Bijlage 1 Nota zienswijzen bestemmingsplan Brabantbad

Het aanbod van vrijesector koopwoningen, sociale huurwoningen en betaalbare koopwoningen biedt veel mensen de mogelijkheid een wooncarrière te starten of voort te zetten en levert een bijdrage in de broodnodige doorstroming van woningen in de stad. De commerciële en maatschappelijke ruimte onder de woontorens dragen bij aan de sociale cohesie. Als bewoner, als omwonende, of als gast kan je hier fijn toeven en verblijven met ruimte voor ontmoeting en ontspanning. Het project Brabantbad moet er snel komen, reclamant wil er graag wonen. • De zienswijze wordt voor kennisneming aangenomen. Reclamant 55 a. Reclamant spreekt steun uit voor het plan op basis van de volgende argumenten: Het Brabantbad geeft met haar diverse woningaanbod (circa 170 eenheden), een broodnodig antwoord op het nijpende woningtekort in 's-Hertogenbosch. Het project is – met respect voor het gebruik van het Prins Hendrikpark – in haar woonprogramma zeer divers opgezet. Het aanbod van vrijesector koopwoningen, sociale huurwoningen en betaalbare koopwoningen biedt veel mensen de mogelijkheid een wooncarrière te starten of voort te zetten en levert een bijdrage in de broodnodige doorstroming van woningen in de stad. De commerciële en maatschappelijke ruimte onder de woontorens dragen bij aan de sociale cohesie.

Als bewoner, als omwonende, of als gast kan je hier fijn toeven en verblijven met ruimte voor ontmoeting en ontspanning. Het project Brabantbad moet er snel komen, reclamant wil er graag wonen. • De zienswijze wordt voor kennisneming aangenomen. Reclamant 56 a. Er mogen geen woontorens (tot 60 meter hoog) aan de IJzeren Vrouw komen. Reclamant vindt dit een grove en blijvende aantasting van het karakter van het oudste park van Den Bosch. Groen verdwijnt en recreatie wordt beperkt. Het park is uniek en heel waardevol: open, groen en dicht bij de stad, tussen dichtbevolkte wijken. Steeds meer bewoners uit alle delen van de stad gebruiken het park om te ontspannen. De voorgestelde bebouwing met woontorens tot op 25 meter van het water gaat ten koste van natuur, recreatie, een ontspannen beleving en tenslotte de leefbaarheid van de stad. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. b. Er is op slechts 750 meter afstand al een hele nieuwe wijk gepland met 2.100 woningen en hoogbouw, dat is voor deze wijk voldoende. Nota van zienswijzen Bestemmingsplan ‘Brabantbad’ Pagina 33 van 109

•

Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 3 ‘Woonbehoefte en –programma’.

Reclamant 57 a. Er mogen geen woontorens (tot 60 meter hoog) aan de IJzeren Vrouw komen. Reclamant vindt dit een grove en blijvende aantasting van het karakter van het oudste park van Den Bosch. Groen verdwijnt en recreatie wordt beperkt. Het park is uniek en heel waardevol: open, groen en dicht bij de stad, tussen dichtbevolkte wijken. Steeds meer bewoners uit alle delen van de stad gebruiken het park om te ontspannen. De voorgestelde bebouwing met woontorens tot op 25 meter van het water gaat ten koste van natuur, recreatie, een ontspannen beleving en tenslotte de leefbaarheid van de stad. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. b. Er is op slechts 750 meter afstand al een hele nieuwe wijk gepland met 2.100 woningen en hoogbouw, dat is voor deze wijk voldoende. Het is onbegrijpelijk dat in zo'n uniek Prins Hendrikpark in de Bossche Binnenstad bebouwing wordt gepland. De reeds gerealiseerde bebouwing en de plannen voor bebouwing bij station-Oost, bij de Vliert, een beide zijden van de Hervensebaan en bij de Bruistensingel zorgen ervoor dat er ongeveer 3.000 woningen worden gebouwd dicht bij het Prins Hendrikpark. Dit was nog niet voorzien bij de ontwikkeling van de eerste bouwplannen ten westen van de Grobbendoncklaan.

• Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’ en punt 3 ‘Woonbehoefte en –programma’. Reclamant 58 a. Er mogen geen woontorens (tot 60 meter hoog) aan de IJzeren Vrouw komen. Reclamant vindt dit een grove en blijvende aantasting van het karakter van het oudste park van Den Bosch. Groen verdwijnt en recreatie wordt beperkt. Het park is uniek en heel waardevol: open, groen en dicht bij de stad, tussen dichtbevolkte wijken. Steeds meer bewoners uit alle delen van de stad gebruiken het park om te ontspannen. De voorgestelde bebouwing met woontorens tot op 25 meter van het water gaat ten koste van natuur, recreatie, een ontspannen beleving en tenslotte de leefbaarheid van de stad. De druk op het park is al sterk toegenomen en wordt door deze bouw te groot (afname woongenot en leefbaarheid). Reclamant verzoekt om uit te kijken naar een andere oplossing voor woningproblemen. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. b. Er is op slechts 750 meter afstand al een hele nieuwe wijk gepland met 2.100 woningen en hoogbouw, dat is voor deze wijk voldoende. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 3 ‘Woonbehoefte en –programma’. c. •

Reclamant vreest dat wegen niet toereikend zijn waardoor de Westenburgerweg ook een doorgaande weg wordt. Reclamant vraagt om garantie dat dit niet gebeurt. De Westenburgerweg blijft een doodlopende weg, waardoor auto’s niet via de Westenburgerweg de planlocatie kunnen bereiken. Voor het overige wordt met betrekking tot het onderdeel verkeersafwikkeling verwezen naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 4 ‘Verkeer en parkeren’.

Reclamant 59 a. Er mogen geen woontorens (tot 60 meter hoog) aan de IJzeren Vrouw komen. Reclamant vindt dit een grove en blijvende aantasting van het karakter van het oudste park van Den Bosch. Groen verdwijnt en recreatie wordt beperkt. Het park is uniek en heel waardevol: open, groen en dicht bij de stad, tussen dichtbevolkte wijken. Steeds meer bewoners uit alle delen van de stad gebruiken het park om te ontspannen. De voorgestelde bebouwing met woontorens tot op 25 meter van het water gaat ten koste van natuur, recreatie, een ontspannen beleving en tenslotte de leefbaarheid van de stad. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. Nota van zienswijzen Bestemmingsplan ‘Brabantbad’ Pagina 34 van 109

b. Er is op slechts 750 meter afstand al een hele nieuwe wijk gepland met 2.100 woningen en hoogbouw, dat is voor deze wijk voldoende. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 3 ‘Woonbehoefte en –programma’. Reclamant 60 a. Er mogen geen woontorens (tot 60 meter hoog) aan de IJzeren Vrouw komen. Hoogbouw tot 60 meter hoort absoluut niet in een park. Reclamant vindt dit een grove en blijvende aantasting van het karakter van het oudste park van Den Bosch. Groen verdwijnt en recreatie wordt beperkt. Het park is uniek en heel waardevol: open, groen en dicht bij de stad, tussen dichtbevolkte wijken. Steeds meer bewoners uit alle delen van de stad gebruiken het park om te ontspannen. De voorgestelde bebouwing met woontorens tot op 25 meter van het water gaat ten koste van natuur, recreatie, een ontspannen beleving en tenslotte de leefbaarheid van de stad. Het veranderende klimaat vraagt om vergroening en het Prins Hendrikpark is de groene long van de stad. Reclamant pleit voor uitvoering van het plan uit 2010. Dit past beter en je kan snel bouwen. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. b. Er is op slechts 750 meter afstand al een hele nieuwe wijk gepland met 2.100 woningen en hoogbouw, dat is voor deze wijk voldoende.

• Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 3 ‘Woonbehoefte en –programma’. Reclamant 61 a. Er mogen geen woontorens (tot 60 meter hoog) aan de IJzeren Vrouw komen. Reclamant vindt dit een grove en blijvende aantasting van het karakter van het oudste park van Den Bosch. Groen verdwijnt en recreatie wordt beperkt. Het park is uniek en heel waardevol: open, groen en dicht bij de stad, tussen dichtbevolkte wijken. Het prins Hendrikpark is nu wat iedere gemeente zou willen: mooi en intensief gebruik. Het bruikbare park mag niet nog kleiner worden. Het is al veel kleiner door de bouw rond het park en aanleg van de Van Grobbendoncklaan. Haal het Esso station (weg, red.) en maak ruimte voor meer groen, sportcircuits en spelen. Steeds meer bewoners uit alle delen van de stad gebruiken het park om te ontspannen. De druk op de wijk en park wordt veel te groot omdat de huidige en nieuwe omwonenden ook ergens moeten recreëren. De voorgestelde bebouwing met woontorens tot op 25 meter van het water gaat ten koste van natuur, recreatie, een ontspannen beleving en tenslotte de leefbaarheid van de stad. Het veranderende klimaat vraagt om vergroening en verkoeling en het Prins Hendrikpark is al decennia een groene long van de stad.

• Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. b. Er is op slechts 750 meter afstand al een hele nieuwe wijk gepland met 2.100 woningen en hoogbouw, dat is voor deze wijk voldoende. Vanaf het jaar 2000 is rondom de IJzeren Vrouw voorzien in 3.200 extra woningen (incl. “Station Oost”). • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 3 ‘Woonbehoefte en –programma’. c. •

Waarom luistert de gemeente niet naar de 1737 ondertekenaars van de enquête (75% tegen), de 2400 petitie-ondertekenaars en de 507 ondertekenaars van het Burgerinitiatief? De buurt had veel intensiever betrokken moeten worden toen dat na de coronatijd weer kon. Wij zijn bekend met de bezwaren uit de omgeving en zijn daarom niet over 1 nacht ijs gegaan met dit plan. Het is een locatie die reeds planologisch bestemd is voor woningbouw. Bij het plan is een afweging gemaakt tussen de wens om te voorzien in de grote woningbehoefte en de impact van het plan op de omgeving. Daarbij hebben wij ook op verschillende manieren de reacties uit de omgeving betrokken bij de afweging (zie punt 5 ’Inspraak en omgevingsdialoog’). De voorstellen zoals opgenomen in het burgerinitiatief zijn door de raad afgewogen. De raad heeft besloten niet in te stemmen met het burgerinitiatief. Ook is gekeken om de impact van het plan op de omgeving zo beperkt mogelijk te houden (zie punt 1 ‘Planopzet’). Met dit aangepaste plan hebben wij het vertrouwen dat de impact van het plan acceptabel is.

Nota van zienswijzen Bestemmingsplan ‘Brabantbad’ Pagina 35 van 109

d. Hoge torens leiden tot veel windhinder en schaduwwerking waardoor het geplande park tussen de torens onbruikbaar is. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’ en punt 2 ‘Woonklimaat omgeving’. e. Zijn alle noodzakelijke onderzoeken wel gedaan en actueel (stikstof, archeologie, bomen, bodem, water, milieu, riolering, verkeer, zon en wind, geluid (etc.). • Alle benodigde onderzoeken zijn uitgevoerd en actueel. Zie hiervoor de plantoelichting en de bijbehorende bijlagen. In hoofdstuk 5 van de plantoelichting zijn alle milieuaspecten beoordeeld en indien nodig onderzocht. In paragraaf 5.2 is beoordeeld of er dusdanige milieueffecten zijn dat er een MER (milieueffectrapportage) of een m.e.r.-beoordeling plaats moet vinden. Aan de hand van een vormvrije m.e.r.-beoordeling is geconcludeerd dat er geen belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu zijn en dat een MER of een m.e.r.-beoordeling dus niet nodig is. Voor stikstofdepositie is een AERIUS-berekening uitgevoerd (zie bijlage 9). Deze is voor vaststelling van het bestemmingsplan geactualiseerd conform de meest recente versie van de AERIUS-calculator. Voor archeologie geldt dat het plangebied deels in een zone met een lage verwachtingswaarde ligt en deels binnen de contouren van de voormalige bebouwing. Ter plaatse is de grond dus al geroerd.

Archeologisch onderzoek is daarom niet nodig. Voor de bomen is een bomeneffectanalyse uitgevoerd (zie bijlage 1). Er is een voldoende actueel verkennend bodemonderzoek uitgevoerd (3 april 2020, zie bijlage 6). Voor water is een watertoets doorlopen, deze is opgenomen in paragraaf 5.12 van de plantoelichting. Nader onderzoek is niet nodig. Riolering is voor zover ruimtelijk relevant meegenomen in de watertoets. In paragraaf 3.3 heeft een analyse van de mobiliteitsaspecten (verkeer en parkeren) plaatsgevonden. In dat kader is ook onderzoek gedaan naar het effect op de verkeersafwikkeling op de twee meest nabijgelegen VRI-kruisingen (zie bijlage 10). Het onderzoek laat zien dat de impact van de te ontwikkelen woontorens op de verkeersafwikkeling verwaarloosbaar is. In de Nota Hoogbouw is als voorwaarde gesteld dat onevenredige schaduwhinder voor omwonenden moet worden voorkomen en hiervoor zijn normen opgenomen. In bijlage 2 is onder 9 een bezonningsstudie opgenomen. De conclusie is dat de hoogbouw geen negatieve schaduwwerking voor de omgeving heeft doordat de torens vrij solitair in het midden van het park staan, op grote afstand van de omliggende bebouwing. Er heeft een toets plaatsgevonden met betrekking tot wegverkeerslawaai, indirecte hinder, railverkeerslawaai, industrielawaai en cumulatie van geluid. Zie hiervoor paragraaf 5.4 van de plantoelichting.

Voor wegverkeerslawaai is een onderzoek uitgevoerd (zie bijlage 7). Dit onderzoek is voor de vaststelling van het bestemmingsplan geactualiseerd. f. •

Er is niet bekend over de bouwperiode, toegankelijkheid, geluid, stikstof, fijnstof? Het bestemmingsplan dat nu voorligt, regelt niet de feitelijke uitvoering, maar maakt de bouw van de woontorens planologisch mogelijk. De uitvoering daarvan moet evenwel uitvoerbaar zijn. Nadat het bestemmingsplan in werking is getreden zal voor de bouw van de woontorens een omgevingsvergunning worden verleend en zal duidelijkheid ontstaan over de bouwperiode en de exacte wijze waarop de bouwwerkzaamheden worden uitgevoerd en de bouwplaats wordt ingericht. Ten aanzien van de effecten op het gebied van stikstofdepositie is een stikstofdepositieberekening voor de aanlegfase uitgevoerd voor de vaststelling van het bestemmingsplan. Hierin is een inschatting gemaakt van de bouwperiode, de inzet van materieel, etc. Er is voldoende ruimte op de bouwplaats aanwezig om onevenredige overlast voor de omgeving te kunnen voorkomen. Knelpunten in de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan zijn in dit opzicht niet te verwachten.

Reclamant 62 a. Er mogen geen woontorens (tot 60 meter hoog) aan de IJzeren Vrouw komen. Torens van wel 60 meter hoogte zijn onverenigbaar met de aard van het park en tasten het groene karakter van dit stukje Den Bosch wezenlijk aan. Reclamant vindt dit een grove en blijvende aantasting van het karakter van het oudste park van Den Bosch. Groen verdwijnt en recreatie wordt beperkt. Het park is uniek en heel waardevol: open, groen en dicht bij de stad, tussen dichtbevolkte wijken. Steeds meer bewoners uit alle delen van de stad gebruiken het park om te ontspannen. De voorgestelde bebouwing met woontorens tot op 25 meter van het water gaat ten koste van natuur, recreatie, een ontspannen beleving en tenslotte de leefbaarheid van de stad. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. Nota van zienswijzen Bestemmingsplan ‘Brabantbad’ Pagina 36 van 109

b. Realisering van de hoogbouw is ook overbodig omdat er op slechts 750 meter afstand al een hele nieuwe wijk is gepland met 2.100 woningen en hoogbouw, dat is voor deze wijk voldoende. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 3 ‘Woonbehoefte en –programma’. c. •

De torens van de Amazones laten zien wat het effect is van het realiseren van hoogbouw in een jaren ‘30 wijk. Dergelijke hoogte torens leiden tot veel windhinder en schaduwwerking waardoor het geplande park tussen de torens onbruikbaar is. Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’ en punt 2 ‘Woonklimaat omgeving’.

d. Ook heeft de bouw van de Amazones laten zien dat de verkeersdruk op de wijk onacceptabel groot wordt. Het aantal geplande parkeerplaatsen voor de hoogbouw is onvoldoende (onder de norm) en leidt tot zware overlast in de buurt. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 4 ‘Verkeer en parkeren’. e. Waarom luistert de gemeente niet naar de 1737 ondertekenaars van de enquête (75% tegen), de 2400 petitie-ondertekenaars en de 507 ondertekenaars van het Burgerinitiatief? • Wij zijn bekend met de bezwaren uit de omgeving en zijn daarom niet over 1 nacht ijs gegaan met dit plan. Het is een locatie die reeds planologisch bestemd is voor woningbouw. Bij het plan is een afweging gemaakt tussen de wens om te voorzien in de grote woningbehoefte en de impact van het plan op de omgeving. Daarbij hebben wij ook op verschillende manieren de reacties uit de omgeving betrokken bij de afweging (zie punt 5 ’Inspraak en omgevingsdialoog’). De voorstellen zoals opgenomen in het burgerinitiatief zijn door de raad afgewogen. De raad heeft besloten niet in te stemmen met het burgerinitiatief. Ook is gekeken om de impact van het plan op de omgeving zo beperkt mogelijk te houden (zie punt 1 ‘Planopzet’). Met dit aangepaste plan hebben wij het vertrouwen dat de impact van het plan acceptabel is. f. •

Er zijn serieuze alternatieven, bijvoorbeeld het plan van 2010, maar nog beter zou zijn om de bebouwing te realiseren op een plaats die daarvoor beter geschikt is, namelijk het ‘dode stuk’ van de Aartshertogenlaan, dat op dit moment niet gebruikt wordt. Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’.

g. Reclamant vraagt zich af of alle noodzakelijke onderzoeken wel gedaan en actueel zijn (stikstof, archeologie, bomen, bodem, water, milieu, riolering, verkeer, zon en wind, geluid, etc). • Alle benodigde onderzoeken zijn uitgevoerd en actueel. Zie hiervoor de plantoelichting en de bijbehorende bijlagen. In hoofdstuk 5 van de plantoelichting zijn alle milieuaspecten beoordeeld en indien nodig onderzocht. In paragraaf 5.2 is beoordeeld of er dusdanige milieueffecten zijn dat er een MER (milieueffectrapportage) of een m.e.r.-beoordeling plaats moet vinden. Aan de hand van een vormvrije m.e.r.-beoordeling is geconcludeerd dat er geen belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu zijn en dat een MER of een m.e.r.-beoordeling dus niet nodig is. Voor stikstofdepositie is een AERIUS-berekening uitgevoerd (zie bijlage 9). Deze is voor vaststelling van het bestemmingsplan geactualiseerd conform de meest recente versie van de AERIUS-calculator. Voor archeologie geldt dat het plangebied deels in een zone met een lage verwachtingswaarde ligt en deels binnen de contouren van de voormalige bebouwing. Ter plaatse is de grond dus al geroerd. Archeologisch onderzoek is daarom niet nodig. Voor de bomen is een bomeneffectanalyse uitgevoerd (zie bijlage 1). Er is een voldoende actueel verkennend bodemonderzoek uitgevoerd (3 april 2020, zie bijlage 6).

Voor water is een watertoets doorlopen, deze is opgenomen in paragraaf 5.12 van de plantoelichting. Nader onderzoek is niet nodig. Riolering is voor zover ruimtelijk relevant meegenomen in de watertoets. In paragraaf 3.3 heeft een analyse van de mobiliteitsaspecten (verkeer en parkeren) plaatsgevonden. In dat kader is ook onderzoek gedaan naar het effect op de verkeersafwikkeling op de twee meest nabijgelegen VRI-kruisingen (zie bijlage 10). Het onderzoek laat zien dat de impact van de te ontwikkelen woontorens op de verkeersafwikkeling verwaarloosbaar is. In de Nota Hoogbouw is als voorwaarde gesteld dat onevenredige schaduwhinder voor omwonenden moet worden voorkomen en hiervoor zijn normen opgenomen. In bijlage 2 is onder 9 een bezonningsstudie opgenomen. De conclusie is dat de hoogbouw geen negatieve schaduwwerking Nota van zienswijzen Bestemmingsplan ‘Brabantbad’ Pagina 37 van 109

voor de omgeving heeft doordat de torens vrij solitair in het midden van het park staan, op grote afstand van de omliggende bebouwing. Er heeft een toets plaatsgevonden met betrekking tot wegverkeerslawaai, indirecte hinder, railverkeerslawaai, industrielawaai en cumulatie van geluid. Zie hiervoor paragraaf 5.4 van de plantoelichting. Voor wegverkeerslawaai is een onderzoek uitgevoerd (zie bijlage 7). Dit onderzoek is voor de vaststelling van het bestemmingsplan geactualiseerd. Reclamant 63 a. Reclamant spreekt steun uit voor het plan op basis van de volgende argumenten: Het Brabantbad geeft met haar diverse woningaanbod (circa 170 eenheden), een broodnodig antwoord op het nijpende woningtekort in 's-Hertogenbosch. Het project is – met respect voor het gebruik van het Prins Hendrikpark – in haar woonprogramma zeer divers opgezet. - Het aanbod van vrijesector koopwoningen, sociale huurwoningen en betaalbare koopwoningen biedt veel mensen de mogelijkheid een wooncarrière te starten of voort te zetten en levert een bijdrage in de broodnodige doorstroming van woningen in de stad. De commerciële en maatschappelijke ruimte onder de woontorens dragen bij aan de sociale cohesie. Als bewoner, als omwonende, of als gast kan je hier fijn toeven en verblijven met ruimte voor ontmoeting en ontspanning. Deze hoogbouw is esthetisch verantwoord en past prima in deze (directe) omgeving.

Het project Brabantbad moet er snel komen, reclamant wil er graag wonen. • De zienswijze wordt voor kennisneming aangenomen. Reclamant 64 a. Reclamant pleit ervoor om geen flats in het park te bouwen, niet nog meer groen weg te halen en de bevolkingsdichtheid niet te verhogen. In de Muntel is weinig groen, hetgeen wordt bevestigd door de wijk- en buurtmonitor 2022. Ook is de Muntel een vrij compacte buurt met een hoge bevolkingsdichtheid. Er wonen 3.110 mensen en dat zijn relatief veel alleenstaanden en jongvolwassenen. Er staan ook relatief veel appartementen en boven- en benedenwoningen. De alleenstaanden en jongvolwassenen in deze buurt moeten kunnen ontspannen en ontmoeten in een ruim opgezet park, waar gesport en gewandeld kan worden. Dit voorkomt eenzaamheid en bevordert de sociale cohesie in het mooie Muntel. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. Reclamant 65 a. Reclamant spreekt steun uit voor het plan op basis van de volgende argumenten: Het Brabantbad geeft met haar diverse woningaanbod (circa 170 eenheden), een broodnodig antwoord op het nijpende woningtekort in 's-Hertogenbosch. Het project is – met respect voor het gebruik van het Prins Hendrikpark – in haar woonprogramma zeer divers opgezet.

Het aanbod van vrijesector koopwoningen, sociale huurwoningen en betaalbare koopwoningen biedt veel mensen de mogelijkheid een wooncarrière te starten of voort te zetten en levert een bijdrage in de broodnodige doorstroming van woningen in de stad. De commerciële en maatschappelijke ruimte onder de woontorens dragen bij aan de sociale cohesie. Als bewoner, als omwonende, of als gast kan je hier fijn toeven en verblijven met ruimte voor ontmoeting en ontspanning. Het project Brabantbad moet er snel komen, reclamant wil er graag wonen. • De zienswijze wordt voor kennisneming aangenomen. Reclamant 66 a. Reclamant spreekt steun uit voor het plan op basis van de volgende argumenten: Het Brabantbad geeft met haar diverse woningaanbod (circa 170 eenheden), een broodnodig antwoord op het nijpende woningtekort in 's-Hertogenbosch. Het project is – met respect voor het gebruik van het Prins Hendrikpark – in haar woonprogramma zeer divers opgezet. Het aanbod van vrijesector koopwoningen, sociale huurwoningen en betaalbare koopwoningen biedt veel mensen de mogelijkheid een wooncarrière te starten of voort te zetten en levert een bijdrage in de broodnodige doorstroming van woningen in de stad. Nota van zienswijzen Bestemmingsplan ‘Brabantbad’ Pagina 38 van 109

-

•

De commerciële en maatschappelijke ruimte onder de woontorens dragen bij aan de sociale cohesie. Als bewoner, als omwonende, of als gast kan je hier fijn toeven en verblijven met ruimte voor ontmoeting en ontspanning. Het project Brabantbad moet er snel komen, reclamant wil er graag wonen. De zienswijze wordt voor kennisneming aangenomen.

Reclamant 67 a. Een gedeelte van het park dat nu veel gebruikt wordt om te recreëren (o.a. barbecue en spelen) wordt onherstelbaar beschadigd door drie torens. De torens zullen recreëren op die plek onmogelijk maken, zoals nu ondervonden wordt bij de Amazones. Daar verhindert de wind het verblijf tussen de torens. Bij sterke wind is fietsen zelf onmogelijk. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’ en punt 2 ‘Woonklimaat omgeving’. Reclamant 68 a. Reclamant ondersteunt de argumenten van Stichting IJzeren Vrouw tegen de voorgenomen bouw van de torens. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar op de zienswijze onder reclamant 85. b. Reclamant geeft aan dat uitbreiding van woonruimte in appartementencomplexen op andere plaatsen heel goed mogelijk is, waardoor de zeer beperkte groene omgeving die Den Bosch heeft niet aangetast hoeven te worden. Zeker niet bij het prachtige park rond de IJzeren Vrouw. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’ en punt 3 ‘Woonbehoefte en –programma’. Reclamant 69 a. Reclamant vindt dit een uitstekende locatie om mensen op een fijne plek te laten wonen. • De zienswijze wordt voor kennisneming aangenomen. Reclamant 70 a. Reclamant vindt dat er niet in het park gebouwd moet worden.

Het veranderende klimaat vraagt om vergroening en verkoeling. Het Prins Hendrikpark is al decennia een groene long van de stad. De druk op de wijk en park wordt veel te groot omdat de huidige en nieuwe omwonenden ook ergens moeten recreëren. Vanaf het jaar 2000 is rondom de IJzeren Vrouw voorzien in 3.200 extra woningen (incl. “Station Oost”). • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. b. Zoals ook nu in de praktijk ervaren kan worden bij de Amazones leiden hoge torens tot veel windhinder en schaduwwerking waardoor het geplande park tussen de torens onbruikbaar is. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’ en punt 2 ‘Woonklimaat omgeving’. c. •

Reclamant geeft aan dat er wordt gezegd dat dit voor een betaalbaar woningtekort is, maar er komen vooral luxe appartementen en maar een deel sociale huur. Dit staat haaks op dit beleid. Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’ en punt 3 ‘Woonbehoefte en –programma’.

d. De gemeente negeert het Burgerinitiatief en overige initiatieven. Alternatieven worden afgeschoten en burgers hebben niet het gevoel serieus genomen te worden door de gemeente. • Wij zijn bekend met de bezwaren uit de omgeving en zijn daarom niet over 1 nacht ijs gegaan met dit plan. Het is een locatie die reeds planologisch bestemd is voor woningbouw. Bij het plan is een afweging gemaakt tussen de wens om te voorzien in de grote woningbehoefte en de impact van het plan op de omgeving. Daarbij hebben wij ook op verschillende manieren de reacties uit de omgeving betrokken bij de afweging (zie punt 5 ’Inspraak en omgevingsdialoog’). De voorstellen zoals opgenomen in het burgerinitiatief zijn door de raad afgewogen. De raad heeft besloten niet in te stemmen met het burgerinitiatief. Ook is gekeken om de impact van het plan op de omgeving zo beperkt mogelijk te houden (zie punt 1 ‘Planopzet’). Met dit aangepaste plan hebben wij het vertrouwen dat de impact van het plan acceptabel is. Nota van zienswijzen Bestemmingsplan ‘Brabantbad’ Pagina 39 van 109

e. Het Station oost gebied voorziet in veel ruimte om deze torens met ook nog extra woningen te realiseren. Hierdoor kan het park behouden blijven. Maar gemeente laat niet merken dit mee te nemen als serieuze optie. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’ en punt 3 ‘Woonbehoefte en –programma’. Reclamant 71 a. Er mogen geen woontorens (tot 60 meter hoog) aan de IJzeren Vrouw komen. Reclamant vindt dit een grove en blijvende aantasting van het karakter van het oudste park van Den Bosch. Groen verdwijnt en recreatie wordt beperkt. Het park is uniek en heel waardevol: open, groen en dicht bij de stad, tussen dichtbevolkte wijken. Steeds meer bewoners uit alle delen van de stad gebruiken het park om te ontspannen. De voorgestelde bebouwing met woontorens tot op 25 meter van het water gaat ten koste van natuur, recreatie, een ontspannen beleving en tenslotte de leefbaarheid van de stad. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. b. Er is op slechts 750 meter afstand al een hele nieuwe wijk gepland met 2.100 woningen en hoogbouw, dat is voor deze wijk voldoende. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 3 ‘Woonbehoefte en –programma’. Reclamant 72 a.

Reclamant geeft aan dat het park een te klein stuk groen is in de stad. Deze long moet groen blijven!! Voor nu en voor de toekomst. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. Reclamant 73 a. Reclamant vindt dit een prachtige bouwlocatie, prachtige torens en een super plek om te wonen. • De zienswijze wordt voor kennisneming aangenomen. Reclamant 74 a. Reclamant vindt dat er onvoldoende onderbouwing is van wijziging van openbare (park) bestemming. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. b. Wettelijke ontwerpnormen worden niet/onvoldoende gehanteerd/gerespecteerd en onafhankelijke toetsing van gebruikte normen heeft (nog) niet plaatsgevonden. • Het is niet duidelijk waar reclamant precies op doelt. In het kader van het bestemmingsplan zijn diverse onderzoeken gedaan naar om te toetsen of het bestemmingsplan past binnen het kader van een goede ruimtelijke ordening en om de haalbaarheid van het project te toetsen (zie de plantoelichting en bijlagen). Daaruit kan geconcludeerd worden dat het bestemmingsplan past binnen het kader van een goede ruimtelijke ordening en daarnaast haalbaar is.

Verder zullen bij de in een later stadium te verlenen omgevingsvergunning voor de woontorens de regels van onder andere het Besluit bouwwerken leefomgeving en de Omgevingswet in acht worden genomen. c. •

Burgerinspraak proces heeft niet (aantoonbaar) plaatsgevonden. Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 5 ’Inspraak en omgevingsdialoog’.

d. Reclamant is van mening dat de voorgestelde bebouwing überhaupt te dicht bij het water is. Eerdere ontwerpuitgangspunten (Amazones en herinrichting park) voor behoud van een ‘rondjeom-het-park' worden onvoldoende gerespecteerd. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’.

Nota van zienswijzen Bestemmingsplan ‘Brabantbad’ Pagina 40 van 109

e. Een leefbare stad anno 2022 vraagt om voldoende groen en recreatiemogelijkheden voor buurtbewoners. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. f. •

Reclamant geeft aan dat al eerder jonge, nog niet goed vliegende zwanen zich te pletter vlogen tegen het schoolgebouw ‘Zonnelicht’. Eventuele torens betekenen nog meer risico. De wilde zwaan is een beschermde inheemse diersoort. Net als alle andere vogels die van nature in het wild in Nederland voorkomen, zijn wilde zwanen beschermd op grond van de Europese Vogelrichtlijn. De bescherming van de wilde zwaan is in Nederland geregeld in de Wet natuurbescherming (Wnb). In de quickscan flora en fauna (zie bijlage 8 bij de plantoelichting) zijn onder andere de mogelijke aanwezigheid van en de (potentiële) effecten van het plan op beschermde soorten onderzocht. Uit het onderzoek blijkt dat soortgericht vervolgonderzoek niet noodzakelijk is. Het plan kan worden uitgevoerd met inachtneming van het bepaalde in de Wnb. Hieraan zijn enkele nadere voorwaarden gesteld in de uitvoering van het plan, onder meer wat betreft het bouwrijp maken in relatie tot het broedseizoen van vogels. Verder is de algemene zorgplicht te allen tijde van toepassing.

Reclamant 75 a. Er mogen geen woontorens (tot 60 meter hoog) aan de IJzeren Vrouw komen. Reclamant vindt dit een grove en blijvende aantasting van het karakter van het oudste park van Den Bosch. Groen verdwijnt en recreatie wordt beperkt. Het park is uniek en heel waardevol: open, groen en dicht bij de stad, tussen dichtbevolkte wijken. Steeds meer bewoners uit alle delen van de stad gebruiken het park om te ontspannen. De voorgestelde bebouwing met woontorens tot op 25 meter van het water gaat ten koste van natuur, recreatie, een ontspannen beleving en tenslotte de leefbaarheid van de stad. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. b. Er is op slechts 750 meter afstand al een hele nieuwe wijk gepland met 2.100 woningen en hoogbouw, dat is voor deze wijk voldoende. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 3 ‘Woonbehoefte en –programma’. Reclamant 76 a. Er mogen geen woontorens (tot 60 meter hoog) aan de IJzeren Vrouw komen. Reclamant vindt dit een grove en blijvende aantasting van het karakter van het oudste park van Den Bosch. Groen verdwijnt en recreatie wordt beperkt. Het park is uniek en heel waardevol: open, groen en dicht bij de stad, tussen dichtbevolkte wijken.

Steeds meer bewoners uit alle delen van de stad gebruiken het park om te ontspannen. De voorgestelde bebouwing met woontorens tot op 25 meter van het water gaat ten koste van natuur, recreatie, een ontspannen beleving en tenslotte de leefbaarheid van de stad. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. b. Er is op slechts 750 meter afstand al een hele nieuwe wijk gepland met 2.100 woningen en hoogbouw, dat is voor deze wijk voldoende. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 3 ‘Woonbehoefte en –programma’. Reclamant 77 a. Er mogen geen woontorens (tot 60 meter hoog) aan de IJzeren Vrouw komen. Reclamant vindt dit een grove en blijvende aantasting van het karakter van het oudste park van Den Bosch. Groen verdwijnt en recreatie wordt beperkt. Het park is uniek en heel waardevol: open, groen en dicht bij de stad, tussen dichtbevolkte wijken. Steeds meer bewoners uit alle delen van de stad gebruiken het park om te ontspannen. De voorgestelde bebouwing met woontorens tot op 25 meter van het water gaat ten koste van natuur, recreatie, een ontspannen beleving en tenslotte de leefbaarheid van de stad. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’.

Nota van zienswijzen Bestemmingsplan ‘Brabantbad’ Pagina 41 van 109

b. Er is op slechts 750 meter afstand al een hele nieuwe wijk gepland met 2.100 woningen en hoogbouw, dat is voor deze wijk voldoende. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 3 ‘Woonbehoefte en –programma’. Reclamant 78 a. Er mogen geen woontorens (tot 60 meter hoog) aan de IJzeren Vrouw komen. Reclamant vindt dit een grove en blijvende aantasting van het karakter van het oudste park van Den Bosch. Groen verdwijnt en recreatie wordt beperkt. Het park is uniek en heel waardevol: open, groen en dicht bij de stad, tussen dichtbevolkte wijken. Steeds meer bewoners uit alle delen van de stad gebruiken het park om te ontspannen. De voorgestelde bebouwing met woontorens tot op 25 meter van het water gaat ten koste van natuur, recreatie, een ontspannen beleving en tenslotte de leefbaarheid van de stad. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. b. Er is op slechts 750 meter afstand al een hele nieuwe wijk gepland met 2.100 woningen en hoogbouw, dat is voor deze wijk voldoende. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 3 ‘Woonbehoefte en –programma’. Reclamant 79 a. Er mogen geen woontorens (tot 60 meter hoog) aan de IJzeren Vrouw komen.

Reclamant vindt dit een grove en blijvende aantasting van het karakter van het oudste park van Den Bosch. Groen verdwijnt en recreatie wordt beperkt. Het park is uniek en heel waardevol: open, groen en dicht bij de stad, tussen dichtbevolkte wijken. Steeds meer bewoners uit alle delen van de stad gebruiken het park om te ontspannen. De voorgestelde bebouwing met woontorens tot op 25 meter van het water gaat ten koste van natuur, recreatie, een ontspannen beleving en tenslotte de leefbaarheid van de stad. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. b. Er is op slechts 750 meter afstand al een hele nieuwe wijk gepland met 2.100 woningen en hoogbouw, dat is voor deze wijk voldoende. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 3 ‘Woonbehoefte en –programma’. Reclamant 80 a. Vanaf het jaar 2000 zijn in en rond het groene gebied van de IJzeren Vrouw maar liefst 3.200 woningen gerealiseerd en gepland. Daarnaast zijn er nog tijdelijke woningen gebouwd op de Aartshertogenlaan, nabij Stadion De Vliert en het kruispunt Aartshertogenlaan/Bruistenlaan. Ook zijn er op de hoek Bruistensingel/Hervensebaan (oud KPN gebouw) momenteel nog eens honderden mensen uit Oekraïne ondergebracht.

Deze nieuwe bewoners maken samen met bewoners van omliggende straten en wijken veelvuldig gebruik van het park. Het gebruik zit daarmee al bijna aan zijn grenzen, zeker als men bedenkt dat bij het thans waar te nemen gebruik, de bewoners van de te bouwen 2.100 woningen nog niet zijn meegeteld. Wie bedenkt het dan om uitgerekend in dit park bijna tot aan de waterkant drie 60 meter hoge woontorens te willen bouwen. Reclamant geeft aan om niet verder aan het park te komen en het zijn functie te laten behouden die het nu vervult. Het park is nu al vol. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. b. Het genot om nog een ‘rondje park’ te lopen, zal alleen al tenietgedaan worden door de windwerking die ook al als gevaarlijk hinderlijk wordt ervaren bij de Amazones. De mensen worden daar letterlijk van de fiets af geblazen. Dat effect is dus zeker te verwachten wanneer er nog drie woontorens in het park gesitueerd worden en niet een eind buiten het park. Reclamant geeft aan dat dit effect beslist niet onderschat of genegeerd mag worden. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’ en punt 2 ‘Woonklimaat omgeving’. Nota van zienswijzen Bestemmingsplan ‘Brabantbad’ Pagina 42 van 109

c.

•

Reclamant acht de voorgenomen plannen in flagrante strijd met klimaat-, stikstof- en fijnstofbeleid van de landelijke en regionale politiek. Hij wijst daarbij op alle gemotoriseerd verkeer, eveneens in het park gepland in de hoedanigheid van een parkeerkelder deels onder, maar deels ook boven de grond. Ook wijst hij op de enorme verkeersoverlast richting de binnenstad wanneer er 2.100 woningen rond station oost gerealiseerd gaan worden en daar nog eens het verkeer van de drie woontorens bijkomen. Er is geen sprake van strijdigheid met nationaal en/of regionaal beleid. Voor stikstofdepositie is een AERIUS-berekening uitgevoerd (zie bijlage 9), waaruit blijkt dat er geen significante effecten zijn op Natura 2000-gebieden. Deze berekening is voor de vaststelling van het bestemmingsplan geüpdatet op basis van de meest recente versie van de AERIUS-calculator. Er heeft een berekening van de luchtkwaliteit plaatsgevonden waaruit blijkt dat de verkeersgeneratie van dit plan niet in betekenende mate bijdraagt. Omdat een nieuwe gevoelige functie mogelijk wordt gemaakt, is getoetst aan de luchtkwaliteitseisen ter plaatse. Deze toetsing is in paragraaf 5.8 van de plantoelichting uitgevoerd en is voor de vaststelling van het bestemmingsplan geüpdatet. Verder is geen onderzoek nodig.

In paragraaf 3.3 van de plantoelichting heeft een analyse van de mobiliteitsaspecten (verkeer en parkeren) plaatsgevonden. In dat kader is ook onderzoek gedaan naar het effect op de verkeersafwikkeling op de twee meest nabijgelegen VRI-kruisingen (zie bijlage 10). Het onderzoek laat zien dat de impact van de te ontwikkelen woontorens op de verkeersafwikkeling verwaarloosbaar is. Voorts wordt verwezen naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 4 ‘Verkeer en parkeren’. De ontwikkeling bij Station Oost maakt geen onderdeel uit van dit plan, dit zal te zijner tijd in het kader van een aparte procedure onderbouwd moeten worden.

d. Reclamant verwijst uitdrukkelijk naar het rapport van 1 oktober 2021, waarin het burgerinitiatief zo krachtig en prachtig onderbouwd ter kennis is gebracht. • Wij zijn bekend met de bezwaren uit de omgeving en zijn daarom niet over 1 nacht ijs gegaan met dit plan. Het is een locatie die reeds planologisch bestemd is voor woningbouw. Bij het plan is een afweging gemaakt tussen de wens om te voorzien in de grote woningbehoefte en de impact van het plan op de omgeving. Daarbij hebben wij ook op verschillende manieren de reacties uit de omgeving betrokken bij de afweging (zie punt 5 ’Inspraak en omgevingsdialoog’). De voorstellen zoals opgenomen in het burgerinitiatief zijn door de raad afgewogen. De raad heeft besloten niet in te stemmen met het burgerinitiatief. Ook is gekeken om de impact van het plan op de omgeving zo beperkt mogelijk te houden (zie punt 1 ‘Planopzet’). Met dit aangepaste plan hebben wij het vertrouwen dat de impact van het plan acceptabel is. Reclamant 81 a. Reclamant vindt dat er niet in het park gebouwd moet worden. Het tast de natuurlijke beleving aan van allen die er gebruik van maken. De nieuwe torenflats moeten buiten het park gebouwd worden (zoals bij de Amazoneflats) en de gehele groene zone van het park moet met rust gelaten worden.

Als er onder omwonenden en andere gebruikers een enquête zou worden gehouden, dan zou het overgrote deel dit standpunt delen. Reclamant vraagt om goed te luisteren naar de bewoners, en om dit niet te laten gebeuren. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. Reclamant 82 a. Er mogen geen woontorens (tot 60 meter hoog) aan de IJzeren Vrouw komen. Reclamant vindt dit een grove en blijvende aantasting van het karakter van het oudste park van Den Bosch. Groen verdwijnt en recreatie wordt beperkt. Het park is uniek en heel waardevol: open, groen en dicht bij de stad, tussen dichtbevolkte wijken. Steeds meer bewoners uit alle delen van de stad gebruiken het park om te ontspannen. De voorgestelde bebouwing met woontorens tot op 25 meter van het water gaat ten koste van natuur, recreatie, een ontspannen beleving en tenslotte de leefbaarheid van de stad. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. b. Er is op slechts 750 meter afstand al een hele nieuwe wijk gepland met 2.100 woningen en hoogbouw, dat is voor deze wijk voldoende. Nota van zienswijzen Bestemmingsplan ‘Brabantbad’ Pagina 43 van 109

•

Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 3 ‘Woonbehoefte en –programma’.

Reclamant 83 a. Er mogen geen woontorens (tot 60 meter hoog) aan de IJzeren Vrouw komen. Reclamant vindt dit een grove en blijvende aantasting van het karakter van het oudste park van Den Bosch. Groen verdwijnt en recreatie wordt beperkt. Het park is uniek en heel waardevol: open, groen en dicht bij de stad, tussen dichtbevolkte wijken. Steeds meer bewoners uit alle delen van de stad gebruiken het park om te ontspannen. De voorgestelde bebouwing met woontorens tot op 25 meter van het water gaat ten koste van natuur, recreatie, een ontspannen beleving en tenslotte de leefbaarheid van de stad. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. b. Er is op slechts 750 meter afstand al een hele nieuwe wijk gepland met 2.100 woningen en hoogbouw, dat is voor deze wijk voldoende. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 3 ‘Woonbehoefte en –programma’. Reclamant 84 a. Reclamant vindt het onbegrijpelijk dat in de huidige tijd, waar zo veel nadruk ligt op groen en behoud van reeds bestaand groen dat in één van de groene longen van de stad bebouwing wordt toegestaan. Het park voorziet ook in de recreatiebehoeften van omwonenden en het is er altijd druk. Door te bouwen gaat er een deel af en zal de druk op het resterende park enorm toenemen.

Ook door het aantal ‘nieuwe’ bewoners (inclusief die bij station Oost). Het overblijvende groen zal letterlijk onder de voet worden gelopen. Het argument dat de grond reeds lange tijd een woonbestemming heeft, lijkt reclamant vanwege de huidige inzichten over opwarming van de steden en het belang van groen in de steden niet meer van toepassing. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. b. Dat er een woningtekort is, is reclamant duidelijk zijn, maar er zijn vele andere mogelijkheden in en om de stad om in die woonbehoeften te voorzien. Overigens is er met name behoefte aan sociale woningbouw, en laat dat nou juist maar een klein deel van het voorgenomen plan zijn. • Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’ en punt 3 ‘Woonbehoefte en –programma’. c. •

Reclamant vreest dat bouwen op die plek een enorme verkeersoverlast mee brengt voor de Van Grobbendoncklaan, en ook voor de rotonde in de Aartshertogenlaan, die toch al zeer druk en gevaarlijk is op sommige momenten van de dag. Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 4 ‘Verkeer en parkeren’.

Reclamant 85 a. Reclamant verwijst naar het op 26 januari 2010 vastgestelde bestemmingsplan, waaraan een langdurig en zorgvuldig proces van besluitvorming ten grondslag heeft gelegen, en waarin inpassing van bebouwing in het park en de menselijke maat een belangrijk onderdeel was. Dat plan behelsde 120 woningen met een hoogte variërend tussen 13 en 25 meter. De afstand tussen bebouwing en het water zou minimaal 50 meter bedragen, waardoor de grote behoefte aan recreatie aan die zijde van het park niet in gevaar zou komen. De daaropvolgende jaren wordt er niet gebouwd, en vervolgens worden er ineens nieuwe plannen ontwikkeld voor de bouw van drie woontorens die veel dichter bij het water komen te liggen (één zelfs op minder dan 15 meter van het water). Ook stelt reclamant dat de argumentatie van de gemeente ter onderbouwing van haar plannen willekeurig is. • De stelling van reclamant klopt niet; de kleinste afstand tussen water en bebouwing in het bestemmingsplan ‘IJzeren Vrouw e.o.’ waar reclamant aan refereert, bedraagt ruim 28 meter. Ook de stelling dat de nieuwe bebouwing op minder dan 15 meter afstand van het water zou komen te liggen klopt niet. Deze kleinste afstand (gemeten op maaiveld) bedraagt minimaal 28 meter. Op hogere hoogte (waar de toren uitkraagt) is de kleinste afstand nagenoeg 25 meter (excl. balkons).

Nota van zienswijzen Bestemmingsplan ‘Brabantbad’ Pagina 44 van 109

Voorts wordt verwezen naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. b. Reclamant geeft aan dat omwonenden pas in 2019 via zogenaamde keukentafelgesprekken over de nieuwe plannen zijn geïnformeerd en dat de dan opgestarte inspraak een wassen neus is. De massale weerstand bij de omwonenden en omgeving heeft geen enkele invloed meer op de uitgewerkte plannen en bezwaren worden niet serieus genomen. Reclamant verwijst daarbij naar het Burgerinitiatief van 22 oktober 2021 en de daarin opgenomen voorstellen om de bebouwing op te schuiven en ruimtelijk meer in te passen, alsook om het bestaande bestemmingsplan uit 2010 te volgen zodat massieve wandwerking wordt voorkomen Het ontwerp bestemmingsplan voldoet voor wat betreft de communicatie met de omwonenden niet aan de randvoorwaarden die de gemeenteraad heeft gesteld. Reclamant constateert dat wethouders bevestigen dat de belangen van de nieuwe bewoners belangrijker zijn dan die van de huidige omwonenden. • Wij zijn bekend met de bezwaren uit de omgeving en zijn daarom niet over 1 nacht ijs gegaan met dit plan. Het is een locatie die reeds planologisch bestemd is voor woningbouw. Bij het plan is een afweging gemaakt tussen de wens om te voorzien in de grote woningbehoefte en de impact van het plan op de omgeving.

Daarbij hebben wij ook op verschillende manieren de reacties uit de omgeving betrokken bij de afweging (zie punt 5 ’Inspraak en omgevingsdialoog’). De voorstellen zoals opgenomen in het burgerinitiatief zijn door de raad afgewogen. De raad heeft besloten niet in te stemmen met het burgerinitiatief. Ook is gekeken om de impact van het plan op de omgeving zo beperkt mogelijk te houden (zie punt 1 ‘Planopzet’). Met dit aangepaste plan hebben wij het vertrouwen dat de impact van het plan acceptabel is. c.

•

Reclamant geeft aan dat de gemeente door de bouw en de verkoop van grond de zeggenschap verliest over een substantieel deel van het Prins Hendrikpark aan een private partij. De gemeente heeft geen argument om het openbare nut en het karakter van een deel van het Prins Hendrikpark op te offeren aan private woningbouw. Een park is openbare ruimte: bestemd voor het publiek dat het park gebruikt. Ook de vroegere functies (zwembad en sporthal) waren publieke functies. Door verkoop aan een ontwikkelaar wordt er een groter stuk van het publieke domein dan oorspronkelijk het plan was (en waarover de raad zich eerder heeft uitgesproken) overgeheveld naar het private domein. Daarbij vraagt reclamant zich af wie er straks verantwoordelijk is voor de inrichting en beheer/onderhoud en wie de kosten daarvoor draagt. Er is een grote behoefte aan woningen, hiervoor wordt verwezen naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 3 ‘Woonbehoefte en – programma’. Op de betreffende locatie heeft altijd bebouwing gestaan. Door deze bebouwing is het park al lange tijd veel kleiner geweest. In het huidige bestemmingsplan is al een woonbestemming opgenomen. Deze woonbestemming en daarmee het bebouwd oppervlak wordt met het onderhavige bestemmingsplan sterk verkleind, met het doel meer parkruimte te behouden.

Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. De gemeente is verantwoordelijk voor de inrichting en beheer/onderhoud van de openbare ruimte.

d. Reclamant geeft aan dat er met de gemeente en projectontwikkelaar gesprekken zijn gevoerd over alternatieven, maar die moesten strikt binnen de kaders van de voorgestelde woontorens blijven. Het verzoek van reclamant om te onderzoeken of binnen het bestaande bestemmingsplan hetzelfde aantal woningen met vergelijkbare afmetingen gerealiseerd konden worden, is genegeerd. Reclamant geeft aan dat een groter woningbouwprogramma (177 woningen t.o.v. 120 woningen in het geldend bestemmingsplan) als argument wordt gebruikt om het bestemmingsplan te wijzigen), maar dat het geldende bestemmingsplan genoeg ruimte biedt om 177 woningen te realiseren. Daarbij constateert reclamant dat voor de realisatie van betaalbare woningen het voorgestelde bouwplan niet alleen minder efficiënt is, maar dat ook de bouwmethode onnodig kostbaar is. Reclamant heeft daarop de vraag gesteld of het niet bouwen van dit plan of een ander plan financiële gevolgen heeft voor de gemeente in de vorm van een financiële claim vanuit de projectontwikkelaar. Dit is door zowel de gemeente als de projectontwikkelaar ontkennend beantwoord.

Reclamant herhaalt in deze zienswijze toch de vraag of er een overeenkomst bestaat tussen gemeente Den Bosch en de projectontwikkelaar voor wat betreft bebouwing van de locatie Brabantbad, waarbij de projectontwikkelaar de gemeente financieel aansprakelijk kan stellen als: de locatie Brabantbad niet de bestemming bouwlocatie krijgt. Nota van zienswijzen Bestemmingsplan ‘Brabantbad’ Pagina 45 van 109

•

bebouwing niet door projectontwikkelaar wordt ontwikkeld. bebouwing conform het bestaande bestemmingsplan moet worden uitgevoerd. bebouwing van het gepresenteerde woontoren-plan door de gemeente wordt afgewezen. de gemeente de projectontwikkelaar verplicht om alternatieven binnen het vigerende bestemmingsplan te ontwikkelen? Verwezen wordt naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 1 ‘Planopzet’. Deze planaanpassing is erop gericht om meer woningen te kunnen realiseren op deze plek met een kleinere impact op de omgeving (kleinere footprint, meer openheid van het park). Naar onze mening kan de projectontwikkelaar de gemeente niet aansprakelijk stellen voor het niet doorgaan van dit plan. De gemeente zal in het kader van een bestemmingsplanprocedure altijd haar publiekrechtelijke taak vrij moeten kunnen uitoefenen en kan daarin dus besluiten nemen waardoor een plan geen doorgang kan vinden. Deze taak vloeit voort uit de wet. Ook is er privaatrechtelijk geen afspraak tussen projectontwikkelaar en gemeente dat het niet doorgaan van dit plan kan leiden tot een financiële claim vanuit de projectontwikkelaar.

e. Reclamant is van mening dat er geen goede omgevingsdialoog is gevoerd en dat deze alsnog opgestart dient te worden, voordat dit plan wordt voortgezet. Gewezen wordt op het feit dat in hoofdstuk 8 van de toelichting wordt gemeld dat naar aanleiding van de keukentafelgesprekken de hoogte van de torens is aangepast (van 3 torens van 60 meter naar 60, 54 en 48 meter). Dit is volgens reclamant niet correct, aangezien in eerdere presentaties en besprekingen daarvoor al steeds sprake was van 3 torens met verschillende hoogtes. In het in april 2019 door de architect aan de ontwikkelaar opgeleverde schetsontwerp hebben de torens een hoogte van 47, 53 en 59 meter. Dat vervolgens daarna in de keukentafelgesprekken 3 torens van 60 meter zijn gepresenteerd, getuigt volgens reclamant van een volstrekte desinteresse om de burger als volwaardige participant in het proces te accepteren. Van een goed doorlopen participatieproces is geen sprake. Verder mist reclamant de opmerkingen die zijn gemaakt in het verslag van de keukentafelgesprekken, de uitkomsten van de omgevingsdialoog en petitie, de verslagen van gesprekken met reclamant en alle besluiten van de raad inzake klimaat, milieu en groen. • De keukentafelgesprekken zijn gevoerd door de projectontwikkelaar en de gemeente heeft de definitieve verslaglegging daarvan ontvangen en als bijlage gevoegd bij het bestemmingsplan.

De projectontwikkelaar heeft aangegeven dat opmerkingen op de conceptverslagen daarin zijn verwerkt. De projectontwikkelaar heeft in de keukentafelgesprekken het maximale ontwikkelkader (van 3 x 60 meter) getoond. Het ontwerp van het bouwplan was toen nog niet bepaald, vandaar dat het ontwikkelkader werd getoond. Er waren al wel ideeën om met verschillende hoogtes te werken. Dit is in het uiteindelijke plan ook gebeurd en is in het bestemmingsplan geborgd. Deze werkwijze past naar onze mening bij het voeren van een zorgvuldig proces. Het is niet duidelijk wat reclamant precies bedoelt met ’alle raadsbesluiten inzake klimaat, milieu en groen’. In de toelichting is wel degelijk ingegaan op het gemeentelijk beleid “'s-Hertogenbosch Groen en Klimaatbestendig”. Verder wordt verwezen naar het gemeentelijk commentaar onder I Algemene onderdelen zienswijzen onder punt 5 ’Inspraak en omgevingsdialoog’. f.

Reclamant draagt de volgende punten aan n.a.v. het uitgevoerde windonderzoek: 1. Men constateert dat het onderzoek is uitgevoerd via een simulatie door middel van software en dat geen windtunnelonderzoek is uitgevoerd, zoals bij de bouw van de HAS-locatie (Amazones), waardoor de betrouwbaarheid van het huidige onderzoek dan ook lager is dan het onderzoek bij de HAS-locatie. Inmiddels is ook duidelijk dat de uitkomst van het uitgevoerde onderzoek bij de HAS een veel te gunstige voorstelling van zaken gaf, want rond deze torens is de wind vaak zo sterk dat men daar niet voor kortere of langere tijd kan verblijven. Zeker op het fietspad langs de Mgr. Diepenstraat levert dit al jaren onaanvaardbare risico's op. 2. Reclamant is van mening dat het windonderzoek door een onafhankelijk bureau uitgevoerd moet worden en niet door een bureau dat een verkeerde windstudie heeft afgeleverd bij de HAS-locatie. Nota van zienswijzen Bestemmingsplan ‘Brabantbad’ Pagina 46 van 109

•

3. Reclamant wijst erop dat in het technisch inlegvel als randvoorwaarde is opgenomen dat bij de boven- en zijwanden gebruik is gemaakt van gesloten en wrijvingsloos. Dit is niet als voorwaarde meegenomen in het ontwerpbestemmingsplan. 4. De gebruikte beoordelingsnormen conform NEN 8100 zijn volgens reclamant voor deze locatie niet geschikt. Daarvoor worden 3 argumenten aangedragen: 1) Niet de kans op overschrijding is van belang, maar inzicht in de daadwerkelijke verandering. 2) De uitkomst van een berekening conform NEN 8100 kan opleveren dat er geen overschrijding is van het grenscriterium voor windgevaar, maar ervaringen kunnen anders zijn (zie bv. Amazones en Paleiskwartier). Een windstudie zou moeten uitwijzen wat de te verwachte gevolgen zijn voor de omgeving in geval gevaarlijke situaties optreden. De norm moet zijn dat die gevolgen binnen aanvaardbare normen blijven en 3) In het kader van de bomen is ook gekeken naar de windbelasting en daarbij wordt uitgegaan van een toename van de maximale windkracht van 1 m/s. Daarbij wijst reclamant erop dat het bomenonderzoek (van Pius Floris) en het windonderzoek (van Peutz) elkaar tegen spreken voor wat betreft windrichting en windkracht. Zo gaat Pius Floris uit van een maximale wind van 27,7 m/s tot zelfs 32 m/s bij zuid/zuidwesten en Peutz van een zeer kleine kans op 22 m/s bij zuidwest. 5.

Reclamant vindt de uitspraken van Peutz in het windonderzoek over het effect van de wind zeer optimistisch. Dat een ‘matig’ tot ‘slecht’ windklimaat bij ‘langdurig stilzitten’ wordt weggewuifd omdat er toch niemand gaat zitten als een beetje waait, vindt reclamant een onacceptabele aanname voor een recreatiegebied. Ook stelt reclamant dat het, mede gelet op het onderzoek van Pius Floris, niet waarschijnlijk is dat als er enkele bomen bijkomen, het windklimaat aan de waterkant en tussen de torens verbetert. Op bovengenoemde punten wordt als volgt ingegaan: Ad 1.: Voor het windklimaatonderzoek voor het Brabantbad is inderdaad gebruik gemaakt van computersimulaties (CFD). Onderzoek met zowel de windtunnel als met behulp van CFD zijn in de norm NEN 8100 benoemd als geschikte en betrouwbare methode van onderzoek. Beide methoden hebben hun eigen sterke punten. Per project wordt door deskundige bureaus een gedegen afweging gemaakt welke methode het meest geschikt is. Doordat de computerkracht vandaag de dag volop beschikbaar is, kunnen in CFD berekeningen zowel detail als een grote omgeving worden meegenomen. CFD is dan ook een zeer gangbare en betrouwbare methode. Het onderzoek naar het windklimaat rond de HAS locatie staat overigens in deze procedure niet ter discussie.