Document · PDF

Conceptbegroting 2022

Gemeenteraad 9 november 2021, gemeente 's-HertogenboschBij agendapunt: Begroting 202233.329 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

Bewegen voor iedereen Wat willen we bereiken? We willen dat iedereen de kans krijgt kennis te maken met en uit te vinden wat sport en bewegen voor hem of haar kan betekenen en het uiteindelijk een plek te geven in hun dagelijkse of wekelijkse routine. Indicator Nulmeting Doelstelling Ambitie 2022 2022 Percentage jeugd (4 tot 18 jaar) dat voldoet aan de beweegnorm

26%

28%

35%

Bron: Sportparticipatie kinderen en jongeren en Sportparticipatie volwassenen

Percentage volwassenen (18 jaar en ouder) dat voldoet aan de beweegnorm Bron: Sportparticipatie kinderen en jongeren en Sportparticipatie volwassenen

Wat gaan we er voor doen? • We ondersteunen verenigingen bij het aantrekken van nieuwe doelgroepen, het aanpassen van hun aanbod op de route naar een toekomstbestendige vereniging. • We werken aan sportverenigingen, - aanbieders en -activiteiten waar iedereen zich welkom voelt. • We zetten extra in op de toeleiding van jonge kinderen naar sport- en beweegaanbod. • We zetten sport & bewegen als middel in op drie sociale thema’s, te weten positieve gezondheid, inclusie en eenzaamheid. • We zetten sport en bewegen in als voorliggende voorziening en als individueel maatwerk bij de WMO. • Waar mogelijk bouwen we eigen activiteiten af en zetten in plaats daarvan in op toeleiding naar bestaand passend sport- en beweegaanbod. • We integreren sport nog meer in de stedelijke programma’s van positieve gezondheid, gelijke kansen en de inclusieve stad • We werken samen met het JBZ en huisartsen om sport waar mogelijk in te zetten voorafgaand aan én aansluitend op medische behandelingen. • We breiden de sportkennismakingsactiviteiten uit naar meer doelgroepen. • In 2022 organiseren we verschillende sportevenementen met daaromheen een maatschappelijk programma, met als hoogtepunt het EK Petanque.

• We evalueren (delen van) het sportbeleid van de afgelopen jaren en gaan in gesprek met het werkveld over het sportbeleid van de toekomst.

Sportieve infrastructuur Wat willen we bereiken? We willen een voorzieningenniveau in de stad realiseren dat niet alleen aansluit bij de sport en beweegbehoeften van de inwoners van ’s-Hertogenbosch, maar hen ook uitdaagt tot sportief gedrag. Indicator Nulmeting Doelstelling Ambitie 2022 2022 Percentage volwassenen dat de kwaliteit van sportvoorzieningen als (ruim) voldoende beoordeelt.

71%

62%

70%

67%

75%

Bron: Enquête Sport en Welzijn (O&S)

Percentage volwassenen dat het aantal mogelijkheden om te sporten/bewegen in de openbare ruimte (ruim) voldoende vindt. Bron: Enquête Sport en Welzijn (O&S)

Percentage 12-17 jarigen dat het aantal mogelijkheden om te sporten/bewegen in de openbare ruimte (ruim) voldoende vindt Bron: Onderzoek jongeren (O&S)

Wat gaan we er voor doen? • De verdere verduurzaming in Sportiom in de vorm van energiebesparende maatregelen wordt fasegewijs uitgevoerd. • We leggen op de ligweide van het buitenbad Kwekkelstijn extra speelvoorzieningen aan, bedoeld voor kinderen van 2 tot 14 jaar. • We renoveren en verduurzamen 3 gymzalen. • In samenwerking met schoolbestuur OMO en het Rodenborchcollege worden in de Groote Vliet 2 sporthallen met foyerruimte gerealiseerd. • We realiseren een sportzaal in de nieuwbouw van KC Oosterplas (Rijnstraat) ter vervanging van de bestaande sportzaal Rijnstraat. • We werken verder aan het verduurzamen van zaalsportaccommodaties en de zwemcomplexen Kwekkelstijn en Sportiom. • We bouwen samen met Watersportvereniging Engelermeer een nieuwe, permanente accommodatie aan het Engelermeer. • We (streven naar) renovatie van de kades en steigers voor de watersportvereniging De Pettelaer en zeilvereniging Oosterplas. • We stimuleren en zoeken naar, mogelijkheden voor sport en bewegen in de openbare ruimte.

Mensen en organisaties Wat willen we bereiken? We zorgen er voordat iedereen die zijn of haar (sportieve)talent wil ontwikkelen en een positieve bijdrage wil leveren aan het sport en beweegklimaat in ’s-Hertogenbosch een beroep kan doen op ondersteuning.

Indicator

Nulmeting Doelstelling 2022

Percentage volwassen inwoners dat actief is als vrijwilliger in de sport

Ambitie 2022

11%

13%

17%

Bron: Enquête Sport en Welzijn (O&S)

Percentage 12-17 jarigen dat actief is als vrijwilliger in de sport Bron: Onderzoek jongeren (O&S)

Wat gaan we er voor doen? • We ondersteunen en adviseren partners bij de borging van combinatiefuncties in hun organisatie. • We kijken naar samenwerking tussen de Bossche sportverenigingen en verenigingen uit andere sectoren. • We ondersteunen verenigingen bij het realiseren van een grotere diversiteit aan vrijwilligers. • We ondersteunen de partners van het Bosch Sportakkoord bij de uitvoering van hun ambities en actiepunten.

Wat kost het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (x € 1.000): Omschrijving Rekening Begroting Begroting 2020 2021 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Lasten

18.358

23.714

20.215

20.004

19.846

19.746

Baten

6.491

11.553

8.013

7.906

7.863

7.846

-11.867

-12.161

-12.202

-12.098

-11.983

-11.900

Saldo van lasten en baten

Investeringen Zie de bijlage Investeringen bestaand beleid voor een totaal overzicht van de investeringen op basis van bestaand beleid inclusief de toelichtingen. Binnen dit programma staan de volgende investeringen gepland: (Bedragen x € 1.000)

Omschrijving

2022

2023

2024

2025

Aanpassing en verbetering (openlucht)recreatie Aanpassing en verbetering binnensportaccommodaties Aanpassing en verbetering Kwekkelstijn Aanpassing en verbetering openluchtsportaccommodaties Bouwkundig en installatietechnisch onderhoud Sportiom Kleedlokalen HC Maliskamp Toplagen Be Quick Toplagen BLC Toplagen HC Den Bosch Toplagen Nulandia Toplagen The Dukes

67 110

35 149

2.060

1.500

1.546 798 -

130 400 550

400 240 -

240 -

Toplagen: HC Maliskamp Voertuig openluchtrecreatie Voertuigen binnensport Totaal

201 20 72

5.058

2.941

1.001

601

Subsidies Binnen dit programma worden de volgende subsidies verleend (bedragen onder voorbehoud van goedkeuring door de gemeenteraad en resultaten van afspraken): Doelstelling/subsidieontvanger Geraamde Geraamde verstrekking verstrekking 2021 2022 Openstelling van een openbaar toegankelijk zwembad

618.050

604.590

Exploitatiebijdrage Combibad Kwekkelstijn BV

618.050

604.590

Bijdrage in de exploitatielasten van de gehuurde skatehal

96.560

52.330

Exploitatiebijdrage World Skate Center

96.560

52.330

Bijdrage in de huurlasten van de accommodatie van de handboogvereniging Subsidie handboogvereniging Prins Bernhard

5.290

5.330

5.290

5.330

Bijdrage ten behoeve van instandhouding (geprivatiseerde) kleedkamers van derden Exploitatiebijdrage geprivatiseerde kleedaccommodaties

21.190

21.360

21.190

21.360

Bijdrage voor de instandhouding van de sportieve activiteiten van de vereniging Sport Voor Gehandicapten Subsidie gehandicaptensport

5.820

5.870

5.820

5.870

Bijdrage voor de organisatie van beweegactiviteiten voor senioren (bewegingscentrum 50+) 'S-PORT PLUS

5.690

5.740

5.690

5.740

De subsidie dient ter ondersteuning van de activiteiten op het gebied van educatie, beheer en ontwikkeling van natuur en landschap in de gemeente 's-Hertogenbosch Stichting Landschapsbelang Maasdonk

1.910

1.930

1.910

1.930

De subsidie dient ter ondersteuning van de activiteiten voor de voorlichting en educatie van de Brabantse bevolking met als doel het in stand houden van natuur en landschap Stichting Noord-Brabants Landschap

2.180

2.200

2.180

2.200

Incidentele aflopende subsidie aan Stichting Flik-Flak

80.000

De Plek

80.000

Inzet van buurtsportcoach en combinatiefunctionaris

242.620

213.735

Combinatiefunctionarissen

242.620

213.735

Mogelijk maken van begeleide beweegactiviteiten voor senioren

2.790

2.810

Subsidiebijdragen Meer Bewegen voor Ouderen (MBVO)

2.790

2.810

Mogelijk maken van Sportevenementen in de stad

96.560

22.430

Sportevenementen

96.560

22.430

Stimuleren van instandhouding en groei jeugdleden en vrijwilligers bij sportverenigingen Verenigingssubsidie (jeugdleden en vrijwilligers)

320.660

323.230

320.660

323.230

Uitvoeringsbudget beschikbaar stellen aan de partners van het Bosch Sportakkoord ter bevordering van de uitvoering van de actiepunten uit het Bosch Sportakkoord Subsidieregeling Uitvoeringsbudget Bosch Sportakkoord 2021

65.000

Verbonden partijen In het Register Verbonden partijen staan de vaste gegevens van iedere verbonden partij waar in de gemeente ’s-Hertogenbosch deelneemt weergegeven. Onder ‘vaste’ gegevens verstaan we die gegevens, die niet ieder jaar wijzigen. Iedere twee jaar zal een check en eventuele update van deze gegevens plaatsvinden. Ook de zware regionale samenwerkingsverbanden waarin de gemeente ’sHertogenbosch participeert staan in dit register. De Verbonden partijen binnen dit programma vindt u op de volgende pagina's, een overzicht van alle verbonden partijen vind u in de paragraaf Verbonden partijen. Dit programma kent de volgende verbonden partijen:

Kwekkelstijn BV Geplaatst aandelenkapitaal, Rekening courant, leningen, garanties, subsidies e.d. € 18.151 (aandelenkapitaal)

Financieel belang Eigen vermogen

Vreemd vermogen

01-01-2020

31-12-2020

01-01-2020

31-12-2020

€ 108.067

€ 108.067 (concept)

€ 163.462

€ 163.462 (concept)

Resultaat 2020 €0

Risicomanagement: Binnen de exploitatie van Combibad Kwekkelstijn is het buitenbad door de weersafhankelijkheid altijd een financieel risico geweest. In 2018 heeft het 25 meter buitenbassin een semipermanente overkapping gekregen. In de zomerperiode doet het bassin dienst als een van de buitenbadbassins en in de overige jaargetijden als extra trainings- en wedstrijdbinnenbassin voor met name sportverenigingen en banenzwemmers. Het aantal bezoekers in de zomer zal echter toch afhankelijk blijven van het weer. Met de opening van het overkapte buitenbassin zijn vooral de personeelskosten en opbrengsten toegenomen en daarmee het financieel risico. De hoogte van de algemene reserve tot maximaal € 90.000 was niet meer in lijn met het financieel risico. Voor 2021 tot en met 2024 is een nieuwe exploitatie- en huurovereenkomst aangegaan. In de exploitatieovereenkomst is de exploitatiesubsidie aangepast op de nieuwe situatie en is de maximale algemene reserve verhoogd naar € 150.000. Nadat de algemene reserve vanuit eventuele exploitatieoverschotten weer is gegroeid naar dit hogere bedrag zal deze weer toereikend zijn om enige slechtere jaren op te kunnen vangen. Het zwembad Kwekkelstijn is in 2020 en 2021 door Corona deels gesloten (geweest) en deels open met de nodige beperkingen. De BV doet een beroep op landelijke steunmaatregelen en een aantal kosten valt lager uit.

Het netto-nadeel van de BV vertaalt zich in een hogere exploitatiesubsidie van de gemeente aan de BV om het voortbestaan van de exploitatie van combibad Kwekkelstijn niet in gevaar te brengen. De gemeente wordt hiervoor naar verwachting gecompenseerd door een regeling vanuit het Rijk. Stichting La Vuelta Holanda Geplaatst aandelenkapitaal, Rekening courant, leningen, garanties, subsidies e.d.

Financieel belang Eigen vermogen 01-01-2020

31-12-2020

Vreemd vermogen 01-01-2020

31-12-2020

Resultaat 2020

Risicomanagement:

De Stichting La Vuelta Holanda is een samenwerking tussen de provincie Utrecht, provincie Noord Brabant, gemeente Utrecht, gemeente Breda en gemeente ’s-Hertogenbosch. Deze tijdelijke stichting is opgericht met als doel om de start van de Vuelta 2020 te organiseren. Door de coronacrisis heeft de start in Nederland niet plaatsgevonden. Financiële gegevens over 2019 zijn nog niet beschikbaar. De Stichting bestaat van 5 september 2019 en werkt financieel met een verlengd boekjaar. Het is nog onzeker of de stichting in 2021 nog bestaat. In het najaar van 2020 maken de betrokken publieke partijen een keuze of ze de start van La Vuelta 2022 willen organiseren. De Stichting heeft vanaf het begin vormgegeven aan een uitgebreid en deugdelijk risicomanagement.

Risico's Klik hier voor een totaaloverzicht van de risico's. Op dit programma zijn de volgende risico´s van toepassing: Risico

Plafond SPUK

Aard

Maximaal bedrag

Kans (1=laag, 5=hoog)

Structureel

525.000

Op basis van Europese wetgeving is de btw-sportvrijstelling in Nederland vanaf 1 januari 2019 aangepast. Hierdoor wordt het ‘gelegenheid bieden tot sportbeoefening’ door een niet-winst beogende instelling niet langer gekwalificeerd als een btw-belaste prestatie waardoor de verhaalbaarheid van BTW op investeringen en exploitatie is komen te vervallen. Om de financiële nadelen van deze aanpassing in de BTW wetgeving te compenseren kunnen gemeenten in de periode 2019-2023 een ‘Specifieke uitkering stimulering sport’ (SPUK) aanvragen. Deze regeling kent echter een landelijk plafond. Indien er landelijk meer middelen worden aangevraagd dan beschikbaar, vindt een verdeling naar rato van de aangevraagde bedragen plaats. Op basis van de aanvragen was er zowel in 2019 als in 2020 sprake van een landelijke overvraging. De definitieve toekenning wordt bepaald op basis van de verantwoording die via de SISA bij de jaarrekening plaatsvindt. De definitieve vaststelling over 2019 heeft in 2020 plaatsgevonden en hierbij was sprake van een 100% vergoeding. Anders dan op basis van de aanvragen verwacht mocht worden werd het landelijk plafond niet bereikt. De definitieve vaststelling over 2020 moet nog plaatsvinden. In hoeverre het landelijk plafond in 2020 en/of latere jaren wel wordt bereikt en dus korting naar rato plaatsvindt is nog niet bekend.

Beleidskaders/wet- en regelgeving Sportvisie Sportief Samen Verder Buitensportnota ‘Buitenkans’ Zaalsportnota

Milieu respecterende ontwikkelingen Ambitie ‘s-Hertogenbosch wil een aantrekkelijke, gezonde en duurzame stad zijn. Om die ambitie waar te maken werken we met burgers, onderwijs en bedrijven aan die duurzame aanpak. In de bedrijfsvoering krijgt maatschappelijk verantwoord ondernemen/inkopen en de circulaire economie steeds meer vorm. Duurzaamheid zal in de hele organisatie verankerd worden. Richting onze inwoners bundelen we onze informatie en intensiveren we onze communicatie om bewustwording rondom de energietransitie te versterken. Daarnaast integreren we maatregelen rondom klimaatadaptatie en mitigatie zo veel mogelijk. Met duurzaamheid willen wij ook economische kansen pakken. Vooral op het terrein van energie (besparing en duurzame toepassingen zoals wind, zon), duurzame bouw (zuinig ontwerpen, materialisatie), integraal waterbeheer (toepassingen van berging, combinaties met groen, recreatie en natuur), agrifood en mobiliteit (toepassen innovatieve technologieën).

Duurzaamheid Wat willen we bereiken? Een duurzame stad. Het programma duurzaamheid wordt verder geïntensiveerd met inzet op: 1. gezond, groen en klimaatbestendig 2. CO2-neutraal (waaronder energietransitie) 3. waardebehoud van grondstoffen 4. duurzame mobiliteit en een bewustwordingsaanpak gericht op het activeren van de stad voor duurzaamheid. Wat gaan we er voor doen? • De Visie Duurzaam 's-Hertogenbosch wordt verder geïmplementeerd aan de hand van de principes van The Natural Step. • We richten ons met onze communicatie op samenwerking en het activeren van de stad voor duurzaamheid. Onder andere worden de coalities met stakeholders in de stad verder uitgebouwd met het Netwerk Duurzaam ’s-Hertogenbosch en Young Changemakers. Tevens werken we het duurzaam loket verder uit, organiseren we het duurzaam weekend. • Op basis van de lange termijn ambities voor duurzaamheid wordt de duurzaamheidsmonitor verder doorontwikkeld en het jaarlijkse duurzaamheidsjaarverslag opgesteld. Hierbij zetten we in op verbetering van het datagedreven werken voor duurzaamheid. • We zetten de verduurzaming van gemeentelijke gebouwen voort en bereiden duurzamer beheer & onderhoud en duurzaam gebruik van de gebouwen voor. De voortgang wordt gerapporteerd in het Duurzaamheidsjaarverslag.

• Het actieplan Maatschappelijk Verantwoord inkopen wordt geactualiseerd en aangevuld met praktische kaders voor duurzaam inkopen. • De implementatie van het actieplan duurzame mobiliteit wordt voortgezet. Met het actieplan wordt onder andere een impuls gegeven aan schonere bevoorrading binnenstad, nieuwe schone mobiliteitsconcepten en plaatsing van oplaadpunten. De voortgang wordt gerapporteerd in het Duurzaamheidsjaarverslag. • Voor duurzame gebiedsontwikkeling wordt de verbetering van de interne en externe advisering voortgezet. • We voeren het duurzaamheidsakkoord uit, samen met woningbouwcorporaties en bedrijfsleven. • Het Groen-blauw beleid wordt geïmplementeerd voor uitvoering van groen- en klimaatbestendig beleid. De voortgang wordt gerapporteerd in het Duurzaamheidsjaarverslag. • De voortgang op CO2-reductie wordt gerapporteerd in het Duurzaamheidsjaarverslag en de begroting.

Klimaatneutrale stad Wat willen we bereiken? ‘s-Hertogenbosch is in 2050 een klimaatneutrale stad. Om dit te bereiken wordt ingezet op zeer forse energiebesparing en opwekken van duurzame energie, zoals vastgesteld in het Klimaatprogramma in 2008 en het Energietransitieprogramma 2016-2020. Daarin zijn uiteenlopende projecten voor de deelgebieden woningen, gemeentelijke gebouwen, bedrijven en duurzame energieopwekking opgenomen. De komende periode ligt er extra prioriteit op (grootschalige) duurzame energieopwekking en energiebesparing bij de bebouwde omgeving (o.a. wijkenergieplannen). Indicator Nulmeting Doelstelling Ambitie 2022 2022 Aantal laadpunten voor elektrische auto's

circa 300

2.000

Bron: Afdeling Leefomgeving

Aantal woningen met zonnepanelen

1.360 10.000 (was 10.000 (was 4.000) 4.000)

Bron: klimaatmonitor.databank.nl

Bedrijven nemen energiebesparingsmaatregelen (o.a. deelnemers energiecoalitie, handhaving bij bedrijven en projecten)

380

900 (was 640)

Bron: Informatie afdeling SO/E&E

Aantal grote duurzame energie-installaties

20 20 (was 11)

Bron: Informatie afdeling SO/E&E

Wat gaan we er voor doen? • Een nieuw Energietransitieplan wordt geïmplementeerd. De voortgang wordt gerapporteerd in het Duurzaamheidsjaarverslag. • Uitvoeren energiebesparingsprogramma gemeentelijke gebouwen en openbare verlichting. • Ontwikkelen en uitvoeren aanpak energiebesparing bij kantoren en bedrijven. • Energiebeleid borgen in de omgevingsvisie. • Uitvoeren gemeentebrede aanpak inclusief communicatie voor energiebesparing in particuliere woningen. • Uitvoeren gebiedsgerichte aanpak verduurzaming bedrijventerreinen. • Handhaving van verplichte energiemaatregelen bij bedrijven. • Stimuleren zon op (grote) daken. • Beoordelen en faciliteren van initiatieven voor zonneweides en windmolens op basis van de Visie Energielandschap (uitvoeringsprogramma). • Samen met de regiogemeenten werken aan de Regionale energiestrategie (RES) 2.0 en start met uitvoering RES. • Samen met het Ministerie van EZK, provincie Noord-Brabant en gemeente Oss opstellen van een ruimtelijk kader (met voorkeursalternatief) waarbinnen het opwekken van duurzame energie met zonne- en windenergie binnen de Duurzame Polder mogelijk is. Het voorkeursalternatief komt door middel van een open participatieproces met stakeholders en omwonenden tot stand. Ten behoeve van het afwegen van de diverse alternatieven zal een milieu-effectrapportage worden opgesteld.

• Uitvoeren proeftuin aardgasvrije wijk 't Zand en ondersteuning overige 4 buurtinitiatieven. • Opstellen en bestuurlijk laten vaststellen van de Transitievisie Warmte. • Vervolg van de Transitievisie Warmte middels buurtuitvoeringsplannen.

Duurzame stadsontwikkeling en duurzaam bouwen Wat willen we bereiken? Van de compacte, complete en contrastrijke stad ook nadrukkelijk een duurzame stad maken. Wat gaan we er voor doen? • We bouwen het Duurzaam loket (groen loket) steeds verder uit aan de hand van de ambities in de Visie Duurzaam 's-Hertogenbosch. • Bij gebiedsontwikkeling en ruimtelijke plannen vormt duurzaamheid één van de uitgangspunten. We versterken hierin onze inzet op klimaatadaptatie, groen, ecologie en waardebehoud van grondstoffen. • We zetten in op duurzame stedelijke ontwikkeling van woon- en werklocaties op (middel-)grote ontwikkelings- en herstructureringslocaties door de ambities uit de Visie Duurzaam ’sHertogenbosch hierin structureel mee te nemen. • Versterking ondersteuning particuliere initiatieven duurzaamheid d.m.v. Duurzaam Loket www.denbosch.nl/duurzaam • Versterking thema’s gezonde verstedelijking en gezonde stad.

's-Hertogenbosch groen en klimaatbestendig Wat willen we bereiken? In de Nota `s-Hertogenbosch Groen en Klimaatbestendig hebben we vastgesteld dat we gaan voor een groene en klimaatbestendige leefomgeving in 2050. De stad van de toekomst is een groene stad. Wat we willen bereiken is dat de stad zelf in staat is om wateroverlast en hitte op te vangen. We willen soortenrijke stadsnatuur, dicht bij onze inwoners en we willen de relatie van de stad met het buitengebied versterken. We gaan kansen benutten om ‘s-Hertogenbosch meer en beter groen en blauw in te richten. We pakken gelijk een aantal opgaven mee die we toch moeten doen; natuurinclusief bouwen, waterveiligheid, biodiversiteit en duurzame energie. Wat gaan we er voor doen? • We passen het beoordelingskader van de UPOR (Uitvoeringsprogramma Openbare Ruimte) aan. Binnen de uitgangspunten van het UPOR is het bijdragen aan de natuurlijke stad reeds een afwegingscriterium. Waar nodig worden Groenblauwe criteria toegevoegd aan beoordelingskader UPOR zodat openbare ruimte komende jaren verder klimaatbestendig wordt ingericht. • We stellen ruimtelijke regels op voor het gebruik van oppervlaktewater. Dit gaat over diverse vormen van gebruik van water (recreatief, evenementen, etc.).

Uitwerken van oppervlaktewaterbeleid, gericht op oplossen van overlast en het versterken identiteit stadswateren, rekening houdend met de ambities van het groenblauwe beleid en ’s-Hertogenbosch waterstad. • Voor elk van de wijken in de stad zal een gebiedspaspoort worden opgesteld als input voor de omgevingsvisie/ of tegelijk met de gebiedsvisies van de omgevingsvisie. Uit deze gebiedsgerichte visie voor de lange termijn kunnen we knelpunten halen en maatregelen bepalen en prioriteren, per wijk en bedrijfsterrein.

• De Gemeente ’s-Hertogenbosch richt de openbare ruimte klimaatbestendig in. Bij vitaliseringsprojecten zoeken we kansen voor ontstening en vergroening. Te denken valt aan het gebruik van grasbetontegels in plaats van asfalt of klinkers, aanplant van meer groen/bomen, het stimuleren van adoptiegroen, adoptie van boomspiegels. Uitbreiding van het groenareaal door vertalen naar beheer- en onderhoudsbudgetten. • Het Gemeentelijk Rioleringsplan wordt geactualiseerd. •

•

• • •

De Groene daken subsidie wordt gecontinueerd óf verbreed tot een afkoppelsubsidie t.b.v. afkoppeling van regenpijp en particuliere onttegeling en vergroening. Dit doen we samen met Waterschap Aa en Maas omdat die een subsidieregeling hebben die gestapeld kan worden op acties vanuit Gemeente ’s-Hertogenbosch. Regentonnen subsidieactie wordt herhaald in het voor- en najaar. Tegel eruit, plant erin Stresstest extreme neerslag wordt ge-update.

• Ecologisch beheer draagt verder bij aan het versterken van een groenstructuur met een hogere biodiversiteit. Bloemen- en plantenrijke bermen zorgen ervoor dat insecten, vlinders en andere diersoorten een leefgebied hebben. De oevers langs stedelijk water worden ecologisch beheerd om de biodiversiteit te verhogen en het leefgebied voor fauna te verbeteren. Ecologisch beheer is niet per definitie goedkoper. • Oeverplan - Wijk Noord; Vervangen en verwijderen van beschoeiing; 10 kilometer wordt omgevormd tot natuurvriendelijke oever; -Wijk Maaspoort Vervangen en verwijderen van beschoeiing; waarvan ca. 7-10 kilometer wordt omgevormd tot natuurvriendelijke oever. De baggerwerkzaamheden wijk Noord worden verder uitgevoerd. Tevens wordt een start gemaakt met baggeren wijk Maaspoort. • Inwoners hebben een belangrijke taak om onze gemeente te vergroenen. De campagne klimaatbewustzijn is een serie acties en activiteiten - verdeeld over het jaar - met als doel om bewustwording over vergroenen en klimaatbestendige inrichting te vergroten. • Schouw bedrijventerreinen: we leggen aan bedrijven uit, tijdens de jaarlijkse schouw, dat het klimaat verandert. We informeren hen over de gevolgen en leggen uit hoe zij hun bedrijventerrein kunnen inrichten om de gevolgen te beperken (groene daken, groene terreinen).

• Participeren in Samenwerkingsverbanden werkeenheid Doelmatig Waterbeheer de Meierij en Regio Noordoost Brabant voor kennisontwikkeling en vergroten efficiency. We werken samen op de thema’s Klimaatbewustzijn en Duurzame bedrijventerreinen. Wij onderzoeken de mogelijkheden om de afvalwaterketen te verduurzamen en stimuleren de toepassing van nieuwe technologieën en nieuwe informatiestromen rond ‘smart cities’ (big data). Op het gebied van energietransitie kijken we naar de mogelijke toepassingen van riothermie en aquathermie. • Samenwerken aan Maasbrede Maatregelpakketten voor de waterveiligheid in het kader van Integraal Riviermanagement Maas. • HoWaBO 2: in regionaal verband opkomen voor de belangen van Gemeente ’s-Hertogenbosch om overstromingen vanuit de regionale watergangen Aa en Dommel te voorkomen of beperken. • Onder aanvoering van waterschap Aa en Maas, bijdragen aan de versterking van de Maasdijk. • Om de levensduur van de riolering op te rekken tot een geschikt vervangingsmoment, voeren we rioolreparaties uit. • Gefaseerd vervangen van de elektrische installaties van gemalen en bergbezinkbassins. • Het aantal vierkante meters verharding wordt daar waar mogelijk verminderd, zodat de kans op wateroverlast en hittestress gereduceerd worden.

Verbeteren luchtkwaliteit Wat willen we bereiken?

Een gezonde stad. Streven we naar een gezondheidswinst van minimaal 50 procent in 2030 ten opzichte van 2016. Dat betekent dat mensen langer, gezonder en met meer kwaliteit leven. We willen blijvend aan de Europese normen voor luchtkwaliteit voldoen en we willen in 2030 voldoen aan de luchtkwaliteitseisen van de Wereldgezondheidsorganisatie. Wat gaan we er voor doen? • Aansluiting blijven houden bij het Schone lucht Akkoord en het nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL). • Stapsgewijs invulling geven aan decentraal uitvoeringsplan luchtkwaliteit (zie ook duurzame mobiliteit). • Ondersteunen van bewonersinitiatieven meten luchtkwaliteit. • Uitvoeren maatregelen ter verbetering van de luchtkwaliteit

Bodem en ondergrond Wat willen we bereiken? De ruimtelijke ontwikkeling is leidend voor aanpak en tempo van bodemsanering. Daarnaast geldt voor een beperkt aantal locaties/gebieden dat er sprake is van verontreiniging, met name van het grondwater, met ontoelaatbare verspreidingsrisico’s en zónder directe samenloop met ruimtelijke ontwikkelingen. Het duurzaam gebruik van de ondergrond willen we bevorderen voor onder andere bodemenergie, waterberging/klimaatadaptatie en ondergrondse infrastructuur Wat gaan we er voor doen? • Voorbereiden en uitvoeren van (meerjarige) saneringen van gemeentelijke projecten. • Stimuleren van onderzoek en zo nodig de aanpak van verontreiniging bij bestaande bedrijven. • Adequaat toezicht op lopende saneringen zowel van gemeente als van derden (totaal geraamd 2022: 20). • Stimuleren van duurzaam gebruik van de ondergrond i.v.m. ondergronds bouwen, energieopslag/onttrekking al dan niet in combinatie met langdurige grondwatersaneringen, kabels en leidingen. • Strikte handhaving van de grondstromen en toepassingen van (licht) verontreinigde grond.

Beperken geluidshinder Wat willen we bereiken? Doelstelling van het gemeentelijke geluidbeleid is het beheersen van een acceptabel geluidsniveau in de leefomgeving van zowel weg- en railverkeer, als van bedrijvigheid, horeca en evenementen. Ons principe is dat het totaal aantal gehinderden niet toeneemt. Wat gaan we er voor doen? • Blijvende aandacht voor controle en handhaving van horeca en evenementen. • Bij nieuwe ruimtelijke plannen wordt een afweging gemaakt met betrekking tot de gezondheid als gevolg van geluid van weg, spoor en bedrijven. Uitgangspunt is gezond en leefbaar wonen. • Uitvoeren Zonebeheer Rietvelden/Ertveld, Zuid '66 en Heesch-West. • Aanpassen geluidbeleid en actieplan als gevolg van invoering omgevingswet.

Burgers naar vermogen vrijwaren van risico's Wat willen we bereiken? De risico’s van bedrijvigheid, opslag en vervoer worden naar vermogen beperkt voor inwoners, werkenden, bezoekers, passanten e.d.. Als uitgangspunt qua aanvaarding van het risiconiveau bij uitvoering van ontwikkelingen en het nemen van maatregelen geldt ons vastgestelde “uitvoeringskader Externe Veiligheid (2010)”. Een volledige uitschakeling van risico’s is echter niet mogelijk. In het geval een andere overheid bevoegd gezag is, zoals bij het vervoer van gevaarlijke stoffen over rijkswegen en het spoor e.d. zullen wij onze invloed aanwenden om eveneens de risico’s naar beste vermogen te beperken. Voor de meest kwetsbare gebieden wordt via risicocommunicatie het aspect van gevaarzetting en mogelijkheden voor vluchten en bereddering uitgelegd. Rondom elektromagnetische velden en straling bij vooral hoopspanningslijnen, maar ook bij telefoonmasten en verdeelstations ontstaan nog steeds vragen en angst. Deze kwesties worden vooral met een goede ruimtelijke ordening aangepakt i.c. zonering . Burgers vrijwaren van risico’s als gevolg van brandgevaar, asbest bij sloopwerkzaamheden, gezondheid (emissies van bedrijven), constructieve veiligheid ect., wordt geborgd in het vastgestelde Uitvoeringsprogramma VTH.

Wat gaan we er voor doen? • Gegevens over gevaarlijke stoffen zijn actueel en voor iedereen inzichtelijk via de risicokaart. • Verdere samenwerking op het gebied van externe veiligheid met de Omgevingsdienst en Veiligheidsregio (hulpdiensten zoals Brandweer) zal worden voortgezet. • In overleg met het Rijk en Tennet wordt het plan van verkabeling (ondergronds brengen van hoogspanningslijnen) gevolgd. • Veiligheid van risicobedrijven wordt up to date gehouden, met name via toezicht van vergunningen, maar ook voor wat betreft de aan- en afvoer, bijv. bij LPG-stations. • Bij nieuwe ruimtelijke plannen wordt een afweging gemaakt met betrekking tot de risico's als gevolg van transport van gevaarlijke bedrijven en risicovolle bedrijven.

Milieubewuster gedrag Wat willen we bereiken? Een milieubewuster gedrag van inwoners, bedrijven en bezoekers. Daarbij staat de eigen keuze voor een duurzaam handelen centraal. Op veel terreinen werkt de gemeente samen met partners aan het verduurzamen van ’s-Hertogenbosch. Door met hen in gesprek te gaan en samenwerking te stimuleren werken we samen aan een duurzame samenleving. Dat gaat dus voorbij aan wat wettelijk moet en raakt dus ieders eigen keuze voor een duurzame toekomst. We richten ons daarbij op de “Sustainable Development Goals” zoals die door de VN zijn geformuleerd in de toekomstagenda voor een mondiale duurzame ontwikkeling tot 2030. Speciale aandacht is er voor het onderwijs omdat we daarmee werken aan een duurzaam ’s-Hertogenbosch in de toekomst. Indicator Nulmeting Doelstelling Ambitie 2022 2022 Aantal jaarlijkse duurzaamheidsinitiatieven met subsidie ondersteund

3.000

3.500

Bron: SO

Aantal leerlingen natuur- en milieueducatie Bron: SO

Wat gaan we er voor doen?

• Samen met het onderwijsveld het thema duurzaamheid structureel onder de aandacht brengen. Onder andere door de samenwerking met het onderwijs te versterken.

Onderhoud openbare ruimte Wat willen we bereiken? Door een aantal gerichte koerswijzigingen in het beheer gaan we ook in de openbare ruimte bijdragen leveren aan de duurzame stad die ’s-Hertogenbosch wil zijn. We willen de CO2-uitstoot en het energieverbruik verminderen, zowel in de openbare ruimte (verlichting, verkeerslichten, pompen en gemalen), als bij de uitvoering van het onderhoud (onder andere elektrische onderhoudsvoertuigen en materieel). We stimuleren ecologisch beheer, zodat de biodiversiteit en ecologische structuren beter worden ondersteund. De openbare ruimte gaan we voorbereiden op de opgaven vanuit de klimaatverandering (ruimte en voorzieningen om wateroverlast op te vangen en aanpak hittestress door vergroenen van de openbare ruimte). We kunnen de beoogde koerswijzigingen niet alleen realiseren. Het vraagt om een nauwe samenwerking met de inwoners en ondernemers in de stad. Wat gaan we er voor doen? • Bij uitval worden bomen in principe vervangen. Voorwaarde is wel dat we de boom een goede en bestendige groeiplaats kunnen meegeven zodat hij tientallen jaren mee kan. Als dat niet kan, kunnen we kiezen voor andere vormen van groen. • Bij renovatie in de openbare ruimte worden bestaande materialen die nog van voldoende kwaliteit zijn hergebruikt. Vervanging is geen automatisme. • In 2022 worden de oevers in de wijk Maaspoort vernieuwd.

Tot en met 2023 wordt er ca. 10 km beschoeiing vervangen door nieuwe oeverbescherming en 20 km beschoeide oevers worden omgevormd tot natuurvriendelijke oevers. Ook in de Noorderplas zullen een aantal oevers worden omgevormd naar natuurvriendelijke oevers. • Baggerwerkzaamheden wijk Maaspoort zullen in 2022 worden uitgevoerd. • Bij werkzaamheden (investeringen) in de openbare ruimte proberen we initiatieven zoveel mogelijk integraal (verharding, groen, bomen, riolering, etc.) aan te pakken. In 2022 lopen onder andere de volgende projecten die voorbereid of gestart zijn in 2021 door: • Vitalisering Nederlandse Buurt fase 1 & 2 • Gestelse buurt • Sparrenburg • De bruggen van het Westerpark en park Concordialaan naderen het einde van hun technische levensduur en hebben daarnaast dusdanig veel onderhoud nodig dat ze vervangen moeten worden uit het oogpunt van veiligheid, directe en indirecte kosten (beheer) en uitstraling. Het doel is om de huidige bruggen, die hun einde levensduur naderen (eventueel deels) te vervangen door nieuwe bruggen en/of dam met duiker teneinde veilige, onderhoudsarme en duurzame oeververbindingen te realiseren. Binnen dit project kunnen we mogelijk ook concrete invulling en uitvoering geven aan de volgende werkgroepen/ projecten.

• Werkgroep proeftuin circulaire fietsbruggen (Bouwcirculair) • Werkgroep Hout in de GWW • Olifantenbrug (3D geprinte brug van gerecycled plastic)

Goede afvalzorg Wat willen we bereiken?

Naast de bronscheiding zien wij ook nascheiding als een goede manier om de hoeveelheid restafval terug te brengen met behoud van kwaliteit van grondstoffen. Onze ambitie is minder restafval (met behoud van kwaliteit van grondstoffen) en hoge klanttevredenheid. Daarbij blijven we in de koplopergroep van de 100+gemeenten als het gaat om een laag bedrag voor de afvalstoffenheffing. Indicator Nulmeting Doelstelling Ambitie 2022 2022 Minicontainers

189

165

208

185

288

260

7,5

8,0

Bron: Afvalstoffendienst

Ondergrondse containers Bron: Afvalstoffendienst

Verzamelcontainers Bron: Afvalstoffendienst

Klanttevredenheid Bron: KTO Afvalstoffendienst

Wat gaan we er voor doen? • We geven voorlichting over voedselverspilling en bronscheiden van groente, fruit en etensresten. We onderzoeken waar de inwoners behoefte aan hebben voor een betere scheiding van GFT+etensresten. • We onderzoeken de mogelijkheid om via de milieustraat Treurenburg meer te komen tot hergebruik van grondstoffen, zonder dat dit eerst naar bewerkers/verwerkers toe gaat. • Daar waar mogelijk zal maatwerk worden toegepast om bijvoorbeeld verpakkingsafval huis-aanhuis in te zamelen en de manier van inzameling bij inpandige verzamelcontainers te veranderen. Ook willen we luiers en incontinentiemateriaal gemeente breed gescheiden inzamelen en duurzaam laten verwerken. • We zijn met de regiogemeenten in een vergevorderd stadium wat betreft het nascheidingsinitiatief in Oost-Brabant. In 2022 zetten we concretere stappen m.b.t. samenwerking en nascheiding.

Wat kost het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (x € 1.000): Omschrijving Rekening Begroting Begroting 2020 2021 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Lasten

71.717

80.595

67.878

67.871

67.687

67.649

Baten

77.202

84.946

72.446

72.449

Saldo van lasten en baten

5.485

4.351

4.567

4.579

4.762

4.800

Omschrijving

2022

2023

2024

2025

Afkoppelen van hemelwater: Algemeen bij herinrichting Diverse reparaties en aanpassingen Duurzaamheid (incl. mobiliteit) Grondwatermeetnet, vervanging meetinstrumenten Inzamelmiddelen Modulair KCA-depot milieustation Rosmalen Realisatie ARBO werkplekken KCA-depot / containerhal Routine investeringen afvalstoffendienst Vervanging installatie IBA's (individuele behandeling afvalwater) Vervanging ondergrondse containers Vervanging riolering algemeen

1.713

339 1.040 94

339 1.040 -

300 130 300

300 -

2.000 428

1.300 -

500 1.819

Totaal

8.663

7.011

20.000

20.160

20.000

20.160

Schoon hemelwater van bestaande particuliere daken afkoppelen via groene daken. Door hemelwater af te koppelen stort het riool minder over, waardoor de oppervlaktewaterkwaliteit verbetert. Uiteindelijk zijn zo ook een minder groot vuilwaterriool en rioolwaterzuivering nodig, wat efficiency in de gehele waterketen betekent. Afkoppelen vormt een onmisbaar onderdeel van doelmatig waterbeheer en van de ambitie om te komen tot een klimaatbestendig, robuust en mooi watersysteem in ’sHertogenbosch. Groene daken bieden een grote bijdrage aan zowel het vasthouden van water als de verbetering van de biodiversiteit en het leefklimaat in de stad. Subsidieregeling aanleg groene daken

90.000

100.000

90.000

100.000

Stimuleringsbijdrage voor natuur- en milieueducatie voor basisscholen

36.970

23.180

Het Groene Pad

36.970

23.180

Coöperatieve Vereniging Midwaste Milieu UA Geplaatst aandelenkapitaal, Rekening courant, leningen,

Financieel belang Eigen vermogen

Vreemd vermogen

garanties, subsidies e.d.

01-01-2020

31-12-2020

01-01-2020

31-12-2020

Coöperatieve vereniging met uitsluiting van aansprakelijkheid, bijdrage bij toetreding € 30.000, jaarlijkse bijdrage € 40.000

€ 1.224.837

€ 1.454.696 € 37.439.350 € 35.427.032

Resultaat 2020 € 229.855

Risicomanagement: De Coöperatieve Vereniging Midwaste Milieu U.A. is begin 2009 opgericht en heeft als belangrijkste doel het voor haar leden bereiken van de hoogst mogelijke kwaliteit tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten v.w.b. het inzamelen en verwerken van afval. De coöperatieve vereniging is de juiste entiteit welke past bij de gestelde doelen van de (toekomstige) leden en de toekomstige ontwikkelingen. De coöperatieve vereniging is een rechtspersoon en dus aansprakelijk voor haar doen en laten. De Coöperatieve Vereniging Midwaste Milieu U.A. is een CV met een uitgesloten aansprakelijkheid. Het lidmaatschap van de gemeente ’s-Hertogenbosch van de Coöperatieve Vereniging Midwaste Milieu U.A. betekent dat de gemeente niet aansprakelijk is voor nadelige gevolgen van overeenkomsten die de coöperatie sluit met andere partijen (andere leden en derden). Binnen de coöperatie zijn wij uitsluitend aansprakelijk voor die zaken waarvoor wij zelf een overeenkomst hebben gesloten met de coöperatie. Omgevingsdienst Brabant-Noord Geplaatst aandelenkapitaal, Rekening courant, leningen,

Financieel belang Eigen vermogen

Vreemd vermogen

garanties, subsidies e.d.

01-01-2020

31-12-2020

01-01-2020

31-12-2020

€ 89,54 gemiddelde kostprijs per uur (o.b.v. herziene begroting 2018)

€ 10.600.000

€ 8.600.000 € 12.700.000 € 11.400.000

Resultaat 2020 € 168.000

Risicomanagement: In de begroting van de ODBN is een paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing opgenomen. De ODBN streeft ernaar om de onderkende risico’s zoveel mogelijk te ondervangen door het treffen van beheersmaatregelen, het afsluiten van verzekeringen en kwaliteitscontrole. Ze hebben de risico’s in beeld gebracht en de “waarde” die aan deze risico’s is verbonden, vastgesteld. Daarmee zijn deze risico’s ook vanuit financieel oogpunt voldoende afgedekt. Belangrijkste risico’s die de ODBN onderkent zijn het niet voldoende uitvoering kunnen geven aan het MeerJarenOntwikkelingsPlan (MJOP: met als doel om de bedrijfsvoering op orde te krijgen), adequate implementatie van de Omgevingswet, de nieuwe huisvesting in Den Bosch, digitale gegevensbescherming en mogelijk afnemend aantal opdrachten van deelnemers. Daarnaast speelt de krapte op de arbeidsmarkt en blijft het moeilijk om vrijvallende functies adequaat in te vullen.

Risico's Klik hier voor een totaaloverzicht van de risico's. Op dit programma zijn de volgende risico´s van toepassing: Risico

Stortplaats Meerendonk/Vlagheide

Aard

Maximaal bedrag

Kans (1=laag, 5=hoog)

Incidenteel

Na sluiting van een stortplaats wordt deze overgedragen aan de provincie. Zij zijn vanuit de Wet Milieubeheer belast met de eeuwigdurende nazorg voor gesloten stortplaatsen. Op het moment van overdracht dient het benodigde doelvermogen te worden afgerekend. De provincie Noord-Brabant voert elke vijf jaar periodiek onderzoek uit, een zogeheten Asset Liability Management (ALM) studie. Daarbij stelt de provincie vast of de gehanteerde rekenrente (momenteel 5,06%) en daarmee het gehanteerde doelvermogen, passend is om aan haar eeuwigdurende nazorgverplichtingen te voldoen. De resultaten van de laatste vastgestelde ALM-studie, waarbij onder meer de effecten van de langdurig lage rentestand in beeld zijn gebracht, zijn met de vergunninghouders van de stortplaatsen intensief besproken. Een langdurige lage rentestand heeft gevolgen voor de financiering van de eeuwigdurende nazorgplicht van de provincie. Zowel de Provincie als de Exploitanten onderkennen dat alternatieven (waaronder (maar niet beperkt tot): duurzaam stortbeheer, 100-jarige levensduur bovenafdichting, technologische ontwikkelingen/innovaties en afvalmining) mogelijk kunnen leiden tot een beperking van de kosten van de nazorg van de stortplaatsen in de toekomst en derhalve tot een verlaging van het doelvermogen van de stortplaatsen, zonder dat afbreuk wordt gedaan aan de vereisten voor veiligheid en milieu.

Daarom hebben de provincie en de vergunninghouders een overeenkomst gesloten om hier de komende jaren, in aanloop naar de nieuwe ALM-studie, diepgaand onderzoek naar te doen. Onderdeel van deze overeenkomst is dat, zo lang het onderzoek loopt, de vergunninghouders de stortplaatsen nog niet voor eeuwigdurende nazorg overdragen aan de provincie en dus zelf risicodragend blijven. Tegelijkertijd handhaaft de provincie de rekenrente op het bestaande niveau. Deze afspraak geldt voor een periode van maximaal 5 jaar. Zo lang het doelvermogen niet definitief is vastgesteld, lopen wij het risico dat het reeds in het nazorgfonds gestorte vermogen, samen met de voorzieningen die wij voor beide stortplaatsen aanhouden, ontoereikend is. Zowel de Provincie als de Exploitanten onderkennen dat alternatieven (waaronder (maar niet beperkt tot): duurzaam stortbeheer, 100-jarige levensduur bovenafdichting, technologische ontwikkelingen/innovaties en afvalmining) mogelijk kunnen leiden tot een beperking van de kosten van de nazorg van de stortplaatsen in de toekomst en derhalve tot een verlaging van het doelvermogen van de stortplaatsen, zonder dat afbreuk wordt gedaan aan de vereisten voor veiligheid en milieu. Daarom hebben de provincie en de vergunninghouders een overeenkomst gesloten om hier de komende jaren, in aanloop naar de nieuwe ALM-studie, diepgaand onderzoek naar te doen.

Onderdeel van deze overeenkomst is dat, zo lang het onderzoek loopt, de vergunninghouders de stortplaatsen nog niet voor eeuwigdurende nazorg overdragen aan de provincie en dus zelf risicodragend blijven. Tegelijkertijd handhaaft de provincie de rekenrente op het bestaande niveau. Deze afspraak geldt voor een periode van maximaal 5 jaar. Zo lang het doelvermogen niet definitief is vastgesteld, lopen wij het risico dat het reeds in het nazorgfonds gestorte vermogen, samen met de voorzieningen die wij voor beide stortplaatsen aanhouden, ontoereikend is.

Beleidskaders/wet- en regelgeving Energietransitieprogramma 2016-2020 Ruimtelijke StructuurVisie 2014 Waterplan 2017 Gemeentelijk RioleringsPlan 2016-2021 Wet Algemene Bepalingen Omgevingsrecht Beleidsplan Beheer Openbare Ruimte 2016-2025 Beleidsplan Openbare Verlichting 2011 Herijking Afvalstoffenplan 2015-2018 Visie duurzaam 's-Hertogenbosch

Cultuurhistorische kwaliteit Ambitie Erfgoed actief dienstbaar maken aan de ontwikkeling van de stad. Niet alleen als inspiratiebron voor de ruimtelijke kwaliteit maar vooral ook ten dienste van de economische en sociale ontwikkeling. De door uw raad vastgestelde Cultuurhistorische beleidsvisie, ‘Op weg naar 2029’ is het beleidsinhoudelijk kader. Vier hoofdthema’s staan hierin centraal: • Erfgoed toegankelijk maken voor meer mensen • Herbestemming van monumenten • Nieuwe aandacht voor cultuurhistorisch landschap en militair erfgoed • Monumentenzorg De aanpak is faciliterend, laagdrempelig, publieksgericht en waar mogelijk digitaal.

Erfgoed toegankelijk maken voor meer mensen Wat willen we bereiken? Het toegankelijk maken van erfgoed vergroot de betrokkenheid van inwoners bij hun stad. Dit heeft weer een positief effect op onder meer vrijwilligerswerk, het bevorderen van sociale samenhang en het omgaan met de openbare ruimte. Ook voor bezoekers en investeerders is die historische identiteit van belang. Het maakt ‘sHertogenbosch interessanter voor (meerdaags) toeristisch bezoek en is ook een steeds belangrijkere vestigingsfactor. Wat gaan we er voor doen? • Het faciliteren van de heemkundekringen en cultuurhistorische werkgroepen in onze gemeente en hen ondersteunen bij het uitdragen van de cultuurhistorie. We doen dit door kringen en werkgroepen digitaal aan te haken aan de erfgoedwebsite/route-app, het bevorderen van onderlinge samenwerking, het afstemmen van agenda’s en het bieden van kennis en deskundigheid. • Via onze erfgoedwebsite en apps maken we archeologisch, bouwhistorisch en archiefonderzoek zeer breed toegankelijk. We gebruiken nieuwe digitale middelen zoals 3D, Virtual Reality en games om het publiek te bereiken. Sociale media worden intensief en met succes ingezet voor het delen van historische informatie, evenementen en het betrekken van het publiek. • Co-creatie en publieksparticipatie bevorderen, onder andere door het verder intensiveren van crowdsourcing.

Vrijwilligers, bewoners, studenten en publiek worden actief betrokken bij het verrijken van onze bronnen, ontwikkelen van producten/diensten en het vertellen van verhalen over de stad. • Samen met de provincie Noord-Brabant, de ‘liniegemeenten’ Heusden, Vught en SintMichielsgestel, Stichting De Groene Vesting en de Kring Vrienden van 's-Hertogenbosch wordt een uitvoeringsagenda opgesteld. Hierin zullen educatieve en cultuurtoeristische arrangementen worden voorgesteld om in de komende jaren tot uitvoering te brengen. We werken daarbij toe naar een evenementenjaar in 2029, 400 jaar na het Beleg van de stad door prins Frederik Hendrik. • Het realiseren van een Erfgoedcentrum in het Groot Tuighuis als gemeentelijke informatie-, presentatie-, expositie- onderzoeks-, en inspiratieomgeving. Alle erfgoeddisciplines (inclusief stadsarchief) en (circa 100) vrijwilligers werken hier op één centrale en toegankelijke plek integraal samen. • Het actualiseren van de cultuurhistorische beleidsvisie ‘Op weg naar 2029’. Met de realisatie van het Erfgoedcentrum zetten we een volgende stap (o.a. nieuw publieksconcept, duurzaamheid, bredere benadering van erfgoed inclusief archief en cultuurhistorisch landschap). • We ontwikkelen in samenwerking met het regionaal onderwijs lesproducten voor erfgoededucatie. Aanbod is zowel digitaal als op locatie.

100

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10585046/2