2. Bijlage 2 - onderbouwing aanvraag gebiedsaanwijzing Wbmgp 's-Hertogenbosch 2021 - DEF

In de totale buurt Hinthamerpoort staan relatief veel huurwoningen. De totale buurt telt zo’n 2.100 inwoners. In deze buurt wonen relatief veel eenpersoonshuishoudens en huishoudens met een laag inkomen. Er wonen relatief weinig jongeren van 0 t/m 18 jarigen (12%) en veel 18 t/m 49 jarigen (51%). Hinthamerpoort-Zuid is een compacte buurt en bestaat vooral uit eengezinswoningen en een aantal appartementen bijna geheel in de sociale huur in bezit van Zayaz en BrabantWonen. Een deel van het bezit bestaat uit woningen van het begin van de vorige eeuw. Een relatief groot deel van de woningen in de Hinthamerpoort-Zuid is vooroorlogs. Een deel wordt gekenmerkt door bouw uit de jaren 70 en 80 rond het Lariksplein. En een laatste deel bestaat uit appartementen gebouwd in de jaren 90 van de vorige eeuw. De onderstaande tabel geeft de samenstelling van de woningvoorraad in de buurt Hinthamerpoort weer. Het betreft een totaalbeeld voor de hele buurt, waardoor het beeld vertekend is. De koopwoningen en woningen uit de bouwperiode vanaf 2005 bevinden zich (vooral) in de deelbuurt Hinthamerpoort Noord. Overzicht woningvoorraad:

De Hinthamerpoort

Aantal woningen 1.159 % woningen met bouwjaar tot 1945 33% % nieuwbouwwoningen (vanaf 2005) 41% % koopwoningen 37% % eengezinswoningen 45% Gemiddelde WOZ-waarde € 217.000 Bevolkingsdichtheid (inwoners/ha) 131,5 Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2020

’s-Hertogenbosch 73.049 11% 16% 58% 61% € 295.000 14,1

Sociaal-economische situatie Hinthamerpoort-Zuid is, anders dan de buurten in Noord en de Gestelse buurt, een typische volksbuurt. De sociale familieverbanden zijn vaak hecht. Een ‘typische Bartenbewoner’ wordt in de Bartjes geboren, groeit daar op, trouwt daar en brengt daar ook de eigen kinderen groot. Ouders, grootouders en overgrootouders geven normen en waarden door aan hun kinderen. Waaronder het al lang gedragen wantrouwen in overheidsinstanties en ook de afhankelijkheid daarvan. Op deze wijze worden levensstijl, denkwijze, houding en emoties van generatie op generatie doorgegeven. Dat maakt de buurt tegelijkertijd tot een min of meer gesloten systeem waar enkelen het voor het zeggen hebben. Dit zorgt voor een klimaat van intimidatie dat hardnekkig is en zich moeilijk laat bestrijden. De politie ziet dat dit nog altijd zijn effect heeft op de sfeer in de buurt, al lijkt hierin geleidelijk een cultuurverschuiving op te treden. De bij de buurt 18

betrokken professionals zien dat de aanwezigheid van ongewenste invloeden in de buurt ook een aanzuigende werking hebben op negatieve invloeden van buiten de buurt. De bemoeienis van de lokale overheid is in deze buurt al langer groot sinds de bouw in de jaren ‘20 en ‘30. In de jaren ‘60 en ‘70 werden er gezinnen met ‘onmaatschappelijk gedrag’ geplaatst. De jarenlange aandacht voor deze buurt heeft ertoe geleidt dat de situatie is gestabiliseerd en de leefbaarheid is verbeterd. Daarmee is de weg vrijgemaakt voor verdere verbetering, al is dit evenwicht en de voorzichtige vooruitgang kwetsbaar, aldus de wijkprofessionals. Dit vraagt echter ook om een lange adem en continuïteit. De instroom van mensen van elders draagt bij aan deze cultuurverandering, waarbij het belangrijk is dat nieuwe bewoners voldoende ‘stevig’ zijn. Hinthamerpoort-Zuid is een kleine buurt. Omdat de buurt vooral bestaat uit goedkope sociale huurwoningen, wonen er relatief veel mensen met een laag inkomen en uitkeringsgerechtigden (zie onderstaande tabel). De Hinthamerpoort heeft in 2020 een gemiddelde totaalscore in de Wijk- en Buurtmonitor. Eén thema heeft een beneden gemiddeld resultaat: welzijn. Dit komt met name omdat bewoners minder positief zijn over hun eigen gezondheid, gezond leven en geluk dan gemiddeld in de gemeente. Daarnaast scoort de buurt lager op het deelthema rondkomen.

Zo maken meer huishoudens gebruik van schulddienstverlening en hebben zij moeite om financieel rond te komen dan gemiddeld in de gemeente. Bij de overige indicatoren valt nog op dat bewoners er meer verloedering ervaren dan gemiddeld in de gemeente en dat de buurt uit relatief veel verharding bestaat, zoals gebouwen, wegen en bestrating. Positief is dat relatief weinig bewoners aangeven dat er vermogensdelicten plaatsvinden in hun eigen buurt. De inkomenspositie van bewoners in Hinthamerpoort is ‘beneden gemiddeld’. In de buurt wonen naar verhouding veel (mogelijk) kwetsbare groepen voor armoede. Het aandeel huishoudens met een inkomen onder de lage-inkomensgrens (16%) en bewoners met een bijstandsuitkering (10%) is er hoger dan gemiddeld. Waarbij dit zich voornamelijk concentreert in de Hinthamerpoort-Zuid. Sociaal-economische kenmerken buurt: Inwoners

Aantal inwoners % 0 – 11 jaar % 12 – 17 jaar % 18 – 27 jaar % 28 – 49 jaar % 50 – 74 jaar % 75 jaar en ouder % eenpersoonshuishoudens % eenouderhuishoudens % overige huishoudens met kinderen % westerse achtergrond % niet-westerse achtergrond Werk & inkomen:

De Hinthamerpoort

’s-Hertogenbosch

De Hinthamerpoort

’s-Hertogenbosch

2.104 8% 4% 16% 35% 31% 6% 48% 4% 10% 10% 12%

Gemiddeld huishoudinkomen € 31.500 % huishoudens met laag inkomen 16% % bijstandsuitkeringen 10% Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2020

155.122 12% 6% 13% 30% 32% 7% 37% 4% 19% 9% 12%

€ 44.200 8% 6%

Algemene ontwikkeling van de buurt De wijk- en buurtmonitor 2020 laat zien dat de buurt op de (sub)thema’s welzijn/gezondheid en rondkomen beneden gemiddeld scoort.

19

Bewoners scoren het contact met buurtbewoners ongeveer gelijk aan het gemeentelijk gemiddelde, met een 7,1 (t.o.v. een 7,0). De tolerantie in de buurt ligt wat lager (6,9), net als de aspecten woonomgeving en veiligheid. Over het geheel genomen scoort de buurt volgens bewoners ‘voldoende’ maar dit is lager dan gemiddeld. Dit heeft alles te maken met het feit dat de wijk- en buurtmonitor laat zien dat het deelthema gezondheid achteruit is gegaan. Dit komt met name omdat bewoners minder positief zijn over hun geluk. Tabel rapportcijfers buurtbewoners:

De Hinthamerpoort

Geluk 7,2 Contact met buurtbewoners 7,1 Tolerantie 6,9 Woning 7,6 Woonomgeving 7,0 Veiligheid 6,7 Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2020

’s-Hertogenbosch 7,7 7,0 7,3 7,9 7,5 7,0

Verder blijkt uit de wijk- en buurtmonitor 2020 dat de Hinthamerpoort zich de afgelopen twee jaren positief heeft ontwikkeld. Tussen 2018 en 2020 is de totaalscore voor de Hinthamerpoort vooruit gegaan. De vooruitgang is vooral te zien op de thema’s werk & leren en samenleven. Dit heeft te maken met een afname van het aandeel bewoners met een (bijstands)uitkering en een positievere score van bewoners voor de tolerantie in hun buurt. Ook doen meer bewoners vrijwilligerswerk. Opvallend is dat in de periode hiervoor, van 2016 tot 2018 de scores op samenleven juist nog wat achteruit waren gegaan. Onder andere omdat minder bewoners de omgang met buurtbewoners als prettig ervaarden. Verder zijn nog twee deelthema’s vooruit gegaan: sport & cultuur en criminaliteit. Meer bewoners zijn gaan bewegen en doen aan sport. Het deelthema criminaliteit is vooral vooruit gegaan omdat minder bewoners aangeven dat er vermogensdelicten plaatsvinden in hun buurt. Bij de overige indicatoren valt nog op dat de politie in de Hinthamerpoort meer incidenten van jongerenoverlast registreerde dan twee jaar geleden. Kanttekening die bij de vorenstaande gegevens geplaatst moet worden is dat de wijk- en buurtmonitor is opgesteld op het niveau van de gehele buurt Hinthamerpoort. Hoewel niet alle cijfers beschikbaar zijn op dat niveau, staat vast dat het zuidelijk deel lager scoort.

De samenhang met de vrij eenzijdige sociale woningvoorraad en de bevolkingssamenstelling in dat deel van de buurt is mede een verklaring.

20

Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2020 2.2.2 Geschiktheid toepassing artikel 10 van de Wbmgp

Ontwikkeling veiligheid en leefbaarheid Uit de Veiligheidsmonitor 2019 blijkt dat de Hinthamerpoort-Zuid op ‘algemene veiligheid’ ongunstig scoort. Dit komt doordat het aandeel inwoners dat verdacht wordt van het plegen van een misdrijf relatief hoog is. Misdrijven betreffen relatief zware strafbare feiten, zoals diefstal, mishandeling of vernieling. Het aandeel gepleegde misdrijven is inmiddels lager dan gemiddeld, maar desondanks is de score nog steeds ‘niet gunstig, niet ongunstig’. Positief is dat het aandeel misdrijven ten opzichte van 2017 met een derde is afgenomen. Ook steeg het rapportcijfer voor de veiligheid in de buurt van een 6,3 naar een 6,7. Veiligheidssituatie Hinthamerpoort Zuid

Bron: Politiecijfers per 1.000 woningen/inwoners (P), Leefbaarheid & Veiligheid (% vaak) (L&V), Veiligheidsmonitor 2019 De buurt scoort ongunstig op het thema ‘woonomgeving’. Volgens wijkprofessionals is er een hoge parkeerdruk in de buurt (daarvoor is de mogelijkheid tot vergunning parkeren onderzocht). Ook op verloedering scoort de buurt ongunstig. Dat komt doordat de inwoners meer dan gemiddeld overlast ervaren van hondenpoep, rommel op straat, graffiti en vernieling van straatmeubilair. Wel zien we een 21

positieve ontwikkeling. De schaalscore fysieke verloedering daalde van een 5,2 naar een 4,8. Gemiddeld in de gemeente is dit een 3,4. Het thema ‘sociale veiligheid’ betreft overlast die kan voortkomen uit persoonlijke problemen, zoals psychische klachten of verslaving. Hinthamerpoort-Zuid scoort hierop ‘niet gunstig, niet ongunstig’. De politie registreert relatief weinig incidenten van overlast door personen met verward gedrag, overlast door zwervers/daklozen en alcohol- en drugsoverlast, maar inwoners ervaren wel meer dan gemiddeld overlast door alcohol- en drugsgebruik/-handel. Verder ervaren inwoners lager dan gemiddeld overlast van verwarde personen en zwervers/daklozen, maar wel beduidend meer overlast van buurtbewoners dan gemiddeld. Dit aandeel is overigens ten opzichte van 2017 wel afgenomen. Op het thema ‘geweld’ scoort Hinthamerpoort-Zuid ‘niet gunstig, niet ongunstig’. De politie registreert iets meer mishandelingen dan gemiddeld. Het aantal bedreigingen is daarentegen iets lager dan gemiddeld en is het afgelopen jaar gedaald van 6,6 naar 1,5 per 1.000 inwoners. Het aandeel inwoners dat aangeeft dat er wel eens bedreigingen en mishandelingen zijn in hun buurt is er iets hoger dan gemiddeld in de gemeente. Wel is dit aandeel afgenomen ten opzichte van 2017.

Mogelijk wordt de perceptie van inwoners ten aanzien van geweldsdelicten beïnvloedt door een moord die in 2017 heeft plaatsgevonden in de Wilgenstraat. Het thema ‘vermogenscriminaliteit’ betreft woninginbraak, diefstallen uit en vanaf auto’s en fietsendiefstal. Op dit thema scoort de buurt gunstig. De politie registreert relatief minder woninginbraken, auto-inbraken en fietsendiefstallen dan gemiddeld in de gemeente. Ook geven relatief weinig inwoners aan dat dit voorkomt in hun buurt. Met name bij auto-inbraken zien we een grote verbetering van de cijfers. Op het thema overlast scoort de buurt ‘niet gunstig, niet ongunstig’. De inwoners ervaren ongeveer even vaak overlast van groepen jongeren in hun buurt als gemiddeld in de gemeente. Desondanks registreert de politie beduidend meer incidenten van jongerenoverlast. Ook is dit aandeel ten opzichte van 2017 toegenomen, van 3,7 naar 14,9 incidenten per 1.000 inwoners. Volgens wijkprofessionals is er sprake van overlast, intimiderend gedrag, baldadigheid en vuurwerkoverlast. Hinthamerpoort zuid scoort tenslotte gunstig op het thema ‘onveilig voelen’. De inwoners vertonen relatief weinig ‘vermijdingsgedrag’, zoals: de deur ’s avonds niet opendoen of omlopen/omrijden om onveilige plekken in de buurt te vermijden.

Daarnaast voelt 22% van de inwoners zich vaak of soms onveilig in de buurt, wat vergelijkbaar is met het gemeentelijk gemiddelde (20%). Ontwikkeling Hinthamerpoort Zuid 2017-2019:

Bron: Politiecijfers per 1.000 woningen/inwoners (P), Leefbaarheid & Veiligheid (% vaak) (L&V), Veiligheidsmonitor 2019 2.2.3 Conclusie noodzakelijkheid en geschiktheid

Hoewel selectieve woningtoewijzing (in verschillende vormen) al langere tijd wordt ingezet, is het te vroeg om het instrument van selectieve toewijzing op basis van crimineel en overlastgevend gedrag los te laten. De buurt laat over de afgelopen jaren een positieve ontwikkeling zien. Tegelijk speelt is de sociaaleconomische situatie van inwoners nog kwetsbaar, ontwikkelt de buurt zich op ‘samenleven’ beneden gemiddeld en ervaren inwoners relatief veel overlast van buurtbewoners. Ook de professionals in de wijk hebben hun zorgen geuit. Het evenwicht is broos. Er bestaan zorgen over het effect van een (vroegtijdige) beëindiging van de maatregel. Voor hen is een verlenging wenselijk. Het instrument vraagt om een lange adem. Heel voorzichtig en geleidelijk lijkt er een cultuuromslag in de buurt 22

zichtbaar. Er lijkt ook een zekere preventieve werking van de maatregel uit te gaan. Mensen die niet in aanmerking zouden komen voor een huisvestingsvergunning, wijken uit naar elders. De Gemeenteraad is van mening dat op basis van de bovenstaande analyse de toepassing van het instrument van selectieve woningtoewijzing op basis van artikel 10 in de Hinthamerpoort-Zuid voldoet aan de eisen van noodzakelijkheid en geschiktheid. Gezien de ingezette positieve ontwikkeling van de buurt ziet de gemeenteraad op dit moment geen aanleiding om inzet van de instrumenten van de Wbmgp te verruimen (met toepassing van artikel 8 en/of 9). 2.3

Onderbouwing Hambaken

2.3.1 Noodzakelijkheid

Ligging en fysieke buurttypering De vier buurten (Sprookjesbuurt, Muziekinstrumentenbuurt, Edelstenenbuurt en De Hambaken) zijn onderdeel van de wijk Noord. Vijf buurten zijn er aangewezen als aandachtsbuurt: de Hambaken, Sprookjesbuurt, Muziekinstrumentenbuurt, Edelstenenbuurt en Orthen west. Samen vormen de buurten het aandachtsgebied “Hambaken” (de vroegere naam van alle vier de buurten). In het verleden waren de vier buurten ook aangewezen als GSB-buurt met een extra programma-aanpak. De wijk Noord ligt ten noorden van het stadscentrum. Het is een typische jaren ’70 woonwijk. De wijk bestaat uit een aaneenschakeling van buurten, die in opzet verschillen. Er staan naar verhouding vrij veel (goedkope) huurwoningen. Verder is er veel differentiatie in buurten. De vier buurten liggen in het noordoosten van de wijk. In de loop der jaren zijn veel van de woningen middels groot onderhoud en renovatie opgeknapt. Ook zijn er veel projecten geweest waarbij de wegen en andere delen van de openbare ruimte zijn opgeknapt. Daardoor heeft de fysieke uitstraling van de buurten een impuls gekregen. Er is echter geen sprake geweest van grootschalige herstructurering en sloop/nieuwbouw en dit wordt de komende jaren ook niet verwacht. De buurten zijn gebouwd in de jaren 70 en 80 en komen daarvoor nog niet in aanmerking.

Daarmee zal via de fysieke weg de samenstelling van de buurt niet veranderen. In de Sprookjesbuurt staat een aantal flats bij De Bokkelaren en De Klokkenlaan. Daardoor is de woningdichtheid in deze buurt hoger. Verder worden de buurten in Noord vooral gekenmerkt door rijtjeswoningen uit de periode 1970-1989 (zie onderstaande tabel). Een groot deel van de woningen bestaan uit sociale huurwoningen van woningcorporatie Zayaz (enkele tientallen woningen zijn van BrabantWonen). Met name de Sprookjesbuurt en in mindere mate ook de Muziekinstrumentenbuurt en de Hambaken kennen een zeer eenzijdige samenstelling van de woningvoorraad. BrabantWonen heeft haar (beperkt) bezit in de Edelstenenbuurt en de Muziekinstrumentenbuurt voor verkoop gelabeld. Dit traject is in het verleden ingezet en loopt ook de komende periode door. Bij de verkoop neemt BrabantWonen voor deze woningen in de voorwaarden een zelfbewoningsplicht op. Overzicht woningvoorraad:

Hambaken

Sprookjesbuurt

Muziekinstrumentenbuurt

Aantal woningen 554 768 473 % woningen met 0% 0% 0% bouwjaar tot 1945 % nieuwbouwwoningen 0% 3% 0% (vanaf 2005) % koopwoningen 31% 5% 26% % eengezinswoningen 90% 43% 96% Gemiddelde WOZ€ 197.000 € 191.000 € 200.000 waarde Bevolkingsdichtheid 64,6 68,0 56,4 (inwoners/ha) Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2020

Edelstenenbuurt

’s-Hertogenbosch

450 0%

73.049 11%

5%

16%

48% 84% € 183.000

58% 61% € 295.000

46,3

14,1

Sociaal-economische situatie Sub-buurt De Hambaken ligt tussen het Wielsem, de Sint Teunislaan en de Klokkenlaan. De buurt wordt doorkruist door de Hambakendreef. De buurt bestaat vooral uit rijtjeswoningen. De meeste woningen zijn 23

begin jaren 70 gebouwd. Er staan veel (goedkope) huurwoningen. In het noordoosten staat een verzorgingsflat. Op de plek van de voormalige Gabriëlschool aan de Klokkenlaan komt nieuwbouw: sociale huurappartementen en zorgwoningen. De buurt telt bijna 1.300 inwoners, waaronder relatief veel mensen met een migratieachtergrond. De Hambaken is op dit moment een aandachtsbuurt. In De Hambaken wonen naar verhouding veel (mogelijk) kwetsbare groepen voor bijvoorbeeld armoede, zoals bewoners met een bijstandsuitkering. De Sprookjesbuurt ligt in het noorden van de wijk Noord tegen de rijksweg A59 aan. In het noorden staat een aantal flats. De buurt bestaat verder voornamelijk uit rijwoningen. In deze buurt staan relatief veel (goedkope) huurwoningen die in de jaren 70 zijn gebouwd. De Brede Bossche School de Hambaken en buurtcentrum Noorderpoort zijn gevestigd in de Sprookjesbuurt. Beiden zijn belangrijke centrale plekken voor ontmoeting, sport en cultuur in de wijk. De Sprookjesbuurt telt zo’n 1.700 inwoners. Er wonen meer eenoudergezinnen, huishoudens met een laag inkomen en mensen met een migratieachtergrond dan gemiddeld in de gemeente. De Muziekinstrumentenbuurt ligt in het noordwesten van de wijk Noord. De buurt grenst aan de rijksweg A59 en het bedrijventerrein Noord. Driekwart van de woningen is een (goedkope) huurwoning.

Er staan veel rijtjeshuizen en enkele (half)vrijstaande woningen. Vrijwel alle huizen zijn begin jaren 70 gebouwd. Er wonen in deze buurt zo’n 1.240 personen; onder wie relatief veel (eenouder)gezinnen met kinderen, huishoudens met een laag inkomen en mensen met een migratieachtergrond. De Edelstenenbuurt wordt begrensd door de Hambakenweg, het fietspad en het Wielsem. In het zuidelijke deel van de buurt ligt een voetbal- en tenniscomplex. Er staan veel rijtjeswoningen en appartementen. De meeste woningen zijn gebouwd in de jaren 70. Het zijn relatief veel (goedkope) huurwoningen. Ten opzichte van de andere buurten binnen Noord zijn hier veel koopwoningen. In de Edelstenenbuurt wonen zo’n 1.160 personen, onder wie relatief veel bewoners met een migratieachtergrond, gezinnen met kinderen en huishoudens met een laag inkomen. Omdat de buurten voor een groot deel bestaan uit goedkope woningen, en relatief veel in de sociale huur, wonen er ook relatief veel mensen met een laag inkomen of die langdurig van een uitkering moeten leven. In de Edelstenenbuurt ligt het aandeel goedkope huurwoningen lager dan in de andere buurten, maar is dat wel geclusterd in een aantal straten en complexen. Van de vier buurten wonen in De Hambaken relatief minder huishoudens met een laag inkomen of uitkering (zie onderstaande tabel).

Deze buurt wordt daarom niet voorgesteld voor toepassing van artikel 8. Dit is een bestendiging van het reeds eerder verkregen besluit voor de toepassing van de selectieve woningtoewijzing. In de buurten wonen relatief veel huishoudens met (financiële) problemen die moeilijk het hoofd boven water kunnen houden. Eenoudergezinnen zijn oververtegenwoordigd. En er is sprake van eenzaamheid en mensen hebben niet altijd steun vanuit hun directe woonomgeving. Door de grote omvang van het aantal kwetsbare huishoudens balanceren de buurten daardoor tussen draaglast en draagkracht. De wijkprofessionals constateren dat er de laatste jaren ook draagkrachtige mensen instromen. Deze mensen kunnen een positieve impuls aan de buurt geven, maar vertrekken te vaak ook snel weer. Voor de komende jaren ligt er dan ook een uitdaging om deze mensen voor de buurt te behouden. Sociaal-economische kenmerken buurten:

Inwoners

Hambaken

Sprookjesbuurt

Aantal inwoners % 0 – 11 jaar % 12 – 17 jaar % 18 – 27 jaar % 28 – 49 jaar % 50 – 74 jaar % 75 jaar en ouder % eenpersoonshuishoudens

1.292 12% 9% 13% 25% 31% 10% 34%

1.701 17% 8% 11% 30% 29% 5% 40%

Muziekinstrumentenbuurt 1.240 17% 9% 12% 28% 30% 3% 27%

Edelstenenbuurt

’s-Hertogenbosch

1.157 14% 7% 18% 31% 26% 3% 34%

155.122 12% 6% 13% 30% 32% 7% 37%

24

% eenouderhuishoudens % overige huishoudens met kinderen % westerse achtergrond % niet-westerse achtergrond

7% 19%

11% 18%

10% 25%

4% 26%

4% 19%

9% 28%

9% 37%

12% 42%

12% 39%

9% 12%

€ 36.500 16% 14%

€ 44.200 8% 6%

Werk & inkomen € 32.900 € 28.300 € 34.500 Gemiddeld huishoudinkomen % huishoudens met laag inkomen 13% 21% 19% % bijstandsuitkeringen 15% 15% 15% Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2020

De buurten laten over het geheel genomen een gemiddelde ontwikkeling zien, maar alle buurten scoren nog altijd beneden het gemiddelde van de stad. Hierna gaan we in op het beeld van de score per subbuurt. Algemene ontwikkeling van de buurt De Hambaken De Hambaken heeft in 2020 een beneden gemiddelde totaalscore. Op vier thema’s scoort de buurt beneden gemiddeld. Op werk & leren scoort de buurt lager omdat relatief veel huishoudens een (bijstands)uitkering of schulddienstverlening hebben. Daarnaast hebben minder volwassenen een startkwalificatie dan gemiddeld in de gemeente. Het thema welzijn scoort eveneens beneden gemiddeld. Bewoners zijn minder positief over hun zelfredzaamheid en geven vaker aan meer sociale contacten te willen. Ook doen bewoners minder vaak aan sport en bezoeken zij minder vaak culturele voorstellingen of activiteiten dan gemiddeld. Bij het thema samenleven blijkt vooral dat relatief weinig bewoners zich medeverantwoordelijk voelen voor de leefbaarheid in hun buurt. En dat bewoners minder positief zijn over de tolerantie en bevolkingssamenstelling in hun buurt dan gemiddeld. Het thema leefomgeving scoort beneden gemiddeld, omdat bewoners lagere rapportcijfers geven voor hun woning en woonomgeving. Ze ervaren er ook relatief veel verloedering. In de buurt is enige nieuwbouw in ontwikkeling, wat kansen biedt voor de buurt als geheel.

De buurtbewoners waarderen hun buurt met een relatief lage score op contact met buurtbewoners, tolerantie en woning. Ook de woonomgeving en veiligheid scoren bewoners aanzienlijk lager dan gemiddeld. Tabel rapportcijfers buurtbewoners:

De Hambaken

Geluk 7,4 Contact met buurtbewoners 6,4 Tolerantie 6,3 Woning 7,2 Woonomgeving 6,5 Veiligheid 6,1 Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2020

’s-Hertogenbosch 7,7 7,0 7,3 7,9 7,5 7,0

Tussen 2018 en 2020 is de totaalscore voor de Hambaken ongeveer gelijk gebleven. Eén thema is vooruit gegaan: welzijn. Dit komt onder andere omdat meer bewoners wel eens een culturele voorstelling of activiteit bezoeken. Daarnaast zijn bewoners positiever over hun gezondheid. Twee deelthema’s zijn ook vooruit gegaan. Het deelthema omgaan met elkaar omdat bewoners positiever zijn over de sociale cohesie in hun buurt. Het deelthema veilig voelen omdat bewoners een positiever beeld hebben gekregen over criminaliteit in hun buurt. Eén thema is ten opzichte van 2018 achteruit gegaan: werk & leren. Er is sprake van meer geregistreerd schoolverzuim en er zijn meer werkzoekenden zonder baan. Dit laatste valt op, aangezien in de periode 2016-2018 het aantal werkzoekenden zonder baan juist sterker dan gemiddeld daalde. Wijkprofessionals geven aan dat verbeteringen in de Hambaken zichtbaar en voelbaar zijn. Zo heeft een groep bewoners in samenwerking met professionals zich ingezet voor jongeren zodat ze een eigen plek 25

hebben binnen de wijk. Tegelijkertijd blijft de Hambaken kwetsbaar en scoort de buurt beneden gemiddeld. Gezamenlijke inzet blijft nodig. Het aantal mutaties was in deze buurt de afgelopen jaren relatief laag. Dit kan er toe leiden dat er meer tijd nodig is om door inzet van de instrumenten van de Wbmgp de bewonerssamenstelling van de buurt te beïnvloeden. De Hambaken

Situatie 2020: Beneden gemiddeld

Ontwikkeling 2018 – 2020: Gelijk

Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2020

Algemene ontwikkeling van de Sprookjesbuurt De Sprookjesbuurt heeft in 2020 een ruim beneden gemiddelde score en scoort daarmee het slechtst van alle buurten in Noord. De buurt scoort ruim beneden gemiddeld op het thema welzijn, onder andere omdat bewoners minder positief zijn over hun gezondheid, geluk, zelfredzaamheid en sociale contacten dan gemiddeld in de gemeente. Ook op andere thema’s zijn er beneden gemiddelde scores, zoals op het thema werk & leren. In de Sprookjesbuurt wonen meer huishoudens met een (bijstands)uitkering, huishoudens die moeite hebben met financieel rondkomen en volwassenen zonder startkwalificatie dan gemiddeld. Bewoners zijn ook minder tevreden zijn over het wonen en het samenleven in hun buurt. Dit laatste is terug te zien in minder positieve resultaten voor de sociale cohesie, het contact met buurtbewoners en de tolerantie in de buurt. Ook voelen relatief weinig bewoners zich medeverantwoordelijk voor de leefbaarheid in hun buurt en ervaren zij veel verloedering. Op het gebied van criminaliteit en ervaren overlast scoort de buurt eveneens laag. Bewoners voelen zich vaker onveilig in hun buurt dan gemiddeld. Relatief weinig bewoners vinden dat mensen in de buurt prettig met elkaar omgaan. Ook scoren de tolerantie in de buurt, het contact met buurtgenoten en de woonomgeving laag.

De grootste afwijking ten aanzien van het gemeentelijk gemiddelde zien we op het rapportcijfer voor veiligheid. Tabel rapportcijfers buurtbewoners:

Sprookjesbuurt

Geluk 6,9 Contact met buurtbewoners 6,3 Tolerantie 6,1 Woning 7,0 Woonomgeving 6,4 Veiligheid 5,6 Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2020

’s-Hertogenbosch 7,7 7,0 7,3 7,9 7,5 7,0

26

Tussen 2018 en 2020 is de totaalscore voor de Sprookjesbuurt ongeveer gelijk gebleven. Eén thema is in deze periode vooruit gegaan: werk & leren. Dit komt voornamelijk door een afname van het aandeel huishoudens met een (bijstands)uitkering. Mogelijk mede als gevolg van toepassing van artikel 8 in deze buurt. Bij de overige thema’s zijn er geen opvallende ontwikkelingen te zien. Wel is het deelthema gezondheid achteruit gegaan, vooral omdat bewoners een lager rapportcijfer geven voor hun geluk. Bij de achterliggende indicatoren valt nog op dat bewoners positiever zijn over het contact met buurtbewoners, maar desondanks is zoals hiervoor al aangegeven, het rapportcijfer voor de omgang met buurtbewoners lager dan het gemeentelijk gemiddelde. Wijkprofessionals geven aan dat in deze buurt verbeteringen zichtbaar en voelbaar zijn. Zo hebben bewoners, ondersteund door professionals en studenten van Avans Hogeschool, projecten gestart voor positieve gezondheid. Maar ook hier geldt dat de buurt nog kwetsbaar is en gezamenlijke inzet nodig blijft. De Sprookjesbuurt

Situatie 2020: Ruim beneden gemiddeld

Ontwikkeling 2018 – 2020: Gelijk

Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2020

Algemene ontwikkeling van de Muziekinstrumentenbuurt De Muziekinstrumentenbuurt heeft in 2020 een beneden gemiddelde totaalscore. De resultaten voor vier thema’s zijn beneden gemiddeld.

Bij werk & leren komt dit omdat relatief veel huishoudens moeite hebben om financieel rond te komen en gebruik maken van een (bijstands)uitkering of schulddienstverlening. Daarnaast hebben in de Muziekinstrumentenbuurt minder volwassenen een startkwalificatie dan gemiddeld. Het thema samenleven heeft een beneden gemiddelde score vooral omdat minder bewoners zich medeverantwoordelijk voelen voor de leefbaarheid in hun buurt en zij minder tevreden zijn over het contact met buurtbewoners, de tolerantie en de bevolkingssamenstelling in hun buurt dan gemiddeld.

Bij het thema leefomgeving blijkt met name dat bewoners minder tevreden zijn met hun woning, woonomgeving en de groenvoorzieningen in hun buurt. Ook ervaren relatief veel bewoners er verloedering. De afgelopen jaren heeft BrabantWonen een aantal huurwoningen verkocht. De komende jaren zet zij deze strategie voort. Dit kan nog wat bijdragen aan een verdere differentiatie van de eigendomsverhouding van de woningvoorraad in de buurt.

Op het thema veiligheid ervaren bewoners meer sociale overlast, vermogensdelicten en geweldsdelicten dan gemiddeld. Ook voelen meer bewoners zich er wel eens onveilig en geven zij een lager rapportcijfer voor de veiligheid in hun buurt. Bij de achterliggende indicatoren valt nog op dat bewoners minder positief zijn over hun gezondheid en geluk, minder vaak sporten en minder vaak culturele voorstellingen of activiteiten bezoeken dan gemiddeld. 27

Tabel rapportcijfers buurtbewoners:

Muziekinstrumentenbuurt

Geluk 7,4 Contact met buurtbewoners 6,1 Tolerantie 6,2 Woning 7,1 Woonomgeving 6,2 Veiligheid 5,8 Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2020

’s-Hertogenbosch 7,7 7,0 7,3 7,9 7,5 7,0

Tussen 2018 en 2020 is de totaalscore voor de Muziekinstrumentenbuurt ongeveer gelijk gebleven. Dit komt na de periode 2016-2018 waarin de buurt zich gunstigere dan gemiddeld ontwikkelde.

Op alle vijf thema’s is de score van de buurt zich de afgelopen jaren ongeveer gelijk gebleven. Wel zijn twee deelthema’s vooruit gegaan: werk & inkomen en sociale contacten. Bij werk & inkomen komt dit door een afname van het aandeel huishoudens met een (bijstands)uitkering, mogelijk mede als gevolg van toepassing van artikel 8 in deze buurt. Het deelthema sociale contacten is vooruit gegaan omdat meer bewoners aangeven dat zij voor hulp terecht kunnen bij familie, vrienden of buurtbewoners. Eén deelthema is achteruit gegaan: het onderwerp leren, vooral omdat er meer voortijdig schoolverlaters zijn dan twee jaar geleden. Wijkprofessionals merken op dat verbeteringen zichtbaar en merkbaar zijn in de Muziekinstrumentenbuurt, maar ook dat de buurt nog zeker haar kwetsbaarheid kent. De Muziekinstrumentenbuurt Situatie 2020: Beneden gemiddeld

Ontwikkeling 2018 – 2020: Gelijk

Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2020

Algemene ontwikkeling van de Edelstenenbuurt De Edelstenenbuurt heeft in 2020 een beneden gemiddelde totaalscore. De resultaten voor vier thema’s zijn eveneens beneden gemiddeld: werk & leren, welzijn, samenleven en leefomgeving. Bij werk & leren is er sprake van meer geregistreerd schoolverzuim en voortijdig schoolverlaters dan gemiddeld. Daarnaast zijn er relatief veel huishoudens die moeite hebben om financieel rond te komen en gebruik maken van een (bijstands)uitkering of schulddienstverlening. 28

Op het thema welzijn zijn bewoners minder positief over hun gezondheid en zelfredzaamheid. Ook doen zij minder vaak aan sport en bezoeken zij minder vaak culturele voorstellingen of activiteiten dan gemiddeld. Bij het thema samenleven blijkt onder meer dat relatief weinig bewoners zich actief inzetten voor hun buurt. Verder zijn bewoners minder positief over het contact met buurtbewoners, de tolerantie en de bevolkingssamenstelling in hun buurt dan gemiddeld. Het thema leefomgeving scoort beneden gemiddeld omdat bewoners minder tevreden zijn met hun woning, woonomgeving en de groenvoorzieningen in hun buurt. Bovendien ervaren relatief veel bewoners er verloedering. Als laatste scoort het deelthema veilig voelen beneden gemiddeld, omdat meer bewoners zich er wel eens onveilig voelen en zij hiervoor dan ook een aanzienlijk lager rapportcijfer geven dan gemiddeld in de gemeente. Tabel rapportcijfers buurtbewoners:

Edelstenenbuurt

Geluk 7,5 Contact met buurtbewoners 6,2 Tolerantie 6,2 Woning 7,2 Woonomgeving 6,3 Veiligheid 5,7 Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2020

’s-Hertogenbosch 7,7 7,0 7,3 7,9 7,5 7,0

Tussen 2018 en 2020 is de totaalscore voor de Edelstenenbuurt ongeveer gelijk gebleven. Eén thema is achteruit gegaan: leefomgeving. Dit komt onder andere omdat bewoners een lager rapportcijfer geven voor hun woning en woonomgeving. Ook ervaren zij er meer verloedering en zijn er meer meldingen van vervuiling en illegale stort. Verder is het deelthema leren achteruit gegaan omdat er meer schoolverzuim en voortijdig schoolverlaters zijn geregistreerd. Bij de overige achterliggende indicatoren valt nog op dat meer bewoners zich wel eens onveilig voelen in hun buurt. Drie deelthema’s zijn vooruit gegaan. Minder huishoudens hebben een bijstandsuitkering, minder bewoners geven aan dat er vermogensdelicten en geweldsdelicten plaatsvinden en meer bewoners kunnen voor hulp terecht bij familie, vrienden of buurtbewoners. In deze buurt zijn verbeteringen zichtbaar en voelbaar, zo geven de wijkprofessionals aan. Het speelterrein aan de Smaragd/Trompet is hiervan een mooi voorbeeld. Deze is volledig opgeknapt en de buurt maakt hier goed gebruik van. Het is een ontmoetingspunt in de buurt.

29

De Edelstenenbuurt

Situatie 2020: Beneden gemiddeld

Ontwikkeling 2018 – 2020: Gelijk

Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2020

2.3.2 Geschiktheid toepassing artikel 10

Ontwikkeling veiligheid en leefbaarheid De Hambaken De Hambaken scoort op het thema algemene veiligheid ongunstig. Dat komt vooral doordat het aandeel inwoners dat verdacht wordt van het plegen van een misdrijf er beduidend hoger is dan gemiddeld. Misdrijven betreffen relatief zware strafbare feiten, zoals diefstal, mishandeling of vernieling. Daarnaast geven de inwoners een lager rapportcijfer voor de veiligheid in hun buurt dan gemiddeld (6,1 versus 7,0). Daarentegen hebben de inwoners een redelijk gunstig oordeel over de mate waarin criminaliteit in hun buurt voorkomt. Overigens registreerde de politie 43 misdrijven per 1.000 inwoners in de Hambaken, dat is minder dan gemiddeld. Wel zien we hierbij een negatieve ontwikkeling. Het aandeel misdrijven is in de periode 2017-2019 met 35% toegenomen. Veiligheidssituatie Hambaken

Bron: Veiligheidsmonitor 2019

30

De Hambaken scoort ongunstig op het thema ‘woonomgeving’. Inwoners zijn over de verkeersveiligheid en de parkeergelegenheid negatiever dan gemiddeld in de gemeente. Ook de score voor ‘verloedering’ is ongunstig. Dat komt doordat de inwoners meer dan gemiddeld overlast ervaren van hondenpoep, rommel op straat, graffiti en vernieling van straatmeubilair (zoals vuilnisbakken, bankjes of bushokjes) in hun buurt. Ook zijn er meer meldingen van vervuiling en illegale stort dan gemiddeld. Wel zien we een positieve ontwikkeling. De schaalscore fysieke verloedering daalde van een 5,2 naar een 4,7. Gemiddeld in de gemeente is dit een 3,4. De Hambaken scoort op het thema ‘sociale veiligheid’ ‘niet gunstig, niet ongunstig’. De politie registreert weinig overlastincidenten. Desondanks ervaren inwoners meer dan gemiddeld overlast door drugsgebruik/handel en buurtbewoners. Er wonen mensen van verschillende pluimages; waaronder verslaafden en personen met psychiatrische problemen. Dit leidt tot botsingen wat resulteert in bijvoorbeeld burenruzies en bedreigingen. Op het thema ‘geweld’ scoort de buurt ook ‘niet gunstig, niet ongunstig’. De politie registreert iets meer mishandelingen en iets minder bedreigingen dan gemiddeld. Inwoners ervaren wel iets vaker bedreigingen in hun buurt dan gemiddeld. Ook registreert de politie relatief veel incidenten van huiselijk geweld in de buurt.

De Hambaken scoort gunstig op het thema ‘vermogenscriminaliteit’. Zo registreert de politie er minder autoinbraken en fietsendiefstallen dan gemiddeld in de gemeente. Wel geven relatief veel inwoners aan dat auto-inbraken een probleem zijn in hun buurt. Desondanks is de score voor de auto-inbraken in de Hambaken nog net gunstig. Woninginbraak scoort ‘niet gunstig, niet ongunstig’. De politie registreert relatief veel woninginbraken, de score van inwoners dat er wel eens woninginbraken zijn, ligt met 34% beneden het gemeentelijk gemiddelde van 43%. Opvallend hierbij is dat er in de Hambaken relatief veel mensen aangeven dat er vaak sprake is van woninginbraken in de buurt: 10% versus 4% gemiddeld. De Hambaken scoort ongunstig op het thema ‘jeugd & veiligheid’. De politie registreert meer dan gemiddeld incidenten van jongerenoverlast. Dit wordt ook zo ervaren door inwoners. Wel is dit aandeel afgenomen. Daarnaast voelen de inwoners zich iets vaker dan gemiddeld onveilig op plekken waar groepen jongeren rondhangen. In het Uitvoeringsplan Integrale Veiligheid 2021-2022 is het thema Jeugd gemeentebreed geprioriteerd. Dus ook voor het aandachtsgebied de Hambaken en de sub-buurten Sprookjesbuurt, Muziekinstrumentenbuurt en Edelstenenbuurt. Op het thema ‘onveilig voelen’ scoort de Hambaken ongunstig.

Zo voelen beduidend meer inwoners zich vaak onveilig in hun buurt dan gemiddeld in de gemeente (8% versus 3%). Ook vertonen de inwoners van de Hambaken meer ‘vermijdingsgedrag’ dan gemiddeld. Ontwikkeling de Hambaken 2017-2019

Bron: Politiecijfers per 1.000 woningen/inwoners (P), Leefbaarheid & Veiligheid (% vaak) (L&V), Veiligheidsmonitor 2019

Ontwikkeling veiligheid en leefbaarheid Sprookjesbuurt Sprookjesbuurt scoort op ‘algemene veiligheid’ zeer ongunstig. Zo registreerde de politie vorig jaar 80 misdrijven per 1.000 inwoners. Ook is het aandeel sinds 2017 met 46% gestegen. Er wonen ook relatief veel personen die verdacht worden van het plegen van een misdrijf in de buurt. Ook de perceptie van inwoners over het voorkomen van criminaliteit in de buurt scoort ongunstig. De inwoners geven een laag rapportcijfer voor de veiligheid in hun buurt (5,6). 31

Veiligheidssituatie Sprookjesbuurt

Bron: Veiligheidsmonitor 2019

Sprookjesbuurt scoort ‘niet gunstig, niet ongunstig’ op het thema ‘woonomgeving’. De score voor verloedering is echter zeer ongunstig. Ook zijn inwoners hier negatiever over dan twee jaar geleden. De schaalscore is gestegen van een 5,1 in 2017 naar een 5,5 in 2019. Gemiddeld in de gemeente is dit 3,4. Mogelijk houdt dit verband met het feit dat in de buurt relatief veel schroothandelaren en ZZP-ers in de bouw wonen, die hun spullen zoals aanhangers in de openbare ruimte stallen. Dit komt rommelig over. Sprookjesbuurt scoort op het thema ‘sociale veiligheid’ ‘niet gunstig, niet ongunstig’. Enerzijds registreert de politie er relatief weinig incidenten van overlast. Anderzijds ervaren inwoners meer dan gemiddeld overlast door drugsgebruik/-handel en overlast van buurtbewoners. Net als bij De Hambaken, wonen ook in de Sprookjesbuurt relatief veel personen met een verslavings- of psychische problematiek. Wat soms botst met omwonenden. Het thema ‘geweld’ scoort zeer ongunstig. De politie registreert meer misdrijven van bedreiging en mishandeling dan gemiddeld. Dit wordt ook door inwoners zo ervaren. Ook registreert de politie relatief veel incidenten van huiselijk geweld in de buurt. Op het thema ‘vermogenscriminaliteit’ scoort Sprookjesbuurt ongunstig. De politie registreerde in de buurt de afgelopen jaren meer auto-inbraken dan gemiddeld in de gemeente.

Ook is dit aandeel gestegen ten opzichte van twee jaar eerder. Inwoners zijn redelijk negatief over het voorkomen van auto-inbraken in hun buurt. Wat verder opvalt is dat er meer woninginbraken waren dan gemiddeld in de gemeente. Het aantal woninginbraken is ten opzichte van 2017 ook sterk gestegen. Sprookjesbuurt scoort ongunstig op het thema ‘jeugd & veiligheid’. Zo registreert de politie beduidend meer incidenten van jongerenoverlast dan gemiddeld en ervaren relatief veel inwoners overlast van groepen jongeren in hun buurt. Naast de ongunstige scores, zien we ook een negatieve ontwikkeling op het gebied van jongerenoverlast. Zowel de politiecijfers als de beleving van inwoners van jongerenoverlast hebben zich negatief ontwikkeld ten opzichte van 2017. Op het thema ‘onveilig voelen’ scoort Sprookjesbuurt zeer ongunstig. Beduidend meer dan gemiddeld in de gemeente voelen inwoners zich wel eens onveilig in hun buurt (44% versus 20%). Zij vertonen ook meer ‘vermijdingsgedrag’ dan gemiddeld.

32

Ontwikkelingen Sprookjesbuurt 2017-2019

Bron: Politiecijfers per 1.000 woningen/inwoners (P), Leefbaarheid & Veiligheid (% vaak) (L&V), Veiligheidsmonitor 2019

Ontwikkeling veiligheid en leefbaarheid Muziekinstrumentenbuurt Muziekinstrumentenbuurt scoort ongunstig op het thema ‘algemene veiligheid’. Het aandeel inwoners dat verdacht wordt van het plegen van een misdrijf is er relatief hoog. Inwoners geven de veiligheid in de buurt een 5,8. Ook hebben inwoners een ongunstige perceptie over de criminaliteit in de buurt. De politie registreert wel minder misdrijven dan gemiddeld in de gemeente. Positief is dat het aantal geregistreerde misdrijven ten opzichte van 2017 met 22% is afgenomen. Veiligheidssituatie Muziekinstrumentenbuurt

Bron: Veiligheidsmonitor 2019

Muziekinstrumentenbuurt scoort ongunstig op het thema ‘woonomgeving’ omdat het oordeel van inwoners over de verkeersveiligheid negatiever is dan gemiddeld in de gemeente. Daarnaast scoort ‘verloedering’ ongunstig omdat de inwoners meer dan gemiddeld overlast ervaren van hondenpoep, rommel op straat, graffiti en vernieling van straatmeubilair (zoals van vuilnisbakken, bankjes of bushokjes). Op het thema ‘sociale veiligheid’ scoort de buurt ‘niet gunstig, niet ongunstig’. De politie registreert weinig overlast maar inwoners ervaren meer dan gemiddeld overlast door drugsgebruik/-handel en buurtbewoners. Op het thema ‘geweld’ scoort de buurt ongunstig. Vooral doordat inwoners meer dan gemiddeld aangeven dat bedreigingen en mishandelingen wel eens voorkomen in hun buurt. De politie registreert iets meer bedreigingen dan gemiddeld. Het aantal geregistreerde mishandelingen ligt rond het gemiddelde. Wel registreert de politie relatief veel incidenten van huiselijk geweld in de buurt. Muziekinstrumentenbuurt scoort gunstig op het thema ‘vermogenscriminaliteit’. Zo registreert de politie er minder woninginbraken, auto-inbraken en fietsendiefstallen dan gemiddeld in de gemeente. Het aantal 33

registraties van woninginbraken is ten opzichte van 2017 zelf sterk afgenomen. Wel geven relatief veel inwoners aan dat woninginbraken en fietsendiefstallen een probleem zijn in hun buurt. De score voor het thema ‘jeugd & veiligheid’ is ongunstig. Het aspect overlast jeugd scoort ‘niet gunstig, niet ongunstig’. De politie registreert weinig incidenten jeugdoverlast, terwijl de inwoners relatief veel van deze overlast ervaren. Ook voelen relatief veel inwoners zich onveilig in de buurt van groepen jongeren. Het verschil tussen de beleefde jeugdoverlast en het beperkte aantal registraties daarover wordt mogelijk veroorzaakt door een lagere meldingsbereidheid onder inwoners. We zien in de cijfers wel een positieve ontwikkeling op dit thema. Zo zien we dat er ten opzichte van 2017 minder incidenten van jongerenoverlast zijn geregistreerd. Ook ervaren iets minder inwoners vaak overlast van groepen jongeren in de buurt. Op het thema ‘onveilig voelen’ scoort Muziekinstrumentenbuurt ongunstig. Zo voelen beduidend meer inwoners zich wel eens onveilig in hun buurt dan gemiddeld in de gemeente (40% versus 20%). Ook vertonen de inwoners van Muziekinstrumentenbuurt meer ‘vermijdingsgedrag’ dan gemiddeld. Ontwikkelingen Muziekinstrumentenbuurt 2017-2019

Bron: Politiecijfers per 1.000 woningen/inwoners (P), Leefbaarheid & Veiligheid (% vaak) (L&V), Veiligheidsmonitor 2019

Ontwikkeling veiligheid en leefbaarheid Edelstenenbuurt Ook de Edelstenenbuurt scoort ongunstig op het thema ‘algemene veiligheid’. Het aandeel inwoners dat verdacht wordt van het plegen van een misdrijf is er relatief hoog. Ook zijn de inwoners niet heel positief over de veiligheid van hun buurt. Zij geven hiervoor het rapportcijfer 5,7. Twee jaar geleden was dit nog een 6,0. Ook hebben inwoners een ongunstige perceptie over de criminaliteit in de buurt. Desondanks zien we niet dat de politie meer misdrijven dan gemiddeld registreert in de buurt. In 2019 ging het om 53 misdrijven per 1.000 inwoners. Positief is dat het aantal geregistreerde misdrijven sinds 2017 met 9% afnam. Veiligheidssituatie Edelstenenbuurt

Bron: Veiligheidsmonitor 2019

34

Edelstenenbuurt scoort ongunstig op het thema ‘woonomgeving’. Inwoners zijn over de verkeersveiligheid en de parkeergelegenheid negatiever is dan gemiddeld in de gemeente. Ook de score voor ‘verloedering’ is ongunstig. Dat komt doordat de inwoners van Edelstenenbuurt meer dan gemiddeld overlast ervaren van hondenpoep, rommel op straat, graffiti en vernieling van straatmeubilair (zoals van vuilnisbakken, bankjes of bushokjes) in hun buurt. Ook zijn er meer meldingen van vervuiling en illegale stort dan gemiddeld in de gemeente. De ervaren fysieke verloedering neemt toe: Tussen 2017 en 2019 steeg de schaalscore van een 3,8 naar een 5,1. Gemiddeld in de gemeente is dit een 3,4. Edelstenenbuurt scoort ongunstig op het thema ‘sociale veiligheid’. Zo ervaren inwoners beduidend meer overlast van buurtbewoners. Inwoners ervaren verder een stuk meer overlast van verwarde personen, dronken mensen op straat en drugsgebruik en drugshandel in de buurt dan gemiddeld in de gemeente. Ook de politie registreert hier relatief veel incidenten van. Ook hier heeft dit weer te maken met de samenstelling van de Hambaken. Op het thema ‘geweld’ scoort de buurt ‘niet gunstig, niet ongunstig’. De politie registreert er (iets) minder bedreigingen en mishandelingen dan gemiddeld. Daarentegen ervaren inwoners vaker dan gemiddeld mishandelingen en met name bedreigingen in hun buurt.

Hierdoor scoort het aspect bedreiging ongunstig. Wel zien we hierbij een positieve ontwikkeling. Het aantal bedreigingen is in Edelstenenbuurt sinds 2017 afgenomen van 8,5 naar 1,7 misdrijven per 1.000 inwoners. Edelstenenbuurt scoort gunstig op het thema ‘vermogenscriminaliteit’. Zo geven relatief weinig inwoners aan dat woninginbraken, auto-inbraken en fietsendiefstallen een probleem zijn in hun buurt. Ook registreert de politie er minder woninginbraken en auto-inbraken dan gemiddeld in de gemeente. Ook zien we positieve ontwikkelingen op het gebied van vermogenscriminaliteit. Zo zijn er minder woninginbraken en auto-inbraken vergeleken met 2017. Edelstenenbuurt scoort ongunstig op het thema ‘jeugd & veiligheid’. Zo registreert de politie meer incidenten van jongerenoverlast dan gemiddeld in de gemeente. Inwoners geven echter even vaak als gemiddeld aan dat zij overlast ervaren van groepen jongeren in de buurt. Ook is dit aandeel gedaald ten opzichte van twee jaar geleden. Wel geven inwoners van Edelstenenbuurt meer dan gemiddeld aan dat zij zich wel eens onveilig voelen op plekken waar groepen jongeren rondhangen. Het aantal politieregistraties nam in dezelfde periode licht toe. Op het thema ‘onveilig voelen’ scoort Edelstenenbuurt ongunstig. Zo voelen beduidend meer inwoners zich vaak onveilig in hun buurt dan gemiddeld in de gemeente (15% versus 3%).

Ook vertonen de inwoners van Edelstenenbuurt meer ‘vermijdingsgedrag’ dan gemiddeld. Ontwikkelingen Edelstenenbuurt 2017-2019

Bron: Politiecijfers per 1.000 woningen/inwoners (P), Leefbaarheid & Veiligheid (% vaak) (L&V), Veiligheidsmonitor 2019

2.3.3 Conclusie noodzakelijkheid en geschiktheid

De Gemeenteraad ziet op basis van de bovenstaande analyse de toepassing van het instrument van selectieve woningtoewijzing op basis van artikel 8 van de Wbmgp in de drie buurten van aandachtsgebied Hambaken (te weten: Sprookjesbuurt, Muziekinstrumentenbuurt en Edelstenenbuurt) als noodzakelijk en geschikt. 35

Gezien de sociaal economische kenmerken en de ontwikkeling van de buurt acht de gemeenteraad een continuering van de in voorgaande jaren ingezette en gehanteerde lijn wenselijk en passend. Toepassing van artikel 8 van de Wbmgp draagt bij aan de draagkracht van de buurten als geheel. De Gemeenteraad ziet op basis van de bovenstaande analyse de toepassing van het instrument van selectieve woningtoewijzing op basis van artikel 10 van de Wbmgp in de vier buurten van aandachtsgebied Hambaken (te weten: Sprookjesbuurt, Muziekinstrumentenbuurt, Edelstenenbuurt en De Hambaken) als noodzakelijk en geschikt. 2.4

Onderbouwing Gestelse Buurt

De Wbgmp is in de Gestelse Buurt in de afgelopen periode vanaf 2017 voor het eerst toegepast. Het instrument maakt inmiddels deel uit van een veel bredere aanpak in een buurtprogramma dat is vastgesteld in 2020 voor een periode van 10 jaar: het programma De Gestelse Buurt Werkt! (op dit programma gaan wij in paragraaf 3.1.5. nader in). De afgelopen jaren is in deze buurt selectieve toewijzing op grond van artikel 10 van de Wbmgp toegepast. Deze verlengingsaanvraag ziet op toepassing van artikel 10 van de Wbmgp in de komende vier jaar. 2.4.1 Noodzakelijkheid

Ligging en fysieke buuttypering De Gestelse Buurt ligt in het zuidoosten van ’s-Hertogenbosch, direct ten oosten van de Gestelseweg. Aan de Hildebrandstraat is horeca en detailhandel gevestigd. Eén van die panden wordt momenteel omgebouwd naar appartementen. De Gestelse buurt heeft een vrij eenzijdige woningvoorraad: 86% van de woningen zijn (corporatie) huurwoningen. Er staan voornamelijk rijtjeswoningen en flats. Er is in het verleden flink geïnvesteerd in de Gestelse Buurt. Er is geïnvesteerd in de openbare ruimte (waaronder de aanleg van speelplaatsen). De eengezinswoningen zijn opgeknapt om weer 25 jaar mee te kunnen. De zes woonblokken met 132 portiek- en etagewoningen zonder lift uit 1959 kregen in 2008 een opknapbeurt om de woningen nog acht tot tien jaar in stand te houden. De complexen zijn echter gedateerd en worden de komende jaren gesloopt en vervangen door nieuwbouw. Dit is de afgelopen jaren verder uitgewerkt en de sloop van de eerste twee flats is in februari 2021 gestart. De start van de nieuwbouw volgt later dit jaar waarbij het doel is om in het voorjaar van 2022 de eerste nieuwe flat op te leveren. Parallel aan de nieuwbouw wordt ook de openbare ruimte aangepakt en opgeknapt. Met de nieuwbouw van de flats wordt deels sociale huur teruggebouwd.

De woningcorporatie realiseert echter een deel van de nieuwbouw ook in het middenhuur-segment, ten behoeve van de differentiatie van de woningvoorraad in de buurt. Eerder werd verwacht dat een groot deel van de huidige bewoners terug zou keren. Inmiddels is door de corporaties aangegeven dat deze verwachting is bijgesteld en slechts een bescheiden aandeel van de bewoners aangeven zich in te willen schrijven op een nieuwbouwwoning. De buurt telt zo’n 1.150 inwoners. In de buurt wonen relatief veel eenoudergezinnen, huishoudens met een laag inkomen en mensen met een migratieachtergrond. De bevolkingsdichtheid is er vrij hoog. De Gestelse buurt is op dit moment een aandachtsbuurt. De gemeenteraad heeft op 12 mei 2020 de buurtvisie ‘De Gestelse buurt werkt!’ vastgesteld voor de periode 2020-2030. Samen met bewoners werken de gemeente, politie, woningcorporatie BrabantWonen en welzijnsorganisatie Farent aan een leefbare, veilige Gestelse buurt waar bewoners prettig samenwonen. Meer info: www.s-hertogenbosch.nl/gestelsebuurt en hierna in paragraaf 3.1.5. Overzicht woningvoorraad

De Gestelse buurt

Aantal woningen 562 % woningen met bouwjaar tot 1945 0% % nieuwbouwwoningen (vanaf 2005) 1% % koopwoningen 14% % eengezinswoningen 57% Gemiddelde WOZ-waarde € 190.000 Bevolkingsdichtheid (inwoners/ha) 67,8 Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2020

’s-Hertogenbosch 73.049 11% 16% 58% 61% € 295.000 14,1

36

Sociaal-economische situatie Omdat de buurt voor een groot deel bestaat uit goedkope sociale huurwoningen, wonen er relatief veel mensen met een laag inkomen en mensen die langdurig van een uitkering moeten leven. In het verleden is ingezet op plaatsing van kwetsbaren en ongewenste invloeden in deze buurt. De Gestelse Buurt is een buurt met veel familieverbanden en kent een gesloten karakter. In de buurt wonen veel kwetsbare groepen en inwoners. Zij zijn ook relatief gevoelig voor criminele invloeden, waardoor het risico bestaat dat zij worden ‘meegezogen’. Er is eerder sprake van ‘hotshots’ dan van ‘hotspots’ in de buurt. Zij drukken een stevig stempel op de buurt en het imago daarvan. Er wonen hele generaties en families in de wijk. Sommige daarvan hebben vanwege hun gedrag en activiteiten een negatieve invloed op de buurt. Veel inwoners van de buurt hebben een afwijkend normen en waardenpatroon. De verbale omgangsvormen zijn ‘harder’ in de buurt. Er is in bepaalde opzichten weinig sociale cohesie, initiatief en eigen kracht in de buurt. Maar er zijn ook mooie voorbeelden waarin juist eigen kracht uit de buurt komt. De afgelopen periode zien de professionals dat bewoners actiever zijn in de wijk. Mogelijk is dit één van de eerste effecten van de in 2020 gestarte brede buurtaanpak (de Gestelse Buurt Werkt).

De inzet en betrokkenheid is bij vlagen hoog, maar is nog kwetsbaar en kan ook snel weer wegvallen. Er heerst ook meer dan elders een wij-zij cultuur tussen autochtonen en allochtonen. Buurtbewoners hebben het gevoel dat doordat er relatief veel grotere eengezinswoningen in de buurt zijn, er ook relatief veel statushouders in de wijk komen wonen. Sociaal-economische kenmerken buurt: Inwoners Aantal inwoners % 0 – 11 jaar % 12 – 17 jaar % 18 – 27 jaar % 28 – 49 jaar % 50 – 74 jaar % 75 jaar en ouder % eenpersoonshuishoudens % eenouderhuishoudens % overige huishoudens met kinderen % westerse achtergrond % niet-westerse achtergrond Werk & inkomen

De Gestelse buurt

’s-Hertogenbosch

De Gestelse buurt

’s-Hertogenbosch

1.153 13% 7% 14% 33% 28% 5% 38% 8% 18% 7% 34%

155.122 12% 6% 13% 30% 32% 7% 37% 4% 19% 9% 12%

Gemiddeld huishoudinkomen € 28.200 % huishoudens met laag inkomen 19% % bijstandsuitkeringen 15% Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2020

€ 44.200 8% 6%

Algemene ontwikkeling van de buurt De Gestelse buurt heeft in 2020 een beneden gemiddelde score. De resultaten van vier van de vijf thema’s zijn (ruim) beneden gemiddeld. Het thema leefomgeving heeft een ruim beneden gemiddelde score. Dit komt onder andere door relatief lage rapportcijfers voor de eigen woning (7,2 t.o.v. 7,9) en woonomgeving (6,2 t.o.v. 7,5) woning en woonomgeving. Ook zijn er veel meldingen van vervuiling en illegale stort. Volgens wijkprofessionals worden deze resultaten deels beïnvloed door de uitverhuizingen van de portiekflats die worden gesloopt. Er wordt ingezet op een grotere meldingsbereidheid. Tabel rapportcijfers buurtbewoners: Geluk Contact met buurtbewoners Tolerantie

De Gestelse buurt 7,2 6,0 6,3

’s-Hertogenbosch 7,7 7,0 7,3

37

Woning 7,2 Woonomgeving 6,2 Veiligheid 6,1 Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2020

7,9 7,5 7,0

Het thema werk & leren heeft een beneden gemiddelde score omdat onder andere relatief veel huishoudens een (bijstands)uitkering ontvangen en moeite hebben om rond te komen. Ook hebben minder volwassenen een startkwalificatie dan gemiddeld. Het thema welzijn laat beneden gemiddelde resultaten zien voor onder andere gezond en gelukkig zijn, regelmatig sporten en het bezoeken van culturele voorstellingen of activiteiten. Op het thema samenleven zijn beneden gemiddelde resultaten te zien voor onder meer het medeverantwoordelijk voelen voor de leefbaarheid in de buurt en zich actief inzetten om de buurt te verbeteren. Ook de sociale cohesie, het contact met buurtbewoners, de tolerantie in de buurt en het zich veilig voelen in de buurt zijn lager dan gemiddeld. Tussen 2018 en 2020 is de totaalscore voor de Gestelse buurt ongeveer gelijk gebleven. In de vorige wijken buurtmonitor bleek dat de buurt zich in de periode 2016-2018 ten opzichte van andere buurten gunstig had ontwikkeld. Door de gemeente en partners is een intensieve integrale aanpak ontwikkeld op de terreinen sociaal, fysiek en veilig. Dit zien we terug in de cijfers. Twee thema’s zijn in de periode 2016-2018 vooruit gegaan: werk & leren en welzijn. Het thema werk & leren is vooruit gegaan omdat het aantal huishoudens met een (bijstands)uitkering is afgenomen. Ook het thema welzijn is vooruit gegaan.

In vergelijking met twee jaar geleden geven meer bewoners aan dat zij wel eens culturele voorstellingen of activiteiten bezoeken. Ook zijn bewoners iets positiever over hun gezondheid. De ontwikkelingen op de overige thema’s zijn ten opzichte van 2018 gelijk gebleven. Wel zijn er enkele deelthema’s die opvallen. De deelthema’s tolerantie en criminaliteit zijn vooruit gegaan. Zo is het rapportcijfer voor de tolerantie in de buurt omhoog gegaan. Verder registreerde de politie er minder High Impact Crimes en geven minder bewoners aan dat er wel eens vermogensdelicten plaatsvinden in hun buurt. Daarentegen zijn twee deelthema’s achteruit gegaan. Maatschappelijke inzet is achteruit gegaan omdat minder bewoners zich medeverantwoordelijk voelen voor de leefbaarheid in hun buurt. Het deelthema openbare ruimte is achteruit gegaan, omdat er meer verloedering wordt ervaren en er meer meldingen van vervuiling en illegale stort zijn.

De Gestelse buurt Situatie 2020: Beneden gemiddeld

Ontwikkeling 2018 – 2020: Gelijk

Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2020

38

2.4.2 Geschiktheid toepassing artikel 10 van de Wbmgp

Ontwikkeling veiligheid en leefbaarheid Het thema ‘algemene veiligheid’ gaat over het overkoepelend veiligheidsbeeld. De Gestelse buurt scoort hierop ongunstig. Dat komt vooral doordat het aandeel inwoners dat verdacht wordt van het plegen van een misdrijf beduidend hoger is dan gemiddeld. Desondanks is het oordeel van inwoners over de mate van de criminaliteit in de eigen buurt vergelijkbaar met het gemiddelde voor de gemeente. Daarnaast geven de inwoners een lager rapportcijfer voor de veiligheid in hun buurt dan gemiddeld (6,1 versus 7,0). Overigens registreerde de politie 39 misdrijven per 1.000 inwoners in de Gestelse buurt, dat is minder dan gemiddeld. Misdrijven betreffen relatief zware strafbare feiten, zoals diefstal, mishandeling of vernieling. Hierbij zien we ook positieve ontwikkelingen. Ten opzichte van 2017 daalde het aandeel misdrijven in de Gestelse buurt met 24%. Veiligheidssituatie Gestelse Buurt

Bron: Veiligheidsmonitor 2019

De Gestelse buurt scoort ‘niet gunstig, niet ongunstig’ op het thema ‘woonomgeving’. Volgens inwoners is er beter dan gemiddeld parkeergelegenheid in hun buurt. Er zijn echter wel relatief veel meldingen van vervuiling of illegale stort en ervaren bewoners relatief veel rommel op straat. De Gestelse buurt scoort gunstig op ‘sociale veiligheid’. Zo registreert de politie er minder incidenten van overlast door personen met verward gedrag, overlast door zwervers/daklozen en alcohol-/drugsoverlast dan gemiddeld in de gemeente. Ook ervaren de inwoners hier minder dan gemiddeld overlast van. Dit kan echter ook worden veroorzaakt door een lagere meldingsbereidheid en niet persé doordat deze overlast ook echt minder voorkomt. Wel geven inwoners meer dan gemiddeld aan dat er in hun buurt wel eens sprake is van drugsgebruik of drugshandel. Ook ervaren zij meer dan gemiddeld overlast van buurtbewoners. Wel zien we hierbij een positieve ontwikkeling. Het aantal inwoners dat aangeeft dat er in hun buurt vaak overlast is van buurtbewoners nam af ten opzichte van 2017. De buurt scoort op het thema geweld ‘niet gunstig, niet ongunstig’. Het aandeel door de politie geregistreerde misdrijven van bedreiging en mishandeling is vergelijkbaar met gemiddeld. We zien hierbij positieve ontwikkelingen.

Ten opzichte van 2017 registreerde de politie in 2019 minder bedreigingen (respectievelijk 6,5 en 2,5 bedreigingen per 1.000 inwoners). Ook het aandeel mishandelingen daalde licht. De Gestelse buurt heeft een gunstige score voor het thema vermogenscriminaliteit. Het aantal woninginbraken is er iets hoger dan gemiddeld, maar in vergelijking met andere jaren is het aantal nog steeds laag te noemen. Verder is er ook relatief weinig auto-inbraak en fietsendiefstal in de buurt. Hierbij zien we zowel gunstige scores in de politiecijfers als in de belevingscijfers. Ook zien we dat deze cijfers gunstiger zijn dan in 2017.

39

Op het thema ‘jeugd & veiligheid’ scoort de Gestelse buurt ook gunstig. Relatief weinig inwoners voelen zich onveilig in de buurt op plekken waar groepen jongeren rondhangen. Daarnaast registreert de politie in de Gestelse buurt minder incidenten van jongerenoverlast dan gemiddeld in de gemeente. De inwoners ervaren echter meer dan gemiddeld overlast van groepen jongeren in hun buurt. Op het thema ‘onveilig voelen’ scoort de Gestelse buurt zeer ongunstig. Zo voelt 36% zich vaak of soms onveilig in hun buurt. Dat is beduidend meer dan gemiddeld in de gemeente (20%). Ook vertonen de inwoners van de Gestelse buurt meer ‘vermijdingsgedrag’ dan gemiddeld. Ontwikkelingen Gestelse Buurt 2017-2019