatregelen openbare ruimte binnenstad Zuid-Willemspark

317 36.500 298 285 312

317 25.500 298 285 312

317 24.500 298 285 312

317 25.700 298 285 312

Totaal

37.837

26.837

25.837

27.037

Subsidies Binnen dit programma worden de volgende subsidies verleend (bedragen onder voorbehoud van goedkeuring door de gemeenteraad en resultaten van afspraken): Doelstelling/subsidieontvanger Geraamde Geraamde verstrekking verstrekking 2021 2022 Bijdrage aan JADS voor activiteiten gericht op data talent en data kennis in samenwerking met onderwijs en bedrijfsleven Jheronimus Academy of Data Science

200.000

250.000

200.000

250.000

Bijdrage voor onderhoudskosten van dierenverblijven

43.620

43.970

Exploitatiebijdragen dierenverblijven

43.620

43.970

Bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit in Den Bosch en de regio via een brede publieke discussie over architectuur, stedenbouw, landschapsarchitectuur en beeldende kunst Bai gemeentelijke bijdrage

25.000

Verbonden partijen In het Register Verbonden partijen staan de vaste gegevens van iedere verbonden partij waar in de gemeente ’s-Hertogenbosch deelneemt weergegeven. Onder ‘vaste’ gegevens verstaan we die gegevens, die niet ieder jaar wijzigen. Iedere twee jaar zal een check en eventuele update van deze gegevens plaatsvinden. Ook de zware regionale samenwerkingsverbanden waarin de gemeente ’sHertogenbosch participeert staan in dit register. De Verbonden partijen binnen dit programma vindt u op de volgende pagina's, een overzicht van alle verbonden partijen vind u in de paragraaf Verbonden partijen. Dit programma kent de volgende verbonden partijen:

Haverleij BV Geplaatst aandelenkapitaal, Rekening courant, leningen,

Financieel belang Eigen vermogen

Vreemd vermogen

garanties, subsidies e.d.

01-01-2020

31-12-2020

01-01-2020

31-12-2020

€ 23.143 (aandelenkapitaal, waarvan € 7.714 in bezit BIM)

€ 11.400.000 € 11.700.000

€ 1.600.000

€ 470.000

Resultaat 2020 € 324.000

Risicomanagement: De activiteiten van de B.V. waren sinds 2012 grotendeels bevroren en zijn in 2016 weer opgepakt. PPHP (Sjoerd Soeters) heeft een actueel stedenbouwkundig plan opgesteld voor de twee nog te realiseren kastelen Oeverhuyze en Heesterburgh. Het kasteel Heesterburgh is inmiddels in aanbouw en omvat 49 woningen en 24 appartementen. De verkoop van de woningen is gestart medio mei 2019. De eerste woningen worden voorjaar 2021 opgeleverd. Het kasteel Oeverhuyze is ontwikkeld en omvat 57 woningen en 14 appartementen. De geplande start verkoop is voorjaar 2021. De vennootschap heeft einde 2020 overeenstemming bereikt over de verkoop van de golfbaan. De marktrisico’s voor de B.V. lijken in deze fase van het project te overzien en binnen de vennootschap op te vangen, mede in het licht van het aanzienlijke eigen vermogen van de B.V. ter grootte van circa € 12 miljoen. BV Willemspoort Geplaatst aandelenkapitaal, Rekening courant, leningen, garanties, subsidies e.d. € 18.000 (aandelenkapitaal, waarvan € 6.000 in het bezit van de gemeente ’sHertogenbosch)

Financieel belang Eigen vermogen

Vreemd vermogen

01-01-2020

31-12-2020

01-01-2020

31-12-2020

-/- € 6.872

-/- € 11.083

€ 144.505

Resultaat 2020 -/- € 4.211

Risicomanagement: In het jaarverslag van Willemspoort B.V. wordt niet ingegaan op het risicomanagement, omdat gebruik gemaakt wordt van de vrijstelling tot het opstellen van een bestuursverslag. Risicomanagement is regelmatig onderwerp van gesprek tussen directie en raad van commissarissen. Het vormt een belangrijk onderdeel van de besturing van Willemspoort. BV Paleiskwartier

Geplaatst aandelenkapitaal, Rekening courant, leningen,

Financieel belang Eigen vermogen

Vreemd vermogen

garanties, subsidies e.d.

01-01-2020

31-12-2020

€ 226.890 (aandelenkapitaal BIM)

€ 18.600.000 € 20.100.000

01-01-2020

31-12-2020

€ 6.600.000 € 12.700.000

Resultaat 2020 € 1.500.000

Risicomanagement: Nieuwe deelplannen worden alleen verder in ontwikkeling gebracht, als er voldoende zekerheid is over de afzet van het programma, bijvoorbeeld door vooraf afspraken met beleggers over de afname van huurappartementen te maken en door vooraf huurcontracten met afnemers van kantoren en andere commerciële ruimtes te sluiten. Per ontwikkeling worden binnen de B.V. de mogelijke risico’s in beeld gebracht, zodat op basis daarvan een afgewogen besluit kan worden genomen door directie en Raad van Commissarissen. De BV is sinds eind 2018 in gesprek met een belegger voor de verkoop van deelplan J2. Het gaat daarbij om de tweede, nog te realiseren kantoortoren van circa 9.500 m2 bvo naast het bestaande Ricoh kantoor. Zodra er overeenstemming is bereikt, gaat de B.V. Ontwikkelingsmaatschappij Paleiskwartier het nieuwe kantoor op eigen risico bouwen. Het financiële risico dat de verbonden partij zou kunnen lopen wordt opgevangen door het huidige eigen vermogen en de huidige liquiditeitspositie. Bij in aanbouw zijnde deelplannen worden de risico’s zo veel mogelijk verkleind door maatregelen zoals het verhuren van gerealiseerde woningen en het zo nodig in delen verhuren van kantoorruimte aan geïnteresseerde partijen. Ook het in verhuurde staat verkopen van appartementen aan een belegger is in de huidige markt een reële optie.

In het directieverslag wordt sinds 2013 in een aparte paragraaf ingegaan op de door de vennootschap gebruikte financiële instrumenten. De risico’s op uitstaande vorderingen alsmede de renterisico’s zijn op dit moment beperkt. Het management bewaakt nadrukkelijk de liquiditeitspositie van de vennootschap

Regionaal samenwerkingsverband Noordoost Brabant/AgriFoodCapital Geplaatst aandelenkapitaal, Rekening courant, leningen, garanties, subsidies e.d. € 3,00 per inwoner per jaar

Financieel belang Eigen vermogen

Vreemd vermogen

01-01-2020

31-12-2020

01-01-2020

31-12-2020

€ 60.000

€0

€ 3.209.236

€ 1.094.509

Resultaat 2020 €0

Risicomanagement:

De bestuurlijke regionale samenwerking kent beperkte risico’s omdat zij alleen participeert in overheidsprojecten. De regionale samenwerking wordt vanaf 1 april 2021 gepositioneerd als RNOB. RNOB is zelf geen opdrachtgever maar dit zijn de gezamenlijke deelnemende gemeenten en twee Waterschappen. Deze worden rechtsgeldig vertegenwoordigd door de gemeente ’s-Hertogenbosch als penvoerder. De basis voor de samenwerking is een convenant met een looptijd van 1-1-2021 tot en met 1-1-2024. Dit convenant is door alle raden en besturen goedgekeurd en door de colleges en Waterschappen ondertekend. RNOB heeft een langlopende overeenkomst met Agrifood Capital BV. Deze looptijd loopt synchroon met het convenant. Het jaarplan van Agrifood Capital BV wordt door het stichtingsbestuur goedgekeurd. Dit jaarplan vormt de basis voor de uitvoering van de opdracht die door RNOB vanuit de bijdragen wordt gefinancierd. De BV participeert in publieke en private projecten. De hoogte van het totale bedrag is gelimiteerd tot de opdrachtwaarde van € 1 miljoen. Agrifood Capital B.V. probeert zo veel mogelijk additionele publieke en private (Europese) financiering te verkrijgen bij de uitvoering van haar projecten.

De Stichting Agrifood Capital houdt 100% van de aandelen en het stichtingsbestuur bestaat uit vertegenwoordigers van RNOB, de regionale opleidingsinstituten en vertegenwoordigers van werkgeversverenigingen. Een Raad van Commissarissen houdt toezicht op Agrifood Capital B.V. Het risico is dat de stichting AgriFood Capital en de BV Agrifood Capital in financiële problemen kunnen komen. In dat geval is de regio Noordoost Brabant als deelnemer in het stichtingsbestuur en daarmee de gemeenten als deelnemers in de regionale samenwerking (mede) verantwoordelijk. Het financiële risico is echter beperkt tot het aandelenkapitaal van € 1,--. Heesch-West Geplaatst aandelenkapitaal, Rekening courant, leningen,

Financieel belang Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Resultaat

garanties, subsidies e.d.

01-01-2020

31-12-2020

01-01-2020

31-12-2020

2020

58% batig/nadelig saldo ten gunste/laste van de gemeente ‘s-Hertogenbosch

-/- € 116.325 -/- € 166.607 (2019) (2019)

€ 2.862.608 (2019)

€ 2.836.593 (2019)

-/- € 50.282 (2019)

Risicomanagement: De grondexploitatie van de GR Heesch West wordt elk jaar geactualiseerd en bij tekorten zullen de deelnemende gemeenten (Bernheze, ’s-Hertogenbosch en Oss) het tekort telkenmale aanvullen. Hierdoor is er geen reserve als weerstandsvermogen binnen de GR nodig. De geactualiseerde exploitatieberekening van begin 2019 sluit met een tekort van € 43,7 miljoen. De deelnemende gemeenten hebben daarop hun verliesvoorziening afgestemd (€ 43,7 miljoen) en deze zal bij overdracht van de gronden eveneens worden overgedragen. Verder is er een beperkt beschikbare weerstandscapaciteit in de grondexploitatie bij het budget bouw- en woonrijpmaken opgenomen (post onvoorzien). CV Willemspoort Geplaatst aandelenkapitaal, Rekening courant, leningen,

Financieel belang Eigen vermogen

Vreemd vermogen

Resultaat

garanties, subsidies e.d.

01-01-2020

31-12-2020

01-01-2020

31-12-2020

€ 6 miljoen (aandelenkapitaal, waarvan € 2 miljoen in het bezit van de BIM)

€ 5.790.516

€ 6.183.325

€ 1.568.193

€ 353.757

2020 -/- € 37.191

Risicomanagement: Het risico op het noordelijke plandeel is beperkt: Alle woningen zijn opgeleverd en de omliggende openbare ruimte is grotendeels ingericht. De grondexploitatie Willemspoort Noord van de B.V. is sluitend. De grondverkoop van de overige twee locaties is afgerond. Voorjaar 2021 start de bouw van beide vlekken. In het stedenbouwkundig plan voor Willemspoort Zuid zijn ongeveer 500 appartementen voorzien. Opgeteld bij de 300 appartementen in Noord levert dat een totaal van ongeveer 800 appartementen. Onderdeel van het stedenbouwkundig plan is een bezoekersgarage ten behoeve van bezoekers van zowel het JBZ als van Willemspoort. Voor deze garage is nog geen exploitant gevonden. In dit stadium kan nog geen zekerheid worden gegeven over de gemeentelijke grondopbrengsten en de haalbaarheid van de grondexploitatie van de BV. Bovenstaande betekent, dat de kans groot is, dat de historische boekwaarde van € 5.6 miljoen, die zwaar op de het plan drukt, niet (volledig) terugverdiend kan worden. In de gemeentelijke jaarrekening 2013 is uit voorzichtigheidsoverwegingen binnen het grondbedrijf op dit project een voorziening ter grootte van € 4 miljoen getroffen. Als gevolg van onder andere lagere rentekosten is deze voorziening inmiddels bijgesteld naar € 2,9 miljoen. De B.V. en het grondbedrijf blijven de risico’s van het project kritisch beoordelen.

Risico's Klik hier voor een totaaloverzicht van de risico's. Op dit programma zijn de volgende risico´s van toepassing: Risico

Omgevingswet

Aard

Maximaal bedrag

Kans (1=laag, 5=hoog)

Structureel

1.000.000

De omgevingswet is vooralsnog met 6 maanden verder uitgesteld naar 1 juli 2022. In het najaar 2021 kijkt men opnieuw naar de inwerkingtredingsdatum. We hebben tot 2030 de tijd om geheel conform de Omgevingswet te gaan werken. Naast de definitieve inwerkingtredingsdatum zijn er nog onzekerheden in 2021 en 2022 over: ICT (zowel landelijk voor robuustheid en performance van landelijk systeem) als lokaal (integratie van systemen en migratie van data); de complexiteit en stabiliteit in wet- en regelgeving om deze tijdig vertaald te krijgen naar de nieuwe kerninstrumenten. Met de geraamde legesinkomsten voor 2022 is geen rekening gehouden met de invoering van de omgevingswet. Ten gevolge van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen, die tegelijkertijd met de Omgevingswet in werking treedt, is de verwachting dat er met de afhandeling van de aanvragen omgevingsvergunningen bouwen en de inspecties daarvan minder kosten gemoeid zullen zijn. Over de consequenties over de hoogte van de leges na inwerkingtreding van deze wetten leggen we een raadsvoorstel aan u voor z.s.m. nadat het Rijk een definitief besluit heeft genomen over de datum van inwerkingtreding. Landelijk leeft bij gemeenten het beeld, dat de hoge implementatiekosten niet zoals beloofd gedekt kunnen worden door toekomstige besparingen.

In 2021 en volgende jaren worden veel aanvullende financiële onderzoeken uitgevoerd om een beter beeld te krijgen. Dit kan op termijn resulteren in extra beschikbare middelen vanuit het rijk. Gezien de onzekerheid en risico’s handhaven we het risicobedrag van structureel € 1 miljoen en daarnaast een risicobedrag van incidenteel € 1 miljoen voor 2022 voor met name het risico op (nog verder) uitstel inwerkingtreding. De financiële gevolgen van het huidige uitstel van 6 maanden moeten we nog nader bepalen. Er is een mogelijkheid dat de Omgevingswet ook in positieve zin structureel kan bijdragen aan de begroting. Voorwaarde is dat we op een andere manier gaan werken door de Omgevingswet te gebruiken als hefboom voor de organisatieontwikkeling en data gedreven te werken. Als we nu investeren in de medewerkers door met processen, systemen, trainingen en oefenen al lerend te komen tot een andere werkwijze, dan hebben we een goed fundament gelegd voor de verdere organisatieontwikkeling onder de Omgevingswet. Dit benadrukt het belang van de periode tot en rond de inwerkingtredingsdatum van de wet.

Beleidskaders/wet- en regelgeving Agenda Brabantstad Nota Wonen 2012 Beleidsplan Beheer Openbare Ruimte 2016-2025 Bomenbeleidsplan Lichtvisie Ruimtelijke StructuurVisie, Stad tussen stromen Welstandsnota

Bereikbare stad Ambitie Onze ambitie is het op een duurzame manier verbeteren van de bereikbaarheid van de stad en daarmee samenhangend de leefbaarheid en de economie. Centraal daarbij staat een goede bereikbaarheid van de stad voor alle vervoersmodaliteiten. Bij werkzaamheden in de openbare ruimte moet de overlast voor burgers zo veel mogelijk beperkt worden.

Goede bereikbaarheid voor alle verkeersmodaliteiten Wat willen we bereiken? Een bereikbare, leefbare, duurzame, gastvrije en actieve stad. Dit is uitgewerkt in mobiliteitsdoelen. Wat we willen bereiken en onderstaande indicatoren en doelstellingen zijn gebaseerd op het bestaande beleid – Actualisatie Koersnota 2017 en daarna opgenomen in het Actieplan Duurzame Mobiliteit en de Bereikbaarheidsstrategie. Indicator Nulmeting Doelstelling Ambitie 2022 2022 Indexcijfer voor reistijden met de fiets binnen de gemeente

100

102

100

Bron: SO

Indexcijfer actief vervoer: het aantal interne actieve verplaatsingen (lopen, (elektrische) fiets) in de totale mobiliteit Bron: SO

Indexcijfer autoreistijden op de daarvoor bedoelde routes in de gemeente Bron: SO

Wat gaan we er voor doen? • Voorbereiding Snelfietsroute 's-Hertogenbosch - Zaltbommel: voorbereiding en uitvoering (onderdeel MIRT A2 quick wins) • Voorbereiding Snelfietsroute 's-Hertogenbosch - Eindhoven: planstudie • Voorbereiding snelfietsroute ’s-Hertogenbosch – Veghel: planstudie • Kleine maatregelen lopen, fietsen en deelmobiliteit in de Centrumzone conform de Actualisatie Stedelijke Bereikbaarheidsstrategie en -Agenda. • Leefbaarheid kernen: vanuit kleinschalig vervoer buitengebied: actief meedenken voor maatwerk oplossingen en blijvend participeren aan digitaal platform met bereikbaarheidsinformatie. • Continue monitoring verkeer en vervoer. • Actief inspelen op kleine verkeersvragen en –knelpunten. • Kanaalboulevard fase 2 en 3, vanaf Kardinaal van Rossumplein tot aan Citadellaan; dit gedeelte wordt samen opgepakt met GZG- ontwikkeling (uitwerking en realisatie). • Oranjeboulevard, noordelijk deel: planstudie • Uitwerken maatregelen voor Duurzame Mobilteit, op basis van Actieplan Duurzame Mobiliteit. • Een forse toename van het aantal oplaadpunten voor elektrische voertuigen. • Mobiliteitsdata op orde

• Verduurzamen bevoorrading binnenstad. • Community aanpak gericht op verbetering van duurzame en (gastvrije) bereikbaarheid. • Het ontwikkelen van nieuwe mobiliteitsconcepten, rondom deelmobiliteit en andere innovaties die zich aandoen. • De Raad heeft in 2021 de actualisatie van het verkeersveiligheidsbeleid vastgesteld, met daarin de volgende punten: • Aanpak van onveilige locaties op basis van risico analyse • Gedragseducatie maatregelen bij met name scholen en sportvoorzieningen • Snelheid 50 km/uur wegen, aandacht voor combinatie van handhaving, gedragsbeïnvloeding en infrastructurele aanpak • Samenwerking met verschillende partners binnen de gemeente • Herijking wegcategorisering • Met het Rijk en regionale partners participeren wij in een Gebiedsgerichte (programma)aanpak MIRT A2 Deil-Vught: in 2022 wordt gewekt aan de planuitwerking van het voorkeursalternatief voor een structurele oplossing op de lange termijn. Daarnaast gaan we door met het realiseren van quick wins voor de korte termijn om de A2 te ontlasten en de bereikbaarheid van onze stad te verbeteren, onder andere met netwerkbreed gecoördineerd verkeersmanagement en een reizigers en werkgeversaanpak. • Knooppunt ontwikkeling Spoorzone: In 2021 starten we in samenwerking met het Ministerie van I&W, Provincie, NS en ProRail met een MIRTverkenning voor Knooppunt Station 'sHertogenbosch.

Deze MIRTverkenning kan leiden tot een voorkeursontwerp voor een toekomstvast stationsgebied richting 2040, met een eerste rond 2030. medio 2023 met ondere andere het uitbreiden van fietsenstallingen aan de westzijde Concrete ambities van de samenwerkende partijen betreffende aanpak van de Centrale as over de sporen inclusief de daarvoor noodzakelijke aanpassingen aan de stationshallen en daarmee de (ver)bouw van de stationshallen aan centrum- en westzijde, Aanleg achtste (zij)perron met bijbehorende spoor infrastructuur, Herinrichting van het Stationsplein met ruimte voor nieuwe gedeelde mobiliteitsconcepten, Herinrichting Da Vinciplein/Leeghwaterlaan, Opwaardering van het bestaande busstation, inclusief wachtvoorzieningen en de realisatie van gebouwde fietsenstalling aan de Paleiskwartierzijde inclusief hier naartoe leidende fietsinfrastructuur. • In 2022 werken we maatregelen verder uit ter verbetering van de bereikbaarheid en leefbaarheid van de oostelijke gemeentedelen (met name Groote Wielen/Rosmalen). We sluiten hierbij aan bij de MIRT A2 maatregelen.

Beperken verkeershinder Wat willen we bereiken? Om de bereikbaarheid van de stad tijdens de uitvoering van werken te waarborgen, vindt een vroegtijdige afstemming van activiteiten in de openbare ruimte plaats. Met de belanghebbenden (onder andere de hulpdiensten en het openbaar vervoer) wordt intensief gecommuniceerd tijdens het voortraject, bij de start en de uitvoering van werken in de openbare ruimte. Het bereikbaarheidsteam speelt hierin een centrale rol. Indicator Nulmeting Doelstelling Ambitie 2022 2022 Percentage inwoners dat tijdig op de hoogte wordt gebracht van werkzaamheden, stremmingen en/of omleidingen in hun buurt

69%

65%

Bron: KTO B&P

Percentage inwoners dat de kwaliteit van de informatie goed vindt Bron: KTO B&P

Percentage inwoners dat vindt dat ze tijdens werkzaamheden in hun buurt hun woning goed kunnen bereiken

67%

Bron: KTO B&P

Wat gaan we er voor doen? • Wij volgen het landelijk beleid ten aanzien van verkeersregelinstallaties (VRI’s) en toetsen deze aan onze beleidskaders. Met behulp van iVRI’s werken we aan de ontwikkeling van een nieuwe generatie verkeerslichten, intelligente verkeersregelinstallaties die niet alleen data uitzenden naar voertuigen en fietsers, maar van hen ook data ontvangen en daarop regelingen aanpassen. Dit geeft bijv. mogelijkheden om bepaalde verkeersstromen prioriteit te geven boven andere, denk aan hulpdiensten die beter en veiliger door de stad kunnen worden geleid. Hierdoor ontstaan mogelijk besparingen in bijv. tijd, brandstof en CO2. Hoe slimmer we die onderlinge communicatie regelen, hoe efficiënter we verkeersstromen op elkaar kunnen afstemmen. Het afstellen van verkeersregelinstallaties verloopt met iVRI’s straks meer continue en volautomatisch, met optimalisatie naar de beleidskaders als uitgangspunt. • Binnen het programma Constructieve veiligheid worden de komende jaren civieltechnische kunstwerken (bruggen, tunnels, viaducten en kademuren) onderzocht. Als eerste worden de meest risicovolle en impactvolle kunstwerken onderzocht. De maatregelen die noodzakelijk zijn voor een toekomstbestendig en veilig areaal, worden integraal afgestemd en uitgevoerd. Ook wat betreft het moment van uitvoering.

Zo houden we ‘s-Hertogenbosch bereikbaar en beperken we de verkeershinder, nu en in de toekomst. • Een uitvoeringsmoment, eventuele fasering en uitvoeringswijze van projecten, evenementen en werkzaamheden die van invloed zijn op de bereikbaarheid van de stad worden besproken in het Bereikbaarheidsteam. Op basis daarvan wordt bepaald wanneer deze activiteiten uitgevoerd kunnen worden en welke tijdelijke verkeersmaatregelen/ omleidingen daarbij nodig zijn. • Via internet (http://bereibaarheid.andes.nl/s-hertogenbosch) publiceren wij de verkeershinder van projecten en evenementen. Op de gemeentelijke website publiceren we de actuele werkzaamheden in de openbare ruimte. Voor de opgestelde processen voor projecten en VTH blijft het nodig om deze regelmatig onder de aandacht te brengen zodat de aanvragers tijdig het Bteam betrekken. Hierdoor worden werkzaamheden op elkaar afgestemd, stakeholders tijdig geïnformeerd en de tijdelijke verkeersmaatregelen goed voorbereid. De hinder voor de weggebruiker wordt hierdoor zo veel als mogelijk geminimaliseerd. • Het proces voor evenementen wordt op dit moment zodanig voorbereid dat het voor de gebruiker/aanvrager eenvoudig(er) en duidelijker(er) moet zijn om een evenement aan te melden. Hier zijn meerdere afdelingen (o.a. Evenementen bureau, OOV, B&P) bij betrokken.

• Via het Regionale Verkeers Team Noord-Oost Brabant (RVT-NOB) worden maandelijks op regionaal niveau de activiteiten afgestemd, met als doel het integraal werken en beperken van de verkeershinder. Deelnemers zijn de gemeentelijke wegbeheerders in Noord-Oost brabant, Provincie Noord-Brabant, Rijkswaterstaat en hulpdiensten.

Wat kost het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (x € 1.000): Omschrijving Rekening Begroting Begroting 2020 2021 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Lasten

26.437

28.928

28.417

28.820

29.159

29.617

Baten

17.113

25.116

23.698

24.093

24.495

24.901

Saldo van lasten en baten

-9.324

-3.812

-4.719

-4.727

-4.664

-4.716

Investeringen

Zie de bijlage Investeringen bestaand beleid voor een totaal overzicht van de investeringen op basis van bestaand beleid inclusief de toelichtingen. Binnen dit programma staan de volgende investeringen gepland: (Bedragen x € 1.000)

Omschrijving

2022

2023

2024

2025

Aanpak onveilige infrastructuur Bouwkundige aanpassingen Parkeergarages Fietsplan Linksafvak Treurenburg Projecten vitaliseringsplan Verkeersmaatregelen Verkeersmanagement Verkeersregelinstallaties (VRI's) Vervanging auto's Vervanging camera's Parkeergarage Sint-Jan Vervanging scanauto e-parkeren Vervanging winterdienst

510 569 1.075 200 5.953 389 280 354 233 89

510 347 1.150 6.264 389 280 354 233 220 89

510 1.150 6.647 389 280 354 233 30 89

510 1.150 6.947 389 280 354 233 89

Totaal

9.652

9.836

9.682

9.952

Subsidies Binnen dit programma worden de volgende subsidies verleend (bedragen onder voorbehoud van goedkeuring door de gemeenteraad en resultaten van afspraken): Doelstelling/subsidieontvanger Geraamde Geraamde verstrekking verstrekking 2021 2022 Het bevorderen van verkeerseducatie en verkeersveiligheid

105.000

Subsidieregeling Verkeerseducatie en verkeersveiligheid

105.000

Risico's Klik hier voor een totaaloverzicht van de risico's. Op dit programma zijn geen risico´s van toepassing.

Beleidskaders/wet- en regelgeving Koersnota Mobiliteitsaanpak 's-Hertogenbosch 2017-2025 Uitvoeringsprogramma 2018-2019

Sport en recreatie Ambitie Sport raakt iedereen. En dat moet ook! Sport en bewegen is essentieel om ons lichaam gezond en in conditie te houden. Sport en bewegen draagt bij aan een gezonde, actieve, duurzame, sociaal betrokken en veilige samenleving. Sport biedt een platform om elkaar te ontmoeten, heerlijk te ontspannen en samen iets te ondernemen. Het allermooiste van sport is ”het is gewoon leuk”. Iedereen in ’s-Hertogenbosch moet in de gelegenheid zijn dit zelf te ervaren. We zien het dan ook als onze missie om: Iedereen, (van 0 tot 100 jaar en ouder) een laagdrempelig, passend en betaalbaar sport- of beweegaanbod in de directe omgeving aan te bieden. We willen dat iedereen de kans krijgt kennis te maken met en uit te vinden wat sport en bewegen voor hem of haar kan betekenen en het uiteindelijk een plek te geven in hun dagelijkse of wekelijkse routine.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10585046/2